1-9 تعریف واژه‌ها و اصطلاحات تحقیق.. 11

 

1-10ساختار تحقیق.. 12

 

2-1 مقدمه… 15

 

2-2 گفتار اول: نماگرهای ساختاری بازار. 16

 

2-3 گفتار دوم: همزمانی قیمت… 19

 

. 20

 

2-4 گفتار سوم: محتوای اطلاعاتی بازار. 21

 

2-5 گفتار چهارم: پیشینه تحقیق.. 25

 

2-5-1 تحقیقات خارجی: 25

 

2-5-2 تحقیقات داخلی.. 33

 

3-1 مقدمه……. 50

 

3-2 روش کلی تحقیق.. 50

 

3-3 جامعه آماری.. 51

 

.. 52

 

3-4 نمونه آماری.. 52

 

3-5 حجم نمونه و کفایت آن. 53

 

3-6 روش نمونه‌گیری و دلیل انتخاب… 53

 

3-7 روش گردآوری داده‌ها 53

 

3-8 ابزار گردآوری داده‌ها 53

 

3-9 پایایی و اعتبار ابزار تحقیق.. 54

 

3-10روش‌ها و ابزار تجزیه‌وتحلیل داده‏ها 54

 

3-10-1 روش‌های آماری.. 54

 

54

 

3-10-3 مدل تحقیق.. 55

 

3-10-3-1 مدل ریاضی تحقیق.. 55

 

3-10-3-2 تعریف متغیرها 56

 

3-10-3-3 نحوه اندازه‌گیری متغیرها 56

 

دسته‌بندی متغیرها…………………………………………………………………………………………… 59

 

3-10-3-4 رابطه بین متغیرها: 59

 

 

 

3-10-3-5 اندازه‌گیری رابطه. 59

 

3-10-4 نرم‌افزارها 59

 

3-11روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات… 60

 

3-11-1 روش داده‌های پانل.. 60

 

3-11-2 روش اثرات ثابت… 62

 

.. 63

 

3-11-4 آزمون معنی‌دار بودن مدل. 64

 

3-11-5 آزمون معنی‌دار بودن ضرایب… 65

 

3-11-6 آزمون مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها 65

 

3-11-7 آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی.. 66

 

3-11-7-1 فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها 66

 

3-11-7-2 فرض عدم وجود هم خطی بین متغیرهای مستقل.. 67

 

3-11-7-3 فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها 68

 

69

 

3-11-7-5 فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل. 70

 

3-12خلاصه فصل.. Error! Bookmark not defined.

 

4-1 مقدمه……… Error! Bookmark not defined.

 

4-2 یافته‌های توصیفی متغیرهای تحقیق.. Error! Bookmark not defined.

 

4-3 آزمون نرمال بودن متغیرها Error! Bookmark not defined.

 

4-4 آزمون همبستگی.. Error! Bookmark not defined.

 

4-5 آزمون معنادار بودن رگرسیون.

 

4-6 آزمون همخطی.. Error! Bookmark not defined.

 

4-7 آزمون عدم خود همبستگی.. Error! Bookmark not defined.

 

4-8 آزمون فرضیه‌ها و نتایج آن. Error! Bookmark not defined.

 

4-9 خلاصه نتایج.. Error! Bookmark not defined.

 

5-1 مقدمه……. Error! Bookmark not defined.

 

5-2 مروری بر خطوط کلی تحقیق.. Error! Bookmark not defined.

 

5-3 بحث و نتیجه گیری.. Error! Bookmark not defined.

 

5-4 پیشنهادها Error! Bookmark not defined.

 

5-5 پیشنهادهایی برای تحقیق‌های آینده Error! Bookmark not defined.

 

5-6 محدودیت‌های پژوهش…. Error! Bookmark not defined.

 

 

 

فهرست جداول و نمودارها

 

 

 

جدول (2-4):  اندازه شاخص های آمار توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق.. 61

 

جدول(3-4):  بررسی فرض نرمال بودن متغیرها 63

 

جدول(4-4):  بررسی آزمون هم خطی.. 66

 

جدول (5-4):  نتایج آزمون ناهمسانی وایت… 68

 

جدول ( 6-4): بررسی فرض همبسته نبودن خطاها 68

 

جدول (8-4): نتایج آزمون فرضیه اول. 69

 

جدول (9-4) : نتایج آزمون فرضیه دوم. 70

 

جدول (10- 4):  نتایج آزمون فرضیه سوم. 72

 

جدول (19-4): نتایج آزمون فرضیه چهارم …………………………………………………………………………………….73

 

 

 

فصل اول:

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

• مقدمه

 

 کارایی بازار، شفافیت اطلاعات و سرعت انتقال اطلاعات سال­هاست که موضوع بحث در حوزه مدیریت مالی می‌باشد. متخصصان و صاحب‌نظران این رشته علاقه­ی زیادی به ایجاد مدل‌هایی داشتند که رفتار قیمت سهام را نشان دهد هرچند که نتایج آن مدل‌ها پایدار نبوده است (سالمینن، 2008).

 

بورس اوراق بهادار یکی از اجزای بازارهای مالی است که حرکت چرخ‌های اقتصاد بدون وجود آن تقریباً غیرممکن می‌باشد. امروزه تحولات اقتصادهای صنعتی، بازار سرمایه را به ماشینی تبدیل کرده است که نمی‌توان بدون تغییر اساسی در شیوه زندگی ملی، آن را از اقتصاد حذف کرد. به عقیده‌ی کینز اصلی­ترین وظیفه‌ی یک بورس اوراق بهادار، جذب سرمایه‌گذاری‌ها با بالاترین بازده می‌باشد؛ بنابراین می‌توان گفت که بورس مکانی برای رقابت طالبان سرمایه در جهت سوق دادن منابع مالی دارندگان سرمایه به‌جانب فعالیت‌های خود است. در مورد تغییرات قیمت سهام در بازار اوراق بهادار می‌توان گفت که رویدادهای عادی و غیرعادی متعددی ازجمله عوامل سیاسی و اقتصادی و بسیاری عوامل دیگر می‌توانند بر قیمت سهام اثر بگذارند و باعث ایجاد تغییرات فزاینده و یا کاهنده در قیمت‌ها گردند

 

در تحقیقاتی که درزمینهٔ‌ بورس اوراق بهادار تهران انجام‌گرفته غالباً به رابطه‌ی بین اطلاعات داخلی شرکت‌ها و وضعیت مالی آن‌ها با قیمت سهام شرکت توجه شده و کمتر به خود بازار به‌عنوان یک عامل تأثیرگذار بر قیمت سهام شرکت‌ها توجه شده است. واقعیت این است که در بسیاری از موارد تغییر قیمت سهام شرکت‌ها ناشی از تغییر وضعیت مالی آن‌ها نیست بلکه ناشی از عوامل روانی و درونی بازار است؛ به‌عبارت‌دیگر در بسیاری از موارد شرایط بازار و انتشار اطلاعات در آن قیمت سهام را تعیین می‌کند و اطلاعات شرکت‌ها به‌عنوان اطلاعات جنبی است. (خاکپور،1387).

 

روش تحلیل بازار که بعضاً به تحلیل تکنیکی مشهور است بر پایه سه اصل کلی و اساسی بنا شده است این سه اصل که در تمام بازارهای جهان صدق می‌کنند عبارت‌اند از اصل اول، همه‌چیز یک سهم در قیمت آن سهم منعکس می‌شود. تکنسین‌ها معتقدند که تمام دانش موجود درباره سهم صرف‌نظر از اینکه بنیادی، اقتصادی، سیاسی و یا روان‌شناختی باشد، در قیمت بازار سهم نمایان می‌شود. برخی تکنسین‌های متعصب برخلاف تحلیل گران بنیادی، مطالعه اطلاعات و صورت‌های مالی شرکت‌ها و درآمد آن‌ها و عوامل عرضه و تقاضا را بیهوده می‌دانند. آنان معتقدند تمام این اطلاعات متفرقه در یکجا به ظهور می‌رسد که همان است اصل دوم بیان می‌کند که قیمت‌ها در مسیرها یا روندهای خاصی حرکت ” قیمت روز سهم “می‌کنند و آن روندها در مقابل تغییرات ناگهانی از خود مقاومت نشان می‌دهند. (قائمی،1387).

