1-5- فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………………………………. 9

 

1-5-1-فرضیه اصلی پژوهش……………………………………………………………………………………………….. 9

 

1-5-2- فرضیه های ویژه پژوهش……………………………………………………………………………………… 10

 

1-6- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها………………………………………………………………………….. 10

 

1-6-1- تعاریف مفهومی متغیرها……………………………………………………………………………………….. 10

 

1-6-2- تعاریف عملیاتی متغیرها………………………………………………………………………………………. 13

 

 

 

 

 

فصل دوم: مبانی نظری و تجربی تحقیق

 

2-1-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 14

 

2-1-2- مبانی نظری…………………………………………………………………………………………………………….. 14

 

2-1-1-2-  چگونگی تشکیل فرهنگ و عوامل آن…………………………………………………………….. 16

 

2-1-1-3- کارکردهای فرهنگ سازمانی…………………………………………………………………………….. 18

 

2-1-1-4- ویژگی های فرهنگ سازمانی……………………………………………………………………………. 19

 

2-1-1-5- ریشه های فرهنگ سازمانی……………………………………………………………………………… 21

 

2-1-1-6-  سطوح فرهنگ سازمانی…………………………………………………………………………………… 22

 

2-1-1-7- شیوه های آشنا شدن با فرهنگ سازمانی……………………………………………………….. 24

 

2-1-1-8-  روش های تغییر و پرورش فرهنگ سازمانی…………………………………………………. 25

 

2-1-1-9- الگوی فرهنگ سازمانی مورد استفاده در پژوهش حاضر……………………………….. 27

 

2-1-1-9-  الگوهای طبقه بندی و مطالعه فرهنگ سازمانی……………………………………………. 29

 

2-1-2- خلاقیت…………………………………………………………………………………………………………………… 37

 

2-1-2-1-  تاریخچه خلاقیت……………………………………………………………………………………………… 37

 

2-1-2-2- تعاریف خلاقیت از نظر صاحب نظران……………………………………………………………… 38

 

2-1-2-3-  عوامل موثر بر خلاقیت از نظر مالاگا………………………………………………………………. 39

 

2-1-2-5- ضرورت و اهمیت خلاقیت در سازمان…………………………………………………………….. 41

 

2-1-2-6-  مراحل فرایند خلاقیت…………………………………………………………………………………….. 42

 

2-1-2-7-  موانع خلاقیت…………………………………………………………………………………………………… 43

 

2-1-2-9-  ویژگی های سازمان خلاق………………………………………………………………………………. 44

 

2-1-2-10- فرایند خلاقیت………………………………………………………………………………………………… 45

 

2-1-2-12- نظریه های معروف خلاقیت…………………………………………………………………………… 46

 

2-1-2-13-  شرایط لازم جهت ایجاد خلاقیت، نوآوری و تغییر از نظر لس لی (2008) 47

 

 

2-1-2-14-ترکیب خلاقیت از نظر استرنبرگ و لوبارت (1999)……………………………………. 47

 

2-1-2-16-  چهار عامل اصلی خلاقیت از نظر تورنس (1968)……………………………………… 48

 

2-1-2-16- مهارت های خلاقیت……………………………………………………………………………………….. 49

 

2-2- پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 50

 

2-2-1- پژوهش های داخلی……………………………………………………………………………………………….. 50

 

2-2-2- پژوهش های خارجی……………………………………………………………………………………………… 57

 

2-2-3- جمع بندی تحقیقات انجام شده…………………………………………………………………………… 60

 

2-4- مدل مفهومی پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 61

 

2-5- مدل تحلیلی پژوهش…………………………………………………………………………………………………… 62

 

 

 

 

 

فصل سوم: روش شناسی  تحقیق

 

3-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………… 64

 

3-2- روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………………. 65

 

3-3- جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری………………………………………………………………….. 66

 

3-4- ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………… 68

 

3-5- روش گردآوری  اطلاعات……………………………………………………………………………………………. 72

 

3-6- روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………………………………………………………………… 73

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم : نتایج تحقیق

 

4-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………… 74

 

4-2- آمار توصیفی………………………………………………………………………………………………………………… 75

 

4-2-1- اطلاعات جمعیت شناختی……………………………………………………………………………………. 75

 

4-2-2- متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………………………………….. 79

 

4-3- آزمون فرضیه های پژوهش………………………………………………………………………………………… 81

 

4-3-1- آزمون فرضیه اصلی……………………………………………………………………………………………….. 81

 

4-3-2- آزمون فرضیه­های ویژه…………………………………………………………………………………………… 82

 

