2

 

 

 

    1-2)           بیان مسئله

 

 

3

 

 

 

    1-3)          اهمیت و ضرورت تحقیق

 

 

6

 

 

 

    1-4)          اهداف تحقیق

 

 

7

 

 

 

    1-4-1)        هدف کلی

 

 

7

 

 

 

   1-4-2)       اهداف اختصاصی

 

 

7

 

 

 

   1-5)          فرضیه های تحقیق

 

 

7

 

 

 

   1- 5-1)      فرضیه های فرعی تحقیق

 

 

8

 

 

 

    1-6)        پیش فرض های تحقیق

 

 

8

 

 

 

    1-7)        محدودیت های تحقیق

 

 

8

 

 

 

    1-8)       تعریف عملیاتی واژه ها

 

 

9

 

 

 

فصل 2    مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

 

11

 

 

 

    2-1)          مقدمه

 

 

12

 

 

 

    2-2)         مبانی نظری

 

 

12

 

 

 

   2-2-1)  شخصیت

 

 

12

 

 

 

 2-2-2)         خود

 

 

15

 

 

 

    2-2-3)         خودپنداره

 

 

17

 

 

 

    2-2-3-1)     مدل‌های نظری خودپنداره

 

 

17

 

 

 

    2-2-3-2)     مدلهای عامل مستقل یا بهم پیوسته

 

 

18

 

 

 

    2-3)    تعاریف و مدل‌های خودپنداره بدنی یا تصویر بدنی

 

 

22

 

 

 

    2-4)    آمادگی جسمانی و خود پنداره بدنی

 

 

26

 

 

 

     2-5)   عوامل موثر بر خودپنداره بدنی

 

 

27

 

 

 

    2-6)  ترکیب بدنی وخوذ پنداره بدنی

 

 

27

 

 

 

    2-7)       بلوغ و خودپنداره بدنی

 

 

27

 

 

 

    2-8)       فعالیت بدنی و خودپنداره بدنی

 

 

28

 

 

 

    2-9)       مدل‌های تأثیر فعالیت‌ بدنی بر خودپنداره بدنی

 

 

30

 

 

 

    2-10)       تمرین هوازی

 

 

34

 

 

 

    2-11)       تمرین مقاومتی

 

 

35

 

 

 

    2-12)      ترکیب بدن

 

 

35

 

 

 

    2-13)       پیشینه تحقیق

 

 

35

 

 

 

    2-13-1)   بخش اول:تحقیقات انجام شده در داخل کشور

 

 

35

 

 

 

    2-13-2)   بخش دوم: تحقیقات انجام شده در خارج کشور

 

 

39

 

 

 

    2-14)      جمع بندی

 

 

45

 

 

 

فصل 3   روش‌شناسی تحقیق

 

 

46

 

 

 

    3-1)       مقدمه

 

 

47

 

 

 

    3-2)      روش و طرح تحقیق

 

 

47

 

 

 

    3-3)      جامعه و نمونه آماری

 

 

47

 

 

 

    3-4)      متغییر های تحقیق

 

 

47

 

 

 

    3-5)     ابزار تحقیق

 

 

48

 

 

 

    3-5-1)      پرسشنامه جمعیت شناختی

 

 

48

 

 

 

    3-5-2)      فرم کوتاه پرسشنامه خودتوصیفی جسمانی (PSDQ-S)

 

 

48

 

 

 

    3-5-2-1)      زیر مولفه های PSDQ-S

 

 

49

 

 

 

    3-5-3)      پرسشنامه بین المللی  فعالیت بدنی (IPAQ)

 

 

50

 

 

 

    3-5-3-1)      نمره گذاری پرسشنامه بین المللی فعالیت بدنی

 

 

50

 

 

 

    3-6)     شیوه اجرای تحقیق

 

 

51

 

 

 

    3-7)  برنامه تمرین هوازی

 

 

52

 

 

 

    3-8)  برنامه تمرین مقاومتی

 

 

53

 

 

 

    3-9)  برنامه تمرین ترکیبی

 

 

53

 

 

 

    3-10) گروه کنترل

 

 

54

 

 

 

    3-11) پس آزمون

 

 

54

 

 

 

    3-12)    روش تجزیه و تحلیل آماری

 

 

54

 

 

 

فصل 4    نتایج آماری تحقیق

 

 

55

 

 

 

    4-1)        مقدمه

 

 

56

 

 

 

    4-2)       بررسی توصیفی داده ها

 

 

56

 

 

 

    4-3)       آزمون فرضیه های تحلیلی

 

 

60

 

 

 

    4-4)       فرضیه های فرعی

 

 

64

 

 

 

فصل 5   بحث و نتیجه گیری

 

 

71

 

 

 

 

    5-1)       مقدمه

 

 

72

 

 

 

 

    5-2)       خلاصه تحقیق

 

 

72

 

 

 

 

    5-3)       یافته های تحقیق

 

 

73

 

 

 

 

    5-3-1)    یافته های فرعی

 

 

74

 

 

 

 

    5-4)        بحث

 

 

74

 

 

 

    5-5)        نتیجه گیری

 

 

79

 

 

 

    5-6)        پیشنهادات بر خاسته از تحقیق

 

 

79

 

 

 

    5-6-1)        پیشنهادات پژوهشی

 

 

79

 

 

 

    5-6-2)       پیشنهادات کاربردی

 

 

79

 

 

 

 

      منابع

 

 

81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول	صفحه
جدول4-1 اطلاعات توصیفی سن، قد، وزن، درصد چربی و شاخص توده بدنی آزمودنی ها	57
جدول 4-2  نمرات خود پنداره مرتبط با توانایی و ظاهر بدنی در گروه های تجربی و کنترل در پیش آزمون و پس  آزمون	58
جدول4-3 میانگین و انحراف معیار  درصد چربی در گروههای تجربی و کنترل در پیش آزمون و پس آزمون	59
جدول4-4  نتایج حاصل از آزمون t به منظور مقایسه خودپنداره مرتبط با توانایی بدنی گروه مقاومتی	60
جدول4-5  نتایج حاصل از آزمون t به منظور مقایسه خودپنداره مرتبط با ظاهر بدنی گروه مقاومتی	61
جدول4-6  نتایج حاصل از آزمون t به منظور مقایسه خودپنداره مرتبط با توانایی بدنی گروه هوازی	61
جدول4-7  نتایج حاصل از آزمون t به منظور مقایسه خودپنداره مرتبط با ظاهربدنی گروه هوازی	62
جدول4-8 نتایج حاصل از آزمون t به منظور مقایسه خودپنداره مرتبط با توانایی بدنی گروه ترکیبی	63
جدول4-9 نتایج حاصل از آزمون t به منظور مقایسه خودپنداره مرتبط با ظاهر بدنی گروه ترکیبی	64
جدول 4-10 نتایج حاصل از واریانس یک طرفه به منظور مقایسه  پس آزمون خودپنداره مربوط به توانایی بدنی بین گروههای تجربی و کنترل	65
جدول 4-11 نتایج حاصل از آزمون تعقیبی شفه	66
جدول4-12 نتایج حاصل از واریانس یک طرفه به منظور مقایسه  پس آزمون خودپنداره مربوط به ظاهر بدنی بین گروههای تجربی و کنترل	67
جدول 4-13 مقایسه میانگین درصد چربی در گروههای تجربی و کنترل در  پیش آزمون و پس آزمون	68
جدول 4-14 نتایج حاصل از تحلیل واریانس یک طرفه به منظور مقایسه میانگین درصد چربی در گروههای تجربی و کنترل در پیش آزمون و پس آزمون	69

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها	صفحه
شکل 1-1  رابطه خود پنداره بدنی با فعالیت بدنی	5
شکل 2-1 مدل‌های ساختاری خودپنداره که از مدل‌های توانایی و هوش اقتباس شده است	21
شکل 2-2  سه مدل ارائه شده درمورد ارتباط بین ابعاد چندگانه خودپنداره بدنی و اجزای آمادگی جسمانی	25
شکل 2-3  مدل روانی شرکت در فعالیت‌های بدنی	31
شکل 2-4  مدل تمرینات بدنی و عزت نفس	32
شکل2-5  راه حل بهنجار یک مدل گسترش یافته	33
نمودار4-1  میانگین خودپنداره بدنی آزمودنی های گروههای تجربی و کنترل در پیش آزمون و پس آزمون	59

 

 

 

                                              

 

                                              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول:                           طرح تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1   مقدمه

 

خود پنداره نقش تعیین کننده ای در تکامل شناختی و عاطفی فرد دارد. خود پنداره، مجموعه ی ویژگی هایی است که فرد برای توصیف خویش به کار می برد (1). خود پنداره دارای یک ساختار چند بعدی است که می توان آن را به دو سطح تح

 

 

• اهمیت و ضرورت انجام تحقیق …………………………………………………………………….. 6

 

• اهداف تحقیق …………………………………………………………………………………………….. 7   1-4-1- هدف کلی ……………………………………………………………………………………………   7

 

1-4-2- اهداف اختصاصی ……………………………………………………………………………………  7

 

 

• فرضیه­های تحقیق ……………………………………………………………………………………….. 8

 

• محدوده تحقیق …………………………………………………………………………………………… 9

 

1-6-1-  قلمرو موضوعی………………………………………………………………………………………. 9   1-6-2-  قلمرو زمانی…………………………………………………………………………………………… 9 1-6-3-  قلمرو مکانی…………………………………………………………………………………………… 9   1-6-4-  قلمرو جنسیتی…………………………………………………………………………………………  9

 

 

• محدودیت تحقیق………………………………………………………………………………………..  9

 

• تعریف واژه ها و اصطلاحات ………………………………………………………………………… 9   1-8-1- تعریف نظری واژه ها و اصطلاحات…………………………………………………………….  9  1-8-2- تعریف عملیاتی واژه ها و اصطلاحات………………………………………………………….10

 

فصل دوم- مبانی نظری و پیشینه تحقیق…………………………………………………………………12

 

2-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………… 13

 

2-2-  مبانی نظری…………………………………………………………………………………………………… 13

 

2-2-1-  تاریخچه مواد مخدر………………………………………………………………………………  13

 

2-2-2-  تاریخچه مواد مخدر و تریاک در ایران……………………………………………………….14

 

2-2-3-  دسته بندی مواد مخدر……………………………………………………………………………. 16

 

2-2-4-  زیان­های مواد مخدر………………………………………………………………………………. 16

 

2-2-4-1-  زیان­های بهداشتی………………………………………………………………………….  16

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                         صفحه

 

2-2-4-2-   زیان­های اقتصادی………………………………………………………………………..  16

 

2-2-4-3-   زیان­های اجتماعی………………………………………………………………………….. 17

 

2-2-4-4-  زیان­های سیاسی……………………………………………………………………………… 17

 

2-2-5-  بررسی اجمالی گرایش به مواد مخدر………………………………………………………..  18

 

2-2-5-1-  عوامل فردی………………………………………………………………………………..   18

 

2-2-5-2- عوامل اجتماعی……………………………………………………………………………    18

 

2-2-5-3-  عوامل جغرافیایی……………………………………………………………………………  19

 

2-2-6-  آثار و علائم ظاهری فرد معتاد…………………………………………………………………   19

 

 

2-2-7-  مهم­ترین  آثار رفتاری اعتیاد ………………………………………………………………….   20

 

2-2-8-  ترک مواد افیونی…………………………………………………………………………………..  21

 

2-2-9- علایم ترک مواد افیونی شامل موارد زیر است؛…………………………………………..   21

 

2-2-10-  فرایند بهبودی.. …………………………………………………………………………………  21

 

2-2-11-  شیوه های مبارزه  با مواد مخدر……………………………………………………………..   22

 

2-2-12-  هفت روش درمان اعتیاد در ایران…………………………………………………………… 23

 

2-2-12-1- درمان نگهدارنده با متادون، بوپره نورفین و شربت تریاک………………………23

 

2-2-12-2- درمان سم زدایی با متادون یا بوپره نورفین………………………………………… 24

 

2-2-12-3-  درمان سریع و فوق سریع………………………………………………………………. 24

 

2-2-12-4-  درمان با بستری طولانی مدت………………………………………………………….24

 

2-2-12-5-  درمان اقامتی در کمپ……………………………………………………………………25

 