 

عرضه و تقاضایی که برای یک محصول وجود دارد، باعث می‌شود تا روند حرکت سهم مربوطه در حالت تعادل قرار گیرد. وقتی حرکتی آغاز شد، تغییری در آن پدیدار نمی‌شود مگر اینکه خود به پایان رسد. به‌عنوان‌مثال، اگر قیمت سهمی شروع به افزایش کند، این افزایش ادامه خواهد یافت تا اینکه به نقطه بازگشت مشخصی برسد اصل سوم مربوط به تکراری بودن فعالیت بازار است. طبق این اصل، بازار به‌صورت مداوم در حال تکرار خود است. لذا می‌توان الگوهای مشخصی را در فواصل زمانی مختلف بر روی نمودارها یافت. البته این امر به یک اصل مهم روان‌شناختی برمی‌گردد که انسان‌ها در شرایط مشابه، عکس‌العمل‌های مشابهی از خود نشان می‌دهند. ازآنجاکه بازار سرمایه، انعکاسی از عملکرد انسان‌ها است، تکنسین‌ها این عکس‌العمل‌ها را مطالعه می‌کنند تا در موقعیت‌های همسان بتوانند عکس‌العمل‌های مشابه را پیش‌بینی کنند. تحلیل ساختار بازار توسط بسیاری از متخصصان بازار مورد ارزیابی واقع‌شده و بعضاً به چالش کشیده شده است. برخی محققان به شواهدی دست‌یافته‌اند که نشان می‌دهد در صورت تحقق فرضیه کارایی بازار، تحلیل مذکور نمی‌تواند قیمت آتی سهام را تخمین بزند، تغییرات قیمت سهام در بازار سرمایه تحت تأثیر متغیرهای مختلفی است که بعضاً فراتر از سطح شرکت‌ها و حتی بازار است. بسیاری ازنظریه‌پردازان بازارهای مالی معتقدند با استفاده از نماگرهای ساختاری بازار می‌توان تغییرات قیمت سهام را پیش‌بینی کرده و از آن‌ها در تصمیم‌گیری استفاده کرد.

 

 

• بیان مسئله تحقیق

 

 

• مشکل اصلی:

 

امروزه یکی از اساسی‌ترین مسائل اقتصادی افراد حقیقی و حقوقی و دغدغه‌های تصمیم گیران اقتصادی و دولت‌مردان در مورد بازار سرمایه، تخصیص بهینه منابع در اختیار است. تخصیص بهینه منابع زمانی امکان‌پذیر است که منابع به سمت سرمایه‌گذاری‌های پربازده با ریسک منطقی هدایت شوند. در این میان نقش اطلاعات پردازش‌شده که با یک معیار اندازه‌گیری معتبر ترکیب‌شده باشد، کاملاً مشهود است. با عنایت به نقش بازار سرمایه در تجهیز منابع مالی و هدایت سرمایه‌ها و بسط فرهنگ سرمایه‌گذاری، سنجش اثر محرک‌های با قدرت پیش‌بینی زیاد برای فرایند تصمیم‌گیری فعالان، از مهم‌ترین مسائل بازار سرمایه در بسیاری از کشورهاست بر اساس آنچه اشاره شد، اگر بازار سرمایه در حال ثبات بوده و یا شرایط بازار، افزایشی برقرار باشد، می‌توان نتیجه گرفت که وضعیت کلی اقتص

 

 

1-2-2-2 نفوذ سرمایه گذاران نهادی.. 19

 

2-2-3 حاکمیت شرکتی.. 20

 

2-2-3-1 مفهوم حاکمیت شرکتی.. 20

 

2-2-3-2 تئوری نمایندگی.. 21

 

2-2-4 نظارت مالکان بر مدیران.. 22

 

2-2-5 خصوصی سازی.. 23

 

2-2-6 فرضیه های مربوط به نقش نظارتی سهامداران نهادی.. 24

 

2-2-6-1 فرضیه نظارت کارآمد. 25

 

2-2-6-2 فرضیه همگرایی منافع. 25

 

2-2-7 سرمایه گذاران شرکتی.. 26

 

2-2-8 سرمایه گذاران مدیریتی.. 28

 

2-2-9 نظریه بنگاه اقتصادی.. 30

 

2-3 ساختار شرکت… 30

 

2-4 نگهداشت وجه نقد. 31

 

2-4-1 وجه نقد. 31

 

2-4-2 حد مطلوب نگهداشت وجه نقد. 32

 

2-4-3 نظریه های مرتبط با سطح نگهداشت وجه نقد. 33

 

2-4-3-1 نظریه عدم تقارن اطلاعاتی.. 34

 

2-4-3-2 نظریه نمایندگی.. 34

 

2-4-3-3 نظریه موازنه. 35

 

2-4-3-4 نظریه سلسله مراتب تامین مالی.. 35

 

2-4-4 عوامل تعیین کننده وجه نقد از دیدگاه موازنه. 35

 

2-4-4-1 فرصت های سرمایه گذاری.. 35

 

2-4-4-2 میزان نقدشوندگی دارایی های جاری.. 36

 

2-4-4-3 اهرم مالی.. 36

 

2-4-4-4 اندازه 36

 

2-4-4-5 جریان نقدی.. 36

 

2-4-4-6 عدم اطمینان جریان نقدی.. 37

 

2-4-4-7 سررسید بدهی.. 37

 

2-4-4-8 بحران مالی.. 37

 

2-4-4-9 پرداخت سود سهام. 37

 

 

2-4-5 حاکمیت شرکتی و نگهداشت وجه نقد. 38

 

2-4-6 عدم تقارن اطلاعات و نگهداشت وجه نقد. 38

 

2-4-7 ابزارهای تامین مالی.. 39

 

2-4-8 نقد شوندگی.. 39

 

2-5 پیشینه تحقیق.. 43

 

2-5-1 پیشینه داخلی.. 43

 

2-5-2 پیشینه خارجی.. 48

 

2-5-3 خلاصه فصل.. 55

 

فصل سوم:روش اجرای تحقیق

 

3-1 مقدمه 59

 

3-2 روش کلی تحقیق.. 59

 

3-3 جامعه آماری.. 60

 

3-3-1 حجم نمونه و کفایت آن.. 61

 

3-3-2 روش نمونه گیری و دلیل انتخاب.. 62

 

3-4 روش گردآوری داده ها 62

 

3-5 ابزار گردآوری داده ها 62

 

3-6 پایایی واعتبار ابزار تحقیق.. 62

 

3-7 روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها 63

 

3-7-1 روش های آماری.. 63

 

3-7-2 مدل تحقیق.. 64

 

3-7-2-1 مدل ریاضی تحقیق.. 64

 

3-7-2-2 تعریف متغیر ها 64

 

3-7-2-3 نحوه اندازه گیری متغیر ها 65

 

3-7-2-4 دسته بندی متغیر ها 66

 

3-7-2-5 رابطه بین متغیر ها 66

 

3-7-2-6 اندازه گیری رابطه. 66

 

3-7-3 نرم افزارها 67

 

 

 

فصل چهارم:بیان یافته ها

 

4-1 مقدمه ‏ 69

 

4-2 توصیف جامعه و نمونه آماری.. 69

 

4-3 توصیف یافته ها 71

 

4-4 تحلیل یافته ها 73

 

4-4-1 تحلیل پیش فرض ها 73

 

2 تحلیل پیش فرضهای استفاده از مدل تابلویی.. 81

 

3 تحلیل روابط بین متغیرها 82

 

1 رابطه بین مالکیت نهادی و سطح نگهداشت وجه نقد. 83

 

4-4-3-2 رابطه بین مالکیت مدیریتی و سطح نگهداشت وجه نقد. 86

 

2 رابطه بین مالکیت شرکتی و سطح نگهداشت وجه نقد. 89

 

4-4-3-4 رابطه بین ساختار مالکیت و سطح نگهداشت وجه نقد. 93

 

5 رابطه بین ساختار شرکت(تنوع محصول) و سطح نگهداشت وجه نقد. 96

 

فصل پنجم:تلخیص،نتیجه گیری و پیشنهادها

 

5-1 مقدمه 102

 

5-2 خلاصه پژوهش…. 102

 

5-3 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه طبق شرایط متغیرها 103

 

5-4 نتیجه گیری کلی.. 106

 

5-5 پیشنهادها 107

 

5-5-1 پیشنهادهای کاربردی بر مبنای نتایج تحقیق.. 107

 

5-5-2 پیشنهادهای کاربردی بر مبنای تحقیقات آتی.. 109

 

5-6 محدودیتهای پزوهش…. 110

 

پیوست ها:

 

پیوست الف:نام شرکتهای جامعه آماری.. 112

 

. 113

 

 

 

 

 

منابع و ماخذ:

 

منابع فارسی.. 120

 

منابع لاتین.. 122

 

منابع اینترنتی.. 124

 

 

 

جدول(1-2):پژوهش های پیشین در خارج از ایران.. 56

 

جدول (2-2):پژوهش های پیشین در ایران.. 57

 

جدول (1-3): نحوه انتخاب و استخراج جامعه. 61

 

جدول(1-4):توصیف شرکت های نمونه آماری.. 70

 

جدول (2-4):  اندازه شاخص های آمار توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق.. 72

 

جدول(3-4):  بررسی فرض نرمال بودن متغیرها 74

 

