1-8-3 قلمرو موضوعی.. 7

 

1-9 تعریف مفهومی واژه ها 7

 

1-10ساختار تحقیق.. 10

 

فصل دوم:ادبیات و پیشینه تحقیق

 

2-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………12

 

2-2 تعریف ورشکستگی.. 12

 

2-2-1 بررسی قانون ورشکستگی در برخی کشورها 13

 

2-2-2 بررسی قانون ورشکستگی ایران. 14

 

2-2-3 دلایل ورشکستگی.. 15

 

2-2-4 مراحل ورشکستگی.. 16

 

2-2-4-1دوره نهفتگی.. 16

 

2-2-4-2دوره کسری وجوه نقد. 16

 

2-2-4-3دوره نبودتوان پرداخت دیون کامل.. 17

 

2-2-5 ورشکستگی از نظر حقوقی.. 17

 

ای مختلف در مورد تداوم فعالیت: 17

 

2-2-7 استانداردهای حسابرسی مربوط به تداوم فعالیت… 18

 

های غیرمالی.. 20

 

بینی ورشکستگی.. 22

 

2-2-9-1مدل ویلیام بیور. 23

 

2-2-9-2مدل آلتمن.. 23

 

2-2-9-3مدل اسپرینگیت… 26

 

2-2-9-4مدل زمیجوسکی.. 26

 

2-2-9-5مدل گرایس…. 27

 

بینی ورشکستگی وارزیابی تداوم فعالیت زاوگین.. 28

 

ها 33

 

2-3 شرکت­های زودبازده 35

 

1 وضعیت کنونی ایران. 35

 

2 تعریف بنگاه­های کوچک ومتوسط.. 36

 

 

3 تدوین استانداردهای گزارشگری مالی واحدهای تجاری کوچک ومتوسط.. 36

 

4 ضرورت گزارشگری مالی متفاوت برای شرکت­های کوچک و متوسط.. 37

 

5 تأمین مالی شرکت­های کوچک و متوسط.. 38

 

2-4 انواع تسهیلات اعطایی بانک­ها 39

 

2-5 مروری بر تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور. 40

 

2-5-1 تحقیقات خارجی پیشین.. 40

 

2-5-2 تحقیقات داخلی پیشین.. 43

 

فصل سوم:روش اجرای تحقیق

 

3-1 مقدمه   51

 

3-2 روش کلی تحقیق.. 51

 

3-3 جامعه آماری.. 52

 

3-4 نمونه آماری.. 52

 

3-4-1 حجم نمونه و کفایت آن. 52

 

3-4-2 روش نمونه­گیری و دلیل انتخاب… 52

 

3-5 روش گردآوری داده­ها 52

 

3-6 ابزار گردآوری داده­ها 53

 

3-7 روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها 53

 

3-7-1 روش­های آماری.. 53

 

3-7-2 مدل پژوهش و تعریف متغیرهای پژوهش…. 53

 

3-7-2-1مدل ریاضی تحقیق.. 54

 

3-7-2-2تعریف متغیرها 54

 

3-7-2-3نحوه اندازه­گیری متغیرها 54

 

3-7-2-4دسته­بندی متغیرها 55

 

3-7-2-5رابطه بین متغیرها 55

 

3-7-2-6اندازه­گیری رابطه. 55

 

3-7-3 نرم­افزارها 55

 

فصل چهارم:بیان یافته­ها

 

4-1 مقدمه‏   57

 

4-2 توصیف جامعه و نمونه آماری.. 57

 

4-3 توصیف یافته­ها 58

 

4-4 تحلیل یافته­ها 60

 

2 تحلیل روابط بین متغیرها 64

 

1رابطه بین میزان تسهیلات و امتیاز اسپرینگیت… 65

 

2رابطه بین میزان تسهیلات اعطایی و امتیاز زاوگین.. 66

 

فصل پنجم:تلخیص،نتیجه­گیری و پیشنهادها

 

5-1 مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..69

 

5-2 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه طبق شرایط متغیرها 69

 

5-3 نتیجه­گیری کلی.. 70

 

5-4 پیشنهادها 70

 

5-5 پیشنهادات کاربردی بر مبنای نتایج تحقیق.. 71

 

5-6 پیشنهادات کاربردی بر مبنای تحقیقات آتی.. 71

 

5-7 محدودیت­های پژوهش…. 72

 

پیوست­ها:

 

منابع و ماخذ……………………………………………………………………………………………………………………………73

 

پیوست الف:نام شرکت­های جامعه آماری.. 76

 

. 77

 

 

 

                                                     فهرست جدول ها

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                                    صفحه                             

 

جدول (2-1): دلایل ورشکستگی.. 16

 

جدول (2-2): مدل­های پیش­بینی ورشکستگی.. 22

 

جدول (2-3): نتایج حاصل از آزمون آلتمن.. 24

 

جدول (2-4): پژوهش­های پیشین در ارتباط با موضوع تحقیق..

