5

 

 

 

د- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..

 

 

5

 

 

 

ه-  پرسش­های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….

 

 

8

 

 

 

و- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………

 

 

8

 

 

 

ز- سازماندهی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….

 

 

9

 

 

 

فصل اول: تعاریف و مفاهیم بنیادین :

 

 

 

 

 

 

گفتار اول: مفهوم مالیات و انواع آن………………………………………………………………………………………….

 

 

11

 

 

 

                بند اول: تعریف مالیات………………………………………………………………………………………….

 

 

12

 

 

 

                بند دوم: انواع مالیات……………………………………………………………………………………………..

 

 

12

 

 

 

                         الف: مالیات های مستقیم……………………………………………………………………………….

 

 

12

 

 

 

                        ب: مالیات های غیر مستقیم……………………………………………………………………………..

 

 

13

 

 

 

گفتار دوم: مفهوم مالیات بر ارزش افزوده و انواع آن………………………………………………………………………..

 

 

13

 

 

 

              بند اول: تعریف مالیات بر ارزش افزوده………………………………………………………………………..

 

 

13

 

 

 

             بند دوم: انواع مالیات بر ارزش افزوده………………………………………………………………………….

 

 

17

 

 

 

                         الف: نوع تولیدی ……………………………………………………………………………………….

 

 

18

 

 

 

                         ب: نوع مصرفی……………………………………………………………………………………….

 

 

19

 

 

 

                        ج: نوع درآمدی……………………………………………………………………………………………..

 

 

19

 

 

 

گفتار سوم : تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده…………………………………………………………………………..

 

 

20

 

 

 

                 بند اول : تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده در جهان………………………………………………………..

 

 

21

 

 

 

                بند دوم : تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده در ایران……………………………………………………..

 

 

26

 

 

 

گفتار چهارم : منابع قانونی  مالیات بر ارزش افزوده…………………………………………………………………………….

 

 

27

 

 

 

             بند اول : قانون اساسی ……………………………………………………………………………………………

 

 

28

 

 

 

             بند دوم : قانون مالیات بر ارزش افزوده………………………………………………………………………….

 

 

28

 

 

 

گفتار پنجم: آثار مالیات بر ارزش افزوده……………………………………………………………………………………..

 

 

28

 

 

 

              بند اول : آثار حقوقی………………………………………………………………………………………………

 

 

28

 

 

 

                          الف : اثر مالیات بر ارزش افزوده بر بودجه دولت……………………………………………

 

 

29

 

 

 

                 ب: اثر مالیات بر ارزش افزوده بر توزیع درآمد……………………………………………….

 

 

30

 

 

 

                    ج: مالیات بر ارزش افزوده؛ یک مالیات عام……………………………………………………….

 

 

30

 

 

 

                   د: گستردگی پایه و درآمد زا بودن مالیات بر ارزش افزوده…………………………………..

 

 

31

 

 

 

                   ر: اصل ضمانت اجرا………………………………………………………………………………

 

 

33

 

 

 

          بند دوم : آثار اقتصادی………………………………………………………………………………………..

 

 

34

 

 

 

                   الف : اثر مالیات بر ارزش افزوده بر سطح عمومی قیمت ها………………………………

 

 

34

 

 

 

                   ب: اثر مالیات بر ارزش افزوده بر قیمت نسبی کالاها و خدمات (اثر جانشینی)……….

 

 

34

 

 

 

                   ج: اثر بر سطح قیمت­ها در نتیجه انتقال بار مالیاتی……………………………………………..

 

 

35

 

 

 

                   د: اثر مالیات بر ارزش افزوده بر تراز تجاری……………………………………………………..

 

 

36

 

 

 

                  ر: اثر مالیات بر ارزش افزوده بر سرمایه گذاری……………………………………………..

 

 

37

 

 

 

                    ه: اثر مالیات بر ارزش افزوده بر مصرف و پس انداز………………………………………….