2-2-12-6-  کنگره 60…………………………………………………………………………………….25

 

2-2-12-7-  NA یا جمعیت معتادان گمنام…………………………………………………………25

 

2-2-13-  نتایج قابل حصول در فرایند ترک اعتیاد…………………………………………………….26

 

2-2-13-1-  موفقیت……………………………………………………………………………………. 26

 

2-2-13-2-  شکست…………………………………………………………………………………….. 26

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                    صفحه

 

2-2-14-  نقش روان­ پزشکان، پزشکان عمومی، دارو سازان و متخصصین سایر رشته­ ها….. 27

 

2-2-15-  شش راه افزایش موفقیت درمان اعتیاد………………………………………………………. 28

 

2-2-16- برخی دلایل برای درمان اعتیاد با ورزش………………………………………………………30

 

2-2-16-1- ورزش و اعتماد به نفس…………………………………………………………………….30

 

2-2-16-2- نقش ورزش در ترشح اندروفین­ها……………………………………………………….31

 

2-2-16-3- ورزش و جامعه پذیری……………………………………………………………………..31

 

2-2-17-  استفاده از ورزش در جهت کم کردن سوء مصرف مواد در جوانان………………….33

 

2-2-18-  ارزش و محدودیت­های ورزش…………………………………………………………………34

 

2-2-19-  نفس ورزش………………………………………………………………………………………….34

 

2-2-20-  گستره­ی ورزش…………………………………………………………………………………….36

 

2-2-21-  ورزش­ها در اوقات فراغت……………………………………………………………………….37

 

2-2-22-  کارکردهای اوقات فراغت ………………………………………………………………………38

 

2-2-22-1-   استراحت و رفع خستگی جسمانی و روانی………………………………………….38

 

2-2-22-2-  تفریح…………………………………………………………………………………………..38

 

2-2-22-3-   کارکرد متعالی و اصلاحی……………………………………………………………….38

 

2-2-22-4-   شکوفایی خلاقیت………………………………………………………………………….39

 

2-2-22-5-   بهداشت روانی……………………………………………………………………………..39

 

2-2-22-6-   اوقات فراغت و توسعه‌ی مهارت‌های شناختی……………………………………..40

 

2-2-22-7-  اوقات فراغت و مهارت‌های حسی و حرکتی………………………………………. 40

 

2-3-  پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………. 40

 

2-3-1-  تحقیقات انجام شده در داخل کشور……………………………………………………………40

 

2-3-2-  تحقیقات انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………  43

 

 2-3-3-  جمع بندی………………………………………………………………………………………………45

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                      صفحه

 

فصل سوم- روش شناسی تحقیق………………………………………………………………………….46

 

3-1-  مقدمه …………………………………………………………………………………………………………..47

 

3-2-  روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………… 47

 

3-3-  جامعه و نمونه آماری …………………………………………………………………………………….. 47

 

3-4-  نمونه گیری …………………………………………………………………………………………………..47

 

3-5-  متغیر­های وارد در تحقیق ………………………………………………………………………………… 48

 

3-6-  روش و ابزار گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………….48

 

3-7-  روایی و پایایی پرسشنامه…………………………………………………………………………………..48

 

3-8-  روش جمع آوری اطلاعات …………………………………………………………………………….. 54

 

3-9-  روش تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………………… 54

 

فصل چهارم-تجزیه و تحلیل داده های تحقیق……………………………………………………55

 

4-1-  مقدمه……………………………………………………………………………………………………………56

 

4-2-  یافته های توصیفی تحقیق………………………………………………………………………………….56

 

4-3-  آزمون فرضیه­های تحقیق…………………………………………………………………………………..70

 

4-3-1-  فرضیه اول تحقیق……………………………………………………………………………………70

 

4-3-2-  فرضیه دوم تحقیق……………………………………………………………………………………70

 

4-3-3-   فرضیه سوم تحقیق………………………………………………………………………………….71

 

4-3-4-  فرضیه چهارم تحقیق………………………………………………………………………………..72

 

فصل پنچم – بحث و نتیجه گیری………………………………………………………………………..76

 

5-1-  مقدمه……………………………………………………………………………………………………………77

 

5-2-  خلاصه تحقیق…………………………………………………………………………………………………77

 

5-3- بحث و نتیجه گیری………………………………………………………………………………………….80

 

5-3-1-  بحث و نتیجه­گیری فرضیه اول…………………………………………………………………..80

 

5-3-2-  بحث و نتیجه­گیری فرضیه دوم…………………………………………………………………..81

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                               صفحه

 

 

 

5-3-3-  بحث و نتیجه­گیری فرضیه سوم…………………………………………………………………..82

 

5-3-4-  بحث و نتیجه­گیری فرضیه چهارم………………………………………………………………..83

 

5-4-  پیشنهادهای برخاسته از تحقیق……………………………………………………………………………84

 

5-5-  پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده……………………………………………………………………….85

 

منابع ………………………………………………………………………………………………………………………86

 

پیوست­ها­   ………………………………………………………………………………………………………………90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                                             صفحه

 

جدول شماره3-1 آزمون کیزر – می یر – الکین…………………………………………………………….49

 

جدول شماره3-2  آزمون بارتلت…………………………………………………………………………………49

 

جدول شماره3-3  اشتراکات مربوط به سوالات………………………………………………………………50

 

جدول شماره 3-4 نتایج واریانس­های تشریح شده…………………………………………………………..52

 

جدول شماره 3-5  بارهای عاملی هریک از گویه­ها در عامل­های باقی­مانده با چرخش…………..53

 

جدول شماره 4-1 وضعیت سنی …………………………………………………………………………………56

 

جدول شماره 4-2  توزیع افراد ­براساس تحصیلات………………………………………………………….57

 

جدول شماره 4-3 توزیع افراد بر اساس بهترین مقام ورزشی فرد را نمایش می­دهد………………..58

 

جدول شماره 4-4 توصیف رشته­های  ورزشی که افراد در آن­ها دارای مقام قهرمانی هستند…….59

 

جدول شماره 4-5 وضعیت تأهل………………………………………………………………………………….60

 

جدول شماره 4-6 توصیف اولین ماده مخدری که افراد استفاده کرده­اند……………………………..60

 

جدول شماره 4-7 توصیف مدت زمانی که از اولین مصرف  می­گذرد……………………………….61

 

جدول شماره 4-8 دلیل اصلی گرایش به اعتیاد……………………………………………………………….63

 

جدول شماره4-9 تعداد اقدام به ترک…………………………………………………………………………. 64

 

جدول شماره4-10 مدت زمانی که از اولین ترک می­گذرد……………………………………………..65

 

جدول شماره4-11 وضعیت شغلی افراد مورد مطالعه در قبل و بعد از اعتیاد…………………………65

 

جدول شماره 4-12 وضعیت درآمد افراد…………………………………………………………………….. 66

 

جدول شماره 4-13 میزان فعالیت بدنی بعد از ترک اعتیاد در هفته……………………………………..67

 

جدول شماره 4-14 نوع فعالیت بدنی پس از اعتیاد که فرد انجام می­دهد……………………………..68

 

جدول شماره 4-15 اولویت های اوقات فراغتی افراد مورد مطالعه………………………………………69

 

جدول شماره 4-16  نتایج آزمون تی تک نمونه ای…………………………………………………………70

 

جدول شماره4-17  نتایج آزمون تی تک نمونه­ای…………………………………………………………..70

 

جدول شماره4-18   نتایج آزمون تی تک نمونه ای…………………………………………………………71

 

جدول شماره 4-19  نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر……………………………… 72

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                                              صفحه

 

جدول شماره 4-20  نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی در مورد مشخص کردن محل اختلاف ها…..72

 

جدول شماره 4-21  نتایج مربوط به رتبه بندی ادراک معتادین از نقش ورزش در موفقیت درمان……………………………………………………………………………………………………………………..73

 

جدول شماره4-22  رتبه بندی موارد مربوط به ادراک جسمانی……………………………………….. 73

 

جدول شماره4-23  رتبه بندی موارد مربوط به ادراک روانی…………………………………………….74

 

جدول شماره4-24  رتبه بندی موارد مربوط به نقش در ادراک نگرشی………………………………75

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                                                                                                                      صفحه

 

نمودار شماره 3-1  نمودار اسکری و مقادیر ویژه عامل­های استخراجی……………………………….51

 

نمودار شماره 4-1 توصیف وضعیت داشتن سابقه قهرمانی در مسابقات ورزشی را نشان می­دهد.57

 

نمودار شماره 4-2 وجود فرد معتاد دیگری در خانواده را نشان می­دهد………………………………..62

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1) مقدمه

 

اعتیاد به مواد مخدر، مسمومیت حاد یا مزمنی است که مضر به حال شخص و اجتماع بوده و زاییده مصرف داروی طبیعی یا صنعتی به شمار می­رود(مرتضوی قهی،1382).  در واقع اعتیاد تحت تاثیر عوامل موثری همچون ژنتیک، روانی، جسمی و اجتماعی قرار می­گیرد­(برجانس و همکاران، 1390؛ مرادی،1391). وابستگی به مواد مخدر یک تهدید مهم سلامتی و معضل بزرگ روانی و اجتماعی است(نخعی امرودی،1388). از جمله خصوصیات این حالت، وابستگی روانی و جسمانی به آن است(مرتضوی قهی،1382). فرد معتاد خواسته یا ناخواسته زمانیکه دچار این بیماری خانمان سوز می­شود دیگر تا حد زیادی قدرت تصمیم­گیری صحیح و متناسب با وضعیت­های مختلف در جامعه را به دلیل عدم کنترل حالات روحی و روانی خود از دست می­دهد. امروزه راه­های زیادی برای درمان افراد معتاد وجود دارد، به هر حال آنچه اهمیت دارد این موضوع است که فرد معتاد براساس شرایط و مشخصات خود به برنامه­های مناسب درمانی هدایت شود. برنامه­های درمانی شامل سم­زدایی و درمان­های نگهدارنده می­باشند(مقدس تبریزی،1388). مکری (2002) ذکر می­کند در واقع درمان دارویی سم­زدایی بخش کوچکی از درمان اعتیاد است و بعد از اتمام سم­زدایی در صورت فقدان درمان نگهدارنده، میزان بازگشت اعتیاد بسیار بالاست، در حقیقت با ایجاد تغییر در سبک و شیوه زندگی این افراد وتغییر در نگرش این افراد می­توان به موفقیت در درمان­های دارویی بهبود بخشید(خورجهانی،1385؛ مقدس تبریزی،1388).

