7

 

 

 

گفتار اول:تعاریف اصطلاحی  و حقوقی مهر و نحله……………………………………………………………

 

 

7

 

 

 

بند اول: مفهوم عام مهر……………………………………………………………………………………………………

 

 

7

 

 

 

بند دوم: تعریف فقهی  و حقوقی مهر…………………………………………………………………………………

 

 

8

 

 

 

بند سوم:  تعریف نحله……………………………………………………………………………………………………..

 

 

9

 

 

 

گفتار دوم:  تاریخچه مهر……………………………………………………………………………………..

 

 

9

 

 

 

بند اول: مهر در ایران……………………………………………………………………………………………….

 

 

9

 

 

 

بند دوم: مهر در اسلام…………………………………………………………………………………………….

 

 

11

 

 

 

 گفتار سوم: فلسفه  مهر………………………………………………………………………………………….

 

 

12

 

 

 

بند اول:  ایجاد محبت و علاقه………………………………………………………………………………….

 

 

13

 

 

 

بند دوم: تحکیم بنیان خانواده…………………………………………………………………………………………….

 

 

14

 

 

 

بند سوم:  مکمل سهم الارث……………………………………………………………………………………..

 

 

15

 

 

 

 گفتار چهارم:  اقسام مهر…………………………………………………………………………………………………

 

 

16

 

 

 

 بند اول:  مهرالمسمی………………………………………………………………………………………………………

 

 

17

 

 

 

 بنددوم:  مهرالسنه……………………………………………………………………………………………………………

 

 

18

 

 

 

بند سوم:  مهرالمتعه………………………………………………………………………………………………………….

 

 

19

 

 

 

گفتار پنجم:  ادلّه­ی وجوب مهر………………………………………………………………………………..

 

 

21

 

 

 

بند اول:  قرآن…………………………………………………………………………………………………….

 

 

21

 

 

 

  بند دوم: سنّت……………………………………………………………………………………………………………..

 

 

22

 

 

 

 بند سوم:  عقل……………………………………………………………………………………………………………….

 

 

23

 

 

 

بند چهارم: اجماع……………………………………………………………………………………………………………

 

 

23

 

 

 

  گفتار ششم: شرایط مهر………………………………………………………………………………………………..

 

 

24

 

 

 

 بند اول: مالیت داشتن………………………………………………………………………………………………………

 

 

24

 

 

 

 بنددوم: قابل تملک بودن…………………………………………………………………………………………………

 

 

25

 

 

 

بند سوم: معلوم بودن………………………………………………………………………………………………………..

 

 

26

 

 

 

بند چهارم: قابلیت تسلیم…………………………………………………………………………………………………

 

 

26

 

 

 

مبحث دوم:نظریه های مهر……………………………………………………………………………………………….

 

 

28

 

 

 

گفتار اول: نظریه کارکردگرایی………………………………………………………………………………………….

 

 

28

 

 

 

گفتار دوم:  نظریه مبادله……………………………………………………………………………………………………

 

 

28

 

 

 

گفتار سوم: نظریه های اندیشمندان مسلمان………………………………………………………………………..

 

 

29

 

 

 

بند اول: مهریه در مقابل استمتاع……………………………………………………………………………………….

 

 

29

 

 

 

 بند دوم:مهریه در مقابل بضع……………………………………………………………………………………………

 

 

29

 

 

 

 بند سوم: مهریه پاسخی به نیاز فطری……………………………………………………………………………..

 

 

29

 

 

 

 بند چهارم: مهریه مکمل سهم الارث…………………………………………………………………………………

 

 

29

 

 

 

 بند پنجم:  مهریه وثیقه ای در مقابل طلاق………………………………………………………………………….

 

 

30

 

 

 

گفتار چهارم: آثار و کارکردهای اجتماعی مهریه………………………………………………………………

 

 

30

 

 

 

بند اول: ارضای نیاز فطری………………………………………………………………………………………….

 

 

31

 

 

 

بند دوم: مهریه به عنوان بیمه اجتماعی……………………………………………………………………………

 

 

31

 

 

 

بند سوم: ایجاد احساس امنیت نسبت به آینده ………………………………………………………………….

 

 

31

 

 

 

بند چهارم: مهریه به­عنوان یک ارزش نمادین …………………………………………………………………….

 

 

31

 

 

 

مبحث سوم: علل افزایش میزان مهریه در عصر حاضر……………………………………………………

 

 

32

 

 

 

گفتار اول: مسأله چشم هم چشمی………………………………………………………………………….

 

 

33

 

 

 

گفتار دوم: نسیه بودن مهریه…………………………………………………………………………………..

 

 

34

 

 

 

گفتار سوم: غلبه روحیات اقتصادی و نگرش های مادی…………………………………………………….

 

 

34

 

 

 

 گفتار چهارم:عدم استیفای حقوق کامل زن ……………………………………………………………………

 

 

36

 

 

 

گفتار پنجم: مهار طلاق و کنترل نوجویی های مرد………………………………………………………..

