1-9- جنبه های نوآوری پژوهش.. 10

 

1-10- تعاریف عملیاتی متغیرها و اصطلاحات پژوهش.. 11

 

جمع بندی فصل اول. 12

 

فصل دوم: مبانی تئوریک و ادبیات پژوهش

 

2-1- مقدمه 14

 

2-2- بخش اول: فناوری اطلاعات و کاربرد آن در سازمان. 15

 

2-2-1- اطلاعات.. 15

 

2-2-2- ارتباطات.. 15

 

2-2-3- فناوری اطلاعات.. 16

 

2-2-4- سواد اطلاعاتی. 16

 

2-2-5- انواع فناوری اطلاعات.. 18

 

2-2-6- شکاف دیجیتالی. 18

 

2-2-7- . 19

 

الف)زیر ساخت های ارتباط از راه دور 19

 

ب)زیر ساخت های مرتبط  با دانش… 20

 

ج)زیر ساخت های فناوری رابط اطلاعات.. 20

 

2-2-8- چهار موج تغییر بنیادی در جهان و فناوری اطلاعات.. 20

 

موج اول: عصر کشاورزی.. 20

 

موج دوم: عصر صنعت.. 20

 

موج سوم: عصر اطلاعات.. 21

 

موج چهارم: عصر مجازی.. 22

 

بنیان فلسفی عصر اطلاعات.. 23

 

2-2-9- نظریات مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات.. 24

 

2-2-9-1- نظریه رایزمن. 24

 

2-2-9-2- نظریه شانون و ویور 25

 

2-2-9-3- نظریه مک لوهان. 25

 

2-2-9-4- نظریه شکاف دیجیتالی. 26

 

2-2-10- زندگی الکترونیک… 27

 

2-2-11- شهر الکترونیک… 27

 

 

2-2-11-1- شهر مجازی.. 28

 

2-2-11-2- مفهوم و تعریف شهر مجازی.. 29

 

2-2-11-3- زیر ساختار شهر الکترونیکی. 30

 

2-2-11-3- فعالیت های شهر الکترونیک… 31

 

2-2-11-4- چگونگی تحقق شهرهای الکترونیکی. 31

 

2-2-11-5- شهروند الکترونیکی. 32

 

2-2-12- اثر متداول اینترنت و فناوری اطلاعات بر سازمان. 33

 

2-2-13- ارتباطات و شبکه های ارتباطی در سازمان. 33

 

2-2-13-1- شبکه های ارتباطی در سازمان. 34

 

2-2-14- فناوری اطلاعات/ سیستمهای اطلاعاتی و ارتباطات سازمانی. 36

 

2-3- قسمت دوم: کیفیت عملکرد سازمان. 36

 

2-3-1- تشریح مفهوم سازمان. 37

 

2-3-2- تشریح مفهوم عملکرد سازمان. 38

 

2-3-3- تعیین کننده های عملکرد سازمان. 38

 

2-3-4- اندازه گیری عملکرد سازمان. 40

 

2-3-5- سنجه های عملکرد سازمان. 41

 

2-3-5-1- منشور عملکرد کنرلی و نیلی. 41

 

2-3-5-2- چارچوب اندازه­ گیری عملکرد روس و پوتریل. 41

 

2-3-5-3- نظامها و چارچوبهای اندازهگیری عملکرد 46

 

2-3-5-2- مدل تعالی بنیاد مدیریت کیفیت اروپا (E.F.Q.M) 47

 

2-3-5-2-1- تأثیر فعالیت های مدیریت کیفیت بر اثربخشی سازمان. 47

 

2-3-5-2- 2- تأثیر فعالیت های مدیریت کیفیت بر رضایت شتریان.. 47

 

2-4- بخش سوم: اثرات استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت عملکرد سازمان. 52

 

2-5- بخش چهارم: کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در شرکت گاز استان لرستان. 59

 

2-5-1- سیستم مدیریت وبگاه‌های شرکت ملی گاز ایران و استان لرستان. 59

 

2-5-2- پورتال اینترنتی و اینترانتی شرکت گاز 59

 

2-5-3- زیرسیستم صورتحساب مشترکین بر روی وب.. 60

 

2-5-3- سیستم پست الکترونیک… 60

 

2-5-4- ارسال الکترونیکی صورتحساب کارکنان. 61

 

2-5-5- بخش کاربران و پاسخگویی. 61

 

2-5-6- سیستم مدیریت نام دامنه‌ها 62

 

2-5-7- سیستم مدیریت نرم افزاری.. 62

 

جمع بندی فصل دوم 64

 

فصل سوم: روش شناسی تحقیق

 

3-1- مقدمه 66

 

3-2- طرح پژوهش.. 66

 

3-3- روش تحقیق. 66

 

3-4- ابزار گردآوری اطلاعات. 67

 

3-5- روش گردآوری اطلاعات. Error! Bookmark not defined.

 

3-6- ابزار گردآوری اطلاعات و ویژگیهای آن. 67

 

3-7- شاخص ها و متغیر های تحقیق. 68

 

3-7-1- متغیرهای پژوهش.. 70

 

3-7-2- روش سنجش متغیرها 71

 

3-8- روایی و پایایی ابزار تحقیق. 72

 

3-9- جامعه مورد مطالعه 73

 

3-9-1- تعیین حجم نمونه 74

 

3-10- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات. 75

 

جمع بندی فصل سوم 77

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته­های پژوهش

 

4-1- مقدمه 79

 

4-2- تحلیل توصیفی یافته ها 79

 

4-2-1- یافته های دموگرافیک اعضای جامعه مورد مطالعه. 79

 

4-2-2- جنسیت جامعه مورد مطالعه. 79

 

4-2-3- سن اعضای جامعه مورد مطالعه. 80

 

4-2-4- میزان تحصیلات اعضای جامعه مورد مطالعه. 80

 

4-2-5- میزان سابقه کاری کارکنان شرکت گاز 81

 

4-3- تجزیه و تحلیل سوألات توصیفی پرسشنامه. 82

 

4-4- تجزیه و تحلیل سوألات اصلی پرسشنامه. 85

 

4-4-1- تحلیل شاخص اثرات فناوی اطلاعات بر شرکت گاز 85

 

4-4-2- تحلیل شاخص ابزارهای فناوری اطلاعات در شرکت گاز 86

 

4-4-3- تحلیل شاخص اثرات فناوی اطلاعات بر کیفیت عملکرد شرکت گاز 89

 

4-5- تحلیل استنباطی از یافته های تحقیق. 90

 

4-5-1- آزمون کلموگروف اسمیرنوف.. 90

 

4-5-2- آزمون همبستگی اسپیرمن. 92

 

4-5-2-1- فرضیه اول. 92

 

4-5-2-2- فرضیه دوم. 93

 

4-5-2-3- فرضیه سوم. 94

 

4-5-2-4- فرضیه اصلی تحیقق.. 94

 

4-5-3- آزمون رگرسیون و تحلیل اثرات.. 95

 

4-5-4- تحلیل اثرات متغیرهای پژوهش با معادلات ساختاری.. 97

 

جمع بندی فصل چهارم 99

 

فصل پنجم: آزمون فرضیات، نتیجه­گیری و ارائه راهکارها

 

5-1- مقدمه 100

 

5-2- جمع بندی فرضیات پژوهش.. 101

 

5-2-1- تحلیل داده ها با آزمون کلموگروف-اسمیرنوف.. 101

 

5-2-2- تحلیل فرضیه ها با آزمون همبستگی اسپیرمن. 102

 

5-2-2-1- فرضیه اول. 102

 

5-2-2-2- فرضیه دوم. 102

 

5-2-2-3- فرضیه سوم. 103

 

5-2-2-4- فرضیه اصلی تحیقق.. 103

 

5-2-3- آزمون فرضیه های پژوهش با رگرسیون جهت تحلیل اثرات.. 104

 

5-2-3-1- آزمون مدل پیشنهادی پژوهش با روش معادلات ساختاری.. 104

 

5-3- بحث و نتیجه گیری. 105

 

5-4- پیشنهادات پژوهش.. 108

 

5-5- پیشنهادات تئوریک پژوهش.. 110

 

منابع و مأخذ 111

 

ضمائم

 

پیوست یک

 

پیوست دو

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                    شماره صفحه

 

جدول 2-1: تعریف مفاهیم پایه فناوری اطلاعات………………………………………………………………………………17

 

جدول 2-2: انواع فناوریهای ارتباطی و کاربرد آنها…………………………………………………………………………….18

 

جدول 2-3: مقایسه شبکه­های مختلف ارتباطی………………………………………………………………………………….36

 

جدول 2-4: فعالیتهای مدیریت کیفیت و مبانی نظری آن…………………………………………………………………….60

 

جدول 2-5: تشریح هر یک از اصول مدیریت کیفیت و مبانی آن…………………………………………………………61

 

جدول 3-1: مشخصات سوألات عمومی و فردی پرسشنامه پژوهش…………………………………………………….66

 

جدول 3-2: شاخص­ها، مولفه­ها و متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………47

 

جدول 3-3: تعیین ماهیت متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………….68

 

جدول 3-4: نتایج محاسبه آلفای کرونباخ برای پژوهش حاضر…………………………………………………………….71

 

جدول 3-5: محاسبه آلفای کرونباخ برای شاخص­های پرسشنامه………………………………………………………….71

 

جدول 3-64: تقسیم بندی کارکنان اداره گاز استان لرستان………………………………………………………………….72

 

جدول 4-1: جنسیت اعضای جامعه مورد مطالعه……………………………………………………………………………….77

 

جدول 4-2: سطح تحصیلات اعضای جامعه مورد مطالعه…………………………………………………………………..78

 

جدول 4-3: میزان سابقه کاری کارکنان شرکت گاز……………………………………………………………………………80

 

جدول 4-4: میزان ارتباط کارکنان شرکت گاز با فناوریهای IT……………………………………………………………81

 

جدول 4-5: میزان استفاده شرکت گاز از فناوریهای IT برای انجام امور……………………………………………….81

 

جدول 4-6: میزان استفاده شما از فناوریهای IT برای انجام کارهای روزمره اداری………………………………..82

 

جدول 4-7: میانگین، انحراف معیار و بار عاملی متغیرهای اثرات فناوری اطلاعات بر شرکت گاز لرستان…84

 

