2- مذهب.. 20

 

3-  مسائل اقتصادی و اشتغال. 21

 

4- دلبستگی و استقلال. 21

 

5- رابطه جنسی.. 22

 

6- فرایندهای شناختی.. 22

 

7- سطح روانشناختی.. 23

 

2- وظیفه شناسی.. 23

 

شخصیت از نظر واژه شناسی.. 23

 

تعاریف شخصیت.. 24

 

الگوی پنج عاملی شخصیت.. 25

 

روان‌رنجورخویی.. 25

 

برونگرایی.. 26

 

بازبودن. 26

 

وظیفه شناسی.. 27

 

دیدگاه روان‌پویشی.. 27

 

1- نهاد. 27

 

2- خود (من) 28

 

3- فراخود (من برتر) 28

 

نظریه‌ی یادگیری.. 29

 

رویکرد انسان‌گرایی.. 29

 

دیدگاه پدیدارشناسی.. 30

 

نظریه یادگیری اجتماعی.. 30

 

رویکرد صفات و تحلیل عاملی.. 31

 

3- شفقت-خود. 32

 

مولفه‌های شفقت-خود. 33

 

الف- خود مهربانی در مقابل خودقضاوتی.. 33

 

ب- اشتراک انسانی در مقابل انزوا 34

 

ج- ذهن آگاهی در مقابل همانندسازی افراطی.. 35

 

خاستگاه‌های شفقت-خود. 40

 

شفقت-خود و روابط بین فردی.. 42

 

شفقت-خود و فرهنگ… 44

 

 

تفاوت عزت‌نفس و شفقت-خود. 46

 

شفقت-خود و روابط عاشقانه. 50

 

پیشینه­ی تجربی.. 53

 

1- پیشینه‌ی داخلی کشور. 53

 

2- پیشینه خارج از کشور. 54

 

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

 

طرح پژوهش… 58

 

جامعه، نمونه و روش نمونه­گیری.. 58

 

ابزارهای پژوهش… 60

 

1- مقیاس شفقت- خود. 61

 

2-پرسشنامه شخصیتی پنج عاملی نئو. 62

 

3-مقیاس رضایت زناشویی.. 63

 

تجزیه و تحلیل داده‌ها 64

 

فصل چهارم: یافته­های پژوهش

 

الف) یافته­های توصیفی………………………………………………………………………………………. 66

 

ب) یافته­های استنباطی………………………………………………………………………………………… 68

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

 

تبیین یافته­های پژوهش… 71

 

سؤال‌ پژوهش… 74

 

محدودیت­ها 75

 

پیشنهادها 76

 

منابع فارسی.. 79

 

منابع لاتین.. 86

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                 صفحه

 

جدول 1-3. فراوانی و درصد فراوانی زنان و مردان کارمند……………………………………………. 59

 

جدول 2-3. تعدادی از شاخص‌های آماری مربوط به سن آزمودنی‌ها……………………………….. 59

 

جدول 3-3. ویژگیهای جمعیت شناختی تعدادی از متغیرها……………………………………………. 60

 

جدول 4-3. فراوانی و درصد فراوانی تحصیلات کارمندان……………………………………………. 60

 

جدول 1-4. میانگین و انحراف معیار متغیرهای مورد مطالعه (200=n)……………………………… 66

 

جدول 2-4. ضرایب غیراستاندارد و استاندارد مسیرهای مستقیم مدل پیشنهادی کارمندان……….. 66

 

جدول 3-4. ضرایب استاندارد و غیراستاندارد مسیرهای مستقیم مدل نهایی………………………… 67

 

جدول 4-4. شاخص های برازندگی مدل نهایی………………………………………………………….. 68

 

جدول 5-4 . ضریب استاندارد مسیر غیرمستقیم (اثر میانجی) مدل نهایی با روش بوت استراپ……… 68

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

 

عنوان                                                                                                 صفحه

 

شکل1. مدل مفهومی……………………………………………………………………………………………. 10

 

شکل1-4. مدل پیشنهادی وظیفه شناسی به عنوان میانجی بین شفقت-خود و رضایت زناشویی……… 67

 

شکل 2-4. مدل نهایی وظیفه شناسی به عنوان میانجی بین شفقت-خود و رضایت زناشویی…… 68

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات پژوهش

 

 ه

 

ازدواج پیمان مقدسی است که از طریق آن خانواده تشکیل می شود و تقریباً از ابتدای زندگی انسان در تمام زمان‌ها و مکان‌ها در میان اقوام و ملل و جوامع وجود داشته و مورد تأکید بیشتر ادیان بوده است. آن را پیوند مطلوب انسانی دانسته اند که به زندگی افراد معنا می‌بخشد (نورانی پور، بشارت و یوسفی، 1386). زن در نقش همسر توان ایجاد خانه­ای گرم و با محبت را داراست و مرد به عنوان شوهر، پایه­های روابط اجتماعی و اقتصادی خانواده را مستحکم نگه می­دارد تمام این موارد زمانی امکان­پذیر است که زن و شوهر، دارای سلامت روان و آسایش خیال باشند. زندگی مشترک سالم و ایجاد کانونی با محبت، ایمن، صمیمی و همراه با تفاهم، برای رسیدن به این مهم نقش بسزا دارد (جنتی جهرمی، معین و یزدانی، 1389). بنابراین به دلیل اهمیت ویژه این مسئله، این مطالعه به دنبال این است که چه عواملی منجر به رضایت­ زناشویی زوجین می­شود. رضایت زناشویی عبارت از وجود یک رابطه دوستانه همراه با حس تفاهم و درک یکدیگر، وجود یک تعادل منطقی بین نیازهای مادی و معنوی زوجین (وحدتی، 1388). ازدواج و زندگی زناشویی مستلزم وجود سطح پایداری از سازگاری از جانب زوج‌هاست. احساس رضایت از ادواج نقش مهمی در میزان کارکردهای بهنجار خانواده ایفا می‌کند (دانش، 1384).