 

 

36

 

 

 

گفتار ششم:  تقابل با تضعیف اعتماد اجتماعی……………………………………………………………………..

 

 

36

 

 

 

گفتار هفتم:  واکنش بی توجهی تاریخی……………………………………………………………………………..

 

 

36

 

 

 

 مبحث چهارم: تدابیر دین اسلام برای مهار طلاق……………………………………………………………

 

 

37

 

 

 

گفتار  اول :ارتقای منزلت اجتماعی زن…………………………………………………………………………..

 

 

37

 

 

 

گفتار دوم: بالا رفتن هزینه ها و تشریفات ازدواج……………………………………………………………..

 

 

38

 

 

 

گفتار سوم: شیوع ازدواج های برون فامیلی………………………………………………………………………..

 

 

38

 

 

 

گفتار چهارم: کمال یابی زن……………………………………………………………………………………….

 

 

39

 

 

 

مبحث پنجم: کارکردهای منفی افزایش مهریه ………………………………………………………………..

 

 

39

 

 

 

گفتار اول: افزایش سن ازدواج ………………………………………………………………………………..

 

 

39

 

 

 

گفتار دوم: تغییر در نوع همسرگزینی………………………………………………………………………..

 

 

40

 

 

 

گفتار سوم: کاهش نرخ ازدواج…………………………………………………………………………………

 

 

40

 

 

 

گفتار چهارم: ایجاد خصومت و دشمنی………………………………………………………………………

 

 

40

 

 

 

گفتار  پنجم: تحمل اجباری زندگی­های تصنعی………………………………………………………………..

 

 

40

 

 

 

فصل   دوم:  مهریه در حقوق  و فقه

 

 

 

 

 

 

مبحث اول:   ماهیت حقوقی مهر………………………………………………………………………………..

 

 

44

 

 

 

 گفتار اول: ماهیت مهر در نکاح دائم……………………………………………………………………………..

 

 

44

 

 

 

 گفتار دوم: مهر به ازای بضع و یکی از دو عوض معامله…………………………………………………

 

 

46

 

 

 

 گفتار سوم: مهر در نکاح منقطع…………………………………………………………………………………

 

 

48

 

 

 

بند اول: ماهیت مهر در نکاح منقطع………………………………………………………………………………..

 

 

49

 

 

 

بنددوم:مهر ما به ازای بضع و یکی از دو عوض معامله در نکاح منقطع……………………………………

 

 

49

 

 

 

بند سوم: ذکر مهر شرط صحت نکاح منقطع………………………………………………………………………

 

 

51

 

 

 

  گفتار چهارم : شروط ناظر در مهر……………………………………………………………………………….

 

 

52

 

 

 

بند اول: مفهوم و ماهیت حقوقی شرط………………………………………………………………………………

 

 

52

 

 

 

بنددوم: ویژگی های شروط ضمن عقد………………………………………………………………………..

 

 

54

 

 

 

بند سوم: شروط مربوط به مهر…………………………………………………………………………………………

 

 

55

 

 

 

 مبحث دوم: میزان مهر……………………………………………………………………………………………

 

 

58

 

 

 

گفتار اول: معیار حاکم بر مهر……………………………………………………………………………………

 

 

58

 

 

 

گفتار دوم: قواعدحاکم بر میزان مهر …………………………………………………………………………………..

 

 

59

 

 

 

بند اول: میزان مهر از منظر آیات……………………………………………………………………………………

 

 

60

 

 

 

بند دوم: میزان مهر از منظر روایات……………………………………………………………………………….

 

 

61

 

 

 

بند سوم: مقدار مهر از منظر قانون و فقهای عامه………………………………………………………………….

 

 

61

 

 

 

مبحث سوم: قواعد اخلاقی حاکم بر مقدار مهر………………………………………………………………..

 

 

62

 

 

 

گفتار اول: استحباب قلّت مهر……………………………………………………………………………………………

 

 

63

 

 

 

گفتار دوم: اصلاح انگیزه های افزایش مهر………………………………………………………………………….

 

 

64

 

 

 

گفتار  سوم : مهر زوجه در قبال مهر معیوب:……………………………………………………………………..

 

 

66

 

 

 

گفتار چهارم: مهر در ازدواج موقت یا متعه………………………………………………………………………..

 

 

66

 

 

 

فصل سوم افزایش یا کاهش مهر بعد از  عقد نکاح از منظر فقه  و قانون

 

 

 

 

 

 

مبحث اول : تغییر میزان مهریه از دیدگاه قانون مدنی………………………………………………………..

 

 

70

 

 

 

گفتار اول : افزایش مهر………………………………………………………………………………………………

 

 

70

 

 

 

 گفتار دوم: کاهش مهریه ………………………………………………………………………………………………..

 

 

70

 

 

 

بند  اول: اقراربر کاهش مهریه………………………………………………………………………………………..