جدول 4-8: میانگین، انحراف معیار و بار عاملی متغیرهای ابزارهای فناوری اطلاعات در شرکت گاز……….86

 

جدول 4-9: میانگین، انحراف معیار و بار عاملی متغیرهای ارتقای کیفیت عملکرد شرکت گاز…………………88

 

جدول ۴-10: نتایج آزمون کلموگروف اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن متغیرهای پژوهش………………..89

 

جدول ۴-11: همبستگی اسپیرمن بین متغیرهای تبادل الکترونیکی داده و کیفیت عملکرد شرکت گاز……….90

 

جدول ۴-12: همبستگی اسپیرمن بین متغیرهای برنامه ریزی منابع سازمان و کیفیت عملکرد شرکت گاز…..91

 

جدول ۴-13: همبستگی اسپیرمن بین متغیرهای استفاده از اینترنت و افزایش کیفیت عملکرد شرکت گاز….92

 

جدول ۴-14: همبستگی اسپیرمن بین متغیرهای استفاده از فناوری اطلاعات و کیفیت عملکرد شرکت گاز..93

 

جدول شماره 4-15: نتایج آزمون رگرسیون خطی ساده بین متغیرهای پژوهش………………………………………94

 

جدول4-16: نتایج تحلیل فرضیه­های پژوهش با استفاده از تبیین اثرات متغیرها……………………………………..95

 

 

 

فهرست اشکال

 

عنوان                                                                                                    شماره صفحه

 

شکل 1-2: مرحل مختلف انجام پژوهش…………………………………………………………………………………………….9

 

شکل 2-1: پنج مدل نشان دهنده شبکه ارتباطی داخل گروههای ارتباطات سازمانی………………………………..36

 

شکل 2-5: مدل مفهومی پژوهش: نحوه تأثیرگذاری فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت عملکرد شرکت گاز استان………..56

 

شکل 2-2: وضعیت ساختار سازمان پیش و پس از بکارگیری IS/IT…………………………………………………..37

 

شکل 2-3: وضعیت ساختار سازمان پس از نهادینه شدنIS/IT…………………………………………………………..37

 

شکل 2-4: منشور عملکرد کنرلی و نیلی، 2000………………………………………………………………………………..53

 

شکل 2-5: چارچوب خرد- کلان اندازه­گیری عملکرد .منبع: روس و پوتریل، 2003……………………………..54

 

شکل 2-6: مدل تعالی بنیاد مدیریت کیفیت اروپا(E.F.Q.M). منبع: رمضان و همکاران، 2013……………….58

 

شکل 2-7: اثرات فناوری اطلاعات بر کیفیت عملکرد سازمان های تولیدی.حسینی و همکاران، 1392……..67

 

شکل 2-8: روند تهیه مدل مفهومی و استنتاج آن……………………………………………………………………………….77

 

شکل 3-1: تشریح قسمت­های طیف لیکرت و اساس امتیازبندی سنجش نظرات……………………………………69

 

شکل 3-2 : جمع­بندی ارزش­های طیف لیکرت و تبدیل به مقیاس فاصله­ای…………………………………………70

 

شکل 3-3: رابطه آماری آلفای کرونباخ برای محاسبه پایایی ابزار تحقیق……………………………………………….70

 

شکل 3-4: فرمول تعیین حجم نمونه کوکران برای جامعه متناهی…………………………………………………………73

 

شکل 3-5: مدل روش شناسی تحقیق……………………………………………………………………………………………….74

 

شکل 4-1: ضرایب رگرسیونی غیر استاندارد مدل پیشنهادی پژوهش……………………………………………………96

 

شکل 4-2: ضرایب رگرسیونی استاندارد مدل پیشنهادی پژوهش…………………………………………………………97

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                                                                                                    شماره صفحه

 

نمودار 4-1: مقایسه جنسیت اعضای جامعه مورد مطالعه…………………………………………………………………….78

 

نمودار 4-2: مقایسه سطح تحصیلات اعضای جامعه مورد مطالعه…………………………………………………………79

 

نمودار 4-3: مقایسه میزان سابقه کاری اعضای جامعه مورد مطالعه……………………………………………………….80

 

نمودار 4-4: نحوه ارتباط کارکنان شرکت گاز با فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی……………………………………..81

 

نمودار 4-5: درصد استفاده شرکت گاز از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی……………………………………………..82

 

 

 

 

 

چکیده

 

پژوهشگران مطالعات IT در جریان استفاده از فناوری اطلاعات در سازمان اظهار کرده­اند که هر گونه ابزار فناوری اطلاعات که بتواند در جهت ممانعت از به هدر رفتن منابع سازمان کمک کند و در عین حال سازمان را در جهت حرکت از حالت تابع گرایی سنتی به سمت فرآیندگرایی یاری کند، می­تواند در بهبود روش­ها و افزایش بهره­وری منابع سازمان موثر واقع شود. در این ارتباط پژوهش حاضر با مطالعات اکتشافی اولیه به انتخاب سه ابزار تبادل الکترونیکی داده، برنامه­ریزی منابع سازمان و استفاده از کامپیوتر و اینترنت، بعنوان ابزارهای اصلی فناوری اطلاعات در شرکت گاز لرستان دست زد تا بر اساس آن به این سوأل پاسخ دهد که بین استفاده از فناوری اطلاعات و کیفیت عملکرد شرکت گاز رابطه معناداری وجود دارد؟. روش تحقیق این پژوهش بصورت توصیفی- همبستگی و زمینه یابی است که به لحاظ قابلیت اجرایی از نوع کاربردی می­باشد. به لحاظ گردآوری اطلاعات اولیه در زمره مطالعات پیمایشی قرار دارد و اطلاعات با استفاده از ابزار پرسشنامه پژوهشگر ساخته گردآوری شدند که دارای 36 سوأل بود. جامعه آماری کارکنان شرکت گاز استان لرستان بودند که با این فناوریها در ارتباط هستند (320) که از این میان حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 106 نفر بصورت تصادفی طبقه­ای ساده انتخاب گردیدند. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از نرم افزارهای مورد نیاز از جمله Spss 21 و Amos graphic بود. نتایج تحلیل فرضیات با آزمونهای اماری نشان دهنده وجود رابطه معنادار بین متغیرهای مورد بررسی، و همچنین اثرگذاری آنها بود؛ به طوریکه نتایج برازش مدل پیشنهادی پژوهش نیز تصدیق کننده این نتایج بود و در این راستا فرضیه­های پژوهش با اطمینان آماری 99% مورد تأیید قرار گرفتند. در نهایت نتایج پژوهش نشان داد که ابزار برنامه­ریز منابع سازمان بیشترین اثرات را بر کیفیت عملکرد شرکت گاز داشته که دلیل آن را می­توان این امر دانست که این ابزار یک فناوری اطلاعاتی زیرساختی در شرکت گاز محسوب می­شود.

 

واژگان کلیدی: کیفیت عملکرد، فناوری اطلاعات، تبادل الکترونیکی داده، برنامه­ریزی منابع سازمان، اینترنت شرکت گاز.

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول:   کلیات پژوهش

 

 

 

1-1-     مقدمه

 

چالش­های فزاینده محیطی به شکل قابل ملاحظه­ای کسب و کار را تحت تأثیر قرار داده است. چالش­هایی مانند تغییرات سریع، ظهور اینترنت، تنوع نیروی کار، جهانی سازی، تغییر در قوانین و مقررات، کمبود مهارت­های مورد نیاز و ظهور بخش­های خدماتی نه تنها ساختارهای سازمانی را تحت تأثیر قرار داده­اند، بلکه ماهیت و نقش همه بخش­های کسب و کار را نیز تحت تأثیر قرار داده­اند (ساعدی، 1388: 69؛ گومز و همکاران، 2001: 131). این چالش­ها سازمانها را مجبور ساخته است که از دو تسهیل کننده برای افزایش قدرت رقابتی خود استفاده کنند: مدیریت منابع انسانی و فناوری اطلاعات (نووه و همکاران، 2005). فناوری اطلاعات از زمان ظهور خود، به واسطه تأثیر عمیقی که بر اکثر جنبه­های کسب وکار گذاشته است، نقشی انکارناپذیر در اقتصاد جهانی ایفا می­کند. اسلیزر، ونتلینگ و کیود (2002) بیان کرده­اند، حوزه کار و رشد سریع فناوری اطلاعات بیانگر اهمیت بالای آن است. اگرچه برخی از پژوهشگران بر این باور هستند که توسعه­های اخیر اقتصادی نمایانگر این است که آینده خوبی در انتظار فناوری اطلاعات است، بسیاری دیگر از این پژوهشگران اعتقاد دارند که سرمایه­گذاری­ها در فناوری اطلاعات به موازات اینکه کشورهای در حال توسعه اقتصاد خود را توسعه می­دهند، افزایش خواهد یافت (اسلیزر و همکاران، 2002).

 

بسیاری از متخصصان فناوری اطلاعات براین باورند که تنها بخشی از اطلاعات سازمان در فرآیندهای تصمیم گیری مورد استفاده قرار می­گیرد و بسیاری از آنها به علت فقدان متخصصان فن همچنان بی استفاده باقی می ماند. از اینرو هر ابزار فناوری اطلاعات که بتواند به سازمان در جهت ممانعت از به هدر رفتن ارزشمندترین منابع آن کمک نماید و در عین حال سازمان را در جهت حرکت از حالت تابع گرایی سنتی به سمت فرآیندگرایی یاری کند، می­تواند در بهبود روش ها و افزایش بهره­وری منابع سازمان موثر واقع شود(لین و همکاران، 2011). قابلیتهای شرکتها از نظر فناوری اطلاعات در پردازش اطلاعات ورودی، میزان شناخت را افزایش داده و سرمایه­هایی فکری ایجاد می­کند که شرکتها را قادر به تصمیمات خردمندانه­تر و انجام اقدامات اثربخش می­نماید. چنین قابلیتهایی نشان دهنده میزان پیچیدگی شرکتها در استفاده از فناوری اطلاعات برای حمایت از به اشتراک­گذاری اطلاعات در درون شرکتها، پردازش اطلاعات ورودی و بهره­برداری از دانش در راستای تولید خروجی­هایی ارزشمند برای بهبود عملکرد هستند(لای و همکاران، 2008). با توجه به آگاهی از قابلیت های بسیار بالای فناوری اطلاعات و ارتباطات، در این پژوهش به بررسی آثار استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت عملکرد سازمان (شرکت گاز استان لرستان) پرداخته می­شود.