 

جدول(4-1):توصیف شرکت­های نمونه آماری.. 58

 

جدول (4-2): اندازه شاخص­های آمارتوصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق.. 59

 

جدول(4-3): بررسی فرض نرمال بودن متغیرها 61

 

جدول (4-4): نتایج آزمون ناهمسانی وایت… 63

 

جدول ( 4-5): بررسی فرض همبسته نبودن خطاها 64

 

جدول (4- 6): برآورد رگرسیونی برای رابطه بین میزان تسهیلات اعطایی و امتیاز اسپرینگیت… 65

 

جدول (4- 7): برآورد رگرسیونی برای رابطه بین میزان تسهیلات اعطایی و امتیاز زاوگین.. 66

 

جدول (4-8):خلاصه یافته­های حاصل از بررسی ارتباط بین متغیرهای پژوهش…. 67

 

جدول(5-1): نتیجه­گیری کلی فرضیات… 70

 

 

 

 

 

                                                          فهرست نمودارها

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                                    صفحه                             

 

 

 

نمودار(4-1):بررسی نرمال بودن خطاهای مدل(1) 62

 

نمودار(4-2):بررسی نرمال بودن خطاهای مدل(2) 62

 

 

 

چکیده

 

این پژوهش روابط موجود میان میزان تسهیلات اعطایی بانک­ها و سطح ورشکستگی بنگاه­های زودبازده استان تهران را مورد بررسی قرار می­دهد. تحقیق مورد نظر از جهت هدف ،کاربردی و از جهت استنتاج، توصیفی استقرایی و از جهت طرح تحقیق پس­رویدادی می­باشد. در این پژوهش از مدل پیش­بینی ورشکستگی اسپرینگیت و زاوگین که طیفی از احتمال ورشکستگی را ارائه می­دهند استفاده شده است.

 

جامعه مطالعاتی پژوهش حاضر بنگاه­های صنعتی زودبازده استان تهران در طی یک دوره پنج ساله (سال­های91-87) می­باشد که با استفاده از روش حذف سیستماتیک شرکت­هایی که اطلاعات مورد نیاز پژوهش ما را فراهم نکردند حذف و تعداد 60 شرکت به­عنوان جامعه آماری انتخاب شدند. سپس با استفاده از جدول مورگان تعداد 51 شرکت به روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب گردید.

 

برای محاسبه متغیر­های پژوهش از نرم­افزار Excel استفاده شده است. این داده­ها جهت آزمون فرضیه­ها توسط نرم­افزار Spss و Eviews به کمک آماره­های توصیفی و استنباطی نظیر تحلیل همبستگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. پس از طراحی و آزمون فرضیات پژوهش که به تفکیک هر فرضیه فرعی صورت گرفت، این نتیجه حاصل شد که بین میزان تسهیلات اعطایی بانک­ها و ورشکستگی بنگاه­های زودبازده رابطه منفی و معناداری وجود دارد.

 

 

 

واژه­های کلیدی: تسهیلات اعطایی، ریسک ورشکستگی، مدل اسپرینگیت، مدل زاوگین، بنگاه

 

زودبازده

 

 

 

فصل اول:

 

کلیات تحقیق

 

 1-1     مقدمه

 

همواره دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی، افزایش تولید ناخالص ملی و داخلی، کنترل تورم و افزایش سطح­های مالی و اشتغال از مهمترین اهداف اقتصادی دولت­ها بوده است سیاست­های مالی و پولی دولت و بانک مرکزی می­تواند اهرم موثری در راه رسیدن به این مهم باشد. باتوجه به اصل44 قانون اساسی و تأکید بر خصوصی سازی دولت­ها بایستی همواره بسترهای مناسبی را جهت ایجاد انگیزه­ی سرمایه­گذاری در بخش خصوصی و سرمایه­گذاران داخلی و خارجی فراهم نماید تا آنان در محیط اقتصادی با ثبات و نسبتاً امنی اقدام به فعالیت نموده در کنار تحقق اهداف اقتصادی و سودآوری خود، در رسیدن به رشد و شکوفایی اقتصاد جامعه نیز گامی موثر بردارند.

