ح) دوران پهلوی (معاصر) 20

 

گفتار دوم: مخالفین ولایت فقیه. 20

 

گفتار سوم: موافقین ولایت فقیه و ادله ی آنان. 21

 

الف) دلایل نقلی.. 22

 

1- روایت عمر بن حنظله. 22

 

2- سایر روایات…. 26

 

ب) دلایل عقلی.. 28

 

1- اصل تنزل تدریجی… 28

 

2- ولایت‏فقیه یا حاکمیت اصلح در عصر غیبت…. 29

 

فصل دوم: ولایت فقیه و مشروعیت حکومت دینی.. 39

 

مبحث نخست: مشروعیت قدرت سیاسی.. 40

 

گفتار نخست- مفهوم مشروعیت سیاسی.. 40

 

گفتار دوم- مشروعیت سیاسی حاکمیت… 41

 

الف- مشروعیت از دیدگاه اندیشمندان. 42

 

1- افلاطون.. 42

 

2- ماکس وبر.. 43

 

3- کارل اشمیت…. 44

 

4- فررو.. 45

 

مبحث دوم: اکتساب مشروعیت در حکومت دینی.. 45

 

گفتار نخست: مشروعیت با پشتوانه ی شرعی.. 46

 

الف- مشروعیت و مقبولیت… 47

 

ب- نقد مشروعیت دولت های مدرن. 49

 

ج- مشروعیت الهی.. 51

 

د- مشروعیت الهی و مردمی.. 52

 

1- مشروعیت الهی و حق حاکمیت مردم. 53

 

گفتار دوم: مشروعیت بر اساس قانون اساسی ایران. 56

 

الف- ولایت فقیه و نظام دیکتاتوری.. 57

 

ب- ولایت و تفکیک قوا 59

 

ج- ولایت فقیه در قانون یا بر قانون. 60

 

نتیجه گیری بخش نخست… 62

 

بخش دوم: جایگاه و اختیارات ولایت فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. 64

 

 

فصل نخست: جایگاه ولایت فقیه در قانون اساسی.. 65

 

مبحث نخست: شرایط رهبری.. 65

 

مبحث دوم: خبرگان رهبری.. 67

 

گفتار نخست: لزوم وجود و نظارت خبرگان رهبری.. 67

 

گفتار دوم: کارکرد و وظایف خبرگان رهبری.. 68

 

الف- ویژگی اعضای خبرگان. 70

 

ب- نظارت بر عملکرد رهبری.. 72

 

مبحث سوم: تفاوتها و اشتراکات در جایگاه ولایت فقیه در قانون اساسی پیش و پس از بازنگری.. 76

 

گفتار نخست: پیش از بازنگری.. 76

 

گفتار دوم: پس از بازنگری.. 78

 

فصل دوم: اختیارات ولی فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.. 80

 

مبحث نخست: حدود اختیارات ولی فقیه در قانون اساسی.. 80

 

گفتار نخست: اصل 110 و 57، حصری بودن یا تمثیلی بودن. 80

 

گفتار دوم: اصل 57 و ولایت مطلقه. 82

 

مبحث دوم: اختیارات مندرج در اصل 110. 83

 

گفتار نخست: تعیین سیاستهای کلّی نظام و نظارت بر اجرای آن. 84

 

گفتار دوم: تنظیم روابط میان قوا 86

 

گفتار سوم: حل معضلات نظام. 87

 

الف- سابقه حل معضلات در دوره ی امام خمینی.. 88

 

1- بن بست اختلاف بین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان.. 89

 

2- تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام. 90

 

ب- حل معضلات در چارچوب قانون اساسی.. 91

 

گفتار چهارم: فرمان‏ همه‏ پرسی.. 93

 

الف- مفهوم همه پرسی و پیشینه ی آن. 93

 

ب- همه پرسی در قانون اساسی.. 94

 

گفتار پنجم- اختیارات نظامی.. 95

 

الف- فرماندهی‏ کل‏ نیروهای‏ مسلح‏.. 95

 

ب- اعلان جنگ‏ و صلح‏ و بسیج‏ نیروها‏ 96

 

گفتار ششم: سایر وظایف… 96

 

الف- نصب‏ و عزل‏ و قبول‏ استعفاء. 96

 

ب- نظارت بر رئیس جمهور. 97

 

ج- عفو. 97

 

د- نظارت بر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. 98

 

گفتار هفتم: نقش رهبری در بازنگری قانون اساسی.. 99

 

نتیجه گیری بخش دوم. 101

 

نتیجه گیری.. 103

 

کتابنامه. 108

 

 

 

 

 

مقدمه

 

 

 

تأمّل در اساس دین اسلام و وقوف به احکام اجتماعی و سیاسی نظیر قوانین قضاوت، اقتصاد، جهاد، روابط بین الملل، امر به معروف و نهى از منکر و غیره بی­تردید بیانگر این واقعیت است که اسلام در جمیع مسائل مرتبط با جامعه و روابط آن حکم و قانون دارد و حکومتى را مى­توان حکومت اسلامى و دینى دانست که قوانین اسلام حضور کامل و عینى در عرصه­ى حیات اجتماعى داشته باشد و مبناى حرکت حاکمان و دولت مردان باشد. در چنین جامعه­ای مشروعیّت هر دولت و قدرتى وابسته به آن است که از سوى حضرت حق، اجازه­ى تصرّف داشته باشد و از آن جا که بر اساس معارف شیعه، این مشروعیّت در عصر حضور، براى امامان معصوم(علیهم السلام)تشریع شده است، در عصر غیبت هم باید دولت و هر نهاد قد