جدول(4-4):  بررسی فرض نرمال بودن متغیرهای تبدیلی.. 75

 

جدول ( 5-4): نتایج آزمون ناهمسانی واریانس ها 78

 

جدول ( 6-4): بررسی فرض استقلال خطاها 79

 

جدول :(7-4) ضرایب همبستگی متغیرهای مستقل.. 80

 

82

 

جدول (9- 4): برآورد  رگرسیونی برای رابطه بین مالکیت نهادی و سطح نگهداشت وجه نقد. 83

 

جدول (10- 4): ضریب همبستگی اسپیرمن بین مالکیت نهادی و نگهداشت وجه نقد در سطح شرکتهای با اندازه ی کوچک و بزرگ   85

 

جدول (11- 4): برآورد  رگرسیونی برای رابطه بین مالکیت مدیریتی و سطح نگهداشت وجه نقد. 86

 

جدول (12- 4): ضریب همبستگی اسپیرمن بین مالکیت مدیریتی و نگهداشت وجه نقد سطح در شرکتهای با اندازه ی کوچک و بزرگ   88

 

جدول (13- 4): برآورد  رگرسیونی برای رابطه بین مالکیت شرکتی و سطح نگهداشت وجه نقد. 89

 

جدول (14- 4): ضریب همبستگی اسپیرمن بین مالکیت شرکتی و نگهداشت وجه نقد در سطح شرکتهای با اندازه ی کوچک و بزرگ   91

 

جدول (15- 4): برآورد  رگرسیونی برای رابطه بین ساختار مالکیت و سطح نگهداشت وجه نقد. 93

 

جدول (16- 4): ضریب همبستگی چند گانه بین ساختار مالکیت و نگهداشت وجه نقد در سطح شرکتهای با اندازه ی کوچک و بزرگ   95

 

جدول (17- 4): برآورد  رگرسیونی برای رابطه بین ساختار شرکت و سطح نگهداشت وجه نقد. 96

 

جدول (18- 4): ضریب همبستگی اسپیرمن بین ساختار شرکت و نگهداشت وجه نقد در سطح شرکتهای با اندازه ی کوچک و بزرگ   99

 

جدول (19-4):خلاصه یافته های حاصل از بررسی ارتباط بین متغیرهای پژوهش…. 100

 

جدول(1-5): نتیجه گیری کلی فرضیات.. 107

 

 

 

نمودار(1-4):بررسی نرمال بودن خطاهای رابطه بین مالکیت نهادی و سطح نگهداشت وجه نقد. 76

 

نمودار(2-4):بررسی نرمال بودن خطاهای مالکیت شرکتی و سطح نگهداشت وجه نقد. 76

 

نمودار(3-4):بررسی نرمال بودن خطاهای رابطه بین مالکیت مدیریتی و سطح نگهداشت وجه نقد. 76

 

نمودار(4-4): بررسی نرمال بودن خطاهای رابطه بین ساختار مالکیت و سطح نگهداشت وجه نقد. 77

 

نمودار(5-4): بررسی نرمال بودن خطاهای رابطه بین ساختار شرکت و سطح نگهداشت وجه نقد. 77

 

 

 

چکیده

 

در این تحقیق ، رابطه بین ساختار مالکیت و ساختار شرکت با نگهداشت وجه نقد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را مورد بررسی قرار دادیم. تحقیق مورد نظر از جهت هدف، یک تحقیق کاربردی است. از لحاظ نوع طرح تحقیق به جهت تکیه بر اطلاعات تاریخی، پس رویدادی است و روش استنتاج آن استقرایی و از نوع همبستگی می باشد.

 

تحقیق حاضر شامل دو فرضیه اصلی و سه فرضیه فرعی می باشد.جامعه مطالعاتی پژوهش حاضر شرکت های  پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی یک دوره پنج ساله (سال های1392-1388) می باشد.در نهایت با توجه به محدودیت های تحقیق اطلاعات مربوط به 82 شرکت جمع آوری گردید و سپس با استفاده از جدول مورگان تعداد 68 شرکت به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب گردید.

 

جهت مستند سازی نتایج تجزیه و تحلیل آماری و ارائه راه حل های نهایی ،محقق از شیوه آماری با استفاده از نرم افزارهای SPSS و Eviews  اقدام به تجزیه و تحلیل سوالات و فرضیات نموده است.

 

فرضیه های تحقیق با استفاده از رگرسیون خطی  و آزمون های F و t تحلیل شده اند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان می دهد که:

 

 

1. بین مالکیت نهادی و نگهداشت وجه نقد رابطه وجود دارد.

 

1. بین مالکیت مدیریتی و نگهداشت وجه نقد رابطه وجود ندارد.

 

1. بین مالکیت شرکتی و نگهداشت وجه نقد رابطه وجود دارد.

 

1. بین ساختار مالکیت و نگهداشت وجه نقد رابطه وجود دارد.

 

1. بین ساختار شرکت و نگهداشت وجه نقد رابطه وجود دارد.

 

 

 

واژه های کلیدی:ساختار مالکیت،ساختار شرکت،نگهداشت وجه نقد،اندازه شرکت

 

 

 

 

 

فصل اول:

 

کلیات تحقیق

 

 

 

1-1       مقدمه

 

معمولا یکی از توانمند ترین ابزار های تجزیه و تحلیل وضعیت فعلی و آتی شرکت، صورت جریان وجوه نقد است. صورت جریان وجوه نقد، کلیه منابع و مصارف وجوه نقد شرکت طی یک دوره مالی را در پنج بخش اصلی نمایش داده و بدین ترتیب میزان افزایش یا کاهش وجه نقد در پایان دوره مالی را نسبت به ابتدای آن نشان می دهد. الزامی شدن تهیه صورت گردش وجه نقد در استانداردهای حسابداری ، نشان دهنده اهمیت بالای وجه نقد شرکت در تصمیم گیری های اقتصادی است. اهمیت نگهداری وجه نقد برای شرکت ها در اینست که شرکت بدون وجه نقد قادر به ادامه حیات نیست.

 

این موضوع که شرکت ها چگونه سطح مناسبی را برای نگهداشت وجه نقد، تعیین می کنند از دیدگاه های مختلفی قابل بررسی است. پیش ازین، مدل های شناخته شده ای از دیدگاه های کلی به بررسی و تبیین این موضوع پرداخته اند. طبق این نظریه، شرکت ها میزان بهینه وجه نقد خود را با برقراری یک موازنه(تعادل)  میان منافع و هزینه های نگهداری وجه نقد تعیین می کنند. در حقیقت، شرکت ها سطح بهینه وجه نقد خود را با تعیین میزان اهمیت هزینه های نهایی و منافع نهایی ناشی از نگهداری وجه نقد تنظیم می کنند. نکته مهم این نظریه، این است که سطح مطلوبی از وجه نقد برای شرکت ها وجود دارد که در آن مدیریت با رویکردی فعالانه، بر اساس تحلیل هزینه -منفعت نسبت به نگهداری وجه نقد تصمیم گیری می کند.

 

نگهداری وجه نقد از احتمال بحران مالی می کاهد و به عنوان ذخیره ای امن برای مواجهه با زیان های غیر منتظره به شمار می رود و همچنین پیگیری سیاست های سرمایه گذاری بهینه را در زمانی که شرکت با محدودیتهای مالی مواجه است، ممکن می سازد و نهایتاً به کم کردن هزینه های جمع آوری منابع مالی یا نقد کردن دارایی های موجود کمک می کند.(تهرانی و همکاران،1387).

 

چگونگی به کارگرفتن وجوه داخلی، تصمیمی مهم در تضاد بین سهامداران و مدیران است. در دوران رشد اقتصادی شرکت، همان طور که ذخایر وجه نقد افزایش می یابد، مدیران تصمیم می گیرند که آیا وجه نقد بین سهامداران توزیع شود، صرف مخارج داخلی شود، برای تحصیل خارجی به کارگرفته شود و یا همچنان نگهداری شود؟ این که مدیران منفعت طلب چگونه بین مصرف یا نگهداشت ذخایر وجه نقد یکی را انتخاب می کنند، موضوعی مبهم است. مدیران باید منافع شخصی مخارج جاری را با انعطاف پذیری که با نگهداشت ذخایر وجه نقد به دست می آید، مقایسه کنند. بعلاوه، مدیران منفعت طلب باید احتمال فزونی منافع بر مخارج ناشی از نگهداشت وجه نقد زیاد را اندازه گیری کنند.