 

 

38

 

 

 

                     و: ایجاد انگیزه سرمایه گذاری و تولید و افزایش رشد اقتصادی……………………………

 

 

39

 

 

 

                   ز: تشویق صادرات و اثر مثبت بر تراز تجارت خارجی………………………………………..

 

 

40

 

 

 

                 ح: عدم ایجاد تورم………………………………………………………………………………………

 

 

41

 

 

 

گفتار ششم: ضرورت اجرای مالیات بر ارزش افزوده…………………………………………………………………….

 

 

42

 

 

 

فصل دوم: ویژگی ها و مبانی حقوقی مالیات بر ارزش افزوده :

 

 

 

 

 

 

گفتار اول : ویژگی های مالیات بر ازرش افزوده…………………………………………………………………………..

 

 

47

 

 

 

             بند اول : خنثی بودن مالیات بر ارزش افزوده…………………………………………………………………………………….

 

 

47

 

 

 

            بند دوم : قابل انتقال بودن مالیات بر ارزش افزوده………………………………………………………………………………

 

 

49

 

 

 

            بند سوم : قابلیت غیر تنازلی بودن و اثر مثبت بر عدالت اجتماعی………………………………………………………….

 

 

49

 

 

 

            بند چهارم : مالیات بر ارزش افزوده مبتنی بر عدم انباشت است……………………………………………………………

 

 

50

 

 

 

           بند پنجم : خود کنترلی بودن و جلوگیری از فرار مالیاتی………………………………………………………………………

 

 

51

 

 

 

           بند ششم : اجتناب از وضع مالیات مضاعف…………………………………………………………………………………………

 

 

52

 

 

 

          بند هفتم : ایجاد تحول در ساختار مالیاتی……………………………………………………………………………………………..

 

 

53

 

 

 

          بند هشتم : با ثبات بودن درآمد مالیات بر ارزش افزوده………………………………………………………………………….

 

 

54

 

 

 

          بند نهم : تاثیر اجرای مالیات بر ارزش افزوده بر رفاه اجتماعی با وجود اقتصاد غیر رسمی……………

 

 

54

 

 

 

گفتار دوم : مالیات بر ارزش افزوده از منظر اصول مالیاتی

 

 

55

 

 

 

بند اول : اصل عدالت مالیاتی………………………………………………………………………………………..

 

 

55

 

 

 

بند دوم: اصل اطمینان و سهولت در اجرای مالیات………………………………………………………….

 

 

56

 

 

 

بند سوم: اصل سرعت و صرفه جویی در وصول مالیات…………………………………………………

 

 

57

 

 

 

بند چهارم: اصل محرمانه بودن اطلاعات مالیاتی………………………………………………………………

 

 

57

 

 

 

بند پنجم: اصل سالیانه بودن مالیات……………………………………………………………………………

 

 

58

 

 

 

بند ششم: اصل قانونی بودن مالیات……………………………………………………………………………..

 

 

58

 

 

 

بند هفتم: اصل قلمرو قانون در مکان……………………………………………………………………………

 

 

59

 

 

 

بند هشتم: اصل قلمرو قانون در زمان……………………………………………………………………………..

 

 

59

 

 

 

فصل سوم:فرایندهای اجرایی و چگونگی اخذ مالیات بر ارزش افزوده:

 

 

 

 

 

 

گفتار اول : کالاها و خدمات مشمول بر قانون مالیات بر ارزش افزوده………………………………………………………………….

 

 

61

 

 

 

           بند اول : مصادیق ……………………………………………………………………………………………………………………………

 

 

61

 

 

 

           بند دوم : معافیت ها ………………………………………………………………………………………………………………………..

 

 

62

 

 

 

گفتار دوم : مرجع و مراحل اخذ مالیات…………………………………………………………………………………………………………..

 

 

64

 

 

 

           بند اول : مرجع اخذ مالیات……………………………………………………………………………………………………………….