 

1-2-     اهمیت و ضرورت پژوهش

 

در مقدمه و بیان مسئله پژوهش به اهمیت فناوری اطلاعات و ارتباطات در ارتقای جایگاه سازمان پرداخته شد. در ادامه به ضرورت های انجام تحقیق حاضر اشاره شده است:

 

 

• ضرورت توجه به تکنولوژی­های فناوری اطلاعات و ارتباطات در صنعت نفت و گاز و خصوصاً شرکت گاز استان لرستان که بصورت مستقیم و غیر مستقیم با کاربردهای تجاری، صنعتی، خانگی و غیره در ارتباط می­باشد؛

 

• ورود به دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات و لزوم استفاده روز افزون از این تکنولوژی­ها برای رهبری مدیریت نوین سازمان بر پایه مدیریت استراتژیک (SIT)؛

 

• ارتقاء سطح آگاهی کارکنان، افزایش بهره­وری در سازمان، ارتقاء عملکرد سازمان و تحدید مرزهای جدید شرکت گاز استان بر پایه مدیریت نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دستیابی به بازارهای بزرگ؛

 

• ضرورت توجه به ارزیابی و ارزشیابی در تمامی مراحل و قسمت­های چارت سازمانی شرکت گاز استان لرستان برای برطرف کردن نقاط ضعف و از بین بردن تهدیدهای سازمانی.

 

 

 

1-3-     اهداف پژوهش

 

در بررسی بیان مسئله و ضرورت پژوهش مشخص شد که مسئله اساسی پیش روی پژوهش حاضر بررسی اثرات استفاده از فنون و روش های مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات با کیفیت عملکرد سازمان در شرکت گاز استان لرستان می­باشد. بنابراین هدف اصلی پیش روی پژوهش حاضر به صورت ذیل مطرح می­شود:

 

1-4-1-        هدف اصلی پژوهش

 

 

 

• شناسایی اثرات استفاده از روش­ها و فناوری­های اطلاعاتی و ارتباطاتی بر کیفیت عملکرد شرکت گاز استان لرستان.

 

 

 

 

• اهداف کاربردی پژوهش:

 

 

• شناسایی اثرات استفاده از تبادل الکترونیکی داده بر کیفیت عملکرد شرکت گاز استان لرستان.

 

• شناسایی اثرات استفاده از برنامه­ریزی منابع سازمان بر کیفیت عملکرد شرکت گاز استان لرستان.

 

• شناسایی اثرات استفاده از کامپیوتر و اینترنت بر کیفیت عملکرد شرکت گاز استان لرستان.

 

 

 

1-4-     فرضیه­های پژوهش

 

به منظور بهبود مستمر کیفیت، مدیریت نیازمند بازخوردهای حاصل از شاخصهای کیفیت عملکرد از قبیل ضایعات، دوباره کاری­ها و هزینه­های کیفیت می باشد. بنابراین، داده­های مربوط به عملکرد را نه تنها باید جمع­آوری نمود، بلکه باید آنها را منتقل نمود که این امر را می­توان با استفاده از سیستمهای فناوری اطلاعات تسهیل نمود(چانگ، 2006). بنابراین، می­توان انتظار داشت که تمامی ابزارهای فناوری اطلاعات (تبادل الکترونیکی داده­ها، برنامه­ریزی منابع­ سازمان و استفاده از کامپیوتر و اینترنت) از طریق جمع­آوری و انتقال اطلاعات مربوط به کیفیت ­عملکرد به مدیریت سازمان کمک می­نمایند. سانچز و مارتینز (2011) نشان دادند که فناوری اطلاعات می­تواند از طریق قابلیت­های مدیریت کیفیت به طور غیر مستقیم بر عملکرد شرکت تأثیرگذار باشد. هیم و پنگ (2010) با مطالعه 238 شرکت به این نتیجه رسیدند که استفاده از فناوری اطلاعات نه تنها بر ساختار شرکت، بلکه بر فعالیتها و در نتیجه بر عملکرد شرکت نیز تأثیر قابل ملاحظه­ای دارد. یانگ و همکاران(2009) با انجام مطالعه­ای تجربی، به بررسی پیش­بینی کننده­های کیفیت عملکرد پرداخته و دریافتند که فناوری اطلاعات، ارتباطات اثربخش با عرضه­کنندگان و مدیریت دانش مهمترین عوامل تعیین­کننده کیفیت عملکرد شرکتها به شمار می­روند. البدوی و کرامتی(1385) نیز تأثیر تعدیل کننده زیرساخت های سازم

 

 

1-8 کارت امتیازات متوازن. 11

 

1-9 اولویت بندی استراتژی ها با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه ای.. 11

 

1-10 پرسش های پژوهش…. 11

 

1-11 فرضیات مسئله. 12

 

1-12 جاﻣﻌﺔ آﻣﺎری و ﺗﻌﺪاد ﻧﻤﻮﻧﻪ. 12

 

1-13 واژگان کلیدی.. 13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم  : مروری بر ادبیات موضوع         14

 

2-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………..  15

 

2-2 مدیریت دانش…. 16

 

    2-2-1 تاریخچه مدیریت دانش…. 16

 

    2-2-2  سیر تحول مدیریت دانش…. 17

 

    2-2-3 تعاریف مدیریت دانش…. 18

 

    2-2-4 چرخه مدیریت دانش…. 20

 

    2-2-5 ویژگیهای مدیریت دانش…. 21

 

    2-2-6 نظریه های مدیریت دانش…. 21

 

    2-2-7 دیدگاههای مدیریت دانش…. 22

 

    2-2-8 مزایای مدیریت دانش…. 23

 

2-3  مدیریت دانش و مدیریت استراتژیک…. 24

 

2-4 مدیریت استراتژیک…. 25

 

2-5  پیشینه تحقیق.. 26

 

فصل سوم : روش پژوهش ………………………………………………………………………………………….29

 

3-1 مقدمه……………. 30

 

3-2 فرآیند برنامه ریزی استراتژیک…. 30

 

     3-2-1 تدوین ارکان جهت ساز. 31

 

            3-2-1-1 بیانیه های ماموریت… 32

 

            3-2-1-2 چشم انداز. 33

 

            3-2-1-3 ارزش ها، بایدها و نبایدها 33

 

 

    3-2-2 شناخت و تحلیل محیط داخلی/ خارجی.. 34

 

            3-2-2-1  فرآیند شناسایی عوامل داخلی و خارجی سازمان. 35

 

            3-2-2-2  ارزیابی محیط بیرونی.. 36

 

            3-2-2-3 ارزیابی محیط درونی سازمان. 38

 

    3-2-3 تدوین و طراحی استراتژی.. 40

 

           3-2-3-1 مدل تحلیل SWOT.. 40

 

    3-2-4 کارت امتیازات متوازن. 43

 

           3-2-4-1 مراحل پیاده سازیBSC… 44

 

    BSC.. 45

 

3-3  اولویت بندی استراتژی ها 45

 

    3-3-1 نظریه تصمیم گیری.. 46

 

    3-3-2 تعریف تصمیم گیری.. 47

 

           3-3-2-1 تصمیم گیری با معیارهای چند گانه. 47

 

           3-3-2-2 مدلهای تصمیم گیری چند هدفه. 47

 

           3-3-2-3 مدلهای تصمیم گیری چند شاخصه. 47

 

3-4 مقدمه ای بر فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و شبکه ای.. 48

 

3-5 فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP). 51

 

    3-5-1 رویکرد گام به گام روش فرآیند تحلیل شبکه ای.. 51

 

           3-5-1-1 محاسبه وزن در فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و شبکه. 55

 

                     3-5-1-1-1 روش بردار ویژه 56

 

                            3-5-1-1-1-1 محاسبه وزن ها در روش بردار ویژه 56

 

                    3-5-1-2 محاسبه نرخ ناسازگاری.. 57

 

                    3-5-1-3 شاخص ناسازگاری تصادفی.. 58

 

3-6 تلفیق فرآیند تحلیل شبکه ای و تحلیل SWOT. 59

 

SWOT.. 60

 

3-8 روش گرد آوری اطلاعات… 61

 

    3-8-1 روایی ابزار جمع آوری داده ها 61

 

    3-8-2 پایایی ابزار جمع آوری داده ها 63

 

           3-8-2-1 ضریب آلفای کرونباخ.. 64

 

3-9 فرآیند کلی تحقیق.. 65

 

فصل چهارم: محاسبات و یافته های تحقیق.. 68

 

4-1 مقدمه ………….. 69

 

4-2 معرفی سازمان. 69

 

    4-2-1 چشم انداز سازمان. 70

 

    4-2-2  ارزش ها ی سازمان. 70

 

4-3 تحلیل محیط داخلی شرکت سبلان تهویه. 70

 

    4-3-1 فرآیند شناسایی نقاط قوت و ضعف…. 70

 

    4-3-2 ارزیابی وضعیت محیط داخلی سازمان. 72

 

4-4 تحلیل محیط خارجی سازمان. 74

 

    4-4-1 فرصت ها و تهدیدات مربوط به مدیریت دانش…. 75

 

    4-4-2  ارزیابی موقعیت سازمان نسبت به مولفه های خارجی 76

 

4-5 تدوین استراتژی.. 77

 

4-6 اولویت بندی استراتژی ها 80

 

    4-6-1 ساختار سلسله مراتبی سازمان. 80

 

    4-6-2 ماتریس مقایسات زوجی عوامل اصلی.. 81

 

    4-6-3 وابستگیهای درونی میان گروههای SWOT.. 83

 

    4-6-4 اولویت های گروههای SWOT.. 85

 

    4-6-5 اولویت های نسبی فاکتورهای SWOT.. 85

 

    4-6-6 اولویت نهایی (کلی) فاکتورهای SWOT.. 85

 

    4-6-7 درجه ی اهمیت فاکتورهای SWOT.. 87

 

    4-6-8 تعیین اولویت نهایی گزینه های استراتژی.. 99

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها 101

 

5-1 نتیجه گیری 102

 

5-2 پیشنهاداتی برای تحقیقات آینده 105

 

مراجع………………………………………………………………………………………………………………………106

 

مراجع فارسی……………. 107

 

مراجع لاتین…………. 110

 

ضمائم و پیوست ها 116

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول:

 

 

 

فصل اول

 

 

 

کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

1-1 مقدمه

 

مدیریت دانش، مدیریت دانایی یا مدیریت اندوخته‌های علمی،‏ به معنای در دسترس قرار دادن نظام‌مند اطلاعات و اندوخته‌های علمی است، به گونه‌ای که به هنگام نیاز در اختیار افرادی که نیازمند آنها هستند، قرار گیرند تا آنها بتوانند کار روزمره خود را با بازدهی بیشتر و موثرتر انجام دهند. [29] مدیریت دانش شامل یک سری استراتژی و راهکار برای شناسایی، ایجاد، نمایندگی، پخش وتطبیق بینش ها و تجارب در سازمان می باشد.در بدو امر به مدیریت دانش فقط از بعد فن آوری نگاه می‌شد و آن را یک فناوری می‌پنداشتند. اما به تدریج سازمانها دریافتند که برای استفاده واقعی از مهارت کارکنان، چیزی ماورای مدیریت اطلاعات موردنیاز است. انسانها در مقابل بعد فناوری والکترونیکی، در مرکز توسعه، اجرا و موفقیت مدیریت دانش قرار می‌گیرند و همین عامل انسانی وجه تمایز مدیریت دانش از مفاهیم مشابهی چون مدیریت اطلاعات است.