 

در دهه­های اخیر به دلایل متعدد از جمله عدم امنیت اقتصادی و سیاسی، تورم، تحریم، نرخ­های متغیر ارزی و… شرکت­های سرمایه­گذار علی­الخصوص شرکت­های کوچک و متوسط زودبازده که با سرمایه کمتری نسبت به بنگاه­های بزرگ اقتصادی به فعالیت می­پردازند در نتیجه آسیب پذیرترند، در چنین محیط ناامنی در معرض خطرات متعددی چون کاهش تولید و به تبع آن تعدیل نیروی کار و در موارد حادتر تعطیل کامل فعالیت و اخراج کارکنان خود مواجه­اند. نیاز هر شرکت به منابع مالی نیازی اساسی است تا قادر به پرداخت تعهدات خود در سررسید بوده، همچنین اقدام به توسعه­ی کسب و کار و رسیدن به هدف اصلی خود که همان سودآوری است نماید.

 

چنان­چه شرکتی قادر به پرداخت تعهدات خود در سررسید مقرر نباشد می­تواند در آستانه­ی ورشکستگی قرار گیرد. استقراض منابع مالی، هزینه تأمین مالی را در بردارد در چنین شرایطی بانک­ها بعنوان اصلی­ترین بنگاه­های تأمین مالی می­توانند با در اختیار قرار دادن تسهیلات خود در قالب وام­های کوتاه، میان و بلندمدت با نرخ­های مناسب بهره، کمک شایانی در حل مشکلات این شرکت­ها و به تبع آن در رشد و شکوفایی اقتصاد ملی نمایند. درسال­های گذشته پژوهشگرانی نظیر بیور،1966، آلتمن،1968، اسپرینگیت،1978، اوهلسون،1980، زیمسکی،1984، زاوگین،1985و…، با استفاده ازنسبت­های مالی گوناگون به پیش­بینی وضعیت مالی آتی شرکت­ها پرداختند وهرکدام ازآن­ها نیزبه نتایجی دست یافتند.

 

الگوهای متفاوت از روش­های تحلیلی گوناگونی برای پیش­بینی وضعیت مالی شرکت­ها استفاده می­کنند که هرکدام نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند. گزینش الگوی مناسب برای مدیران بنگاه­ها و سایراستفاده­کنندگان اطلاعات مالی متناسب با نیازهای آن­ها و شرایط محیطی اقتصادی، اجتماعی امری پیچیده است. از این­رو دراین تحقیق سعی می­شود با درنظرگرفتن دومدل پیش­بینی ورشکستگی(مدل­های اسپرینگیت، زاوگین) و محاسبه نسبت­های مالی مورد استفاده درمدل­ها، نتایج حاصل از اجرای این مدل­ها را با شرایط واقعی شرکت­های زودبازده مورد بررسی مقایسه کرده تا درنتیجه میزان قابلیت کاربرد هرمدل مشخص شود. درفصل اول پس ازبیان مسئله تحقیق، به بیان اهمیت و ضرورت تحقیق می­پردازیم. همچنین اهداف تحقیق را درقالب اهداف اصلی بیان می­کنیم و درادامه به فرضیه­های تحقیق نیز اشاره شده است، درپایان این فصل نیز متغیرهای عملیاتی تحقیق و تعاریف واژه­ها و اصطلاحات آمده است.

 

 

 

1-2     بیان مسئله

 

از معضلات شرکت­های خصوصی در کشورمان بالاخص در دهه اخیر کاهش تولید و در شرف ورشکستگی قرار گرفتن به تبع آن تعدیل نیرو و بیکاری نیروی کار است. صاحب­نظران و اقتصاددانان عوامل متعددی را در به وقوع پیوستن این بحران دخیل می­دانند و هر یک بر نقش یک یا چند عامل تأکید بیشتری دارند تاکنون بر سر موثرترین عامل به اتفاق نظر نرسیده­اند. بانک­ها به­عنوان مرکز سیستم مالی و با قبول نقش اعتباردهی می­توانند با سرمایه­گذاری مستقیم و غیرمستقیم با نرخ­های مناسب بهره در طرح­های موفق زودبازده در توسعه اقتصادی کشور گامی مؤثر بردارند.