 

 

64

 

 

 

            بند دوم : ماخذ ، نرخ و نحوه محاسبه مالیات………………………………………………………………………………………

 

 

64

 

 

 

            بند سوم : وظایف و تکالیف مودیان…………………………………………………………………………………………………..

 

 

67

 

 

 

            بند چهارم : مراحل اخذ مالیات………………………………………………………………………………………………………….

 

 

69

 

 

 

گفتار سوم : مراجع رسیدگی به اعتراضات مالیات بر ازرش افزوده…………………………………………………….

 

 

70

 

 

 

           بند اول : هیات حل اختلاف ……………………………………………………………………………………………………………..

 

 

71

 

 

 

         بند دوم: شورای عالی مالیاتی………………………………………………………………………………………………………………..

 

 

71

 

 

 

       بند سوم : دیوان عدالت اداری………………………………………………………………………………………………………………..

 

 

72

 

 

 

نتیجه گیری و پیشنهادها …………………………………………………………………..

 

 

74

 

 

 

فهرست منابع و ماخذ………………………………………………………………………

 

 

79

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

 

دولتها برای تامین هزینه های خود، از منابع مختلف تحصیل درآمد می کنند که دیرین ترین مورد آن به” مالیات ستانی” اختصاص دارد. مالیات بر ارزش افزوده در قرن حاضر مورد استقبال بسیاری از کشورها قرار گرفته است. این مالیات که از ارزش افزوده بنگاهها در مراحل مختلف فرآیند تولید- توزیع دریافت می شود دارای مزایای متعددی همانند پایه ی وسیع مالیاتی، سهولت اجرا، کاهش انگیزه ی فرارمالیاتی، خنثی بودن و … بوده و منبع قابل اعتمادی برای کسب درآمد دولتها می باشد. استقرار نظام مالیات برارزش افزوده در ایران از نیمه ی مهرماه سال 1387میسرگردیده است و مبانی حقوقی این نوع مالیات، قانون اساسی و قانون مالیات برارزش افزوده می باشد. مرجع اخذ مالیات بر ارزش افزوده سازمان امور مالیاتی کشور است که بصورت فصلی محاسبه و دریافت می شود و مهلت پرداخت آن تا پانزدهم ماه بعد است و در سال 1392نرخ آن 6 درصد می باشد. این پایاننامه به بررسی ابعاد حقوقی مالیات بر ارزش افزوده و فرایندهای اجرایی آن پرداخته است. بررسی ها نشان می دهد که این نوع مالیات آثار تورمی نخواهد داشت و با اعمال نرخ مالیاتی صفر برای کالاها و خدمات صادراتی موجبات رشد اقتصادی کشور را فراهم خواهد ساخت. با توجه به اینکه آمار معاملات توسط بنگاه ها به سازمان امور مالیاتی ارائه می گردد امکان فرار مالیاتی به حداقل می رسد و با اعمال چند نوع مالیات بر ارزش افزوده به کالاهای ضروری و غیر ضروری و لوکس موجبات عدالت اقتصادی فراهم می گردد.

 

 

 

کلید واژگان:

 

حقوق ایران ، حقوق مالیاتی، مالیات بر ارزش افزوده ، مبانی حقوقی ، فرآیندهای اجرایی

 

 

 

مقدمه

 

الف- بیان مساله تحقیق

 

با توجه به اینکه تعریف جامعی از مالیات در قانون به عمل نیامده است، اساتید حقوق و اقتصاد گاهی به مالیات از زاویه مودی نگریسته و گفته­اند: «مالیات سهمی است که به موجب اصل تعاون ملی و بر وفق مقررات، هریک از سکنه کشور موظف است از ثروت و درآمد خود به منظور تامین هزینه­های عمومی و حفظ منافع اقتصادی یا اجتماعی یا سیاسی کشور به قدر قدرت و توانایی خود به دولت بدهد». گاهی نیز با امعان نظر به نقش دولت مالیات را مبلغی می­دانند که دولت بر اساس قانون از اشخاص و موسسات به منظور تقویت مالی حکومت و تامین مخارج و هزینه­های عمومی دریافت می­کند.