 

اهمیت مقوله دانش در دهه های اخیر رشد روزافزونی داشته است که این امر ناشی از تمرکز بر دانش به عنوان یکی از منابع استراتژیک سازمان میباشد. امروزه سازمان ها یکی از راه های تمایز خود از سازمان های دیگر را در افزایش میزان دانش بنیانی سازمانی خود جستجو می کنند تا بتوانند از طریق آن به سطوح بالاتری از کارایی و نوآوری دست یابند. توانایی سازمان ها در یکپارچه سازی و هماهنگ نمودن دانش به عنوان یکی از راه های دستیابی و حفظ مزیت های رقابتی تلقی می گردد.

 

به جهت افزایش اهمیت دانش در سازمان ها، مقوله مدیریت دانش به عنوان یک مبحث مهم وارد سازمان های امروزی گردیده است.اهمیت مدیریت در سازمان ها لزوم به کارگیری استراتژی هایی را در این زمینه ضروری نموده است. مکاتب مختلفی از استراتژی های مدیریت دانش در سازمان ها وجود دارد که هر کدام از جنبه های مختلف به بیان استراتژی های مدیریت دانش پرداخته اند.

 

در این پایان نامه سعی شده است با کمک برنامه ریزی استراتژیک و تجزیه و تحلیل محیط داخلی و خارجی شرکت سبلان تهویه استراتژی های مدیریت دانش سازمان تدوین و سپس اولویت بندی شود.تحلیل و تدوین و اولویت بندی استراتژی ها با کمک و نظرات مدیران ارشد سازمان و خبرگان در حوزه های مورد مطالعه، برنامه ریزی استراتژیک و صنعت تاسیسات تهویه انجام گرفته است.

 

در ا

 

 

2-2. ضرورت جایگاه یابی…………………………………………………………………………………………………………………… 16-15

 

2-3. تمایز در استراتژی های تجاری……………………………………………………………………………………………………………. 17

 

2-3-1. موقعیت یابی فیزیکی…………………………………………………………………………………………………………………….. 17

 

2-3-2. موقعیت یابی ادراکی……………………………………………………………………………………………………………………… 18

 

2-4. راه های تقویت جایگاه یک محصول نزد مشتریان…………………………………………………………………………… 21-19

 

2-5. راهبردهای جایگاه یابی………………………………………………………………………………………………………………… 23-21

 

2-6 جایگاه محصول……………………………………………………………………………………………………………………………. 25-23

 

2-7. استراتژی های جایگاه یابی قابل به کارگیری در حوزه خدمات……………………………………………………….. 28-25

 

2-8. استراتژی های بازاریابی……………………………………………………………………………………………………………….. 30-28

 

2-9. اجرای استراتژی بازاریابی……………………………………………………………………………………………………………. 32-31

 

2-10. موانع اجرای استراتژی های بازاریابی………………………………………………………………………………………….. 33-32

 

2-11. جایگاه یابی استراتژیک……………………………………………………………………………………………………………… 38-33

 

2-12. تکنیک نقشه ادراکی…………………………………………………………………………………………………………………… 42-38

 

2-13. نقشه های ادراکی به عنوان ابزارهای جایگاه یابی…………………………………………………………………………. 43-42

 

2-14. روش های اندازه گیری جایگاه یابی …………………………………………………………………………………………… 44-43

 

2-15. کاربردهای نقشه ادراکی در تحقیقات بازار…………………………………………………………………………………… 45-44

 

2-16. مدل پیشنهادی جایگاه یابی ……………………………………………………………………………………………………….. 56-45

 

2-17. نوشتن یک گزارش موقعیت یابی یا یک گزاره ارزش……………………………………………………………………. 58-56

 

2-18. پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………….. 60-59

 

 

 

 

 

فصل سوم   روش تحقیق

 

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

 63-62

 

3-1 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………………………………… 64

 

3-2. روش نمونه برداری……………………………………………………………………………………………………………………………. 64

 

3-3. حجم نمونه……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 65

 

3-4. ابراز جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………………………….. 66

 

3-5. روایی پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………….. 67-66

 

3-6 پایایی پرسشنامه……………………………………………………………………………………………………………………………. 68-67

 

3-7 روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………………….. 68

 

3-7-1. تجزیه و تحلیل توصیفی……………………………………………………………………………………………………………. 69-68

 

3-7-2. تجزیه و تحلیل استنباطی………………………………………………………………………………………………………………… 69

 

3-7-2-1. تحلیل عاملی اکتشافی………………………………………………………………………………………………………………… 69

 

3-7-2-2. تحلیل عاملی تأییدی……………………………………………………………………………………………………………. 71-70

 

 

 

 

 

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 73

 

4-1 ویژگی های جمعیت شناختی………………………………………………………………………………………………………… 75-74

 

4-2  تحلیل عاملی…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 76

 

4-3 مفروضه های تحلیل عاملی……………………………………………………………………………………………………………. 78-77

 

4-4 استخراج عوامل……………………………………………………………………………………………………………………………. 89-83

 

4-5 نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………. 89-84

 

 

 

 

 

فصل پنجم بحث و نتیجه‌گیری

 

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 91

 

5-1 نتیجه آزمون بارتلت …………………………………………………………………………………………………………………………… 92

 

5-2 نتیجه آزمون کایرز ………………………………………………………………………………………………………………………. 93-92

 

5-3 نتایج واریانس…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 93

 

5-4 نتایج نمودار سنگریزه ………………………………………………………………………………………………………………………… 93

 

5-5. نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 97-94

 

5-6. محدودیت های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….. 98

 

5-7. پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………………………… 98

 

5-7-1 عوامل درونی- نقاط قوت…………………………………………………………………………………………………………. 99-98

 

5-7-2 عوامل درونی- نقاط بهبود………………………………………………………………………………………………………. 100-99

 

5-7-3 عوامل بیرونی- فرصتها…………………………………………………………………………………………………………………. 100

 

5-7-4 عوامل بیرونی- تهدیدها……………………………………………………………………………………………………….. 101-100

 

5-7-5 استراتژی های فرصت- قدرت………………………………………………………………………………………………………. 101

 

5-7-6 استراتژی های فرصت- ضعف………………………………………………………………………………………………. 102-101

 

5-7-7 استراتژی های تهدید- قدرت………………………………………………………………………………………………………… 102

 

5-7-8 استراتژی های تهدید- ضعف………………………………………………………………………………………………………… 102

 

پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 105

 

1)جدول مربوط به متغیرها (جدول 1-الف)………………………………………………………………………………………………. 106

 

2)پرسشنامه مشتریان (جدول 2-الف)……………………………………………………………………………………………….. 110-107

 

3)پرسشنامه دور اول روش دلفی(جدول 2-ب)…………………………………………………………………………………. 112-111

 

4)بخش دوم پرسشنامه دور اول روش دلفی(جدول 2-ج)…………………………………………………………………… 114-113

 

5)پرسشنامه دور دوم روش دلفی(جدول 2-د)…………………………………………………………………………………… 116-114

 

6)رزومه شرکت دانش گستر بامداد…………………………………………………………………………………………………………… 117

 

7)معرفی محصولات الکتریکال هیت تریسینگ…………………………………………………………………………………………… 122

 

منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 125-123

 

منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………………. 127-126

 

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………………………. 128

 

عنوان انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………………………… 129

 

 

 

فهرست جداول  و نقشه ها

 

جدول 4-1. آمار توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………………… 75

 

جدول 4-2. آزمون بارتلت ………………………………………………………………………………………………………………………… 80

 

جدول 4-3. تبیین واریانس کل ………………………………………………………………………………………………………………….. 82

 

جدول 4-4. ماتریس چرخش متغیرها…………………………………………………………………………………………………………. 83

 

جدول 4-5. هم بستگی متغیرها………………………………………………………………………………………………………………….. 83

 

جدول 4-6. هم بستگی متغیرها …………………………………………………………………………………………………………… 85-84

 

نقشه ادراکی 4-1 مشخصات فنی-مشخصات بازرگانی…………………………………………………………………………………. 86

 

نقشه ادراکی 4-2 خدمات پس از فروش-مشخصات بازرگانی………………………………………………………………………. 86

 

نقشه ادراکی 4-3 بازاریابی و تبلیغات-مشخصات بازرگانی…………………………………………………………………………… 87

 

نقشه ادراکی 4-4 خدمات پس از فروش-مشخصات فنی…………………………………………………………………………….. 87

 

نقشه ادراکی 4-5 بازاریابی و تبلیغات-مشخصات فنی………………………………………………………………………………….. 88

 

نقشه ادراکی 4-6  بازاریابی و تبلیغات-خدمات پس از فروش………………………………………………………………………. 88

 

جدول5-1. جدول نتایج هم بستگی …………………………………………………………………………………………………………… 96

 

 

 

فهرست نمودارها

 

نمودار شماره 4-1. نمودار سنگریزه……………………………………………………………………………………………………………. 81

 

نمودارشماره  5-1. نمودار سنگریزه……………………………………………………………………………………………………………. 93

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

 

موضع و جایگاه محصول، بیانگر نوع نگرش مصرف کننده درباره ویژگیهای مهم محصول است. ذهن مصرف کننده، با مجموعه ای از این نگرشها و پنداشت ها درگیر است، لذا برای سهولت در فرآیند خرید، مصرف کننده، اغلب محصولات را در ذهن خود طبقه بندی کرده و به هر کدام از آ نها، جایگاهی را اختصاص می دهد.