 

مدیران بانک­ها جهت مشارکت در طرح­های اقتصادی و یا پرداخت اعتبار به بنگاه­های خصوصی نیازمند اطمینان خاطر بابت تضمین دریافت اصل و بهره تسهیلات پرداختی خویشند که این امر میسرنیست مگر با توانایی تفکیک شرکت­ها به دو بخش فعال و ورشکسته (در شرف ورشکستگی) از طریق بررسی سطح آستانه ورشکستگی آن­ها. در ادبیات مالی واژه­های غیر متمایزی برای ورشکستگی وجود دارد برخی از این واژه­ها عبارتند از: وضع نامطلوب مالی، شکست، عدم موفقیت واحد تجاری، وخامت، ورشکستگی، عدم توان پرداخت دیون و غیره. گوردن در یکی از اولین مطالعات آکادمیک بر روی تئوری ورشکستگی، آن­را به­عنوان کاهش قدرت سودآوری شرکت تعریف می­کند که احتمال عدم توانایی بازپرداخت بهره و اصل بدهی­ها را افزایش می­دهد (Gordon ,1971). دان و براد استریت اصطلاح شرکت­های ورشکسته را این­گونه تعریف می­کنند: واحدهای تجاری که عملیات تجاری خود را به­علت واگذاری یا ورشکستگی یا توقف انجام عملیات تجاری یا زیان توسط بستانکاران متوقف می­کنند (Strite & Dun, 2003).

 

نسبت­های مالی یکی ازابزارهای ارزیابی شرکت­ها توسط سرمایه­گذاران ونیز ابزاری برای مدیریت واحد تجاری به­منظورارزیابی وضعیت موجود و هم­چنین پیش­بینی وضعیت آتی واحد تجاری است. نسبت یا شاخص مالی معیاری است که به­منظورارزیابی شرایط مالی وعملکرد یک شرکت بکار می­رود که با تجزیه و تحلیل و تفسیر این نسبت­های مختلف مالی توسط تحلیل­گران زبده و با تجربه اطلاعات مفیدی از موقعیت مالی شرکت بدست خواهد آمد، در صورتی­که این اطلاعات را نمی­توان از صورت­های مالی بطورمستقیم استخراج نمود. درسال­های اخیر تحلیل­گران مالی به این نتیجه رسیده­اند که مجموعه­ای از نسبت­های مالی را می­توان به­منظور پیش­بینی تداوم فعالیت مالی شرکت مورد استفاده قرارداد و با کمک مدل به پیش­بینی وقایع مشخص درآینده می­پردازند (کدخدایی،1382). مدل­های پیش­بینی ورشکستگی درواقع ترکیبی ازنسبت­های مالی هستند که توسط تحلیل­گران با تجربه طی سال­های زیادی درنقاط مختلفی از جهان مورد آزمون قرارگرفته و به دنیای علم و دانش عرضه شده اند. اسپرینگیت، زیمسکی، اوهلسون و آلتمن با استفاده ازروش­های علمی تجربی با ایجاد مدل­های پیش­بینی ورشکستگی موفق به طراحی مدل­هایی دراین زمینه شدند که به نام خود آن­ها معروف است. در این تحقیق پیش­بینی ورشکستگی شرکت­ها به کمک مدل­های اسپرینگیت و زاوگین مورد بررسی قرارگرفته است از آن­جایی که بررسی تمامی عوامل تأثیرگذار برورشکستگی شرکت­ها در مجال این تحقیق نمی­گنجد و با توجه به این­که هیچ یک از تحقیقات پیشین به تعیین رابطه میزان اعتبارات بانکی و سطح آستانه ورشکستگی شرکت­ها نپرداخته­اند لذا تلاش شده است با جمع­آوری اطلاعات و بررسی اسناد و مدارک در این پژوهش بتوان به پرسش زیر پاسخ داد:

 

چه رابطه­ای بین میزان اعطای تسهیلات بانکی و سطح آستانه ورشکستگی شرکت­های زودبازده در ایران وجود دارد؟

 

 

 

1-3     اهمیت و ضرورت تحقیق

 

1ـ با توجه به این­که از مهمترین دغدغه مدیران کسب سود و دستیابی به اهداف شرکت­ها و پشبرد برنامه­های آن است انتخاب نرخ(مبلغ) مناسب تسهیلات بانکی می­تواند در این مهم به آن­ها یاری رساند.

 

2ـ هیچ تحقیقی تاکنون به بررسی رابطه بین نرخ (مبلغ) تسهیلات بانکی و سطح آستانه ورشکستگی شرکت­های زودبازده در ایران نپرداخته است لذا این موضوع برای اولین بار در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است.

 

3ـ ضرورت ارزیابی و اندازه­گیری عوامل موثر بر ورشکستگی براساس مدل­­های اسپرینگیت و زاوگین در شرکت­های زودبازده در ایران.

 

4ـ کمک به مدیران بانک­ها برای تعیین انواع شرکت­ها از نظر احتمال ورشکستگی جهت تصمیم برای اعطا یا عدم اعطای تسهیلات به آن­ها.

 

5ـ