 

امروزه تفریح و چگونگی گذران اوقات فراغت وسیله­ای موثر برای پرورش قوای فکری، جسمی و اخلاقی افراد است و عاملی برای جلوگیری از کج روی­های اجتماعی به شمار می­آید(مرادی،1391). افروز (1382) جمله­ی جالبی را راجع به اوقات فراغت بیان می­کند به این صورت که اوقات فراغت مانند شمشیر دو لبه­ای است که یک لبه­ی آن می­تواند زمینه­ساز خلاقیت و هنرآرایی و لبه­ی دیگر آن عاملی در جهت گرایش به بزهکاری و آسیب اجتماعی باشد(مرادی،1391). پوراصل و همکاران (2007) در مطالعات خود به این نتیجه رسیدند که یکی از راه­های پیشگیری از روی آوردن جوانان به مصرف مواد مخدر، اشاعه تفریحات سالم و شرکت در فعالیت­های ورزشی است که در ایجاد زندگی سالم، ارتقا سلامت و بهداشت افراد از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. ارتقاء سلامت نیاز به انجام رفتارهای سالم متعدد و متنوع دارد(طارمیان،1390؛ مرادی،1391). شرکت در فعالیت­های ورزشی به هنگام اوقات فراغت می­تواند نقش بازدارنده و کنترل شده­ای برای این افراد در درمان و جلوگیری از بازگشت این افراد به مواد مخدر داشته باشد. بطور کلی ورزش و بازی با فعال­سازی سیستم­های مختلف بدن وترشح هورمون­های سروتونین واندروفین باعث ایجاد شادکامی و وابستگی به ورزش می­شود و در نتیجه از روی آوردن فرد به مواد مخدر ممانعت به عمل می­آورد(خورجهانی،1385). به طور کلی درمان اعتیاد روندی طولانی، سخت، پیچیده و توام با عودهای مکرر(مصرف دوباره معتاد بعد از مدتی ترک) است، لذا امروزه ورزش به عنوان یک عامل تسهیل­کننده در جهت کنترل و ترک اعتیاد در بین افراد معتاد استفاده می­شود(مقدس تبریزی،1388). از لحاظ تحقیقاتی که در این زمینه انجام شد اکثر تحقیقات تاثیر ورزش در موفقیت ترک اعتیاد به سیگار را تائید کرده­اند در حالی که در رابطه با تاثیر مثبت ورزش بعنوان فعالیت اوقات فراغتی در ترک اعتیاد به مواد مخدر دیگر نتیجه قطعی منتشر نشده(زچوکه و همکاران، 2012) و یا اگر تاثیر ورزش مورد بررسی قرار گرفته بصورت دوره­ی تمرینی بوده است نه بعنوان فعالیتی اوقات فراغتی که موجب پوشش زمان­های فراغت افراد می­شود(مقدس تبریزی،1388)، بنابراین مطالعه حاضر در پی پاسخ به این سوال است که نظر معتادین پس از گذران دوره سم­زدایی در مورد میزان اثر بخشی ورزش و فعالیت بدنی بعنوان فعالیتی اوقات فراغتی در موفقیت ترک آنان چگونه بوده است؟

 

 

 

1-2) تعریف مسئله

 

معضل اعتیاد به مواد مخدر خاص ایران نیست بلکه بلای بزرگ معاصر است بطوریکه هر یک از کشورهای جهان به نحوی درگیر معضل اعتیاد هستند(عزیزی،1382). باتوجه به اینکه کشور ما دارای جمعیت جوان است و از سوی دیگر با بزرگترین کشور تولید کننده همسایه می­باشد(طارمیان،1390) و مرگ سالانه بیش از چهار هزار نفر در کشور بر اثر اعتیاد و حدود 5/2 تا4 میلیون معتاد در کشور گزارش شده است و از طرفی نتایج نشان می­دهد بطور رسمی یک میلیون و 800 هزار نفر در کشور به صورت تفننی و دائم مواد مخدر مصرف می­کنند(ستاد مبارزه با مواد مخدر). ارزیابی سریع وضعیت سوء مصرف مواد مخدر در ایران مشخص کرده که در سال­های اخیر به طور متوسط میزان رشد سالانه مصرف مواد مخدر 8 درصد است. با مقایسه این نرخ با رشد جمعیت ملاحظه می­شود که میزان رشد مصرف مواد بیش از سه برابر نرخ رشد جمعیت است و همچنین میزان رشد مصرف تزریقی مواد شیب تندتری داشته و بطور متوسط سالی 33 درصد می­باشد(مرادی،1391). برآورد می­شود که ترکیبی از رژیم غذایی نامناسب، فعالیت­بدنی ناکافی و استعمال دخانیات علل اصلی بالغ بر 80% از مرگ و میر­های زودرس ناشی از بیماری­های قلبی _عروقی می­باشند(خورجهانی،1385). چنین روند رو به رشدی حاکی از آن دارد که روش­های معمول پیشگیری، معالجه یا مبارزه تاکنون کارساز نبوده­اند(فاضلی،1382) به همین دلیل است که احتمال بازگشت معتادین به مواد مخدر در حال حاضر بالاست بطوریکه 66% ظرف شش ماه اول ترک مواد مخدر دوباره به سمت اعتیاد باز می­گردند و این تعداد ظرف یکسال به 86 تا 88 درصد می­رسد(عزیزی،1382؛ یحیی­زاده،1380). بنابراین اعتیاد به عنوان خطرناک­ترین معضل جامعه به خصوص برای جوانان این مرز و بوم بوده و این امر لزوم برنامه­های جامع مبارزه با مواد مخدر را بیش از گذشته پر­رنگ می­کند. ضمن آنکه برای اعتیاد به بسیاری از مواد روان­گردان درمان استاندارد و قطعی متکی بر شواهد علمی وجود ندارد(طارمیان،1390).

 

دیوید هولمز (2012)تحت عنوان چالش، درمان اعتیاد بوسیله داروهای تجویزی را بسیار دشوار عنوان می کند و بازگشت اعتیاد را یک معضل بیان می­دارد. مطالعات نشان می­دهد بلافاصله پس از مرخص شدن از بیمارستان یا مراکز باز­پروری، دوره بسیار حساسی است که افراد تحت درمان، در معرض خطر بسیاربالای برگشت به مصرف مواد مخدر  قرار دارند و اگر بیماران بهبود یافته این دوره را با موفقیت طی کنند می­توان به نتایج درمان امیدوار بود. اما نتایج حاکی از بازگشت این افراد به مواد مخدر می­باشد. متادون در حال حاضر تنها دارویی است که برای درمان وابستگی به موادمخدر بکار برده می­شود که در برخی مواقع عوارض غیر قابل جبرانی نیزدارد(هندرر،2012). مشکل اصلی درمان دارویی اوپیوئیدی، میزان پایین ماندگاری بر درمان است(حسینی و همکاران،1389).

 

در جهان، صدها فعالیت ورزشی وجود دارند که از الگو­های حرکتی مشخصی پیروی می­نمایند. از ویژگی­های مهم این فعالیت­های بدنی عدم محدودیت سنی و یا جنسیتی می­باشد و افراد جامعه با خصوصیات مختلف می توانند از آن بهره ببرند. یکی از اقشار جامعه، معتادان هستند که می­توانند با انجام فعالیت­های بدنی از نقش احتمالی آن در درمان اعتیاد بهره­مند شوند(حاجی­رسولی،1390). در خصوص فواید ثابت شده فعالیت­های بدنی دیوسالار(1389) اظهار می­دارد که مشارکت منظم و متداوم در فعالیت­های بدنی برای افرادی که با آسیب روان­شناختی جدی روبرو هستند فواید لاینفک افزایش بهزیستی همگانی، افزایش شادابی وطراوت و کاهش اضطراب و استرس را به دنبال خود دارد.  مقدس تبریزی (1388) بر این عقیده است که ورزش و فعالیت­بدنی بر درمان و  بهبود کیفیت زندگی معتادان  تحت درمان با متادون موثر است. بهرام فر(1379) درپژوهش خود رابطه بین مشارکت در فعالیت­های بدنی و سلامت روان­شناختی افراد را مورد بررسی وتحلیل قرار داد که بررسی­ها تاثیر مثبت مشارکت در فعالیت­های بدنی را بر شادابی، طراوت، کسب لذت و هیجان، کاهش افسردگی، افزایش عزت نفس، بهبود خود اثر بخشی نشان داده است تا آنجا که فواید انجام فعالیت­بدنی در افرادی که مشکلات روانی دارند تایید شده است(مرادی،1391). میشل و همکارانش (1999) در مطالعه خود به بررسی و تاثیر برنامه تمرینات ورزشی با سایر برنامه­های درمانی شناختی– رفتاری بر روی زنان سیگاری، به این نتیجه رسیدند که تمرینات ورزشی، اجتناب و پرهیز از استعمال سیگار را پس از برنامه درمانی به مدت 3 تا 12ماه افزایش می­دهد. کرباسی (1364) در مطالعه­ای به شناخت و بررسی ویژگی­های اعتیاد در استان کرمان و بازشناسی عوامل تاثیرگذار برآن پرداخت و به این نتیجه رسید که ورزش و فعالیت­بدنی به صورت منظم و مستمر به عنوان یک ابزار کنترل کننده و تسهیل در ترک مواد مخدر وهمچنین جلوگیری از اعتیاد می­باشد. با توجه به تحقیقات اندکی که در این حوزه صورت گرفته است به میزان تاثیر ورزش بعنوان فعالیت اوقات فراغتی در بین این افراد به وضوح مورد مطالعه قرار نگرفته تا نقش ورزش با دو هدف افزایش سلامت  جسمانی _ روانی و پر کردن اوقات فراغت معتادین با فعالیت­های­بدنی و تفریحی مشخص شود و با توجه به فوایدی که در اثر ورزش منظم بیان می­شود، هاسن­بلاس(2002) بیان می­کند که تاثیرات ورزش برتعادل شرایط روانی و فیزیولوژیکی بدن هنوز ناشناخته باقی مانده و این ابهام وجود دارد که انجام ورزش در چه شرایطی مناسب است (نخعی امرودی،1388). پرسش­های زیادی برای عموم راجع به اعتیاد مطرح است از جمله اینکه چه عواملی می­تواند در کاهش عوارض ناشی از اعتیاد موثر باشد،  با توجه به اهمیت بسیار زیادی که نگرش و ادراک معتادان در موفقیت ترک آنها دارد، از این رو مطالعه حاضر به دنبال پاسخگویی به این سوال است که ادراک معتادین از نقش ورزش دراوقات فراغت بر موفقیت ترک آنها چگونه است؟

 

 

 

 

 

1-3 ) اهمیت و ضرورت اجرای تحقیق

 

یکی از بلاهای خانمان سوز که آفتی بر پیکر جوامع بشری است، مساله مواد مخدر و اعتیاد است که قدرت تفکر، خلاقیت، توان، کوشش و سازندگی را از انسان­ها گرفته و بنیان خانواده و اعتقاد و باورهای دینی آنها را در معرض نابودی و از هم پاشیدگی قرار داده است و متاسفانه روز به روز رو به گسترش است. کمتر کشوری است که مهم­ترین و یا یکی از عمده مشکلاتش، مساله مواد مخدر و اعتیاد نباشد. همه ساله مبلغ هنگفتی صرف مبارزه با اعتیاد می­گردد، ولی همچنان باندهای قاچاق مواد مخدر و تعداد معتادان در حال افزایش است. سازندگی­ها رو به سوزندگی، توانایی­ها رو به ناتوانی، ثروت­ها رو به انهدام و نابودی و میکده­ی خیالی معتاد نیز به ماتم کده­ای سرد مبدل می­گردد. در سال­های اخیر مصرف مواد مخدر در سراسر جهان افزایش یافته است(سراج خرمی،1382). علاوه بر رشد روزافزون اعتیاد، ایران نیز از جمله بزرگترین مصرف کنندگان هروئین، تریاک و مواد شبه افیونی مصنوعی در جهان است. بگونه­ای که تعداد 5/2 تا 4 میلیون معتاد در کشور داریم که روزانه 10 نفر از آنها در کشور به علت مصرف مواد مخدر می­میرند(نخعی امرودی،1388).

 

وجود  و وفور مواد مخدر و سهولت دسترسی به آن، ضعف قوانین و مقررات جاری کشور و مشکلات و تنگناهای قانونی برخورد با این پدیده، سود بخش بودن قاچاق مواد مخدر و عدم توجه به همه ابعاد اعتیاد در درمان و وجود درمان­های ناقص و پزشکی و … از جمله عوامل مهم اجتماعی هستند که توجه به آن­ها ضرورت دارد بطوریکه امروزه مبالغه نیست اگر هر نوع پژوهشی در حوزه مصرف مواد که بتواند به ایجاد، ارزیابی و بررسی شیوه­های درمانی و ترک اعتیاد به وسیله فعالیت­بدنی و ورزش که متناسب با زمینه فرهنگی جامعه باشد، ارزش حیاتی و بی­قید و شرطی دارد(امیری،1389؛ مقدس تبریزی،1388). هزینه­های سرسام­آوری که اعتیاد بر خانواده­ها و جوامع تحمیل می­کند و نیز مضرات بسیاری که در جنبه­های جسمانی، روانی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره بر مردم کشور ما وارد می­آورد دلایل موجهی بر لزوم پیدا کردن راه­های مناسب جهت ترک مناسب و موفق معتادین می­باشد.

 

با توجه به مطالب ذکر شده و نقش اوقات فراغت در زندگی افراد مانند هر نهاد و عامل دیگری، دارای کارکردهای اجتماعی است که از مهم­ترین کارکردهای اوقات فراغت، غنی ساختن کیفیت زندگی، رشد ابعاد مختلف فردی و پیشگیری از استفاده­های ضد اجتماعی و بزهکارانه از وقت آزاد است. باتوجه به شیوع روز افزون اعتیاد به مواد مخدر که شیب تند گسترش آن را در آمارهای منتشره می­توان دید و از سوی دیگر در معرض تهدید قرار گرفتن قشر جوان جامعه و کاهش سن شیوع اعتیاد تا 9 سالگی ضرورت مقابله همه جانبه با این موضوع برای همه روشن می­باشد(برجانس و همکاران،1390).