 

جایگاه یابی راهی است که هر محصول باید از آغاز به آن پای گذارد و شاید مهم ترین دلیل آن نیز این مسأله باشد که امروزه، مشتریان در معرض هجوم تندبادی از اطلاعات و تبلیغات قرار گرفته اند. از این رو پژوهش حاضر بر آنست تا با روش پیمایشی، کتابخانه ای، مصاحبه عمیق و با استفاده از ابزار پرسشنامه به جایگاه یابی محصولات الکتریکال هیت تریسینگ شرکت بارتک در سال 1392 در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی با استفاده از تکنیک نقشه ادراکی بپردازد.

 

نقشه ادراکی، به عنوان یک ابزار مدیریت راهبردی قابلیت منحصربه فردی در ساده سازی روابط پیچیده بین رقبای بازار و معیارهای تصمیم گیری خرید مشتریان دارد. در نهایت با استفاده از آزمون های تحلیل اکتشافی و تحلیل عاملی و نمودار سنگریزه 49 متغیر تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نتایج نشان داد که 8 عامل اساسی وجود دارند که متغیرها با آن ها دارای بالاترین میزان همبستگی هستند.

 

 

 

واژه های کلیدی: جایگاه یابی، نقشه ادراکی، الکتریکال هیت تریسینگ، تحلیل عاملی

 

 

 

 

 

فصل اول
کلیات تحقیق

 

 

 

مقدمه

 

جایگاه یابی، یعنی جا انداختن یک محصول به صورت روشن، ممتاز و مطلوب در ذهن مشتریان در بازار مورد نظر، با توجه به محصولات شرکتهای رقیب (کاتلر، 2009).  جایگاه یابی راهی است که هر محصول باید از آغاز به آن پای گذارد و شاید مهم ترین دلیل آن نیز این مسأله باشد که امروزه، مشتریان در معرض هجوم تندبادی از اطلاعات و تبلیغات قرار گرفته اند (امیر شاهی، 1389) درعصری که در آن روزانه میلیون ها دلار صرف فرایند تبلیغات می شود، مشتریان قادر نیستند در هر نوبت استفاده از محصول، آن را مجدداً مورد ارزیابی قرار دهند آلبرس (آلبرس، 2001). نقشه ادراکی، به عنوان یک ابزار مدیریت راهبردی از سال 1970 مورد استفاده قرار می گیرد (فیدلر، 1999). این نقشه قابلیت منحصربه فردی در ساده سازی روابط پیچیده بین رقبای بازار و معیارهای تصمیم گیری خرید مشتریان دارد.

 

در این فصل از پژوهش به بیان کلیات تحقیق در زمینه جایگاه یابی محصولات الکتریکال هیت تریسینگ شرکت بارتک در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی با استفاده از تکنیک نقشه ادراکی پرداخته خواهد شد.

 

 

 

1-1. بیان مساله

 

با گذشت زمان، شرایط جهانی و بستر زندگی انسان به گونه ای ناباورانه تحول یافته است. این تحولات در بازار، ظهور قواعد جدیدی را به همراه داشته است. موفقیت در بازارهای پرچالش مستلزم آمادگی لازم برای کاهش آگاهانه تهدیدات و استفاده از فرصتها ست و شرکت های کسب و کار باید در محیط نامطمئن به این چالش ها پاسخ گویند. چنین تحولاتی، شرکت ها را در اتخاذ خط مشی مناسب به اشتباه می اندازد. شرکت ها برای حفظ سودآوری خود در آغاز نسبت به کاهش هزینه ها و بازنگری در مهندسی فرآیندها اقدام نموده اند (گری، 2006).

 

با این وجود اگر آنها فاقد بینش بازاریابی باشند بعید است بتوانند شرایط خود را بهبود بخشند چرا که الزاماً، عواملی چون کیفیت، قیمت و عملکرد نمی تواند پاسخگوی نیازهای انسان که همه تحولات فنی و نوپردازی های تکنولوژیکی را حول محور خود شکل می دهد، باشند. فضای رقابتی بوجود آمده باعث گردیده تا موفقیت در بازار نصیب شرکت هایی شود که خود را با عوامل محیطی تطبیق می دهند و محصولی را ارائه کنند که مصرف کنندگان حاضر به خرید آن باشند. در شرایط کنونی یکی ازعوامل برنده شدن مستلزم فهم دقیق رقبا است، فهمی که ناشی از همان معیارهای مؤثر بر شکل گیری ذهنیت و نگرش مصرف کنندگان است. از اینروست که در این محیط جایگاه یابی محصول و شناخت جایگاه رقابتی آن برای هر شرکت امری ضروری و گریزناپذیر تلقی می شود (پرینگنت، 2008).

 

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی کشور بدلیل استفاده از تکنولوژی های مدرن نیاز به تامین آنها از خارج از کشور دارد. شرکتهای خارجی همواره در بدست آوردن سهم بیشتر از این صنعت در رقابت با هم هستند. محصول الکتریکال هیت تریسینگ از جمله محصولات مورد نیاز این صنعت در کشور می باشد که 7 شرکت آن را برای صنعت نفت، گاز و پتروشیمی تامین می کنند. شرکت بارتک یکی از این شرکتها می باشد. محصول الکتریکال هیت تریسینگ یکی از محصولات با ارزش برای شرکت بارتک می باشد.

 

بر اساس داده های غیر رسمی شرکت برآورد گردیده که شرکت بارتک جایگاه سوم در فروش این محصول را دارا می باشد. براین اساس مدیریت شرکت بارتک برآن شده است که جایگاه دقیق محصول الکتریکال هیت تریسینگ خود را بررسی نماید و مشخص کند برای این محصول جایگاه رهبر بازار را در اختیار دارد یا جایگاه چالشگر بازار را. از آنجا که این شرکت بر روی فروش این محصول سرمایه گذاری زیادی را انجام داده است استفاده از استراتژی مناسب می تواند موجب سودآوری بیشتر شرکت گردد و جایگاه این محصول را در بین مشتریان ارتقا دهد. این تحقیق تلاش خواهد کرد تا جایگاه واقعی محصول الکتریکال هیت تریسینگ شرکت بارتک را با استفاده از نقشه ادراکی مشخص نماید و شرکت بارتک را در تدوین صحیح استراتژی جدید خود یاری رساند.

 

 

 

1-2. اهمیت و ضرورت تحقیق

 

تمایز شرط ماندگاری در بازارهای رقابتی است و جایگاه یابی فرایندی است برای ایجاد تمایز. جایگاه یابی در میگوید هر برندی باید صاحب و مالک واژهای در اذهان مشتریان باشد (کاتلر، 1384)، این واژه که عامل برقراری ارتباط با مشتریان در بازارهای رقابتی است بر ویژگی از محصول تاکید می کند که برند مورد نظر به دلیل توانایی بیشتر در تامین آن ویژگی نس

 

 

. 31

 

2-2-4-4- طبقه‌بندی اقای امی بروکینگ… 31

 

. 32

 

2-2-4-6- طبقه‌بندی آقای یوستک و همکارانش… 33

 

: 34

 

2-2-4-8- طبقه‌بندی آقای چن و همکارانش… 35

 

. 38

 

. 39

 

40

 

. 41

 

. 42

 

. 43

 

. 45

 

. 46

 

2-2-5-شباهت موجود در تعاریف واجزای مدل های سرمایه فکری: 47

 

2-2-5-1-بعد انسانی.. 48

 

2-2-5-1-1-تعاریف دیگر و نام های دیگر برای سرمایه انسانی : 49

 

2-2-5-2-بعد ارتباطی.. 50

 

2-2-5-2-1-تعاریف ونام های دیگر برای سرمایه ارتباطی : 51

 

2-2-5-3-بعد سازمانی.. 51

 

2-2-5-3-1-تعاریف ونام های دیگر برای سرمایه سازمانی (ساختاری): 52

 

2-2-6-اندازه‌‌گیری سرمایه فکری.. 54

 

2-2-6-1-علل اندازه گیری سرمایه فکری.. 56

 

2-2-6-2-منافع و مزایای اندازه‌گیری سرمایه فکری.. 62

 

2-2-6-3-مشکلات اندازه گیری سرمایه فکری.. 64

 

66

 

2-2-6-5-1-حسابداری منابع انسانی : 68

 

2-2-6-5-1-1-بررسی نقش حسابداری منابع انسانی در اقتصاد دانشی : 68

 

2-2-6-5-1-2-کارکردهای حسابداری منابع انسانی : 69

 

2-2-6-5-1-3-توسعه حسابداری منابع انسانی.. 69

 

2-2-6-5-2-ارزش افزوده اقتصادی : 70

 

 

2-2-6-5-3-کارت امتیازی متوازن : 71

 

2-2-6-5-4-مدل تکنولوژی بروکر. 72

 

2-2-6-5-5-مدل  مدیریت استراتژیک شایستگی : 73

 

-2-6-5-6-کنترل دارایی های ناملموس: 73

 

2-2-6-5-7-شاخص سرمایه فکری.. 74

 

2-2-6-6-انتخاب معیار و ابزار اندازه گیری سرمایه فکری : 76

 

2-2-7-گزارش‌دهی سرمایه فکری.. 78

 

2-2-7-1-ویژگیهای مشترک و مشابه چهارچوب‌های مورد استفاده در اکثر مدلهای گزارش‌دهی سرمایه فکری(بروکینگ1996،سویبی1997،ادویسون وهمکاران1997) 80

 

2-2-7-2- یک مثال از کارهایی که در زمینه گزارش‌دهی سرمایه فکری صورت گرفته شده است… 81

 

مدل گزارش‌دهی سرمایه فکری.. 84

 

2-2-7-4-محتوای گزارش‌دهی سرمایه فکری.. 85

 

2-2-7-5-مزایای گزارش‌دهی داخلی سرمایه فکری.. 86

 

2-2-7-6-معایب گزارش‌دهی داخلی سرمایه فکری.. 87

 

2-2-7-7-مزایای گزارش‌دهی خارجی سرمایه فکری.. 87

 