 

به‏طور کلی مالیات مظهر حاکمیت دولت است و با توجه به نقشی مهم که به عنوان‏ نخستین و مهم‏ترین منبع درآمدهای عمومی در تأمین هزینه‏های عمومی ایفا می‏کند از اهمیت‏ به سزا و جایگاهی ویژه در نزد دولت‏ها برخوردار است.بدین لحاظ در تمام کشورها برای‏ اینکه دستگاه مالیاتی بتواند وظایف خود را در ارتباط با مالیات به خوبی انجام دهد و وجوهی‏ را که برای تأمین مخارج عمومی و در واقع،جهت حفظ و بقای حکومت لازم است از این‏ طریق تأمین نماید،حقوق و امتیازات و اقتداراتی ویژه برای سازمان مذکور وضع می‏کنند. اصل قانونی بودن مالیات اصلی بسیار محکم به نظر می‏رسد و قانون اساسی و هم‏ قوانین عادی اهمیت زیادی برای آن قائل شده‏اند،در حقیقت اصل قانونی بودن مالیات‏ از قرن نوزدهم به این طرف به سستی گراییده و قدرت و فایده اصلی خود را از دست‏ داده است و دولتها که همیشه به ظاهر و به‏طور رسمی آن را تأیید کرده‏اند، سیاست مالیاتی سعی نموده‏اند خود را از قید رضایت مؤدی به پرداخت مالیات‏ به وسیله قانون برهانند.

 

اما مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات چند مرحله‏ای است که به کالاها و خدمات تعلق می‏گیرد و منظور از آن اخذ مالیات از اضافه ارزش کالاهای تولید شده و یا خدمات ارائه شده در مراحل مختلف تولید و توزیع می‏باشد که در هر مرحله از تولید و توزیع به صورت درصدی جدا از قیمت اخذ می‏گردد.به عبارت دیگر مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات بر قیمت فروش است که بار مالیاتی آن بر دوش مصرف کننده نهایی است و از ارزش افزوده بنگاه‏ها یعنی مابه‏التفاوت بین عایدی ناشی از فروش کالاها و خدمات و کل هزینه‏هایی که بابت خرید نهاده‏های تولید(به استثنای نیروی انسانی)پرداخت شده است، دریافت می‏شود. حاصل جمع ارزش افزوده کلیه بنگاه‏ها در واقع همان تولید ملی است.بنابراین تولید ملی می‏تواند بطور بالقوه پایه مالیات بر ارزش افزوده را تشکیل دهد. مالیات بر ارزش افزوده بدین دلیل از مالیاتهای فروش و غیرمستقیم کاملا متمایز است که در هر مرحله از تولید وضع می‏شود.با اخذ مالیات صرفا از ارزش افزوده بنگاه‏ها، مالیات بر ارزش افزوده می‏تواند از آبشاری بودن مالیات که در زمان وضع مالیات بر فروش یا مالیات غیر مستقیم در مراحل مختلف تولید اتفاق می‏افتد، جلوگیری نماید و به صورت جدا از قیمت اصلی کالاها و خدمات محاسبه می‏گردد.اغلب مالیات بر ارزش افزوده مالیات بر مصرف نامیده می‏شود، چون ارزش افزوده بنگاه تفاوت بین دریافتی‏ها و هزینه نهادهای خریداری شده است، که ممکن است به آن به عنوان خالص مصرف نهاده‏های بنگاه نگریسته شود.همچنین از دیدگاه کلان، پایه مالیات بر ارزش افزوده‏ای که بطور صحیح خریدهای سرمایه‏ای را محاسبه و کسر می‏کند، مصرف بخش خصوصی است.

 

هنگامی در دولت، سخن از اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده می رفت، بیان شد که این قانون در بیش از 120کشور جهان اجرا میگردد. و مزایا و محاسن آن وصف ناشدنی است. علی ایحال این قانون تصویب و به اجرا گذاشته شده است.

 

در