 

از آنجا که جهت بهره­برداری هر چه بهتر از اوقات فراغت بخصوص فعالیت­های بدنی برای معتادین، لزوم ارائه برنامه­ای که صحیح و منطبق بر نیاز­ها و علایق افراد باشد، انکار ناپذیر است و این برنامه­ریزی نیازمند پژوهش و مطالعات دقیق و گسترده­ای در مورد این گروه از افراد جامعه و مشکلات و محدودیت­های آنان می­باشد (مرادی،1391). با توجه به اینکه تحقیق حاضر متفاوت از بسیاری از تحقیقات نقش ورزش در موفقیت ترک را از دیدگاه افراد معتادی که درگیر آن هستند می­سنجد، امید در این است که بتوان روش­های ترک اعتیاد  قابل اجرا و موثر­تری را یافت تا از تحمیل هزینه­های چند جانبه اعتیاد بر جامعه کاست. پیش بینی می­شود تمامی ارگان­ها و سازما­هایی که به نوعی در حال مبارزه با معضل اعتیاد هستند از قبیل: ستاد مبارزه با مواد مخدر، سازمان بهزیستی، دانشگاه­ها، ادارات تربیت بدنی و …. بتوانند از نتایج این تحقیق بهره ببرند تا بتوانند در راه کاهش عوارض ناشی از اعتیاد و در نهایت درمان اعتیاد موفق و کارآمدتر عمل کنند.

 

 

1-4) اهداف تحقیق

 

1-4-1) هدف کلی

 

هدف کلی این پژوهش بررسی ادراک معتادین از نقش ورزش در اوقات فراغت بر موفقیت ترک آنها در استان کرمان بود.

 

1-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست کلی:

 

فصل اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….1

 

1-1) مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….2

 

2-1) بیان مسئله………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

 

3-1) ضرورت و اهمیت انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………….7

 

4-1) اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..9

 

5-1) بیان فرضیه ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………10

 

6-1) الگوی مفهومی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..10

 

7-1) تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرها……………………………………………………………………………………………………………………11

 

1-7-1)  شناسه­ی هواداری……………………………………………………………………………………………………………………………………….11

 

2-7-1) شناسه­ی تیم……………………………………………………………………………………………………………………………………………….11

 

3-7-1) اشتیاق هوادار……………………………………………………………………………………………………………………………………………..11

 

4-7-1) تعلق به تیم ورزشی…………………………………………………………………………………………………………………………………….12

 

5-7-1) مشارکت هوادار…………………………………………………………………………………………………………………………………………..12

 

6-7-1) وجهه و اعتبار……………………………………………………………………………………………………………………………………………..12

 

7-7-1) مشارکت در ورزش……………………………………………………………………………………………………………………………………..12

 

8-7-1) حامی­گری……………………………………… …………………………………………………………………………………………………………12

 

9-7-1) حمایت حامیان

 مالی…………………………………………………………………………………………………………………………………13

 

10-7-1) رضایت حامیان مالی……………………………………………………………………………………………………………………………….13

 

11-7-1) نگرش نسبت به حامیان مالی…………………………………………………………………………………………………………………13

 

12-7-1) میزان شناخت حامیان مالی…………………………………………………………………………………………………………………..13

 

8-1) استفاده کنندگان از نتایج تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………13

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………15

 

1-2) مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………16

 

2-2) بخش اول:سیر تاریخی، تعاریف و حوزه­ها…………………………………………………………………………………………………….16

 

1-2-2) سیر تاریخی حامی­گری…………………………………………………………………………………………………………………………..16

 

2-2-2) تعریف حامی­گری ورزشی……………………………………………………………………………………………………………………….22

 

3-2-2) حوزه­های حامی­گری ورزشی…………………………………………………………………………………………………………………..25

 

1-3-2-2) حمایت از نهادهای ورزشی…………………………………………………………………………………………………………………26

 

2-3-2-2) حمایت از تیم­های ورزشی………………………………………………………………………………………………………………….26

 

3-3-2-2) حمایت از ورزشکاران………………………………………………………………………………………………………………………….27

 

4-3-2-2) حمایت از رسانه­ها و برنامه­های ورزشی………………………………………………………………………………………………27

 

5-3-2-2) حمایت از امکانات و تاسیسات ورزشی……………………………………………………………………………………………….27

 

6-3-2-2) حمایت از رویدادهای ورزشی…………………………………………………………………………………………………………….27

 

4-2-2) شناسه­ی تیم………………………………………………………………………………………………………………………………………..28

 

1-4-2-2) اعتبار……………………………………………………………………………………………………………………………………………….29

 

2-4-2-2) شناسه­ی هواداری……………………………………………………………………………………………………………………………30

 

3-4-2-2) حوزه مشارکت………………………………………………………………………………………………………………………………..30

 

3-2) بخش دوم: روند مطالعات حامی­گری……………………………………………………………………………………………………….31

 

1-3-2) الگوی نمایش محض…………………………………………………………………………………………………………………………..33

 

2-3-2) نظریه تعادل………………………………………………………………………………………………………………………………………34

 

3-3-2) الگوی انتقال اثر و الگوی هم­خوانی……………………………………………………………………………………………………34

 

4-3-2) الگوی انتقال تصاویر…………………………………………………………………………………………………………………………..36

 

5-3-2) نظریه علامت­دهی…………………………………………………………………………………………………………………………….37

 

6-3-2) الگوی اتحاد اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………………….37

 

4-2) بخش سوم: ابعاد مدیریتی حامی­گری……………………………………………………………………………………………………38

 

1-4-2) اهداف بازاریابی حامی­گری……………………………………………………………………………………………………………….38

 

2-4-2) پیش­آیندهای حامی­گری: معیارهای انتخاب…………………………………………………………………………………….42

 

1-2-4-2) عوامل مربوط به رویداد………………………………………………………………………………………………………………42

 

2-2-4-2) عوامل تداعی­کننده……………………………………………………………………………………………………………………..44

 

3-2-4-2) عوامل مربوط به هواداران…………………………………………………………………………………………………………..48

 

3-4-2) پس­آیندهای حامی­گری: نتایج حاصل از حامی­گری……………………………………………………………………….53

 

1-3-4-2) نتایج مربوط به سود………………………………………………………………………………………………………………….54

 

2-3-4-2) نتایج نگرشی…………………………………………………………………………………………………………………………….55

 

3-3-4-2) نتایج رفتاری (حمایت و رضایت از حامی مالی)………………………………………………………………………..62

 

5-2) حامی­گری در ایران…………………………………………………………………………………………………………………………..64

 

1-5-2) شرکت تراکتورسازی تبریز…………………………………………………………………………………………………………….66

 

2-5-2) باشگاه فرهنگی ورزشی تراکتورسازی تبریز…………………………………………………………………………………….66

 

6-2) سابقه مطالعات پیشین……………………………………………………………………………………………………………………….67

 

1-6-2) خارجی………………………………………………………………………………………………………………………………………….67

 

1-1-6-2) الگوی اسپید و تامپسون……………………………………………………………………………………………………………71

 

2-1-6-2) الگوی گوینر و اسوانسون…………………………………………………………………………………………………………..72

 

3-1-6-2) الگوی الکساندر و همکاران………………………………………………………………………………………………………..74

 

4-1-6-2) الگوی کو و همکاران…………………………………………………………………………………………………………………74

 

5-1-6-2) الگوی سرگی و همکاران…………………………………………………………………………………………………………..75

 

6-1-6-2) الگوی فیلو و همکاران……………………………………………………………………………………………………………….76

 

2-6-2) داخلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………..77

 

فصل سوم: روش­شناسی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..79

 

1-3) مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….80

 

2-3) طرح تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………80

 

1-2-3) قلمرو تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………81

 

3-3) معرفی جامعه و نمونه آماری………………………………………………………………………………………………………………82

 

1-3-3) جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………………………….82

 

2-3-3) نمونه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………..82

 

3-3-3) حجم نمونه……………………………………………………………………………………………………………………………………83

 

4-3-3) روش نمونه­گیری……………………………………………………………………………………………………………………………84

 

4-3) ابزار گردآوری داده­ها…………………………………………………………………………………………………………………………84

 

5-3) روش و نحوه­ی گردآوری داده­ها…………………………………………………………………………………………………………87

 

6-3) روایی پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………………..87

 

7-3) پایانی پرسشنامه……………………………………………………………………………………………………………………………….88

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها……………………………………………………………………………………………………………89

 

1-4) مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………90

 

2-4) آمار توصیفی متغیرهای جمعیت­شناسی تحقیق………………………………………………………………………………..90

 

1-2-4) سن………………………………………………………………………………………………………………………………………………91

 

2-2-4) میزان تحصیلات…………………………………………………………………………………………………………………………..92

 

3-2-4) وضعیت تاهل………………………………………………………………………………………………………………………………93

 

4-2-4) جنست………………………………………………………………………………………………………………………………………..94

 

5-2-4) تعداد سال­های هواداری………………………………………………………………………………………………………………94

 

3-4) شاخص­های توصیف داده­ها……………………………………………………………………………………………………………..95

 

4-4) الگوهای اندازه­گیری متغیرها……………………………………………………………………………………………………………98

 

1-4-4)الگوهای اندازه­گیری متغیرهای برون­زا…………………………………………………………………………………………..98

 

2-4-4) الگوهای اندازه­گیری متغیرها درون­زا………………………………………………………………………………………….102

 

5-4) بررسی الگوی کلی تحقیق و فرضیه­ها با استفاده از الگویابی معادلات ساختاری………………………………106

 

1-5-4) جدول تفکیک اثرات الگوی آزمون­شده………………………………………………………………………………………110

 

6-4) آزمون­های تکمیلی………………………………………………………………………………………………………………………..112

 

1-6-4) ضریب همبستگی اسپیرمن……………………………………………………………………………………………………….112

 

1-2-6-4) بررسی میانگین متغیرهای وابسته با توجه به تعداد سال­های هواداری……………………………………115

 

2-2-6-4) بررسی میانگین متغیرهای وابسته با توجه به تحصیلات…………………………………………………………118

 

3-2-6-4) بررسی میانگین متغیرهای وابسته با توجه به جنسیت و وضعیت تاهل………………………………….120

 

فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………125

 

1-5) مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………….126

 

2-5) مروری کلی بر تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………126

 

3-5) خلاصه نتایج و تحلیل فرضیه­ها بر اساس الگویابی معادلات ساختاری………………………………………….127

 

1-3-5) فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………………..128

 

2-3-5) فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………………………… 129

 

3-3-5) فرضیه سوم……………………………………………………………………………………………………………………………130

 

4-3-5) فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………………………………………132

 

5-3-5) فرضیه پنجم………………………………………………………………………………………………………………………….132

 

6-3-5) فرضیه ششم………………………………………………………………………………………………………………………….132

 

7-3-5) فرضیه هفتم…………………………………………………………………………………………………………………………..133

 

4-5) محدودیت­های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….134

 

5-5) پیشنهاد­ها………………………………………………………………………………………………………………………………….135

 

1-5-5) پیشنهاد­های کاربردی و اجرایی برای مدیران…………………………………………………………………………135

 

2-5-5) پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی…………………………………………………………………………………………..135

 

منابع و ماخذ………………………………………………………………………………………………………………………………………139

 

فهرست اشکال

 

شکل (1-1)؛ الگوی مفهومی تحقیق(گوینر و اسوانسون،2003)……………………………………………………………..11

 

شکل(1-2)؛ اجزای مختلف تعریف حامی­گری………………………………………………………………………………………..23

 

شکل(2-2)؛ اهداف بازاریابان از حامی­گری……………………………………………………………………………………………..41

 

شکل (4-2)؛ نگاهی اجمالی بر اثرات ناشی از حامی­گری……………………………………………………………………….59

 

شکل (5-2)؛  اجزای مختلف تصویر شناسه حامی(کیهان، 2006، 53)……………………………………………………………………54

 