4-4- مدل نهایی……………………………………………………………………………………………………………………. 87

 

4-4-1- آزمون رگرسیون چندگانه……………………………………………………………………………………… 87

 

4-4-3- تحلیل مسیر……………………………………………………………………………………………………………. 88

 

4-5- جمع بندی نهایی………………………………………………………………………………………………………… 91

 

 

 

 

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

 

5-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………… 92

 

5-2- تفسیر یافته ها…………………………………………………………………………………………………………….. 93

 

5-3- بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………. 99

 

5-4- محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 100

 

5-4-1- محدودیت های خارج از اختیار محقق (محدودیت های کاربردی)……………………. 100

 

5-4-2- محدودیت های در اختیار محقق (محدودیت های پژوهشی)……………………………. 100

 

5-5- پیشنهادهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 101

 

5-5-1- پیشنهادهای کاربردی……………………………………………………………………………………………. 101

 

5-5-2- پینشهادهای پژوهشی…………………………………………………………………………………………… 102

 

فهرست منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………….. .104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

جدول شماره 2-1. تعاریف فرهنگ از دیدگاه صاحب نظران اقتباس از سیدتقوی ، ص 341، 1388) 15

 

جدول 2-2. عوامل تغییر فرهنگ سازمانی اقتباس از رضا سید جوادین، 1383…………………. 27

 

جدول شماره 2-3. فرهنگ سازمانی ارائه شده توسط کوئین و گارث بر گرفته از مقاله عبدالمنافی و همکاران 1384  29

 

جدول 2-4: مدل تحلیلی پژوهش……………………………………………………………………………………………… 63

 

جدول 3-1 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس سن……………………………………………………. 67

 

جدول 3-2 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس جنسیت…………………………………………….. 67

 

جدول 3-3 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس وضعیت تاهل……………………………………. 67

 

جدول 3-4: توزیع فراوانی و درصد کارکنان  بر اساس مدرک تحصیلی………………………………… 68

 

جدول 3-5: توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس سابقه خدمت……………………………………… 68

 

جدول3-6. نحوه امتیازبندی پرسشنامه فرهنگ سازمانی………………………………………………………… 69

 

جدول 3-7. تفکیک گویه ها در قالب ابعاد پرسشنامه فرهنگ سازمانی…………………………………. 69

 

جدول3-8 . نحوه امتیازبندی مقیاس خلاقیت…………………………………………………………………………. 70

 

جدول شماره 3-9 : نتایج تحلیل عوامل پرسشنامه فرهنگ سازمانی…………………………………….. 71

 

جدول شماره3-10: ضرایب آلفای کرونباخ مقیاس فرهنگ سازمانی……………………………………… 71

 

جدول شماره 3-11: روایی و پایایی مقیاس خلاقیت………………………………………………………………. 72

 

جدول 4-1 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس سن……………………………………………………. 75

 

جدول 4-2 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس جنسیت…………………………………………….. 76

 

جدول 4-3 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس وضعیت تاهل……………………………………. 77

 

جدول 4-4: توزیع فراوانی و درصد کارکنان  بر اساس مدرک تحصیلی………………………………… 77

 

جدول 4-5: توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس سابقه خدمت……………………………………… 78

 

جدول 4-6. میانگین و انحراف معیار به دست آمده از متغیرهای پژوهش……………………………. 79

 

جدول 4-7 . نتایج آزمون کولموگروف – اسمیرنوف مربوط به متغیرهای پژوهش………………. 80

 

جدول شماره 4-8 . نتایج آزمون رگرسیون خطی در بررسی تاثیر فرهنگ سازمانی بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم 81

 

جدول 4-9. نتایج آزمون تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر جهت مقایسه ابعاد فرهنگ سازمانی    82

 

جدول شماره 4-9-1 . نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی……………………………………………………………… 83

 

جدول 4-10.  مقایسه میانگین خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم با سطح کفایت مطلوب (Q3)         84

 

جدول شماره 4-10 نتایج آزمون رگرسیون خطی در بررسی تاثیر  فرهنگ مشارکتی  بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 84

 

جدول شماره 4-11. نتایج آزمون رگرسیون خطی بررسی تاثیر فرهنگ سلسله مراتبی بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 85

 

جدول شماره 4-12. نتایج آزمون رگرسیون خطی در بررسی تاثیر فرهنگ ایدئولوژیک بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 85

 

جدول شماره 4-13. نتایج آزمون رگرسیون خطی در بررسی تاثیر فرهنگ عقلایی بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم 86

 