 

 

70

 

 

 

بند دوم: ابراءکل یا جزئی از مهر……………………………………………………………………………………….

 

 

71

 

 

 

 گفتار  سوم: وضعیت و ماهیت تغییر مهر………………………………………………………………………..

 

 

72

 

 

 

مبحث دوم: امکان یا عدم امکان تغییر میزان مهر………………………………………………………………

 

 

72

 

 

 

 گفتار اول: میزان مهر در فقه امامیه…………………………………………………………………………….

 

 

72

 

 

 

گفتار دوم: تغییر مقدار مهر در فقه اهل سنت…………………………………………………………………….

 

 

74

 

 

 

 گفتار سوم:  تغییر مقدار مهر در حقوق موضوعه………………………………………………………………

 

 

74

 

 

 

گفتار چهارم: دلایل افزایش و یا کاهش مهریه……………………………………………………………..

 

 

75

 

 

 

گفتار پنجم: بررسی صحت یا عدم صحت افزایش مهریه­های سنگین………………………………………

 

 

76

 

 

 

بند اول: معنای مقدورالتسلیم بودن موضوع معامله……………………………………………………………….

 

 

77

 

 

 

بند دوم: اثر غیر مقدورالتسلیم بودن موضوع معامله……………………………………………………………

 

 

78

 

 

 

  گفتار ششم: امکان تحدید  یا کاهش میزان مهریه………………………………………………………………

 

 

79

 

 

 

بند اول: امکان تغییر احکام و شرایط آن……………………………………………………………………….

 

 

79

 

 

 

بند دوم: تحولات  مؤثر در کاهش و افزایش مهریه بعد از نکاح………………………………………….

 

 

83

 

 

 

مبحث سوم: نقد ماده­ی 25 لایحه­ی حمایت از خانواده و تبصره­های آن…………………………

 

 

85

 

 

 

گفتار اول: نقد ماده­ی 25 لایحه­ی………………………………………………………………………………..

 

 

85

 

 

 

بند اول: متن ماده­ی 25 لایحه­ی حمایت از خانواده (مصوب 1389)……………………………………..

 

 

85

 

 

 

 بند دوم: تبصره­­ی 1 ماده 25 …………………………………………………………………………………….

 

 

86

 

 

 

 بند سوم: تبصره­ی 2 ماده­ی 25 …………………………………………………………………………………

 

 

86

 

 

 

بند چهارم: تبصره­ی 3 ماده­ی 25 ………………………………………………………………………………….

 

 

87

 

 

 

بند پنجم: تبصره­ی 4 ماده­ی 25 ……………………………………………………………………………………….

 

 

88

 

 

 

گفتار دوم: کارایی نداشتن ماده­ی 25 در جلوگیری از حبس زوج ………………………………………..

 

 

88

 

 

 

گفتار سوم:   عطف به ماسبق شدن ماده­ی 25 …………………………………………………………

 

 

88

 

 

 

گفتار چهارم: اصل آزادی اراده………………………………………………………………………………………….

 

 

89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………..

 

 

92

 

 

 

پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………

 

 

94

 

 

 

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………..

 

 

96

 

 

 

ضمائیم پیوست……………………………………………………………………………………………………………..

 

 

100

 

 

 

 

چکیده

 

مسأله «مهریه» از جمله حقوق مالی بوده که با تحقق زوجیت به وجود می آید. و عبارت است از مال معینی که زن به مناسبت عقد نکاح مالک آن می گردد و مرد به الزام شرع و قانون ملزم به دادن آن به زن می شود و تأسیس آن به منظور کمک به تثبیت و تحکیم خانواده می­باشد. عقد نکاح و به تبع آن مهریه دارای جنبه های مختلف است؛ جنبه معنوی که به موجب آن از سایر عقود و دادوستد ها تمایز یافته و با آنها متفاوت می باشد و جنبه مادی و مبادله ای که به اعتبار آن در زمره­ی عقود معاوضی قرار گرفته، در ظاهر موقعیتی مشابه با عوض در معامله را به خود می گیرد و میزان مهر تابع رضایت زوجین است. مهر اصولأ همزمان با توافق در خصوص اصل نکاح تعیین شده و گاهی نیز ممکن است تعیین آن به آینده و یا به اراده ی شخص ثالثی موکول گردد؛ اما اینکه بعد از تعیین و استقرار مهر آیا می توان آن را تغییر داد یا نه، محل بحث و تأمل است و مستنبط از نظریات حقوقدانان و فقها تغییر مفاد عقد بعد از انعقاد آن، در صورتی که صداق طی آن معین شده باشد، امکانپذیر نیست و جزء شروط ابتدایی می باشد و هر گونه توافق بایستی در قالب عقد دیگری صورت گیرد. به نظر عده ای این توافق با اصل حاکمیت اراده و ماده 10 قانون مدنی داشته و به دلیل عدم مغایرت با قواعد آمره قانونی یا ش