آبهای معدنی
آبهای معدنی در معانی و مفاهیم ذیل بکار برده میشود:
-
- آب معدنی: اغلب در میان مردم جامعه و عرفاً به آبی گفته میشود که خاصیت درمانی عمومی یا موضعی یا بهداشتی داشته باشد. به عنوان نمونه آبگرم قینرجه مشکین شهر برای تسکین دردهای مفصلی و رماتیسمی معروف است.
- به چشمه یا آب فوران از زمین گفته میشود که در طبیعت خود آمیخته به قسمتی از املاح است مانند گوگرد و ید و آهن و افراد برای معالجه و تسکین بعضی از بیماریها با آب آن استحمام مینمایند و یا از آن میآشامند. برای مثال از آب معدنی چشمه کندوان در شهرستان اسکو آذربایجان شرقی افراد برای رفع سنگ کلیه از آن میآشامند و به شهادت اهل محل مؤثر برای تسکین این مرض میباشد.
آب های معدنی از زمین میجوشد و از نر فیزیولوژی دارای گوگرد و یا املاح دیگر است، همچنین آبهای معدنی دارای مقداری نمکهای غیر آلی توأم با گاز یا بدون گاز میباشند و در این صورت است که میتوان اثر فیزیولوژی آنها را تعیین کرد.[1]
2-2-2-1. بند دوم: آبهای سطحی
آبهای سطحی به کلیه آبهای جاری در رودخانهها و انهار طبیعی و درهها و جویبارها و هر مسیر طبیعی از جمله سیلابها و دریاچهها گفته میشود. به نظر بعضی از اساتید آبهای سطحی از آن مقدار آب باران تشکیل میشود که خاک قادر به جذب آن ها نیست و یا پس از نفوذ در زمین به صورت چشمهسارها و امثال آن، از زمین خارج میشود و جویبارها و رودها و غیره را ایجاد میکند و یا تشکیل دریاچهها و دریاها را میدهد یا آنها را تکمیل میکند.[2] آب های سطحی را از این نظر میتوان به دو شاخه تقسیمبدی کرد.
ـ آبهای سطحی جاری و آبهای سطحی راکد
- آبهای سطحی جاری:
آبهای سطحی جاری به آبهایی اطلاق میشود که ابتدا و انتهای آنها قابل رؤیت میباشد و از آنجایی که این نوع آبها دائماً جریان داشته، حرکت مولکولهای آب هم به طور مرتب در یک جهت صورت میگیرد. به گونهای که امکان برگشت آب به نقطه مبداء وجود ندارد، مانند جویبارها، نهرها، رودها و شطها.
- آبهای سطحی راکد
این نوع آبها، به آبهایی گفته میشود که از هر طرف ساحل آن را احاطه کرده، آبهای راکد برحسب عمقشان و برحسب مقدار نامهای گوناگون دارد. مانند دریا، دریاچه، استخر، لش آب، برکه و غیره.
دریاچه که یک منبع آب طبیعی میباشد و کم و بیش هم ساکن بوده، ارتباط مستقیم با دریا ندارد. استخر هم یک دریاچه کم عمق است که تمام قسمت خاکی آن قابل رویش گیاهان آبی ریشه ریشهدار است، برکه هم استخر کوچکی است که به طور متناوب خشک میشود لش آب، آبی است راکد و کم عمق که غالباً به وسیله گیاهان انباشته و اشغال شده است.[3]
در مقام سنجش و مقایسه آبهای سطحی و محاسن و معایب هر یک میتوان گفت که: آب زیرزمینی به علت اینکه در زیر سطح زمین قرار دارد از بسیاری از آلودگیها مصون و محفوظ میباشند و در صورتی که املاح آن زیاد نباشد برای شرب بسیار مطلوب و مناسب است، منبع آب سطحی مستلزم آن است که در یک زمان و مکان مشخصی جمع آوری و مهار شود و برای این که به ظرفیت کامل برسد ممکن است چندین سال به طور بیانجامد در صورتی که آب زیرزمینی در هر زمان و مکان قابل استحصال است و توسعه آن سریعتر و امکان بهرهبرداری از آن با هزینه کم امکانپذیر است.
مخزنهای آب سطحی، مقدار قابل توجهی از زمینها که ممکن است زراعی هم باشند، تحت پوشش خود قرار دهد و مضافاً در مواقع گرم سال مقادیر زیادی از آب خود را در اثر تبخیر از دست میدهند، در حالی که آب زیرزمینی محل تجمعش در زیر زمین بوده و به هیچ وجه از دمای هوا متأثر نمیگردد.[4]
با وجود همه محاسن و مزایایی که برای آب زیر زمینی گفته شد این منبع آب عیب بزرگ و مهمی هم دارد و آن این است که به طور یکنواخت و همسان در همه نقاط زمین توزیع نشده است و مناطق گستردهای در سطح زمین وجود دارند که آب زیرزمینی از چنان کیفیتی برخوردار نیست که حفر چاه در آن دارای توجیه اقتصادی داشته باشد.
[1]. سرمد، مرتضی، حقوق آب، ص 37.
[2]. کردوانی، پرویز، منابع و مسائل آب در ایران، ص18.
[3]. کردوانی، پرویز، منابع و مسائل آب در ایران، ص 89.