 

تشکیل شرکت بامسولیت  محدود و گشودن مالکیت شرکت برای عموم، بر روش اداره شرکت ها، تأثیر قابل ملاحظه ای گذاشت. سیستم بازار به گونه ای سازماندهی گردید که مالکان شرکت ها، اداره شرکت را به مدیران شرکت تفویض کنند. جدائی « مالکیت» از «مدیریت» منجر به عمومیت مسئله نمایندگی گردید. در این مسئله تضاد بین به حداکثر رساندن منافع کارگماران و کارگزاران، مفروض است. حل مشکل نمایندگی تا حدودی اطمینان خاطر سهامداران را فراهم می کند که مدیران در تلاشند تا ثروت آنان را به حداکثر برسانند. برای حصول اطمینان از ایفای مسئولیت پاسخ گویی بنگاههای اقتصادی در مقابل عموم و افراد ذینفع بایدنظارت  و مراقبت کافی به عمل آید. در روابط نمایندگی،هدف مالکان حداکثر سازی ثروت است ولذا به منظور دستیابی به این هدف می باید وجه نقد موجود در شرکت را به میزان مناسبی نگهداری کنند تا به حد مطلوبی از سود و بازده در شرکت دستیابند.در این صورت سوال مطرح این است که:آیا متفاوت بودن ساختار مالکیت شرکت ها بر نگهداشت وجه نقد تاثیر دارد؟یعنی اگر مالکان شرکت را گروه هایی مختلف،ماننددولت، موسسات مالی، بانک هاوشرکت های دیگر تشکیل دهند،میزان مناسب و مطلوب دارایی نقدی در شرکت چگونه خواهد بود؟ووجود کدامیک از ترکیب های متفاوت مالکیت،در میزان نگهداشت وجه نقد موثرتراست ؟ همچنین با توجه به اینکه تنوع شرکت یک موضوع مهم تجربی در مدیریت مالی است و استراتژی های تنوع می توانند توازن رقابتی یک صنعت را تحت تا ثیر قرار دهند،لذا درتحقیق حاضر با مطالعه تحقیقات انجام گرفته در زمینه تنوع سازمانی، و بررسی مدل های ارائه شده برای اندازه گیری تنوع، به بررسی ارتباط موجود بین تنوع با میزان نگهداری وجه نقد شرکت های تولیدی  بورس اوراق بهادار تهران می پردازد.(تهرانی و همکاران،1387).

 

1-2      بیان مساله

 

پیدایش انقلاب صنعتی و تداوم آن در اروپا در قرن نوزدهم ، شکل گیری کارخانه های بزرگ و انجام طرح های عظیمی چون احداث شبکه های سراسری راه آهن ، این حقیقت را فاش ساخت که به سرمایه های مالی کلانی نیاز است. فراهم نمودن چنین سرمایه هایی از امکانات مالی یک یا چند سرمایه گذار و حتی دولت های آن زمان فراتر بود. از سوی دیگر ، یک یا چند سرمایه گذار نیز آمادگی پذیرش خطر تجاری چنین فعالیت های بزرگی را نداشتند. از این رو با بهره گیری از دو دستاورد بزرگ و مفید انقلاب صنعتی ، یعنی سازماندهی و همکاری ، اولین شرکت های سهامی شکل گرفت که مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ سرمایه گذاری آن ها بود و مهمترین ویژگی  شرکت های سهامی تفکیک مالکیت از مدیریت است.

 

برای سالیان متمادی در گذشته ، اقتصاددانان فرض می کردند که تمامی گروه ها مربوط به یک شرکت سهامی برای یک هدف مشترک فعالیت می کنند. اما در 30 سال گذشته ، موارد بسیاری از تضاد منافع بین گروه ها و چگونگی مواجهه شرکت ها با این گونه تضادها توسط اقتصاددانان مطرح شده است ، این موارد به طور کلی تحت عنوان «تئوری نمایندگی» در حسابداری مدیریت بیان می شود. طبق تعریف جنسن و مک لینگ : رابطه نمایندگی قراردادی است که براساس آن صاحب کار یا مالک ، نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب و اختیار تصمیم گیری را به او تفویض می کند.(تهرانی و همکاران،1387).

 

با جدا شدن مالکیت از مدیریت و ایجاد تضاد منافع ، ارزیابی و کنترل عملکرد شرکت ها به عدم تخصیص بهینه منابع می انجامد که این موضوع سبب زیان مالکیت (سهامداران) و در نهایت اقتصاد جامعه در سطح کلان می شود.

 

وجه نقد از منابع مهم و حیاتی هر واحد اقتصادی است. ایجاد توازن بین وجه نقد موجود و نیاز های نقدی یکی از مهمترین عوامل سلامت اقتصادی واحدهای تجاری و تداوم فعالیت آنهاست. در بسیاری از تصمیمات مالی، الگوهای ارزشگذاری اوراق بهادار، روشهای ارزیابی طرح های سرمایه ای و غیره، جریان های نقدی نقشی محوری دارد.

 

واقعیت آنست که در بازار های ناقص، نمی توان براحتی منابع داخلی و خارجی را جایگزین یکدیگر در نظر گرفت. زیرا برای تامین مالی خارج از شرکت باید هزینه اضافی پرداخت.(مارچیکا،2007 و پاولیناو همکاران،2005). به همین دلیل آنها معتقدند که مدیران از طریق نگهداری وجه نقد درصدد کاهش هزینه تامین مالی هستند.

 

از دیدگاه مدیر منفعت طلب اینکه آیا باید وجوه نقد عاید شده را خرج و یا ذخیره کرد سوالی است که در رابطه با منافع مخارج بیشتر در امروز یا انعطاف پذیری بیشتر در آینده مطرح است . درحالی که کیفیت سرمایه گذاری انجام شده اغلب پس رویدادی است و با تأخیر شناسایی می شود و ذخایر بزرگ وجه نقد می تواند معیاری مهم برای قضاوت سریع سهامدران باشد.

 

با استفاده از“مدل تجاری” حد مطلوب( بهینه)، میزان نگهداشت وجه نقد شرکت بیان می شود. این تصمیم گیری با استفاده از نگهداشت وجه نقد از مقایسه منافع و مخارج نهایی حاصل می شود. میزان نگهداشت وجه نقد احتمالاً بوسیله آشفتگی های مالی، محدود شدن سرمایه گذاری ها بوسیله فقدان منابع مالی و به حداقل رساندن هزینه های جمع آوری منابع، کاهش می یابد.

 

در این صورت ، سؤال مطرح این است که : آیا متفاوت بودن ساختار مالکیت شرکت ها بر میزان نگهداشت وجه نقد آن ها در شرکت تأثیر دارد ؟ ، اگر مالکان شرکت را گروه های مختلف ، مانند دولت ، مؤسسات مالی ، بانک ها و شرکت های دیگر تشکیل دهند ، چه میزان ذخیره ای از وجه نقد در شرکت ها خواهد بود؟ و وجود کدامیک از این ترکیب های متفاوت مالکیت ، در نگهداشت میزان مناسبی از وجه نقد شرکت مؤثرتر است؟

 

از 

 

 

جدول 4-5 برازش مدل با اثرات تصادفی…………………………………………………………………………………. 91

 

جدول 4-6 آزمون چاو برای انتخاب مدل مناسب ( مدل با اثرات یا مدل بدون اثرات)……………………………….. 94

 

جدول 4-7 آزمون هاسمن برای انتخاب مدل مناسب ( مدل با اثرات ثابت یا مدل با اثرات تصادفی)……………….. 94

 

جدول 4-8 برازش مدل با اثرات تصادفی…………………………………………………………………………………. 95

 

جدول 4-9 مقایسه مقدار میانگین کیفیت اقلام تعهدی غیر اختیاری برای قبل و بعد از عرضه………………………… 97

 

 

 

فهرست نمودارها

 

نمودار 2-1- نحوه تعادل در دو بازار……………………………………………………………………………………….. 28

 

نمودار 2-2-تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و فروش……………………………………………………………………… 28

 

نمودار2-3- یک بازار پر افت وخیز………………………………………………………………………………………… 30

 

نمودار 4-1- ناحیه رد و قبول فرض صفر………………………………………………………………………………….. 93

 

چکیده

 

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر شرایط عدم اطمینان بر رابطه بین کیفیت اقلام تعهدی و عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران است. از این رو 100 شرکت به روش حذف سیستماتیک به عنوان نمونه پژوهش انجام این پژوهش در چارچوب استدلالات قیاسی– استقرائی می­باشد، در طول سال­های 1385 ـ1390 انتخاب و کیفیت اقلام تعهدی بعنوان متغیر مستقل و شرایط محیطی پیچیده بعنوان متغیر کنترل­کننده و عدم تقارن اطلاعاتی به عنوان متغیر وابسته مد نظر قرار گرفت. فرضیات با استفاده از آزمون‌های تحلیل رگرسیون،از جمله؛ آزمون T و Fو پانلی با استفاده از نرم افزار  Eviewsانجام گرفت. یافته­های تحقیق حاکی از آن است که بین کیفیت اقلام تعهدی و عدم تقارن اطلاعاتی رابطه‌ای مثبت و معنی­دار وجود دارد. همچنین با توجه به نتایج شرایط محیطی پیچیده رابطه بین کیفیت اقلام تعهدی اختیاری و عدم تقارن اطلاعاتی را تضعیف می­کند.