2-2-7-8-معایب گزارش‌دهی خارجی سرمایه فکری.. 87

 

2-2-8-مدیریت سرمایه فکری.. 88

 

2-2-9-اثربخشی مدیریت سرمایه فکری  : 91

 

2-2-9-1-انواع دیدها نسبت به دانش : 92

 

2-2-10-فرق بین سرمایه فکری با مدیریت دانش و مدیریت دانش با مدیریت نامشهودها و فرق بین سرمایه فکری و داراییهای نامشهود. 94

 

2-2-10-1-تمایز بین سرمایه فکری با دارییهای نامشهود. 95

 

2-2-10-2-فرق بین مدیریت نامشهودها و مدیریت دانش… 95

 

2-2-10-3-تمایزبین  مدیریت دانش و سرمایه فکری.. 96

 

2-2-11-ارتباط و پیوند میان مدیریت دانش و سرمایه فکری.. 97

 

: 99

 

بخش دوم. 103

 

2-3-تعهد سازمانی.. 103

 

2-3-1تعاریف تعهد سازمانی : 103

 

2-3-2-اندازه گیری تعهد سازمانی : 105

 

2-3-2-1دیدگاه کانون های تعهد : 105

 

2-3-2-1-1دیدگاه ریچرز: 105

 

2-3-2-1-2-دیدگاه بکر و بیلینگس : 106

 

2-3-2-2-دیدگاه تک بعدی به تعهد سازمانی : 107

 

2-3-2-3-دیدگاههای چند بعدی به تعهد سازمانی : 108

 

2-3-2-3-1-مدل اریلی وچتمن : 108

 

2-3-2-3-2-مدل می یر وآلن : 109

 

2-3-2-3-3مدل آنجل وپری : 110

 

2-3-2-3-4-مدل مایر وشورمن: 111

 

2-3-2-3-5-مدل پنلی و پولد: 111

 

2-3-3 -عوامل موثر بر تعهد سازمانی و پی آمدهای آن : 112

 

2-3-3-1-ویژگیهای شخصی موثر بر تعهد سازمانی : 112

 

2-3-3-2-خصوصیات شغلی و تعهد سازمانی : 113

 

2-3-3-3-تاثیر روابط گروهی و رابطه با رهبر بر تعهد سازمانی : 114

 

2-3-3-4-ویژگیهای سازمان و تعهد سازمانی : 115

 

2-3-3-5-وضعیت نقش و تعهد سازمانی: 115

 

بخش سوم. 116

 

2-4-پیشینه تحقیق: 116

 

2-4-بخش چهارم. 120

 

معرفی اداره اموزش و پرورش شهریار. 120

 

فصل سوم. 123

 

روش تحقیق.. 123

 

3-1 مقدمه. 124

 

3-2.روش تحقیق.. 124

 

3-3 جامعه آماری، نمونه و شیوه ی نمونه گیری.. 125

 

3-4.ابزار گردآوری اطلاعات( پژوهش) 125

 

3-5.پایایی و روایی پرسشنامه. 126

 

3-6.انواع متغیرها و روش تجزیه و تحلیل آماری.. 126

 

فصل چهارم. 128

 

تجزیه وتحلیل داده ها 128

 

4-1 مقدمه. 129

 

4-2 آمار توصیفی نمونه. 129

 

4-2-1 آمار توصیفی سنجش جنسیت کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریار. 130

 

4-2-2 آمار توصیفی سطوح تحصیلات کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریار. 130

 

4-2-3– آمار توصیفی سابقه خدمت در آموزش وپرورش منطقه شهریار. 131

 

4-3 آمار استنباطی.. 132

 

4-2-1 فرضیه : بین نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری کارمندان آموزش و پرورش منطقه شهریار رابطه معناداری وجود دارد. 133

 

4-2-2 فرضیه : بین نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری کارمندان آموزش و پرورش منطقه شهریار رابطه معناداری وجود دارد. 138

 

4-2-3 فرضیه : بین نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری کارمندان آموزش و پرورش منطقه شهریار رابطه معناداری وجود دارد. 142

 

4-2-4 فرضیه : بین نمرات تعهد مستمر و سرمایه فکری کارمندان آموزش و پرورش منطقه شهریار رابطه معناداری وجود دارد. 147

 

فصل پنجم. 151

 

نتیجه گیری.. 151

 

5-1. مقدمه. 152

 

5-2. نتایج آزمون فرضیات… 152

 

5-2-1. نتیجه آزمون فرضیه اصلی.. 152

 

5-2-2. نتیجه آزمون فرضیه فرعی اول. 153

 

5-2-3. نتیجه آزمون فرضیه فرعی دوم. 153

 

5-2-4. نتیجه آزمون فرضیه فرعی سوم. 153

 

5-3. ارزیابی کلی از نتایج آزمون فرضیه ها 154

 

5-4. پیشنهاد ها 154

 

5-4-1. پیشنهادهایی در راستای یافته های پژوهش… 155

 

5-4-2. پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی.. 156

 

5-5. محدودیت های تحقیق.. 156

 

منابع و مآخذ. 158

 

ضمائم. 162

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                                                                            صفحه

 

 

 

جدول(4-1) آمار توصیفی نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری.. 134

 

جدول (4-2) ضریب همبستگی پیرسن نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری.. 136

 

جدول (4-3) اطلاعات آزمون رگرسیون نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری.. 136

 

جدول(4-4) آزمون رگرسیون نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری.. 137

 

جدول (4-5) ضرایب استاندارد و غیراستاندارد رگرسیون نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری.. 138

 

جدول(4-6) آمار توصیفی نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری.. 138

 

جدول (4-7) ضریب همبستگی پیرسن نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری.. 140

 

جدول (4-8) اطلاعات آزمون رگرسیون نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری.. 140

 

جدول(4-9) آزمون رگرسیون نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری.. 141

 

جدول (4-10) ضرایب استاندارد و غیراستاندارد رگرسیون نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری.. 142

 

جدول(4-11) آمار توصیفی نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری.. 143

 

جدول (4-12) ضریب همبستگی پیرسن نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری.. 145

 

جدول (4-13) اطلاعات آزمون رگرسیون نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری.. 145

 

جدول(4-14) آزمون رگرسیون نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری.. 146

 

جدول (4-15) ضرایب استاندارد و غیراستاندارد رگرسیون نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری.. 147

 

جدول(4-16) آمار توصیفی نمرات تعهد مستمر و سرمایه فکری.. 148

 

جدول (4-17) ضریب همبستگی پیرسن نمرات تعهد مستمر و سرمایه فکری.. 150

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                                                                                            صفحه

 

نمودار (4-1) : جنسیت کارکنان زن و مرد آموزش وپرورش منطقه شهریار. 130

 

نمودار (4-2) : سطح تحصیلات کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریار. 131

 

نمودار (4-3) : سابقه خدمت کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریار. 132

 

نمودار پراکنش (4-4) : نمرات تعهد سازمانی و سرمایه فکری.. 135

 

نمودار پراکنش (4-5) : نمرات تعهد عاطفی و سرمایه فکری.. 139

 

نمودار پراکنش (4-6) : نمرات تعهد هنجاری و سرمایه فکری.. 144

 

نمودار پراکنش (4-7) : نمرات تعهد مستمر و سرمایه فکری.. 149

 

 

 

چکیده:

 

هدف از پژوهش حاضر، تعیین رابطه میان سرمایه فکری و تعهد سازمانی در کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریاربوده است. روش تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی است و جامعه آماری در پژوهش حاضر شامل کلیه کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریار می‌باشد که کل جامعه آماری  6000 نفر بوده است. روش نمونه‌گیری در این پژوهش، تصادفی ساده است. پس از مشخص شدن تعداد نمونه‌ها، کارکنان به طور تصادفی انتخاب شده‌اند.حجم نمونه برای انجام تحقیق تعداد 98 نفر از کارکنان می‌باشد. ابزار این تحقیق پرسشنامه است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها ازآمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. نتایج نشان داد که: فرضیه‌ی فرعی اول مبنی بر اینکه بین سرمایه فکری و تعهد عاطفی در کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریاربوده رابطه معنی داری وجود دارد.پذیرفته می شود.فرضیه ی فرعی دوم بین سرمایه فکری و تعهد هنجاری در کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریاربوده رابطه معنی داری وجود دارد. نیز پذیرفته می شود.فرضیه ی فرعی سوم یعنی بین سرمایه فکری و تعهد مستمر در کارکنان آموزش وپرورش منطقه شهریاربوده رابطه معنی داری وجود دارد. پذیرفته نمی شود. بنابراین وجود ارتباط میان این دو متغیر یعنی سرمایه فکری و تعهد سازمانی پذیرفته می شود.

 

 

 

 

 

کلید واژه ها: تعهد سازمانی، تعهد هنجاری،تعهد عاطفی، تعهد مستمر،سرمایه فکری

 

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

1-1مقدمه:

 

در پارادایم صنعتی قدیم، شرکت‌ها تحت اصول اقتصاد کمیابی­عمل­می­کردند، اقتصاد کمیابی بدین معناست که منابع وداراییهای تحت سلطه و کنترل شرکت‌ها، محدود و کمیاب هستند و استفاده بیشتر از آنها، از ارزش آنها می‌کاهد ولی در عصر اقتصاد اطلاعاتی و دانشی، این اصول صدق نمی‌کند شرکت ها در اقتصاد دانشی تحت اصول اقتصاد فراوانی عمل می‌کنند اقتصاد فراوانی بدین معناست که منابع و داراییهای  در اختیار شرکت به میزان فراوانی وجود دارد. این نوع داراییها از نوع نامشهود هستند و بیشتر در افراد قرار دارند که ما به آنها دستیابی داریم مثالی از موضوع فراوانی این نوع داراییها در اقتصاد دانشی، فراوانی اطلاعات در اینترنت است)سالیوان،2000)

 

بطور خلاصه باید گفت که در اقتصاد دانشی، مهمترین داراییها و عوامل تولید شرکت‌ها نامشهود هستند که استفاده از آنها، از ارزش آنها کم نمی‌کند و حتی شاید به ارزش آنها نیز می‌افزاید. این نوع دارایی های نامشهود شامل دانش، سرمایه فکری و غیره هستند ولی در اقتصاد صنعتی مهمترین عوامل تولید و داراییها  مشهود و فیزیکی هستند که استفاده از آنها، از ارزش آنها می‌کاهد و این داراییها  شامل زمین، ماشین‌آلات و سرمایه‌های پولی و غیره است.