 

جذابیت‌های جسمی، عاطفه، سن ازدواج، فرزندان، زمینه اقتصادی–اجتماعی، داشتن علایق و هدف‌های یکسان و فعالیت جنسی همه عواملی هستند که مورد توجه­اند. همه زوج­ها به دنبال آن هستند که از زندگی زناشویی خود لذت ببرند و احساس رضایت کنند. در زندگی زناشویی، رضایت زناشویی عبارت است از احساس­های عینی از خشنودی، رضایت و لذت تجربه­شده توسط زن یا شوهر موقعی که همه جنبه­های ازدواج­شان را در نظر می­گیرند. بررسی عوامل مؤثر در رضایت زناشویی از این جهت حائز اهمیت است که رضایت فرد از زندگی زناشویی بخش مهمی از سلامت فردی محسوب می­گردد (مردانی حموله و حیدری، 1389). در این پژوهش یکی از عوامل مهم و موثر در ایجاد رضایت یا عدم رضایت زناشویی شفقت-خود در نظر گرفته شده است

 

در طول زندگی، گاهی افراد هیجان‌های منفی مانند: سوگ، غمگینی، یا خستگی شدید ناشی از استرس زیاد و شکست را تجربه می‌کنند. برای کنار آمدن با این هیجان های منفی، آن ها نیاز به تسلی خاطر، آرامش و از همه مهمتر نیاز به رفع این احساس‌های منفی بدون آسیب دیدن دارند. افراد باید برای برخورد با این احساسات منفی شفقت-خود را تقویت کنند. اصطلاح شفقت-خود از واژه شفقت گرفته می‌شود زیرا شفقت شامل؛ حساسیت داشتن نسبت به رنج دیگران، آگاهی از غم­ها، میل به تسلی رنج‌های دیگران و داشتن یک دیدگاه بدون قضاوت از اشتباهات افراد می شود (دینز، کیسکی و سومر، 2008). فرد از طریق شفقت ورزیدن به خود، یک امنیت هیجانی به وجود می‌آورد که بتواند بدون ترس از سرزنش خود، خودش را به وضوح ببیند و فرصت پیدا می‌کند تا با دقت بیشتری الگوهای ناسازگار فکری، هیجانی و رفتاری را درک و اصلاح کند (قربانی و واتسن، 1385).

 

همچنین افرادی که از شفقت خود بالایی برخوردارند نسبت به افرادی که شفقت خود کمی دارند سلامت روان‌شناختی بیشتری دارند زیرا در آن‌ها درد گریزناپذیر و احساس شکستی که همه افراد تجربه می‌کنند به وسیله یک سرزنش خود بی‌رحمانه، احساس انزوا و همانند سازی افراطی با افکار و هیجان‌ها (نولن- هوکسما، 1991) استمرار نمی‌یابد (بلات، کوینلن، چارن، مک دونالد و زاروف، 1982، به نقل از سعیدی، قربانی، سرافراز و شریفیان، 1392).

 

یکی دیگر از عوامل موثر بر رضایت زناشویی ویژگی‌های شخصیتی است که در تحقیقات متعددی به بررسی ارتباط ویژگی‌های شخصیتی با رضایت زناشویی پرداخته شده است (دانش، 1384). یکی از این ویژگی‌های شخصیتی وظیفه‌شناسی است. وظیفه شناسی (وجدانی بودن) توصیف کننده قدرت کنترل تکانه‌ها، به صورتی که جامعه آن­ را مطلوب می‌داند و تسهیل کننده رفتار تکلیف-محور و هدف-محور است. این سنخ شامل ویژگی‌هایی چون تفکر قبل از عمل، به تأخیر انداختن ارضا خواسته‌ها، رعایت قوانین و هنجارها و سازماندهی و اولویت‌بندی تکالیف است (مک گری و کاستا، 1987، به نقل از حق شناس، 1388). شاخص وظیفه شناسی (با وجدانی بودن) که “تمایل به موفقیت” نیز نامیده شده است، می تواند به مفهوم قدرت طرح ریزی خیلی فعال، سازماندهی و انجام وظایف محوله به نحو مطلوب باشد. فرد با وجدان و وظیفه شناس، فردی هدفمند، بااراده و مصمم است (فقیهی‌پور، آتشی، فقیهی‌پور و مشهدی اسماعیل، 1389).

 

با توجه به اینکه رضایت زناشویی به عنوان ملاکی برای ارزیابی میزان کارکردها و تعارض­های خانواده است و همچنین تأثیری که برخی متغیرها از جمله شفقت-خود و ویژگی‌های شخصیتی بر رضایت زناشویی دارد؛ این تحقیق با هدف بررسی نقش میانجی­گری وظیفه‌شناسی بر ارتباط بین شفقت-خود و رضایت زناشویی در کارمندان متاهل دانشگاه شهید چمران اهواز انجام گرفته است.

 

ب