 

 

 

 

 

واژگان کلیدی : شرایط عدم اطمینان، کیفیت اقلام تعهدی، کیفیت اقلام تعهدی غیر اختیاری، کیفیت اقلام تعهدی اختیاری و عدم تقارن اطلاعاتی.

 

فصل اول

 

 

کلیات پژوهش

 

 

 

1-1 مقدمه

 

 

کارآیی بازارهای سرمایه، منوط به اطلاعات عمومی موجود است که این خود شامل اطلاعات ارائه شده در صورت­های مالی و سایر اطلاعات افشا شده توسط شرکت است که به طور عمده نتیجه تحلیل مدیران می‌باشد. نخستین عاملی که تمام سرمایه گذاران باید مدنظر قرار دهند شرایط عدم اطمینان است. سرمایه گذاران با این امید دارایی‌ها را می‌خرند که انتظار دارند در طول چند دوره بعد بازده کسب کنند. این بازده را می­توان پیش بینی نمود، اگرچه ممکن است بازده پیش بینی شده دست یافتنی نگرددکه این امر بطور بالقوه موجب بروز عدم اطمینان میان سرمایه گذاران می‌شود. با افزایش عدم اطمینان اقتصادی در اوایل سال 2009 بسیاری از شرکت‌ها تغییرات عمده‌ای را در رویه­های گزارشگری مالی خود ایجاد کردند. شواهد تجربی پیشین عدم اطمینان را بعنوان عاملی که موجب تغییر رفتار پیش­بینی مدیران می­شود؛ مورد توجه قرار داده­اند. این در حالی است که عدم اطمینان درباره چشم انداز آتی واحدهای تجاری، مسأله‌ای است که می­تواند بطور قابل توجهی برای سرمایه­گذاران و فعالان بازار سرمایه اهمیت داشته باشد و واکنش آنها به اطلاعات منتشر شده شرکت را تحت تاثیر قرار بدهد(مرادی شمیم، 1390).

 

هنگامی که محیط خارجی یک شرکت در اثر رویدادهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دچار نوسان می‌شود، عملکرد شرکت نیز به طور ناخواسته دچار نوسان می‌گردد؛ زیرا شرکت به ناچار مجبور است مواد اولیه، نیروی کار و دیگر عوامل تولید خود را از این محیط نامطمئن تأمین کند و کالاها و خدمات خود را نیز در همین محیط به فروش برساند. از آنجا که همه‌ی این عوامل دائماً از نوسان­های محیطی خود متأثر می‌شوند، در نتیجه عملکرد و سودآوری شرکت را به طور ناخواسته تحت تأثیر قرار می­دهند. این در حالی است که وقوع و یا عدم وقوع این رویدادها تحت کنترل مدیریت واحد تجاری نیست؛ زیرا هیچ شرکتی نمی‌تواند از تأثیرگذاری محیط بر عوامل تولید خود جلوگیری کند. بنابراین می‌توان گفت عدم‌اطمینان محیطی، تصمیمات شرکت و فعالیت‌های آن را محدود می‌کند، به هر حال مدیران دارای استراتژی‌هایی هستند که در موقع رو به رو شدن با عدم اطمینان از آن استفاده نموده و به این عدم اطمینان‌ها واکنش نشان می‌دهند. مدیریت سود یکی از انواع این استراتژی‌ها می‌باشد. مدیران شرکت­ها به این امر تمایل دارند تا تغییرپذیری سودهای گزارش شده‌ی خود را کاهش دهند. در نتیجه، اقدام به مدیریت سود می­نمایند. مدیریت سود، به معنای دخالت هدفمندانه در فرآیند گزارشگری مالی، با قصد رسیدن به اهداف شخصی است. و انجام مدیریت سود باعث ایجاد عدم تقارن بین مدیریت و سرمایه­گذاری می‌شود. در عدم تقارن اطلاعاتی بالا، احتمالاً حجم مدیریت سود فرصت­طلبانه نیز افزایش می­یابد. علاوه بر این مدیریت سود، عدم اطمینان را درباره­ی جریان نقدی آتی شرکت افزایش می­دهد و این در حالی است که مدیریت سود، عدم تقارن اطلاعاتی بازار سهام را افزایش می­دهد. نهایتاً، فرض می­شود که کشف مدیریت سود سخت خواهد بود؛ زیرا در اعداد و ارقام حسابداری، پایداری وجود ندارد (قوش و اولسن،2009). استانداردهای حسابداری معمولاً درجاتی از انعطاف­پذیری در انتخاب روش­های حسابداری را برای مدیریت فراهم می‌آورند و مدیران معمولاً در هنگام رو به رو شدن با عدم اطمینان، به‌طور فرصت طلبانه‌ای از این روش­ها برای کاهش نوسانات در سود گزارش شده استفاده می­کنند.

 

کیفیت اقلام تعهدی ناشی از دو جزء می­باشد. یک جزء داخلی یا غیراختیاری که ناشی از عواملی است که تحت اختیار مدیر نیست و متاثر از شرایط و ویژگی­های خاص شرکت و یا اقتصاد می­باشد و یک جزء اختیاری که ناشی از انتخاب­های مدیر در خصوص رویه­های گزارشگری مالی است. واکنش بازار به اعلان سود می­تواند اولین معیار عدم تقارن اطلاعاتی شرکت از طریق افشای اطلاعات باشد.

 

1-2 بیان مسأله

 

تقارن اطلاعاتی در صورتی وجود دارد که مدیران و بازار اطلاعاتی کسانی درباره شرکت دارند. بنابراین مدیران و بازار، عدم اطمینان درباره شرکت را یکسان تحمل می­کنند؛ اما در صورت وجود عدم تقارن اطلاعاتی، مدیران به دلیل دارا بودن اطلاعات خصوصی و محرمانه درباره شرکت، اطلاعات بیشتر و بهترین سبت به بازار در اختیار دارند؛­ یعنی به اطلاعات شرکت قبل از ارائه به بازار دسترسی دارند. اطلاعات خاص شرکت، در طول زمان از طریق رویدادهای افشاکننده اطلاعات به بازار انتقال می‌یابد. بازار تا قبل از افشا، مقداری عدم اطمینان درباره شرکت دارد. عدم تقارن اطلاعاتی شرکت برابر است با کل عدم اطمینان درباره شرکت­، زیرا احتمال می­رود مدیران و بازار به یک اندازه از تأثیرمتغیرهای بازار بر ارزش شرکت آگاهی داشته باشند. واکنش بازار به اعلان سود می­تواند اولین معیار عدم تقارن اطلاعاتی شرکت از طریق افشای اطلاعات باشد. عدم تقارن اطلاعاتی می­تواند بر حسب محیط اطلاعاتی، کثرت اعلان­های عمومی و تعداد معاملات شرکت تعیین شود و همچنین تحت تأثیر رفتار مدیران یا بازار قرارگیرد. به عنوان نمونه، وقتی اعلان عمومی خبری درباره شرکت انجام می­گیرد بافرض ثابت بودن سایر عوامل، ممکن است بازار درباره وضع واقعی شرکت آگاه­تر شود وعدم تقارن اطلاعاتی کاهش یابد(احمدپور و عجم،1389).

 

هدف مدیریت این است که شرکت را در نظر سرمایه­گذاران و بازار سرمایه با ثبات و پویا نشان دهد. کسب جایگاهی مناسب در میان رقبا و بازارسرمایه باعث می­شود سرمایه­گذاران و اعتباردهندگان نسبت به شرکت نظر مساعدتری داشته باشند و شرکت از صرف هزینه­هایبیشتر در رقابت با سایر شرکت­های مشابه بی­نیاز شود و با هزینه کمتر اعتبار و وامدریافت کند. شواهد تجربی نشان می­دهند که مدیران واحدهای انتفاعی ممکن با استفاده از روش­های ساختگی مانند استفاده از اقلام تعهدی اختیاری و یا واقعی مانند دستکاری زمان و مبلغ درآمدهای فروش، دست به هموارسازی سود بزنند. وجود یک الگوی رشد پایدار در سود شرکت، دارای مزیت اطلاعاتی برای سرمایه­گذاران و سایر استفاده­کنندگان از ا

 

 

 

1-9- روش شناسی تحقیق ………………………………………………………………………………………………………….10

 

 

1-10- ابزارگردآوری داده ها(اطلاعات) ………………………………………………………………………………………..12

 

 

1-11- جامعه آماری …………………………………………………………………………………………………………………..12

 

 

1-12- روشها وابزارتجزیه وتحلیل داده ها……………………………………………………………………………………..12

 

 

1-13- ساختار پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………13

 

 