شکل (6-2)؛ الگوی اسپید و تامپسون(اسپید و تامپسون، 2000،ص228)………………………………………………72

 

شکل (7-2)؛ الگوی کو و همکاران(کو و همکاران، 2008، ص82)………………………………………………………….75

 

شکل (8-2)؛ الگوی سرگی و همکاران (سرگی و همکاران، 2008، ص1092)…………………………………………76

 

شکل (9-2)؛ الگوی فیلو و همکاران (فیلو و همکاران، 2010، ص 635)…………………………………………………77

 

شکل (4-4)؛ الگوی اندازه­گیری متغیرهای درون­زا تحقیق در حالت معنی­داری…………………………………….102

 

شکل (6-4)؛ الگوی معادلات ساختاری در حالت استاندارد……………………………………………………………………107

 

فهرست جداول

 

جدول (1-2)؛ تعاریف مختلف حامی­گری………………………………………………………………………………………………23

 

جدول (3-2)؛ دلایل استفاده شرکت­ها  از حامی­گری……………………………………………………………………………39

 

جدول (4-2)؛  ابعاد مختلف تناسب میان حامی و حمایت شونده)………………………………………………………..46

 

جدول (1-3)؛ مقیاس لیکرت 5 طیفی…………………………………………………………………………………………………85

 

جدول (2-3) تقسیم­بندی سؤالات با توجه به متغیرهای تحقیق…………………………………………………………..86

 

جدول (3-3) مقادیر ضریب آلفای­کرونباخ برای متغیرهای تحقیق……………………………………………………..88

 

جدول (1-4) توزیع فراوانی مرتبط با متغیر «سن» نمونه‌های تحقیق………………………………………………..91

 

جدول(2-4) توزیع فراوانی مرتبط با متغیر«تحصیلات» در نمونه‌های تحقیق…………………………………….92

 

جدول(3-4) توزیع فراوانی مرتبط با متغیر «وضعیت تاهل» در نمونه‌های تحقیق……………………………..93

 

جدول(4-4) توزیع فراوانی مرتبط با متغیر «جنسیت» در نمونه‌های تحقیق…………………………………….94

 

جدول (5-4) توزیع فراوانی مرتبط با متغیر «میزان هواداری» نمونه‌های تحقیق………………………………95

 

جدول(6-4) شاخص­های پراکندگی، مرکزی و توزیع متغیر­های تحقیق……………………………………………96

 

جدول 7-4 ؛ نتایج حاصل از اجرای معادلات ساختاری…………………………………………………………………….109

 

جدول (8-4) اثرات تفکیک شده متغیر­ها………………………………………………………………………………………..111

 

جدول (9-4) ضریب همبستگی اسپیرمن……………………………………………………………………………………….113

 

جدول 10-4 نتایج آزمون کروسکال واریس با تاکید بر متغیر تعداد سال­های هواداری…………………….117

 

جدول 11-4………………………………………………………………………………………………………………………………….117

 

جدول 12-4 نتایج آزمون کروسکال واریس با تاکید بر متغیر تحصیلات………………………………………..119

 

جدول 13-4…………………………………………………………………………………………………………………………………119

 

جدول 14-4………………………………………………………………………………………………………………………………..122

 

جدول 15-4………………………………………………………………………………………………………………………………..123

 

جدول 16-4………………………………………………………………………………………………………………………………..124

 

جدول 17-4………………………………………………………………………………………………………………………………124

 

جدول (1-5)؛ خلاصه نتایج آزمون فرضیه­های تحقیق……………………………………………………………….129

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1) مقدمه

 

حامی­گری یکی از روش­های سرمایه­گذاری در ورزش است که از طریق آن تیم­ها و رویداد­های ورزشی مورد حمایت قرار می­گیرند و حامی نیز می­توانند از طریق آن مشتریان جدید را برای شرکت جذب و حفظ نماید. شرکت­ها با تقویت ارتباطات خویش در رویداد­ها و وقایع ورزشی به فرصت­های تجاری بیشتری می­اندیشند. در واقع حامی­گری یکی از با ارزش­ترین شیوه­هایی است شرکت­ها می­توانند از طریق آن به اهداف بازاریابی خود دست یافته و روابط خود را با مشتری حفظ نمایند(محرمزاده, 1388, ص. 80).

 

امروزه نقش حامی­گری به­عنوان یک ابزار ارتباطی به وضوح مورد تأیید قرار گرفته است و بازاریابان از اهمیت حامی­گری به عنوان یک فرصت سرمایه­گذاری تجاری آگاهی دارند(والیسر، 2003، ص5). تحقیقات انجام شده در حوزه حامی­گری، نشان می­دهد که استفاده از حامی­گری درصورتی که به­صورت مناسب برنامه­ریزی و اجرا شود، می­تواند یک مزیت رقابتی پایدار برای شرکت­ها به شمار آید(کیهان، 2006، ص32). محققین، حامی­گری را به عنوان ابزاری قدرتمند و در عین حال غیر مستقیم برای متقاعد سازی افراد می­دانند که پیام­های مورد نظر بازاریابان را در قالب ارتباطات میان حامی و حمایت شونده در ذهن مشتریان قرار می دهد(کیلر، 2003 ص19).

 

با آشکار شدن اهمیت ورزش به عنوان یک حوزه جذاب و مهم که تقریباً سه چهارم مخارج مربوط به حامی­گری را به خود اختصاص داده است، تنوع فعالیت­های حامی­گری در ورزش نیز در حال افزایش است. ظهور رسانه­های جدید، انتظارات مصرف­کنندگان از تبلیغات را افزایش داده است و صاحب نظران بر این نظرند که در آینده، سرمایه­گذاری در انواع تبلیغات غیر سنتی، مانند حامی­گری، به رشد خود ادامه خواهد داد.

 

 

 

1-1) بیان مسئله

 

شناسه­ی هوادار، به تعهد شخصی و درگیری احساسی فرد به یک بازیکن، تیم یا سازمان ورزشی گفته می­شود. برای شناسه­ی هواداری سه سطح را می­توان در نظر گرفت؛ پایین­ترین سطح ” هواداران اجتماعی” اند که برای سرگرمی در رویداد ورزشی حاضر می­شوند و نگران نتیجه­­ی بازی نیستند.  “هواداران متمرکز” یا نیمه متعصب که از یک بازیکن یا تیم هواداری می کنند، اما این هواداری زمان زیادی ندارند و با نتیجه نگرفتن تیم یا بازیکن دلبستگی خود را نسبت به آن تغییر می­دهند؛ دسته سوم هواداران همیشگی یا بسیار متعصب­اند که برای مدت طولانی دلبستگی احساسی زیادی به بازیکن یا تیم مورد علاقه خود دارد. هر چه تعصب هوادار بیشتر باشد، بیشتر در رویدادها حاضر می­شود (قهفرخی, 1389, ص. 154).

 

هواداران با حضور گسترده­ی خود به حمایتهای مادی و معنوی از تیم می­پردازند. آنها با خرید بلیط بخشی از هزینه­ی تیم را تامین می­کنند، به علاوه با حمایت هواداران ارزش معنوی باشگاه افزایش می­یابد و شرکت­ها برای به­دست گرفتن حامیان تیم با هم رقابت کرده و منابع مادی زیادی را برای استفاده­ی تبلیغاتی سرمایه­گذاری می­کنند(ولفر، 2008، ص110).

 

حمایت از ورزش یا نهاد ورزشی نوع جدیدی از راهبرد­های بازاریابی است که به صورت گسترده­ای مورد استفاده­ی بازاریابی قرار می­گیرد(گوینر و اسوانسون، 2003، ص270). امروزه حامی­گری از مفهوم قدیمی خود که صرفا یک فعالیت بشردوستانه بوده خارج شده و به یک رابطه­ی تجاری دو طرفه میان حامی و حمایت شونده تبدیل شده است.

 

حامی­گری عبارت است از یک سرمایه­گذاری مالی یا غیرمالی روی یک فعالیت، به منظور دسترسی به فرصت­های بالقوه و قابل استفاده­ی تجاری که شناخته­ترین نوع این فعالیت حامی­گری ورزشی است. ورزش با توجه به اینکه یک فعالیت بین المللی بوده و مربوط به همه­ی قشرها است و می­تواند تصویر مثبتی ایجاد نماید، یکی از رایج­ترین حوزه­ی فعالیت حامیان است. اهمیت این حوزه با مروری اجمالی با سرمایه­گذاری­های عظیمی که بسیاری از شرکت­ها در حمایت از رویداد­ها و فعالیت­های ورزشی مختلف مانند المپیک، جام جهانی، لیگ­ها و جام­های مختلف انجام می­دهند بیش از پیش آشکار می­شود(کیم، 2010، ص2).

 

حامی­گری ورزشی عبارت است از حمایت یک شرکت (ورزشی یا غیر ورزشی) از نهادها، تسهیلات و امکانات، تیم­ها، ورزشکاران و رویدادهای ورزشی، به منظور نایل شدن به اهداف تجاری مورد نظر(نگان، پرندرگاست و تسانگ، 2011، ص551). اگر چه حامی رسمی بودن نیازمند منابع مالی زیادی است، اما انتظار می­رود این کار فواید زیادی از جمله افزایش سود، بهبود نرخ بازگشت سرمایه و اثر تبلیغاتی مثبت داشته باشد. حامی­گری فرصتی است تا شرکت­ها بتوانند شناسه­ی خود را با استفاده از رویداد­های ورزشی مهم به دنیا معرفی کنند(کیم، 2010، ص3).

 

دریباکس(2002) بیان کرد که هوادار خوب، وفادار است و از تیم محبوبش حتی در شرایط  نامطلوب هم حمایت می­کند و هوادار بد، فردی است بی­وفا که تنها به نتایج خوب توجه دارد تا از این طریق تسلی بخش خواسته­های خود باشد. ورزش هواداری تولید می­کند که متعصب، کنجکاو و ماندگارتر از آن باشد که برای سایر اشکال فعالیت­های سرگرم­کننده­ی اجتماعی بدون مشارکت مستقیم در رویداد فقط به عنوان تماشاچی باشد. شناسه­ی تیم به عنوان درک هواداران در ارتباط با یک تیم و تجزیه­ و تحلیل نقاط ضعف و دستاوردهای تیم به عنوان مالک تیم تعریف می­شود در این مفهوم، می­توان آن را به عنوان یک نمونه­ی خاص از شناسه­ی سازمانی درک کرد. نظریه­ی هویت اجتماعی پیشنهاد می­کند که افراد خود را در دسته های مختلف اجتماعی به منظور تسهیل در شناسه­ی خود به همراه محیط اجتماعی­شان طبقه­بندی می­کنند. تا حدودی شناسه­ی یک فرد با گروه، به عنوان یک تیم ورزشی، می­تواند متفاوت باشد. هواداران کمی به صورت منفعل با ورزش یا تیم درگیرند، و به احتمال زیاد برای سرگرمی، فرصت تعامل اجتماعی و کاهش استرس جذب ورزش می­شوند(گوینر و اسوانسون، 2003، ص276). هوادار ورزش می تواند یک حس اجتماعی را ایجاد کند. با درگیر کردن مردم به صورت مشترک به هدف مشترک، ورزش یک شناسه­ی جمعی را فراهم میکند. همچنین میتواند بوسیله­ی ایجاد ارتباط تیم با جامعه از طریق تاریخ، نمادها، اهداف مشترک و نیاز هواداران به تعلق، غرور و افتخار جامعه را بسازد(گوینر و اسوانسون، 2003، ص 278). هواداران جذب تیم­هایی می شوند که وفادار هستند این وفاداری بلندمدت، بی­دریغ بوسیله­ی زمان و حامی­گری پشتیبانی می­شود(پولی، 1978، ص 18). علاوه بر این بیشتر نتایج شناسه­ی هواداری به این صورت است که افراد تمایل دارند در رفتار مشتریانی که حمایت می­شوند شرکت کنند(فیشر، 1998، ص28).