جدول شماره 4-14. آزمون فریدمن برای رتبه بندی ابعاد فرهنگ سازمانی…………………………. 86

 

جدول شماره 4-15 . بررسی نقش پیش بینی کنندگی  ابعاد فرهنگ سازمانی در خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم     87

 

جدول شماره 4-16. شاخص‌های برازش مدل تأثیر ابعاد فرهنگ سازمانی و بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم         90

 

 

 

فهرست نمودارها

 

نمودار 4-1 : توزیع فراوانی و درصد  کارکنان بر اساس سن………………………………………………….. 75

 

نمودار 4-2 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس جنسیت…………………………………………….. 76

 

نمودار 4-3: توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس وضعیت تاهل……………………………………… 77

 

نمودار 4-4: توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس میزان تحصیلات………………………………… 78

 

نمودار 4-5 : توزیع فراوانی و درصد کارکنان بر اساس سابقه خدمت……………………………………. 79

 

 

 

فهرست اشکال

 

 

 

شکل 2-1. سطوح فرهنگ اقتباس از گیلبرت (1995) ترجمه اعرابی ،پارساییان ،1389،ص303      23

 

2-2. شکل مدل مفهومی پژوهش………………………………………………………………………………………………. 61

 

شکل شماره 4-1. تأثیر  ابعاد فرهنگ سازمانی و بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم، مدل در حالت اعداد استاندارد    89

 

شکل شماره 4-2. تأثیر ابعاد فرهنگ سازمانی و بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم مدل در حالت اعداد معناداری      89

 

شکل شماره 5-1. مدل پیشنهادی تأثیر ابعاد فرهنگ سازمانی و بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم   100

 

 

 

پیوست­

 

پیوست شماره 1: پرسشنامه فرهنگ سازمانی کویین وگارث  (1991)………………………………… 119

 

 

 

پیوست (2). پرسشنامه خلاقیت رندسیپ (1979)…………………………………………………………………. 122

 

 

 

 

 

  چکیده

 

 

 

امروزه فرهنگ سازمانی به عنوان یک جزء مهم و بنیادی در پیکره یک سازمان محسوب می شود و به مثابۀ واقعیتی اجتماعی است که بر مبنای تعاملات بی همتای اعضای سازمان شکل می گیرد و تنها یک متغیر ساده نیست بلکه توسعه و گسترش فرایندهای روان پویایی اعضای سازمان است. هدف پژوهش حاضر بررسی نوع فرهنگ سازمانی و تاثیر آن بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم می­باشد. روش پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی می­باشد. جامعه تحقیق شامل کلیه کارکنان شرکت پتروشیمی جم می­باشد که با استفاده فرمول کوکران و نمونه گیری تصادفی طبقه­ای 361 نفر مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه فرهنگ سازمانی کویین و گارث (1991) و پرسشنامه خلاقیت کارکنان از مقیاس خلاقیت رندسیپ (1979) بود. روایی پرسشنامه­ها با استفاده از تحلیل گویه تایید و پایایی آن با استفاده از روش آلفای کرونباخ محاسبه شد. که پایایی برای پرسشنامه فرهنگ سازمانی 81/0 و خلاقیت کارکنان 80/0 گزارش شد. داده­ها با استفاده از آمار توصیفی نظیر فراوانی، میانگین، انحراف معیار، درصد و آمار استنباطی نظیر تحلیل واریانس اندازه گیرهای مکرر، تی تک نمونه­ای، تحلیل رگرسیون خطی و چندگانه، آزمون فریدمن و تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که 1- فرهنگ غالب در شرکت پتروشیمی جم از نوع فرهنگ مشارکتی است و تفاوت معناداری بین انواع فرهنگ وجود دارد. 2- خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم در حد مطلوب است. 3- فرهنگ مشارکتی تاثیر معناداری بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم دارد.4- فرهنگ سلسله مراتبی تاثیر معناداری بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم دارد. 5- فرهنگ ایدئولوژیک تاثیر معناداری بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم دارد.6- فرهنگ عقلایی تاثیر معناداری بر خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی جم دارد. تاثیر همزمان متغیرها در مدل نهایی با استفاده از رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر نشان داد که فقط ابعاد فرهنگ مشارکتی و عقلایی پیش بینی کننده مثبت و معناداری برای خلاقیت کارکنان شرکت پتروشیمی می­باشند.

 

 

 

واژگان کلیدی: فرهنگ سازمانی، خلاقیت کارکنان، فرهنگ مشارکتی،  پتروشیمی جم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات تحقیق