1-14- خلاصه فصل ………………………………………………………………………………………………………………….13

 

 

فصل دوم:  مروری بر ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق

 

 

2-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………15

 

 

2-2- ساختار مالکیت …………………………………………………………………………………………………………………16

 

 

2-3- انواع مالکیت در شرکت­های سهامی عام ……………………………………………………………………………….18

 

 

2-4-تعاریف مختلف افشاء…………………………………………………………………………………………………………19

 

 

2-5- اصل افشاء…………………………………………………………………………………………………………………………20

 

 

2-6- پرسش های اساسی مطرح شده در حوزه افشاء (مبانی نظری) …………………………………………………21

 

 

2-6-1- اطلاعات مالی برای چه اشخاصی افشاء می‌گردد؟ …………………………………………………………22

 

 

2-6-1-1- سرمایه‌گذاران …………………………………………………………………………………………………….22
      2-6-1-2- اعطاکنندگان تسهیلات مالی …………………………………………………………………………………23

 

 

2-6-1-3- تأمین‌کنندگان کالا و خدمات و سایر بستانکاران………………………………………………………23

 

 

2-6-1-4- مشتریان …………………………………………………………………………………………………………….23

 

 

2-6-1-5- کارکنان …………………………………………………………………………………………………………….23

 

 

2-6-1-6- دولت…………………………………………………………………………………………………………………24

 

 

2-6-1-7- جامعه………………………………………………………………………………………………………………..24

 

 

2-6-1-8- سایر استفاده‌کنندگان…………………………………………………………………………………………….24

 

 

2-6-2- هدف از افشای اطلاعات مالی چیست؟………………………………………………………………………..24

 

 

2-6-3- چه میزان از اطلاعات لازم است افشاء شود؟…………………………………………………………………25

 

 

2-6-3-1- انتقادات مطرح شده در مورد افزایش افشای اطلاعات………………………………………………28

 

 

2-6-4- اطلاعات مالی چگونه باید افشاء شود؟…………………………………………………………………………29

 

 

2-6-5- خصوصیات کیفی مرتبط با ارائه اطلاعات……………………………………………………………………..31

 

 

2-7- تئوری نمایندگی و حاکمیت شرکتی……………………………………………………………………………………..31

 

 

2-8- تئوری نمایندگی و افشای اختیاری……………………………………………………………………………………….33

 

 

2-9- تعریف و مفهوم عدم ­تقارن اطلاعاتی…………………………………………………………………………………….33

 

 

2-9-1- علل ناهمزمانی یا عدم­ تقارن اطلاعاتی ……………………………………………………………………….34

 

 

 

2-10- ارتباط نظری بین ساختارمالکیت و میزان افشای اختیاری……………………………………………………….35

 

 

2-11- پیشینه داخلی و خارجی پژوهش………………………………………………………………………………………..37

 

 

    2-11-1- تحقیقات داخلی………………………………………………………………………………………………………37

 

 

2-11-2- مطالعات خارجی……………………………………………………………………………………………………..45
2-12- خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………………………………48

 

 

فصل سوم : روش شناسی تحقیق

 

 

3-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….50

 

 

3-2- تعریف پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….51

 

 

3-3- متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………………51

 

 

3-3-1- متغیر مستقل……………………………………………………………………………………………………………..52

 

 

3-3-2- متغیر وابسته …………………………………………………………………………………………………………….52

 

 

3-3-3- متغیر کنترل……………………………………………………………………………………………………………….52

 

 

3-4-  چهار چوب مفهومی………………………………………………………………………………………………………….52

 

 

3-5- جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………………..53

 

 

3-6- روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………54

 

 

3-6-1- جدول داده های تحقیق………………………………………………………………………………………………54

 

 

3-7- روش‌ها و ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات……………………………………………………………………………….55

 

 

3-8- روش تجزیه و تحلیل داده­ها………………………………………………………………………………………………..55

 

 

3-8-1- ضریب همبستگی ®………………………………………………………………………………………………..56

 

 

3-8-2- ضریب تشخیص (ضریب تعیین R)…………………………………………………………………………..56

 

 

3-8-3-  سطح معنی‌داری آماره t و F………………………………………………………………………………………57

 

 

3-8-4- آزمون معنی‌دار بودن رگرسیون…………………………………………………………………………………….57

 

 

    3-8-5- آزمون معنی‌دار بودن ضرایب جزئی رگرسیون……………………………………………………………….58

 

 

 

 

 

3-9- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها………………………………………………………………………………………58

 

 

3-10- خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………………………………64

 

 

فصل چهارم : تجزیه وتحلیل داده ها

 

 

4-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….66

 

 

4-2- بررسی آمار توصیفی متغیرها………………………………………………………………………………………………..67

 

 

4-3-آزمون پیش فرض های رگرسیون …………………………………………………………………………………………69

 

 

4-3-1- آزمون نرمال بودن توزیع متغیرها………………………………………………………………………………….69

 

 

4-3-2- آزمون دوربین واتسون………………………………………………………………………………………………..71

 

 

4-3-3- آزمون هم خطی چندگانه……………………………………………………………………………………………71

 

 

4-4- توصیف همبستگی بین متغیرها……………………………………………………………………………………………..72

 

 

4-5- فرضیه های اصلی و فرعی تحقیق…………………………………………………………………………………………74

 

 

4-6- روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………75

 

 

4-7- نتایج حاصل از آزمون رگرسیون…………………………………………………………………………………………..76

 

 

4-7-1- آزمون فرضیه فرعی اول……………………………………………………………………………………………..76

 

 

4-7-2- آزمون فرضیه فرعی دوم……………………………………………………………………………………………..80

 

 

4-7-3- آزمون فرضیه فرعی سوم…………………………………………………………………………………………….83

 

 

4-7-4- آزمون فرضیه اصلی تحقیق………………………………………………………………………………………….87

 

 

4-8- نتایج آزمون فرضیه های تحقیق …………………………………………………………………………………………..91

 

 

4-9- خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………………………………..93

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم : نتیجه گیری وپیشنهادات

 

 

5-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………95

 

 

5-2- یافته های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………96

 

 

5-3- پیشنهادات با استفاده از پژوهش برای استفاده کنندگان…………………………………………………………….99

 

 

5-4- پیشنهادات برای پژوهشهای آتی…………………………………………………………………………………………100

 

 

5-5- محدودیتهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………..101

 

 

5-6- خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………………………………102

 

 

منابع ومآخذ………………………………………………………………………………………………………………………………103

 

 

فهرست منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………..104

 

 

فهرست منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………..107

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جدول ها

 

 

عنوان                                                                                                    شماره صفحه

 

 

جدول 1-1- ……………………………………………………………………………………………………………………………..12

 

 

جدول3-1- ……………………………………………………………………………………………………………………………….54

 

 

جدول3-2- ……………………………………………………………………………………………………………………………….55

 

 

جدول4-1- ……………………………………………………………………………………………………………………………….68

 

 

جدول4-2- ……………………………………………………………………………………………………………………………….70

 

 

جدول4-3- ……………………………………………………………………………………………………………………………….71

 

 

جدول4-4- ……………………………………………………………………………………………………………………………….72

 

 

جدول4-5- ……………………………………………………………………………………………………………………………….73

 

 

جدول4-6- ……………………………………………………………………………………………………………………………….77

 

 

جدول4-7- ……………………………………………………………………………………………………………………………….77

 

 

جدول4-8- ……………………………………………………………………………………………………………………………….78

 

 

جدول4-9- ……………………………………………………………………………………………………………………………….79

 

 

جدول4-10- …………………………………………………………………………………………………………………………….81

 

 

جدول4-11- …………………………………………………………………………………………………………………………….81

 

 

جدول4-12- …………………………………………………………………………………………………………………………….82

 

 

جدول4-13- …………………………………………………………………………………………………………………………….82

 

 

جدول4-14- …………………………………………………………………………………………………………………………….84

 

 

جدول4-15- …………………………………………………………………………………………………………………………….85

 

 

جدول4-16- …………………………………………………………………………………………………………………………….85

 

 

جدول4-17- …………………………………………………………………………………………………………………………….86

 

 

جدول4-18- …………………………………………………………………………………………………………………………….88

 

 

جدول4-19- …………………………………………………………………………………………………………………………….89

 

 

جدول4-20- …………………………………………………………………………………………………………………………….90

 

 

جدول4-21- …………………………………………………………………………………………………………………………….90

 

 

جدول4-22- …………………………………………………………………………………………………………………………….91

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

 

عنوان                                                                                                            صفحه

 

 

نمودار 3-1- ……………………………………………………………………………………………………………………………..53

 

 

 

 

 

چکیده :

 

 

هدف اصلی این پژوهش، تبیین ساختار مالکیت نهادی بر میزان افشای اختیاری در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.