 

اخیرا در بازاریابی ورزشی، بازاریابان به طور گسترده­ای از برنامه­های حمایت از رویداد ورزشی، به منظور بهبود تصویر شناسه و افزایش وفاداری به شناسه استفاده می­کنند(کورنویل و مینگهان، 1998، ص8). مطابق با تحقیقی که در سال 2001 انجام گرفت، اولین هدف شرکت­ها از حامی­گری، افزایش وفاداری به شناسه­ی شرکت اعلام گردید(عبدوی، 1391، ص4). یکی دیگر از اصلی­ترین اهداف حامیان عبارت است از بهبود تصویر شناسه­ی شرکت، ایجاد تصویری مثبت از شرکت موجب می­شود تا ادراک مصرف­کنندگان از حامی تحت تاثیر قرار می­گیرد(وستبرگ، استاورس و ویلسون، 2011، ص 608).

 

به طور کلی حامی­گری جایگاه ویژه­ای در آمیخته با بازاریابی دارد چرا که در ایجاد آگاهی از شناسه­ی تیم، خلق جایگاهی متمایز و افزایش سهم بازار تاثیر بسزایی دارد(کیم، 2010، ص 5). با وجود افزایش محبوبیت حمایت از فعالیت­های ورزشی به عنوان یک ابزار ترفیعی، نتایج نهایی فعالیت­های حمایتی مانند تشخیص حامی، نگرش، حمایت و رضایت نسبت به حامی هنوز ناشناخته باقی­مانده است(نگان، پرندرگاست و تسانگ، 2011، ص553).

 

تحقیقات در حوزه­ی حامی­گری را می توان به دو دسته­ی متفاوت جای داد: یکی رفتار مصرف کننده و دیگری عملکرد مالی. در حوزه­ی رفتار مصرف کننده، حمایت یک شرکت از فعالیت ورزشی موجب تغییر در رفتار و نگرش فرد نسبت به آن شرکت می­شود در حالی که در حوزه­ی مالی تمرکز محققین بیشتر بر بازار سرمایه، قیمت سهام و نتایج مالی است(کیم، 2010، ص 6). در گذشته بازاریابان میزان اثربخشی حامی­گری را بر اساس شاخص­هایی همچون میزان فروش(کاریلیت، لافرتی و هریس، 2005، ص55) و قیمت سهام ارزیابی می­کردند(لالونتاس، 2005، ص260). اما امروزه محققین به اهمیت شاخص­های نگرشی در ارزیابی نتایج حاصل از حامی­گری پی برده­اند(الکساندر، 2007، ص135).

 

در پژوهش حاضر تمرکز محقق بر نتایج رفتاری و نگرشی حاصل از حامی­گری قرار دارد. نتایج رفتاری و نگرشی برای حامی­گری مانند شناخت حامی، نگرش، حمایت و رضایت نسبت به حامی ذکر شده­است(گوینر و اسوانسون، 2003، ص 276). با توجه به سرمایه­گذاری های صورت گرفته در این زمینه، آگاهی از چگونگی کارکرد حامی­گری از اهمیت ویژه­ای برخوردار است(نگان، پرندرگاست و تسانگ، 2011، ص554). بنابر­این هرچه شرکت­ها بخواهند سرمایه­گذاری بیشتری در برنامه­های بازاریابی خود داشته باشند، باید از ابعاد دقیق حامی­گری به­عنوان یک ابزار راهبردی بازاریابی آگاهی داشته ­باشند(دیمیترا، آرتمیس و تئوفانیس، 2008، ص 215). علاوه بر این محقق سعی دارد با توجه به ادبیات شناسه، سابقه­ی اعتبار، حوزه­ی مشارکت و شناسه­ی هواداری را برای پیش­بینی شناسه­ی تیم در میان هواداران بررسی کند. البته در تحقیقات قبلی اثر دو عامل سابقه­ی اعتبار و حوزه­ی مشارکت بر روی پیامدهای حامی­گری بررسی شده است ولی به شناسه­ی هواداری به عنوان یکی از فاکتورهای شناسه­ی تیم بر روی حامی­گری پرداخته نشده است، در این راستا با توجه به کمبود مطالعات در حوزه­ی حامی­گری و نتایج حاصل از آن در میان هواداران، بویژه در داخل کشور، محقق تصمیم گرفته­است تا در پژوهش حاضر تاثیر شناسه­ی هواداری را بر روی چهار پیامد مشخص حامی­گری­(شناخت حامی، نگرش، حمایت و رضایت نسبت به حامی) بررسی کند و سوال اساسی در این تحقیق این است که آیا شناسه­ی هواداری روی چهار پیامد مشخص حامی­گری­(شناخت حامی، نگرش، حمایت و رضایت نسبت به حامی) تاثیر دارد؟

 

 

 

 

 

 

 

3-1) ضرورت و اهمیت انجام تحقیق

 

در طول سه دهه گذشته، حامی­گری از یک فعالیت محدود و کوچک که  تنها در برخی از کشورهای صنعتی انجام می گرفت، به یک صنعت جهانی مهم تبدیل شده است(مینگهان، 1998، ص4) و سرمایه­گذاری شرکت­ها در این حوزه بشدت رشد کرده است(کوو، کوارترمن و فلاین، 2006، ص82).

 

گزارش شده است که میزان کل مخارج مربوط به حامی­گری از 2 میلیارد دلار در سال 1984 به 28 میلیارد دلار در سال 2004 و 3/46 میلیارد دلار در سال 2010 رسیده است(IEG,2011). رشد روز افزون این سرمایه­گذاری­ها ناشی از اثر بخش بودن حامی­گری به عنوان ابزاری مؤثر در ارتباطات بازاریابی است(دلفین، 2005، ص174).

 

با وجود همه این شاخص­ها که نیاز به داشتن درک روشنی از ارزش تجاری حامی­گری را نمایان می­سازد، اما بازاریابان هنوز پاسخ روشنی به این سوالات که چه چیزی در ازای سرمایه­گذاری در حامی­گری حاصلشان می­شود؟ حامی­گری چگونه می­تواند ادراک و رفتار مصرف­کنندگان را تحت تأثیر قرار دهد؟ و چگونه می­توان یک برنامه حامی­گری کارآمد را توسعه دهند؟ در اختیار ندارند و اکثر تصمیمات مربوط به استفاده از حامی­گری به سلیقه شخصی مدیران و یا علاقه آنان به ورزش بستگی دارد(هاروی، 2001، ص61).

 

کیهان (2006)، از چهار عامل به عنوان عوامل موثر بر عدم درک اثرات ناشی از حامی­گری یاد می­کند: نبود پشتوانه نظری جامع درباره چگونگی کارکرد حامی­گری، مبهم بودن مفاهیم مربوط به ساختارهای کلیدی حامی­گری، ضعف روش­شناسی در مطالعات حامی­گری و در نهایت عدم تمایز بین حامی­گری و سایر ابزارهای بازاریابی مانند تبلیغات، همگی عواملی هستند که موجب بوجود آمدن ابهام در حوزه حامی­گری شده­اند.

 

در کشور ما نیز با توجه به اجرای اصل 44 قانون اساسی و واگذاری نهاد­های دولتی به بخش خصوصی، و با در نظر­گرفتن این موضوع که تعدادی از تیم­های ورزشی در ایران بصورت دولتی یا نیمه دولتی اداره می­شوند، فرصتی برای شرکت­ها بوجود آمده است تا با حمایت از تیم­های ورزشی به عنوان یک برنامه راهبردی بازاریابی، جایگاه ویژه­ای برای خود در ذهن مشتریان ایجاد نمایند. علاوه بر این، ورزش حرفه­ای در ایران فقط هزینه زاست و درآمد کسب نمی­کند. باشگاه­های ایرانی از دولت بودجه می­گیرند و توان درآمدزایی ندارند. باشگاه­های ورزشی در کشور راه­های محدودی برای کسب درآمد دارند و درآمدهای این باشگاه­ها به طور کلی در سه محدوده روز مسابقات، حامیان و پخش تلویزیونی جای می­گیرد(عبدوی،1391،ص6).

 

در این میان جذب حامی یک شیوه بسیار قدیمی و کاملا  شناخته شده در دنیای ورزش است. بسیاری از هواداران جوان تیم­ها هنگام خرید پیراهن تیم مورد علاقه­شان در صورتی آن را غیرتقلبی می­دانند که نام حامی بر روی آن حک شده باشد. طرفداران به کالایی که نام شرکت آن به عنوان حامی بر روی پیراهن تیم­شان حک شده است، علاقه نشان می­دهند و محصولات حامی تیم خود را جذاب­تر از محصولات مشابه می­دانند. از سوی دیگر حمایت مالی از تیم­ها و رویدادهای ورزشی توسط شرکت­های بزرگ، موفقیت باشگاه­ها و حامی را توأما مهیا می­کند و هر دو طرف از این معامله سود سرشاری می­برند(عبدوی،1391،ص7).

 

بنابراین رشد سریع صنعت حامی­گری، مطالعات دانشگاهی در حوزه­های مختلف این صنعت را مطالبه می­کند. با وجود مطالعات زیادی که در این سه مرحله انجام گرفته است، مینگهان (2001) خاطر نشان می­کند که هنوز هیچ یک از این مطالعات نتوانسته­اند الگوی جامعی که بتواند چگونگی کارکرد حامی­گری را نشان دهد، ارائه کنند.

 

بنابر­این این تحقیق در نظر دارد تاثیر شناسه­ی هواداری را روی پیامدهای حاصل از حامی­گری بررسی کند. این کار می­توانند پشتوانه نظری و شواهد تجربی قابل توجهی در اختیار محققین و بازاریابان علاقه­مند به استفاده از حامی­گری قرار دهد و تصمیمات شرکت­ها در ورود به صنعت حامی­گری را مشروعیت بخشد. و همچنین با توجه به این که این تحقیق روی باشگاه تراکتورسازی تبریز کار خواهد شد و در مورد باشگاه فرهنگی ورزشی تراکتورسازی تبریز یک باشگاه‌ فوتبال است که در تبریز، استان آذربایجان شرقی در سال ۱۳۴۹ شمسی (۱۹۷۰ میلادی) با حمایت کارخانه تراکتورسازی تبریز بنیان­گذاری شده است و در طی چند سالی که این تیم در لیگ برتر با یاری هواداران متعصب خود توانسته است نتایج قابل قبول و خوبی کسب کند محقق در نظر دارد تا با انجام این پژوهش دانش و اطلاعات مفیدی در اختیار هواداران و حامیان مالی و همچنین مسئولین این تیم قرار دهد.

 

4-1) اهداف تحقیق

 

اهدافی که محقق در این تحقیق دنبال می­کند عبارتند از:

 

هدف از این تحقیق ارائه­ی مدلی از شناسه­ی هواداری و پیامدهای حاصل از حامی­گری در باشگاه تراکتورسازی تبریز می­باشد تا با بهره­گیری از نتایج حاصله و ارائه­ی پیشنهادهایی متناسب با نتایج پژوهش، دانش و اطلاعات مفیدی در اختیار هواداران و حامیان و همچنین مسئولین این تیم قرار دهد.

 

علاوه بر اهداف کلی، اهداف جزئی پژوهش به صورت زیر می­باشد:

 

1) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین وجهه و اعتبار درک شده از تیم با شناسه­ی آن تیم

 

2) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین مشارکت در حوزه­ی ورزش و شناسه­ی آن تیم

 

3) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین شناسه­ی هواداری و شناسه­ی آن تیم

 

3-1) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین تعلق هوادار و شناسه­ی هواداری

 

3-2) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین اشتیاق هوادار و شناسه­ی هواداری

 

3-3) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین مشارکت هوادار و شناسه­ی هواداری

 

4) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین شناسه­ی تیم و توانایی شناخت صحیح حامیان آن تیم

 

5) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین شناسه­ی تیم و نگرش نسبت به حامیان آن تیم

 

6) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین شناسه­ی تیم و رفتارهای حمایت حامیان آن تیم

 

7) بررسی یا تعیین رابطه­ی بین شناسه­ی تیم و رضایت نسبت به حامیان آن تیم

 

5-1) بیان فرضیه­ها

 

در این تحقیق، محقق هشت فرضیه و سه زیرفرضیه برای پاسخ­گویی به این سؤالات مطرح می­کند. این فرضیه­ها و ریزفرضیه­ها که صحت و سقم آنها در این تحقیق مورد بررسی قرار خواهند گرفت عبارتند از:

 

1) بین وجهه و اعتبار درک شده از تیم و شناسه­ی آن تیم ارتباط معناداری وجود دارد.