 

تعهد سازمانی که در این تحقیق به عنوان متغیر وابسته می باشد تحت عنوان یک فاکتور حیاتی در درک و توصیف رفتار مربوط به کارکنان در سازمان ها تعریف می شود. تعهد سازمانی حدی است که کارکنان خود را با سازمان تعیین هویت نموده و در آن مشارکت می کنند.در این فصل به بیان مسئله تحقیق،اهمیت وضرورت تحقیق،چارچوب نظری،اهداف وفرضیه های تحقیق،قلمرو تحقیق پرداخته شده است.

 

1-2بیان مسئله:

 

بونتیس در سال 1988، ابتدا به سه نوع سرمایه انسانی، ساختاری و مشتری اشاره کرد و در سال 2000 طبقه‌بندی خود را بصورت سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه ارتباطی و دارایی یا مالکیت معنوی تغییر داد. منظور از سرمایه انسانی سطح دانش فردی است که کارکنان یک سازمان دارای آن می‌باشند که این دانش معمولاً بصورت ضمنی می‌باشد. منظور از سرمایه ساختاری کلیه داراییها غیرانسانی یا قابلیت های سازمانی است که برای برآورده شدن (کردن) نیازهای (الزامات) بازار مورد استفاده قرار می‌گیرد و منظور از سرمایه ارتباطی کلیه دانش قرار گرفته شده در روابط یک سازمان با محیط خود شامل مشتریان، عرضه‌کنندگان، مجامع علمی و غیره است که به عقیده ایشان مهمترین جزء یک سرمایه ارتباطی، سرمایه مشتری است بخاطر اینکه موفقیت یک سازمان در گرو سرمایه مشتری آن است و منظور از مالکیت معنونی ، آن قسمت از داراییهای نامشهوداست که براساس قانون، مورد حمایت و شناسایی قرار گرفته است مانند کپی‌رایت، حق اختراع و حق امتیاز(بونتیس،2000،1998)

 

3اهمیت وضرورت تحقیق:

 

امروزه سازمان‌ها نیاز دارند تا بتوانند دارایی های خود را از نو و دوباره طبقه‌بندی کنند و باید این موضوع را درک کنند که چگونه این دارایی های می‌توانند اهداف استراتژیک آنها را حمایت کنند و کمک‌ها آنها را به ارزش سازمان بصورت کمی در آورند و بتواند این داراییهای  خود را با دارایی های رقبا خود، مقایسه کنند. (تایلز،2002).

 

اخیرا نگرش کلّی تعهد ­سازمانی به‌عنوان عامل مهمی برای درک، فهم و پیش‌بینی رفتار سازمانی و پیش­بینی‌کننده خوبی برای تمایل به باقی ماندن در شغل آورده شده است. تعهد و پایبندی مانند رضایت، دو طرز (نگرش) نزدیک به هم هستند که بر رفتارهای مهمی مانند جابه­جایی و غیبت اثر می­گذارند. همچنین تعهد و پایبندی می­تواند پیامدهای مثبت و متعددی داشته باشد.

 

اندیشه تعهّد، موضوعی اصلی در نوشته­های مدیریت است. این اندیشه، یکی از ارزش­های اساسی است؛ که سازماندهی بر آن متّکی است و کارکنان بر اساس ملاک تعهد، ارزشیابی می­شوند. اغلب مدیران اعتقاد دارند که این تعهد، برای اثربخشی سازمانی ضرورتی تام دارد.

 

همچنین مطالعات مختلف در سازمان­های مختلف نشان می­دهد، برای این‌که کارکنان بتوانند کارآیی بیش­تر و تمایل قوی برای ماندن در شغل خود داشته باشند از دلبستگی شغلی نیز برخوردار باشند و همچنین احساس تعهد بالایی به انجام وظایف خود نمایند؛ که این خود، موجب احساس مسئولیت، درک عمیق از شغل و از خودگذشتگی می­شود.

 

درضرورت تحقیق بایدبه این نکته اشاره کردکه چون یکی ازمهمترین سرمایه های انسانی سرمایه فکری است واین سرمایه انسانی میتواندحس تعلق داشتن فردرا به سازمان که یکی از انواع مهم تعهداست ایجادنماید پس یک محقق را به این مهم میرساند که شاید این دورابطه ای داشته باشندوسرمایه انسانی بتواندروی تعهدسازمانی موثرباشد.

 

1-4اهداف تحقیق:

 

هدف اصلی:

 

 

• بررسی رابطه بین سرمایه های فکری و تعهد سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش منطقه شهریار.

 

اهداف فرعی:

 

 

• بررسی تعاریف، رویکردها و ابعاد مختلف تعهد سازمانی.

 

• بررسی تعاریف، رویکردها و ابعاد مختلف سرمایه فکری

 

• ارائ

 

 

2-2-5- ویژگی های فرهنگ سازمانی                                                                            22

 

2-2-6- کارکردهای فرهنگ سازمانی                                                                             26

 

2-2-7- انواع فرهنگ سازمانی                                                                                     27

 

2-2-8- مدل مطالعه فرهنگ سازمانی دنیسون و چو                                                         30

 

2-2-10-روشهای ایجاد فرهنگ سازمانی مطلوب                                                             39

 

2-2-11- شش ویژگی مشخص فرهنگ سازمانی شرکتهای موفق                                        41

 

2-3 قسمت دوم: تعهد سازمانی                                                                                    43

 

2-3-1 مفاهیم تعهد سازمانی                                                                                        45

 

2-3-2 ابعاد تعهد                                                                                                       46

 

2-3-3  ابعاد تعهد سازمانی از دیدگاه آرگریس                                                                49

 

2-3-4 ابعاد تعهد از دیدگاه بالفور و وکسلر                                                                    50

 

2-3-5 عوامل موثر بر تعهد سازمانی                                                                              52

 

2-3-6 مطالعه ی پورتر ،مودی و استیرز                                                                         54

 

2-3-7- دو دیدگاه دیگر درباره تعهد سازمانی                                                                 55

 

2-3-8-  دیدگاههایی در مورد کانونهای تعهد سازمانی                                                     57

 

2-3-9-  نتایج مثبت و منفی تعهد سازمانی                                                                     58

 

2-3-10- پیامدهای تعهد سازمانی                                                                                 62

 

2-3-11- مشخصه های کارکنان متعهد                                                                          65

 

2-3-12- راهکار هایی برای افزایش تعهد سازمانی                                                          66

 

2-4 مروری بر تحقیقات انجام شده                                                                               68

 

2-4-1 مروری بر تحقیقات انجام شده در داخل کشور                                                     68

 

2-4-1 مروری بر تحقیقات انجام شده در خارج کشور                                                     70

 

فصل سوم: روش تحقیق

 

3- 1 مقدمه                                                                                                               73

 

3-2 روش پژوهش                                                                                                     73

 

3-3   جامعه آماری                                                                                                    74

 

3-4 تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری                                                                    74

 

3-5  ابزار پژوهش                                                                                                      74

 

3-5-1 پرسشنامه فرهنگ سازمانی                                                                                 75

 

 

3-6 روش اجرا                                                                                                          76

 

3-7 روش تجزیه و تحلیل داده ها                                                                                 76

 

فصل چهارم: نتایج و یافته ها

 

4-1 مقدمه                                                                                                                79

 

4-1- قسمت اول : شاخصهای توصیفی گروه نمونه و متغیرهای پژوهش                              80

 

4-2- بررسی فرضیه های تحقیق                                                                                   84

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

 

5-1 مقدمه                                                                                                                91

 

5-2 یافته های تحقیق به تفکیک فرضیه ها و نتایج آنها                                                      91

 

5-3 بحث و نتیجه گیری                                                                                             92

 

5-4 محدودیت های پژوهش                                                                                        95

 

5-5 پیشنهادات برای تحقیقات بعدی                                                                             96

 

5-6 پیشنهادهای کاربردی                                                                                            96

 

منابع                                                                                                                        97

 

منابع لاتین                                                                                                               101

 

 

 

چکیده

 

 

 

پژوهش حاضر  با هدف بررسی رابطه ی بین ابعاد فرهنگ سازمانی (به عنوان یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر تعهد) و تعهد سازمانی  به مرحله اجرا درآمد. جامعه آماری تحقیق را کلیه کارکنان شهرداری شاهین شهر در پاییز و زمستان سال 1393 تشکیل دادند که تعداد آنها حدود 380 نفر بود. جهت تعیین حجم نمونه با استفاده از جدول حجم نمونه بر اساس حجم جامعه کرجسی و مورگان (1970) تعداد 191 نفر به شیوه تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند که نهایتا تعداد 188 نفر گروه نمونه را تشکیل دادند. ابزار تحقیق شامل پرسشنامه فرهنگ سازمانی دنیسون و پرسشنامه تعهد سازمانی آلن می یر بود. جهت تجزیه و تحلیل آماری داده‏های تحقیق در سطح توصیفی از میانگین، انحراف استاندارد، فراوانی و درصد فراوانی و در سطح استنباطی از ضریب همبستگی پیرسون و آزمون رگرسیون همزمان و گام به گام استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که بین فرهنگ سازمانی با تعهد سازمانی رابطه معنی دار وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که بعد رسالت در فرهنگ سازمانی توان پیش بینی کنندگی تعهد سازمانی را دارا می باشد(01/0 ≥ P).

 

 

 

کلید واژه ها: فرهنگ سازمانی،  تعهد سازمانی، تعهد عاطفی، تعهد مستمر، تعهد هنجاری.

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات پژوهش

 

 

 

1-1 مقدمه

 

رسیدن به اهداف سازمانی و در نتیجه بقای سازمان بدون توجه و بررسی جدی منابع انسانی امکان پذیر نیست. منابع انسانی مهم ترین و اصلی ترین عامل توسعه جوامع و سازمان ها قلمداد می شوند و بررسی نگرش های شغلی کارکنان همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. تعهد سازمانی از جمله عواملی است که پژوهش های متعددی را در مطالعات سازمانی به خود اختصاص داده است (ریجو، 1388).