 

 

فرضیه اصلی این پژوهش: بین مالکیت نهادی و میزان افشای اختیاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه ای وجود دارد.این فرضیه در سه صنعت سیمان ،پتروشیمی وخودروسازی موردآزمون قرار گرفته است.

 

 

متغیر مستقل مورد بررسی در این پژوهش ساختار مالکیت (مالکیت نهادی، مالکیت شرکتی و مالکیت مدیریتی) می باشد که تأثیر آن بر روی متغیر وابسته میزان افشای اختیاری بررسی می گردد. همچنین در این پژوهش به منظور کنترل دیگر عوامل احتمالی مؤثر بر میزان افشای اختیاری، سه متغیر اندازه شرکت، اهرم و بازده دارایی ها به عنوان «متغیر کنترل» مد نظر قرار گرفته است

 

 

این تحقیق از نوع شبه تجربی در حوزه تحقیقات  اثباتی حسابداری می باشد در این تحقیق اطلاعات مالی از صورت های مالی و یادداشت های مربوط به شرکت های مورد مطالعه و با کمک لوح های فشرده سازمان بورس اوراق بهادار تهران استفاده می شود.

 

 

به علت گستردگی حجم جامعه آماری و وجود برخی ناهماهنگی‌ها میان اعضای جامعه، شرایط ویژه برای انتخاب نمونه آماری قرار داده شده و از این رو نمونه آماری به روش حذف سیستماتیک انتخاب شد.

 

 

در تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدلهای رگرسیون چند متغیره و مدل داده های پنل استفاده شده است.

 

 

 

 

 

نتایج نشان می دهد که بین مالکیت نهادی (در سه صنعت سیمان، پتروشیمی و خودروسازی) با میزان افشای داوطلبانه در شرکت های بورس اوراق بهادار تهران رابطه مثبت و معناداری وجود دارد، هنگامی که علامت ضریب متغیر مستقل مثبت است یعنی اینکه تاثیر مثبتی بر میزان افشای اختیاری دارند. بین نسبت اهرمی و میزان افشای اختیاری رابطه معناداری وجود ندارد ، بین بازده دارایی ها و میزان افشای اختیاری رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. در نهایت متغیر اندازه شرکت رابطه مثبت و معناداری با میزان افشای اختیاری دارد و این نشانگر این است که در شرکت های بزرگ، میزان افشای داوطلبانه در آن ها بیشتر است.

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

 

 

از آنجایی که سرمایه گذاران و اعتباردهندگان دو گروه اصلی استفاده کنندگان برون سازمانی اطلاعات مالی به شمار می آیند، تهیه و فراهم کردن اطلاعات مربوط برای این دو گروه یکی از رسالت های اصلی گزارشگری مدیریت و سیستم حسابداری می باشد. از این رو توجه ویژه به نوع نیازهای اطلاعاتی این افراد ضروری است. سیستم گزارشگری مالی باید اطلاعاتی را فراهم سازد تا برای استفاده کنندگان مختلف در أخذ تصمیمات مربوط به سرمایه گذاری، اعطای اعتبار و سایر تصمیمات مشابه مفید واقع شود. مفید بودن مستلزم این است که اطلاعات به گونه ای مناسب و کامل افشا شود. افشای کامل در گزارش های سالانه نقش اساسی در تصمیم گیریهای صحیح و آگاهانه گروه های مختلف بخصوص سرمایه گذاران دارد.

 

 

هندریکسن و ون برادا (1992)

 

 

نقش متولیان افشاء اطلاعات در حاکمیت شرکتی متبلور می شود که دربرگیرنده کنترل و رویه هایی برای اطمینان از عدم حرکت مدیریت شرکت برای منافع شخصی و حرکت در مسیر حداکثر نمودن منافع سهامداران و ارزش شرکت است. از جمله عواملی که موجب افزایش در تقاضای افشای بیشتر اطلاعات در بازار سرمایه مدرن می شوند، از عدم تقارن اطلاعات و وجود تضاد نمایندگی بین مدیریت و سهامداران ناشی می شود. لذا راه حل تضاد نمایندگی و عدم تقارن اطلاعات در ساختار مالکیت و عملکرد هیئت مدیره نهفته است. در نتیجه به نظر می رسد میزان افشای اختیاری مرتبط با نوع ساختار مالکیت و نیز سایر ویژگی ها از قبیل اندازه شرکت، اهرم، نرخ بازده دارایی باشد.

 

 

 

 

 

1-2- بیان مسئله

 

 

تصمیم گیری درباره افشای اختیاری اطلاعات و میزان آن، موضوع مهم و بحث انگیزی در حوزه مدیریت شرکتی است زیرا در این تصمیم گیری مقدار آن دسته از اطلاعاتی که علاوه بر افشاء اجباری، بصورت اختیاری برای قضاوت و تصمیم گیری استفاده کنندگان و ذی نفعان افشاء می شود، مشخص می گردد، این موضوع یکی از قضاوتی ترین و مهم ترین تصمیماتی است که هر مدیر باید اتخاذ کند و محققان هنوز در پی گسترش یک توافق کلی درباره این موضوع هستند که چرا شرکت ها اطلاعات بیشتری را افشاء می کنند و اینکه چرا سرمایه گذاران به این اطلاعات توجه خاص دارند. تحقیقات مختلف نشان می دهد که یک افشاء خوب، دقت پیش بینی تحلیلگران در تصمیم گیری ذی نفعان را بهبود می بخشد. همچنین افشای مالی ضعیف موجب گمراهی سهامداران می شود و اثر نامطلوبی بر ثروت آن ها دارد (ستایش و همکاران، 1389).

 

 

همانطور که می دانیم، گزارش سالیانه به عنوان یک وسیله ارتباطی برای دسترسی به اطلاعات کمی و کیفی شرکت ها با ذی نفعان و طرف های علاقه مند بکار می رود (بارکو و همکاران، 2006).

 

 

این ارتباط یک معیار اساسی می باشد بنابراین اطلاعات باید مناسب و مربوط باشد تا استفاده کنندگان را در امر تصمیم گیری یاری نماید (کوک، 1989).

 

 

سازمان بورس اوراق بهادار به عنوان متصدی بازار سرمایه، قوانین و مقرراتی را وضع نموده که همه شرکت ها ملزم به رعایت کامل الزامات افشاء اجباری هستند. در عین حال تحقیقات انجام گرفته درباره افشای اجباری نشان داده است که اغلب افشای این اطلاعات توسط شرکت ها، برای ذی نفعان، موسسات، دولت ها و بعضی افراد رضایت بخش نبوده، با این وجود سازمان ها به منظور پر کردن این شکاف و برای پاسخ به نارضایتی ذینفعان، اقدام به ارائه اطلاعات اضافی و بیشترکرده اند (ثورل، 2003).

 

 

بوسو و کومار (2007)، استدلال کردند که طی سال های اخیر نارضایتی درباره افشاء اجباری منجر شده، سرمایه گذاران، بازارهای مالی و دیگر ذی نفعان کلیدی خواهان این شوند که شرکت ها بصورت اختیاری اطلاعات جامع و تفضیلی بیشتری درباره استراتژی ها و عملکرد بلند مدت خود ارائه دهند. اگر چه استاندارهای حسابداری حداقل میزان افشای لازم را الزامی نموده اند، اما مدیریت به منظور افزایش اعتبار گزارش های مالی می تواند به افشای اختیاری اطلاعات بپردازد. مادهانی (2009)، درباره افشای اختیاری گفت: این نوع از افشاء، افشای اطلاعاتی فراتر از تعهدات قانونی است که به وسیله نهادهای قانون گذار تدوین شده است.

 

 

در طی این سال ها، ساختار مالکیت و تأثیر آن بر ابعاد مختلف شرکت ها از جمله میزان افشای اطلاعات به دلیل رواج آن در اکثر کشورها به خصوص در میان اقتصادهای در حال رشد، به عنوان یکی از مسائل بسیار مهم در ادبیات حاکمیت شرکتی مطرح شده است. باید گفت: افشای اختیاری یکی از عوامل مهم اثر گذار بر جذابیت شرکت برای سرمایه گذاران و به عنوان یکی از عناصر اصلی در چارچوب نظام های راهبری شرکتی است. رحیمیان و همکاران (1388) در نتیجه بررسی های خود یافتند، در صورت وجود نظارت موثرتر هیئت مدیره بر مدیریت، کمیت و کفایت اطلاعات منتشره توسط مدیریت افزایش می یابد. در این راستا، سرمایه گذاران برای تصمیم گیری بر کمیت، کیفیت و به موقع بودن اطلاعات افشاء شده از سوی رهبران شرکت ها اکتفا می کنند (کاشانی پور و همکاران، 1388).