 

2) بین مشارکت در حوزه­ی ورزش و شناسه­ی تیم ارتباط معناداری وجود دارد.

 

3) بین شناسه­ی هواداری و شناسه­ی تیم ارتباط معناداری وجود دارد.

 

3-1) بین تعلق هوادار و شناسه­ی هواداری ارتباط معناداری وجود دارد.

 

3-2) بین اشتیاق هوادار و شناسه­ی هواداری ارتباط معناداری وجود دارد.

 

3-3) بین مشارکت هوادار و شناسه­ی هواداری ارتباط معناداری وجود دارد.

 

4) بین شناسه­ی تیم و توانایی شناخت صحیح حامیان مالی ارتباط معناداری وجود دارد.

 

5) بین شناسه­ی تیم و نگرش نسبت به حامیان مالی ارتباط معناداری وجود دارد.

 

6) بین شناسه­ی تیم و رفتارهای حمایت حامیان مالی ارتباط معناداری وجود دارد.

 

7) ب

 

 

تئوری رهبری دوراندیش …………………………………………………………………………………………………………….14

 

تئوری رهبری متعالی ………………………………………………………………………………………………………………….16

 

نظریه رهبری تحول­گرا و عمل­گرا ………………………………………………………………………………………………..16

 

پیشینه تاریخی رهبری تحول­گرا و عمل­گرا ……………………………………………………………………………………………..16

 

مفهوم رهبری تحول­گرا از دیدگاه باس ……………………………………………………………………………………………………18

 

مؤلفه­های رهبری تحول­گرا ……………………………………………………………………………………………………………………21

 

مفهوم رهبری عمل­گرا از دیدگاه باس …………………………………………………………………………………………………….23

 

مؤلفه­های رهبری عمل­گرا …………………………………………………………………………………………………………………….25

 

رهبری عدم مداخله ……………………………………………………………………………………………………………………………..26

 

مدل کامل رهبری ………………………………………………………………………………………………………………………………..28

 

اثربخشی رهبری تحول­گرا در برابر عمل­گرا ……………………………………………………………………………………………28

 

رهبری تحول­گرا و خویشتن­شناسی ………………………………………………………………………………………..29

 

بخش دوم: شخصیت ………………………………………………………………………………………………………31

 

مفهوم انسان ………………………………………………………………………………………………………………….31

 

نظریه­های شخصیت (فلاسفه) …………………………………………………………………………………………..32

 

افلاطون ………………………………………………………………………………………………………………………………….32

 

جان دیویی ……………………………………………………………………………………………………………………………..33

 

نظریه­های جامعه­شناختی شخصیت ………………………………………………………………………………………………..34

 

کارکردگرایی ساختاری (پارسونز) ………………………………………………………………………………………………34

 

رویکرد کنش متقابل نمادین ……………………………………………………………………………………………………….35

 

جرج زیمل ……………………………………………………………………………………………………………………………..35

 

هربرت مید ………………………………………………………………………………………………………………………………35

 

 

 

چارلز هورتن کولی …………………………………………………………………………………………………………………..36

 

گافمن …………………………………………………………………………………………………………………………..36

 

شخصیت از دیدگاه مکاتب مختلف روانشناسی ……………………………………………………………………………37

 

کارن هورنای …………………………………………………………………………………………………………………………..37

 

کارل یونگ ……………………………………………………………………………………………………………………………..38

 

سالیوان …………………………………………………………………………………………………………………………………..39

 

فروید ……………………………………………………………………………………………………………………………………….40

 

ماری ………………………………………………………………………………………………………………………………………..40

 

آدلر ………………………………………………………………………………………………………………………………………….41

 

آلپورت …………………………………………………………………………………………………………………………………….42

 

آیزنک ………………………………………………………………………………………………………………………………………42

 

مفاهیم و اصول …………………………………………………………………………………………………………………………..42

 

تشخیص و اندازه­گیری ابعاد شخصیت ……………………………………………………………………………………………43

 

نظریه بازداری …………………………………………………………………………………………………………………………….44

 

نظریه برانگیختگی ……………………………………………………………………………………………………………………….45

 

نظریه برانگیختگی درون­گرایی ـ برونگرایی …………………………………………………………………………………….46

 

بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………48

 

ضرورت و اهمیت تحقیق ………………………………………………………………………………………………….51

 

اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………… 54

 

فرضیه­های تحقیق …………………………………………………………………………………………………………… 54

 

پیش­فرض­های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….55

 

محدودیت­های تحقیق …………………………………………………………………………………………….. ………55

 

تعریف واژه­ها و اصلاحات…………………………………………………………………………………………………56

 

فصل دوم: پیشینه تحقیق

 

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….59

 

جمع­بندی………………………………………………………………………………………………………………………..70

 

 

 

فصل سوم: روش­شناسی تحقیق

 

روش و طرح تحقیق ………………………………………………………………………………………………………..72

 

جامعه آماری و نمونه تحقیق ……………………………………………………………………………………………..72

 

متغیرهای تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………..72

 

تعریف عملیاتی متغیرها …………………………………………………………………………………………………………….73

 

ابزار اندازه­گیری متغیرهای تحقیق …………………………………………………………………………………….. 75

 

ویژگی­های روان­سنجی ابزار اندازه­گیری ……………………………………………………………………………..77

 

روش جمع­آوری داده­ها ………………………………………………………………………………………………….. 78

 

روش­های آماری …………………………………………………………………………………………………………….78

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته­های تحقیق

 

بخش اول: توصیف داده­های آماری …………………………………………………………………………………………..80

 

توصیف ویژگی­های فردی آزمودنی­های تحقیق………………………………………………………………………………………….80

 

شاخص­های توصیفی متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………..84

 

بخش دوم: استنباط آماری داده­ها………………………………………………………………………………………………..94

 

آزمون پیش فرض­های آماری…………………………………………………………………………………………………………………..94

 

آزمون فرضیه­های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..95

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری

 

خلاصه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………106

 

بحث و نتیجه­گیری…………………………………………………………………………………………………………………..108

 

جمع­بندی………………………………………………………………………………………………………………………111

 

پیشنهادهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..113

 

پیشنهادهای برخاسته از تحقیق………………………………………………………………………………………………………………113

 

پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده…………………………………………………………………………………………………………..114

 

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………………..115

 

پیوست­ها………………………………………………………………………………………………………………………………..122

 

 

 

 

 

جدول 1-1 مسیرها در تئوری­ها و تحقیقات رهبری ………………………………………………………………………11

 

جدول 2-1 ابعاد نیمرخ رهبری مارشال ساشکین …………………………………….. …………………………………..14

 

جدول 3-1 ابعاد اخلاقی اجزای رهبری تحول­گرا ………………………………………………………………………….24

 

جدول 4-1 خلاصه فاکتورها و رفتارهای مربوط به تئوری رهبری تحول­گرا ……………………………………..25

 

جدول 5-1 مراحل تحول عقلانی از دیدگاه افلاطون………………………………………………………………………30

 

جدول 1-2 متغیرهای مطالعه شده در سبک­های رهبری تحول­گرا و عمل­گرا …………………………………….57

 

جدول2-2 میانگین ابعاد رهبری، بدست آمده از دو پژوهش در آمریکای شمالی و چین……………………..68

 

جدول1-4:  مقدار سطح معنی داری آزمون کولموگروف اسمیرنوف (K-S) در کلیه ی متغیرهای

 

وابسته اندازه گیری شده ……………………………………………………………………………………………………………96

 

جدول2-4: ارتباط بین سبک­رهبری تحول ­گرا و خرده مقیاس­های آن با  شخصیت……………………………97

 

جدول3-4: ارتباط بین سبک­رهبری عمل ­گرا و خرده مقیاس­های آن با  شخصیت……………………………..98

 

جدول 4-4: ارتباط بین سبک­رهبری تحول ­گرا و خرده مقیاس­های آن با  ویژگی های شخصی………….100

 

جدول5-4: ارتباط بین سبک­رهبری عمل ­گرا و خرده مقیاس­های آن با  ویژگی های شخصی…………….102

 

جدول 6-4: جدول آزمون تحلیل رگرسیون چند متغیره برای پیش بینی نمرات سبک رهبری

 

تحول گرا ……………………………………………………………………………………………………………………………….104

 

جدول 7-4: خلاصه­ی مدل رگرسیونی برای محاسبه­ی نمره­ی سبک رهبری تحول­گرا از روی

 

نمره­ی برونگرایی……………………………………………………………………………………………………………………..104

 

 

 

شکل 1-1 رابطه نفوذ و قدرت رهبر ……………………………………………………………………………………….8

 

شکل 2-1 :مدل اثر افزوده رهبری عمل­گرا و تحول­گرا…………………………………………………………….19

 

شکل 1- 2 :رابطه  اثربخشی رهبری و ابعاد برونگرایی و وجدان شخصیت ………………………………..61

 

شکل 2- 2: رابطه رهبری تحول­گرا و برونگرایی در دو محیط واقعی و مجازی ………………………….65

 

شکل 3-2: رابطه رهبری تحول­گرا و ثبات عاطفی در دو محیط واقعی و مجازی ………………………..65

 

شکل 1-4: نمودار توزیع فراوانی متغیر سن اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ………………………81

 

شکل 2-4: توزیع فراوانی جنس اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ………………………………………82

 

شکل 3-4: نمودار توزیع فراوانی میزان تحصیلات اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق …………….82

 

شکل 4-4: نمودار توزیع فراوانی متغیر سابقه کاری اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق…………….83

 

شکل5-4: سمت اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق…………………………………………………………….83

 

شکل 6-4 : گرایش تحصیلی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ………………………………………….84

 

شکل7-4 : تعداد دوره های آموزشی مدیریتی گذرانیده اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق………85

 

شکل 8-4 : نمره خرده مقیاس برون گرایی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ………………………86

 

شکل9-4 : نمره خرده مقیاس درونگرایی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق …………………………86

 

شکل10-4: نمره خرده مقیاس بی ثباتی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق…………………………….87

 

شکل11-4 : نمره خرده مقیاس باثباتی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق………………………………87

 

شکل 12-4: نمره خرده مقیاس نفوذ کمال گرایانه اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ……………..88

 

شکل 13-4: نمره خرده مقیاس رفتار کمال گرایانه اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق …………….89

 

شکل14-4: نمره خرده مقیاس ترغیب به تلاش فکری یا ترغییب ذهنی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………….90

 

شکل15-4: نمره خرده مقیاس روحیه ی ایجاد انگیزش یا انگیزش الهام بخش اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………….90

 

شکل16-4: نمره خرده مقیاس توجه به تفاوت های فردی اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ….91

 

شکل 17-4: نمره کلی سبک رهبری تحول گرا اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق…………………..92

 

شکل 18-4: نمره خرده مقیاس مدیریت مبتنی بر پاداشهای اقتضایی یا پاداشهای مشروط اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….93

 

شکل19-4 : نمره خرده مقیاس مدیریت فعال بر مبنای استثنائات مدیران دانشکده های تربیت بدنی

 

دانشگاه­های ایران………………………………………………………………………………………………………………..93

 

شکل 20-4 : نمره خرده مقیاس مدیریت منفعل بر مبنای استثنائات مدیران دانشکده های تربیت بدنی

 

دانشگاه­های ایران ……………………………………………………………………………………………………………….94

 

شکل 21-4: نمره کلی سبک رهبری عمل گرا اعضاء جامعه شرکت کننده در تحقیق……………………95

 

ش

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

1-1- مقدمه. 3

 

1-2- بیان مسأله. 5

 

1-3- اهمیت و ضرورت مسأله. 8

 

1-4- اهداف پژوهش…. 12

 

1-4-1- هدف کلی.. 12

 

1-4-2- اهداف اختصاصی.. 12

 

1-5- سوالات و فرضیه های پژوهش…. 12

 

1-5-1- فرض کلی.. 12

 

1-5-2- فرضیات اختصاصی.. 13

 

1-6- تعاریف متغیرها و واژهها 13

 

1-6-1- پرسشنامهی اطلاعات عمومی(جمعیتشناختی) 13

 

1-6-2- مشارکت در ورزش…. 13

 

1-6-3- ورزش همگانی.. 14

 

1-6-4- کیفیت زندگی.. 14

 