 

امروزه یکی از تحولات اساسی که در مدیریت شکل گرفته است، تحول در نحوه نگاه به سازمان   می باشد. تا قبل از سه دهه پیش چنین تصور می شد که سازمانها ابزارهای عقلایی برای ایجاد هماهنگی و کنترل افراد در جهت دستیابی به اهداف بوده و دارای سطوح عمودی از بخش ها، قسمت ها و واحدها می باشند و مبتنی بر روابطی از قدرت هستند. ولی امروزه اذعان می شود که سازمانها چیزی بیشتر از این موضوع بوده و توجه به فرهنگ سازمانی به عنوان پدیده ای نسبتاً جدید در مطالعات سازمانی و مدیریت شکل گرفته است .

 

فرهنگ سازمانی موضوعی است که به تازگی در دانش مدیریت و در قلمرو رفتار سازمانی و اخیرا در روان شناسی صنعتی راه یافته است. به دنبال نظریات و تحقیقات جدید در مدیریت، فرهنگ سازمانی دارای اهمیت روز افزونی شده و یکی از مباحث اصلی و کانونی مدیریت را تشکیل داده است. به علاوه فرهنگ بر تمامی جنبه های سازمان تاثیر می گذارد. مطالعات و تحقیقات نشان می دهد که فرهنگ بر تدوین اهداف و استراتژی ها، رفتار فردی و عملکرد سازمانی ، انگیزش و تعهد شغلی و سازمانی و مانند آن تأثیر می گذارد ( زارعی، 1386 ).

 

به باور بسیاری از صاحبنظران در حوزه های مدیریتی و روان شناسی میزان تعهد سازمانی افراد نسبت به کار و شغل خویش یکی از مهمترین زمینه های پژوهشی بوده که تا کنون مطالعات گسترده ای درباره آنها شده است. این متغیر ها تحت تاثیر عوامل فردی و موقعیتی زیادی قرار می گیرد که از میان آنها فرهنگ سازمانی بعنوان متغیرهای پیش بین آنها می باشد ؛ به همین منظور در این فصل به تبیین مسئله تعهد سازمانی و نقش فرهنگ بر آن و همچنین اهمیت و ضرورت توجه به تعهد سازمانی پرداخته شده است. در ادامه نیز اهداف کلی پژوهش، چارچوب نظری، فرضیه های پژوهش، قلمرو تحقیق به همراه تعاریفی نظری و عملیاتی از متغیر های پژوهش آورده شده است.

 

 

 

1-2- بیان مسئله

 

مهم ترین هدف هر سازمانی دستیابی به بالاترین سطح بهره وری ممکن یا بهره وری بهینه است. عامل های کارامد در بهره وری عبارتند از: سرمایه، ابزار، روش های انجام کار و نیروی انسانی. بی گمان نیروی انسانی ماهر و کارآمد یکی از مهم ترین ابزارها برای رسیدن به هدف های سازمان است زیرا نیروی انسانی نقشی مهم در افزایش و کاهش بهره وری سازمان دارد یعنی اگر سازمان از بیشترین سرمایه و بهترین فناوری و امکانات برخوردار باشد، اما فاقد نیروی انسانی مولد و با انگیزه باشد، به هدف خود نخواهد رسید(مهداد، 1389). بنابراین مهمترین سرمایه رقابتی یک کشور نیروی انسانی کارآمد و با انگیزه است(کاسیو و آگویی نیس ،2005). تأمین نیاز های افراد و ا یجاد انگیزه و تعهد برای بالا بردن کیفیت کاری آنان از مهمترین اهداف سازمانها می باشد. تعهد کارکنان به عنوان یکی از مهمترین عوامل برای موفقیت و پیشبرد اهداف سازمان بوده است(شیخ و همکاران، 1384).

 

تعهد سازمانی یکی ازمسائل مهم انگیزشی است که بر اساس آن فرد به شدت هویت خود را از سازمان می گیرد، در سازمان مشارکت دارد و با آن در می آمیزد و از عضویت در آن لذت می برد. تعهد سازمانی یعنی درجه همانند سازی روان شناختی و یا چسبیدگی به سازمانی که ما برای آن کار می کنیم(مهداد، 1390).تعهد سازمانی دارای اجزاء زیر است : قبول ارزش ها و اهداف سازمان ،تمایل تلاش برای سازمان و دارا بودن میل قوی برای پیوسته ماندن به سازمان (مودی ،پورتر و استیرز ،1982).

 

بر پایه دیدگاه آلن و میر(1991)، برای تعهد سازمانی سه مولفه در نظر گرفته شده است:

 

1) تعهد عاطفی : تمایل افراد به گذاشتن انرژی و وفاداری خویش برای ادامه دادن به کار خود در سازمان. 2) تعهد مستمر : تمایل به انجام فعالیت های مستمر بر اساس تشخیص فرد از هزینه های مرتبط با ترک سازمان. 3) تعهد هنجاری : احساس تکلیف به باقی ماندن به عنوان یک عضو از سازمان (مدنی و زاهدی، 1384).

 

در این میان نقش فرهنگ سازمانی و ادراکات کارکنان از فرهنگ حاکم بر سازمانشان بسیار مهم و تأثیر گذار است. فرهنگ سازمانی به توصیف آن بخش از محیط داخلی سازمان می پردازد که مجموعه ای از فرض ها، اعتقادات و ارزش های مشترک افراد را در بر می گیرد و این فرض ها، اعتقادات و ارزش های مشترک نیز نقش نوعی راهنما را برای نحوه ی عمل افراد، به عهده دارند. به عبارت دیگر مقصود از فرهنگ سازمانی، سیستمی از استنباط مشترک است که اعضاء نسبت به سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود(رابینز،1390)، حال آنکه استنباط کارکنان از فرهنگ حاکم بر سازمانشان می تواند بر نگرش آنان نسبت به شغلشان نقش داشته باشد و به نظر می رسد که اگر نگرش های کارکنان نسبت به شغلشان مثبت باشد ، افراد به شغلشان نوعی وابستگی و دلبستگی پیدا می کنند و در مقابل شغلشان متعهد می شوند(مهداد، 1390).

 

مطالعات سات بیان می‌دارد که فرهنگ می‌تواند یک دارایی و سرمایه یا یک بدهی باشد. فرهنگ یک دارایی است زیرا باورهای مشترک به سهولت و صرفه‌جویی ارتباطات منجر شده، تصمیم‌گیری را آسان می‌کند. همچنین به ایجاد نگرش هماهنگی و تعهد منجر می‌گردد(راهی، احمدی و برزگر، 1392). بر اساس آنچه مطرح گردید، فرهنگ سازمانی و ادراکات افراد از آن در میزان تعهد سازمانی تاثیر گذار است(مهداد، 1390). شهرداری شاهین شهر جزئی مهم از نظام خدماتی و شهری محسوب می شود که کارکرد بهینه و هر چه بیشتر کارکنان این نهاد تاثیر مستقیم و ملموسی بر شهروندان و فضای شهری دارد. درحقیقت سازمان شهرداری شاهین شهر به مثابه یک سازمان از فرهنگ سازمانی خاصی برخوردار است که ویژگی های این فرهنگ و تاثیری که بر تعهد سازمانی کارکنان دارد، شایسته بررسی است. همچنین با روشن شدن ارتباط فرهنگ بر تعهد می توان با بهبود وضعیت تعهد کارکنان، شهری با مدیریت شهری بهتر را دارا بود.

 

لذا در این پژوهش سوالات اصلی بدین شکل در نظر گرفته شدند: آیا بین فرهنگ سازمانی و ابعاد آن با میزان تعهد سازمانی رابطه وجود دارد یا خیر و اگر وجود دارد میزان این ارتباط چقدر است؟ در عین حال در معادلات رگرسیونی، توان پیش بینی کنندگی ابعاد فرهنگ سازمانی برای پیش بینی تعهد سازمانی چقدر است ؟

 

 

 

 

 

1-3-  ضرورت انجام پژوهش

 

تعهد سازمانی یک نگرش کاری است که مستقیما با مشارکت کارکنان و تصمیم به ماندن آنها در سازمان مرتبط است و بطور آشکار با عملکرد کاری مرتبط است. حادترین مسأله در سازمان‌ها مربوط به افرادی است که در حالی که تعهد سازمانی پایین نسبت به سازمان و شغل خود نشان می‌دهند، ولی مجبور به ادامه همکاری با سازمان خود هستند که این مسأله باعث بروز مشکلات روانی، مادی در سطح برخی از سازمان‌ها می‌شود و کارآیی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تعهد سازمانی افراد، اثرات بالقوه و جدی بر عملکرد سازمان داشته و می تواند پیشگویی کننده مهمی برای اثربخشی سازمان باشد و نادیده گرفتن آن برای سازمان زیانبار بوده و هزینه های سنگینی را بدنبال دارد. به همین منظور شناسایی رابطه عوامل مرتبط با تعهد سازمانی کارکنان از لحاظ کاربردی به سازمانها یا صنایع مشابه با صنعت یا سازمانی که پژوهش حاضر درآن اجرا گردیده است این اجازه را می دهد تا منابع خود را برای پیشگیری از خسارت های فردی و سازمانی ناشی از تعهد پائین ، دقیقاً بر متغیر هایی که دارای اولویت هستند متمرکز نمایند. بنابراین  مهمترین ضرورت و اهمیت برای پژوهش حاضر نشان دادن اولویت های برنامه ریزی و فعالیتی برای جلوگیری از اتلاف منابع در حوزه انگیزه های شغلی و خصوصا تعهد سازمانی می باشد. با توجه به مطالب مطرح شده و ضرورت پرداختن به رابطه بین فرهنگ سازمانی و تعهد سازمانی این مساله نیز قابل تامل است که در سازمان های فرهنگی-خدماتی همچون شهرداری این مساله همچنان مورد بررسی قرار نگرفته است و به نظر می‌رسد با توجه به اهمیت یافتن فعالیت‌های اثربخش سازمان های خدماتی- فرهنگی در تحولات فرهنگی اجتماع توجه به این مقوله ضرورت داشته باشد.

 

 

 

1-4 اهداف پژوهش

 

هدف اصلی: تعیین رابطه بین فرهنگ سازمانی با تعهد سازمانی در بین کارکنان شهرداری شاهین شهر.

 

اهداف فرعی

 

 

• تعیین رابطه بین ابعاد فرهنگ سازمانی با تعهد عاطفی در بین کارکنان شهرداری شاهین شهر.

 

• تعی