 

 

هرمالین و ویسباچ (2007) معتقدند: هدف غایی از استقرار حاکمیت شرکتی دستیابی به پاسخگویی، شفافیت، عدالت و رعایت حقوق ذی نفعان در شرکت ها است. عواملی که موجب افزایش در تقاضای افشای اطلاعات در بازار سرمایه مدرن می شوند، از عدم تقارن اطلاعات و وجود تضاد نمایندگی بین مدیریت و سهامداران ناشی می شود. لذا راه حل تضاد نمایندگی و عدم تقارن اطلاعات در ساختار مالکیت و عملکرد هیئت مدیره نهفته است (حسین جمال، 2011).

 

 

 

 

 

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش

 

 

ابزار اصلی انتقال اطلاعات به اشخاص و استفاده کنندگان برون سازمانی، گزارشات مالی است که مهمترین ابزار پاسخگویی مدیریت است. اخبار مربوط به افشای اطلاعات و تغییرات آن نسبت به سال های گذشته برای سهامداران اهمیت زیادی دارد. به عبارتی این نوع افشاء و یا تغییرات به سهامداران و سرمایه گذاران پیام می دهد که وضعیت مالی شرکت چگونه است. همچنین با توجه به اینکه گزارشگری مالی سنتی توان تحقق نیازهای اطلاعاتی ذی نفعان را برای تصمیم گیری های مختلف آنان را ندارد، اطلاعات افشاء شده برای ذینفعان باید دارای ویژگی هایی باشد تا بتواند نیازهای آنان را برآورده کند. مهمترین ویژگی این اطلاعات، شفافیت است تا بتوان بر آن تکیه کرد.

 

 

تغییر و تحولاتی که در همه جای  محیط تجاری امروزی شکل گرفته، باعث شده مسئله موضوع افشاء اختیاری، به یکی از مهم ترین موضوع های با ارزش پژوهشی توسط محققین به شمار آید. علاوه بر این در پرتو رسوایی های اخیر شرکت های بزرگ اعتماد عمومی نسبت به گزارشگری مالی کاهش یافته و می توان گفت: افشاء اطلاعات از کیفیت خوب و مناسبی برخوردار نبوده است. این امر منجر به تقاضا و نیاز بیشتر در خصوص شفافیت و افشای بیشتر در گزارشگری مالی و اطلاع رسانی شرکت ها شده است. در این میان حاکمیت شرکتی به عنوان یکی از ابزارهای کارآمد برای پاسخگویی به این تقاضا مورد توجه خاص واقع شده است. میزان روبه روبه رشد و افزایش افشای اختیاری در سراسر جهان انجام پژوهش ها را در این زمینه خاص برانگیخته است تا با شگفتی نسبت به جستجوی عواملی که می توانند ش

 

 

 

1-14- ساختار پژوهش………………………………………………………………………………………………………………..14

 

1-15- خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………………………………15

 

 

 

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده

 

بخش اول : مبانی نظری………………………………………………………………………………………………………………..17

 

2 – 1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….17

 

2-2- محافظه کاری در گزارشگری مالی………………………………………………………………………………………..18

 

3-2-موضوعات مفهومی محافظه کاری………………………………………………………………………………………….24

 

4-2- معیارهای ارزیابی محافظه کاری……………………………………………………………………………………………26

 

5-2-عدم تقارن زمانی سود به عنوان معیاری از محافظه کاری …………………………………………………………28

 

6-2- رابطه عدم تقارن زمانی سود با نسبت MTB ……………………………………………………………………….32

 

7-2- معیارهای محافظه کاری ……………………………………………………………………………………………………..33

 

بخش دوم :انحرافات سود پیش بینی شده ………………………………………………………………………………………43

 

1-2 – سود حسابداری…………………………………………………………………………………………………………………42

 

2-2-تعریف سود حسابداری………………………………………………………………………………………………………..44

 

4-2-اهمیت سود………………………………………………………………………………………………………………………..46

 

5-2-اهداف گزارشگری سود………………………………………………………………………………………………………..47

 

6-2-نقش اطلاعاتی سود……………………………………………………………………………………………………………..48

 

7-2-سرمایه در مقایسه با سود………………………………………………………………………………………………………49

 

8-2-مفاهیم سود………………………………………………………………………………………………………………………..50

 

9-2 -دقت پیش­بینی سود در عرضه اولیه سهام……………………………………………………………………………….66

 

10– 2- روش­های پیش­بینی سود…………………………………………………………………………………………………67

 

11-2- پیشینه تحقیقات  انجام شده در خارج از کشور…………………………………………………………………….71

 

12-2 -پیشینه تحقیقات  انجام شده در داخل کشور………………………………………………………………………..76

 

 

 

فصل سوم: روش تحقیق

 

3-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………79

 

3-2- جامعه آماری پژوهش ………………………………………………………………………………………………………..79

 

3-3- تعیین حجم نمونه پژوهش …………………………………………………………………………………………………79

 

3-4- اهداف مشخص تحقیق……………………………………………………………………………………………………….82

 

3-5- فرضیه‌های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….84

 

 

3-6- روش پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………..85

 

3-7- روش و ابزار جمع‌آوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………85

 

3-8- تعریف متغیرها و نحوه محاسبه آن ها  …………………………………………………………………………………86

 

3-9- تعاریف عملیاتی متغیرها……………………………………………………………………………………………………..87

 

3-10- مدل‌های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………..89

 

3-11- اعتبار درونی و برونی پژوهش …………………………………………………………………………………………..90

 

3-12- روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات……………………………………………………………………………….91

 

3-13- روش داده‌های پانل…………………………………………………………………………………………………………..92

 

3-14- روش اثراث ثابت……………………………………………………………………………………………………………..93

 

3-15- آزمون چاو یا F مقید………………………………………………………………………………………………………..94

 

3-16- آزمون هاسمن………………………………………………………………………………………………………………….95

 

3-17- آزمون معنی دار بودن مدل…………………………………………………………………………………………………96

 

3-18- آزمون معنی دار بودن ضرایب …………………………………………………………………………………………..96

 

3-19- آزمون مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها……………………………………………………………….97

 

3-20- آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی……………………………………………………………97

 

3-21-  فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها …………………………………………………………………………………………..97

 

3-22- فرض عدم وجود هم‌خطی بین متغیرهای مستقل …………………………………………………………………98

 

3-23- فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها…………………………………………………………………………………………..99

 

3-24- فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس ها میان باقیمانده‌ها……………………………………………………….99

 

 

• 25- فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل……………………………………………………100

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم: نتایج

 

4-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….103

 

4-2- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق……………………………………………………………………………………………103

 

4-3- آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق ………………………………………………………………………105

 

4-4- بررسی همبستگی میان متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………110

 

4-5- بررسی هم‌خطی میان متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………..112

 

4-6- نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌های تحقیق……………………………………………………………………………..113

 

4-7- خلاصه فصل…………………………………………………………………………………………………………………..131

 

 

 

فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری

 

5-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….133

 

5-2-فرضیه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………136

 

5-3- نتایج آزمون فرضیه…………………………………………………………………………………………………………..137

 

5-4- محدودیت‌های تحقیق……………………………………………………………………………………………………….141

 

5-5- پیشنهادهای مبتنی بر نتایج تحقیق……………………………………………………………………………………….142

 

5-6- پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده…………………………………………………………………………………..143

 

 

 

فهرست منابع

 

منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………………………………145

 

منابع غیرفارسی…………………………………………………………………………………………………………………………150

 

پیوست ها………………………………………………………………………………………………………………………………..156

 

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………..162

 

 

 

 

 

.

 

چکیده:

 

هدف این پژوهش، بررسی تاثیر محافظه‌کاری حسابداری بر میزان انحرافات سود پیش بینی شده توسط مدیریت است. این پژوهش از نوع مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیلی- علی بوده و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی (پانل دیتا) است. در این پژوهش اطلاعات مالی 108 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1386 تا 1391 بررسی شده است (648 شرکت – سال). برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده‌ی پژوهش از نرم‌افزارهای 20 Spss، 7 Eviews و 16 Minitab استفاده شده است. نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه اول پژوهش نشان می‏دهد که بین سطح محافظه کاری و انحرافات پیش بینی مدیریت از سودهای آتی ارتباط معنادار و مستقیمی وجود دارد. در ادامه با توجه به تجزیه و تحلیل‌های صورت گرفته در ارتباط با تایید فرضیه دوم پژوهش به این نتیجه رسیدیم که ارتباط معنادار و معکوسی بین سطح محافظه کاری و انحرافات پیش بینی سود مدیران در شرکت هایی که چرخه عملیاتی طولانی تری دارند وجود دارد. همچنین نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه سوم نشان از آن داشت که ارتباط معنادار و مستقیمی بین سطح محافظه کاری و انحرافات پیش بینی سود برای شرکت هایی که نوسان سود بیشتری دارند وجود دارد. در ادامه با توجه به تجزیه و تحل