1-6-5- سالمندی.. 14

 

1-8- قلمروهای پژوهش…. 15

 

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش

 

2-1- مقدمه. 19

 

2-2- مبانی نظری.. 19

 

2-2-1- ورزش همگانی.. 19

 

2-2-1-1- تعاریف ورزش همگانی.. 19

 

2-2-1-2- همگانی شدن ورزش…. 21

 

2-2-1-3- انواع ورزش های همگانی.. 21

 

2-2-1-4- فواید ورزش همگانی.. 22

 

2-2-1-5- اوقات فراغت… 22

 

 

 

2-2-1-6- تفریحات سالم. 25

 

2-2-1-7- مفاهیم ورزش همگانی.. 30

 

2-2-1-8- تاریخچه ورزش همگانی.. 32

 

2-2-1-8-1- ورزش همگانی در جهان امروز. 33

 

2-2-1-9- بیان مفهومی گرایش به مشارکت… 36

 

2-2-1-10- گونه های مشارکت اجتماعی.. 38

 

2-2-1-11- نظریه های مربوط به گرایش…. 40

 

2-2-1-12- نظریه های موجود در زمینه مشارکت… 41

 

2-2-1-13- پارادایم واقعیت اجتماعی.. 42

 

2-2-1-14- پارادایم رفتار اجتماعی.. 47

 

2-2-1-15- کارکرد اجتماعی ورزش…. 48

 

2-2-2- مبانی نظری کیفیت زندگی.. 53

 

2-2-2-1- تاریخچه کیفیت زندگی.. 54

 

2-2-2-2- کیفیت زندگی به عنوان مفهومی نسبی.. 56

 

2-2-2-3- هویت و کیفیت زندگی.. 56

 

2-2-2-4- تعاریف و مفاهیم کیفیت زندگی.. 57

 

2-2-2-5- رویکردهای مختلف نظری به مفهوم کیفیت زندگی.. 59

 

2-2-2-6- مفهوم کیفیت زندگی از نگاه سایر نظریه پردازان. 77

 

2-2-2-7- عوامل موثر بر کیفیت زندگی.. 79

 

2-2-2-8- ویژگی های کیفیت زندگی.. 81

 

2-2-2-9- ابعاد کیفیت زندگی.. 82

 

2-2-2-10- مولفه های کیفیت زندگی.. 84

 

2-2-2-11- عوامل تعیین کننده کیفیت زندگی.. 86

 

2-2-2-12- متغیرهای کیفیت زندگی.. 86

 

2-3- پیشینه پژوهش…. 90

 

2-3-1- مطالعات داخلی.. 90

 

2-4-جمع‌بندی.. 100

 

فصل سوم: تبیین پژوهش

 

3-1- مقدمه. 105

 

3-2- روش شناسی تحقیق.. 105

 

3-3- جامعه آماری.. 106

 

3-4- نمونه گیری و تعیین حجم نمونه. 106

 

3-5- ابزار گردآوری اطلاعات… 106

 

3-6- روایی و پایایی آزمون. 107

 

3-6-1- پایایی.. 108

 

3-6-2- روایی.. 108

 

3-7- روش جمع آوری داده ها 108

 

3-8- شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات… 109

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل پژوهش

 

4-1- مقدمه. 113

 

4-2- نتایج توصیفی.. 113

 

4-2-1- وضعیت جنسیت پاسخگویان. 114

 

4-2-6- وضعیت مشارکت پاسخگویان. 117

 

4-2-7- توصیف کلی مولفه مشارکت در ورزش…. 117

 

4-2-8- آماره های توصیفی ابعاد کیفیت زندگی پاسخگویان. 118

 

4-3- آمار استنباطی.. 119

 

فصل پنجم: استنباط و نتیجه‌گیری

 

5-1- مقدمه. 133

 

5-3- بحث و بررسی نتایج.. 136

 

5-3-1- آزمون فرضیه اصلی.. 136

 

5-3-2- فرضیه اول. 137

 

5-3-3- فرضیه دوم. 138

 

5-3-4- فرضیه سوم. 139

 

5-3-5- فرضیه چهارم. 140

 

5-3-6- فرضیه پنجم. 141

 

5-5- پیشنهادات… 143

 

5-5-1- پیشنهادات بر اساس یافته های پژوهش…. 143

 

5-5-2- پیشنهادهای پژوهشی.. 144

 

5-6- محدودیت‌های پژوهش…. 144

 

5-6-1- محدودیت‌های در کنترل محقق.. 144

 

منابع.. 149

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه

 

جدول2- 1طبقه بندی کانیون از گونه‌های مشارکت در ورزش…. 33

 

جدول4- 1 توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت… 114

 

جدول4- 2توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن.. 114

 

جدول4- 3توزیع فراوانی تحصیلات پاسخگویان. 115

 

جدول4- 4 توزیع فراوانی درآمد پاسخگویان. 116

 

جدول4- 5 توزیع فراوانی وضعیت تأهل پاسخگویان. 116

 

جدول4- 6 توزیع فراوانی مشارکت پاسخگویان. 117

 

جدول4- 7 آماره های توصیفی شرکت در ورزش پاسخگویان. 117

 

جدول4- 8 آمار توصیفی کیفیت زندگی و ابعاد آن. 118

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال و نمودارها

 

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه

 

شکل1- 1 مدل مفهومی پژوهش…. 8

 

شکل2- 1مدل سلسله مراتبی بخش های اصلی ورزش…. 29

 

شکل2- 2مدل نظریه فیش باین-آیزن. 40

 

شکل2- 3عواملی که ورزش و اجتماعی شدن ورزش را تقویت می کنند. 50

 

شکل2- 4 ابعاد کیفیت زندگی.. 83

 

شکل2- 5 مدل 7 مولفه ای کیفیت زندگی مارتین و مندوزا 85

 

نمودار4-1 معادله خطی برازش داده شده تاثیر ورزش بر سلامت جسمانی.. 111

 

نمودار4-2 معادله خطی برازش داده شده تاثیر ورزش بر روابط اجتماعی.. 113

 

نمودار4-3 معادله خطی برازش داده شده تاثیر ورزش بر وضعیت روانی.. 115

 

 نمودار4-4 معادله خطی برازش داده شده تاثیر ورزش بر قلمرومحیطی.. 117

 

 نمودار4-5 معادله خطی برازش داده شده تاثیر ورزش بر کیفیت زندگی.. 119

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

 

بشر از بدو تولد مهمترین عامل بقای خود را تحرک می دانست. فرار از دست حیوانات قدرتمند و وحشی، حمله به حیوانات دیگر برای شکار و مصرف گوشت وغذا، به این شکل حرکت مهمترین رکن زندگی بود. با افزایش جمعیت بر روی زمین، افرادی که دارای قدرت بدنی بالا بودند، برای بدست آوردن آنچه که نیاز و میلشان را برطرف می کرد با مشکلات کمتری مواجه بودند و براحتی هر دشت یا مکانی را که می خواستند، بدست می آوردند.

 

هر جامعه­ای برای پیشرفت و توسعه نیازمند جمعیت سالم و پویا می­باشد. موضوع ورزش از آنجا که موجب ارتقاء بهداشت و سلامت و افزایش امید به زندگی می­شود، تا اندازه­ای مهم است که یکی از ارکان مهم پیشرفت جوامع و یکی از شاخص­های توسعه قلمداد می­شود. اهمیت ورزش برای سلامت جامعه و اعضای آن به قدری است که برخی از جامعه­شناسان آن را دین مدنی جامعه معاصر دانسته اند (شارعپور، 1381: 116).

 

امروزه موضوع سلامت انسان ها بسیار مورد توجه محققان صورت گرفته است. تعریف سازمان جهانی بهداشت از واژه سلامت و دیگر تعریف ها به نوعی بر بهزیستی همه جانبه ی انسان تأکید می کند (رستمی، 1380). بحث دنیای امروز بر خلاف گذشته که به دنبال افزایش امید به زندگی و افزایش شاخص طول عمر افراد بود، داشتن زندگی شاد و توأم با رضایت از زندگی می باشد. یکی از مسئله های که روز به روز در جوامع جایگاه خود را نمایان می کند، نحوه گذران زندگی و کیفیت زندگی می باشد. کیفیت زندگی از جنبه های گوناگون قابل بررسی می باشد. کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی به ابعاد جسمی، روان شناختی و اجتماعی سلامت تأکید دارد و به نظر می رسد حیطه ی مجزا و روشنی است که تحت تاثیر عقاید، احساسات و انتظارات افراد قرار می گیرد (فلچر، 1992). گروه بررسی کیفیت زندگی در سازمان جهانی بهداشت نیز کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی را پندارهای فرد از وضعیت زندگی اش با توجه به فرهنگ و نظام ارزشی که در آن زندگی می کند و ارتباط این پندارها با اهداف، انتظارات، معیارها و اولویتهای مورد نظر فرد تعریف می کند(ژوزف، 1997).

 

در زندگی ماشینی امروز، تحرک بدنی افراد بسیار کم و مخصوصأ در بین شهرنشین ها باعث ایجاد ناراحتی ها و بیماری های مختلف شده است؛ و ورزش تنها عاملی است که می تواند این کمبود فقر حرکتی را جبران کند و سلامتی را تأمین نماید. از طرف دیگر، برخورداری از یک زندگی پرثمر و لذت بخش در صورتی میسرمی شود که شخص درسنین بالا از سلامتی برخوردار باشند.

 

ورزش همگانی می تواند به عنوان یک عامل اساسی در تأمین سلامتی و کیفیت زندگی افراد جامعه باشد، ولی مردم بر اساس فرهنگ و نگرش، باورها و همچنین با توجه به ویژگی های فردی (سن،جنس، شغل) و وضعیت مادی خود در ورزش همگانی شرکت می کنند. مفهوم کیفیت زندگی ابتدا به حوزه های بهداشتی و بیماری های روانی محدود می شد، اما در طی دو دهه گذشته، این مفهوم در زمینه های بهداشتی، زیست محیطی و روانشناختی صرف به مفهوم چند بعدی ارتقا یافته(عنبری، 1389: 152) و مورد توجه تعداد زیادی از حوزه های مطالعاتی قرار گرفته است. از این روست که بر اساس پایگاه داده های موسسه اطلاعات علمی، از 1982 تا 2005 بیش از 55 هزار تحقیق در مورد کیفیت زندگی صورت گرفته است(رضوانی و منصوریان ، 1387 : 2).

 

امروزه کیفیت زندگی را به عنوان عنصر کلیدی در سیاست گذاری و بررسی سیاست های حوزه عمومی مورد بحث قرار داده و از آن به عنوان شاخص توسعه نام می برند. این سازه بعد از طرح اولیه در دهه 1930 تاکنون تحولات بسیاری یافته و برای اندازه گیری میزان پیشرفت و ترقی جوامع از آن استفاده روزافزونی می شود.

 

مفهوم کیفیت زندگی چندین دهه است که بسیاری از مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، سطوح مدیریت و برنامه ریزی محلی، ملی و بین المللی را تحت تاثیر قرار داده است. با توجه به رشد نقاط شهری و جمعیت شهرنشین در سال های اخیر، موضوع کیفیت زندگی در کشورهای صنعتی و در حال توسعه به طور روزافزونی مورد توجه قرار گرفته است.

 

با توجه به مهم تلقی بودن کیفیت زندگی برای افراد جامعه، تلاش برای ارتقاء آن از اصلی ترین اصول و اولویت های برنامه ریزان و سیاست گذاران اجتماعی و مدیر و مسئولان حکومتی در هر جامعه و کشوری است. لذا به جرأت می توان گفت کلیه برنامه ها، سیاست ها و عملیات های اجرایی در یک جامعه در راستای ارتقاء کیفیت زندگی مردم آن جامعه است.

 

مفهوم کیفیت زندگی در حال حاضر بعنوان یک مفهوم حساس فردی- اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرد تا معنایی از احترام و توجه به انسانیت را از نقطه نظر انسانی منعکس کند. این مفهوم با تمرکز بر شرایط فرد و محیط زیست وی، به دنبال فراهم ساختن چارچوبی است که بوسیله آن مجموعه عواملی که ابعاد مختلف زندگی انسان را می سازند مورد شن