2-4- علایم  سلامت روان…… 14

 

2- 5- تعریف «سلامت روان…. 15

 

2 -6- ملاک های سلامت روان 16

 

2-7- سلامت روان از دیدگاههای مختلف……………………….. 18

 

2-7-1- از نظر آمار دانان.. 18

 

2-7-2- از نظر پزشکان…. 18

 

2-7-3- روانپزشکان…….. 18

 

2-7-4- نظرروانکاوان……. 18

 

2-8- سلامت روانی از نظر مکاتب مختلف……………………….. 19

 

2-8 -1- مکتب زیست گرایی…………………………… 19

 

۲-8-2- مکتب رفتار گرایی 20

 

2-8-3-  مکتب روانکاوی.. 20

 

2-8-4ـ مکتب انسانگرایی. 21

 

2-8-5-مکتب بوم شناسی. 21

 

2-9- اصول بهداشت روانی….. 21

 

2-10- هدف ایجاد سلامت روان………………………………. 23

 

2-11- مکانیزم روانی و نقش آن در سلامت روان………………. 25

 

2-11-1- مکانیسم سرکوبی…………………………… 26

 

2-11-2-   مکانیسم برون فکنی…………………….. 26

 

2-11-3- مکانیسم جا به جایی…………………….. 26

 

2-11- 4- مکانیسم بازگشت…………………………… 26

 

2-11-5- مکانیسم واکنش سازی…………………….. 27

 

2-11-6-  مکانیسم تصعید 27

 

2-11-7- مکانیسم عذر تراشی (دلیل تراشی)……………. 27

 

2-11-8-  مکانیسم همانند سازی…………………….. 27

 

2- 11-9- مکانیسم جبران 28

 

2-11-10 مکانیسم انکار… 28

 

2-12 – عوامل موثر بربهداشت روانی…………………………. 28

 

2-13- سلامت روان در پرتو پای بندی به آموزه های دینی……. 28

 

2-14- دین باوری و سلامت روان………………………………. 29

 

2-15- ابعاد امنیت روانی و سلامت روان، در پرتو یاد خدا.. 29

 

2-16- توکل و سلامت روان…. 30

 

2-17- اشتغال زنان…………. 31

 

2-18- پژوهشهای پیشین  (داخلی – خارجی )………………….. 32

 

2-18-1- تحقیقات انجام شده در داخل ایران……………. 35

 

2-18-2- تحقیقات انجام شده در خارج کشور…………… 44

 

فصل  سوم : روش پژوهش

 

3-1- روش پژوهش………….. 55

 

3-2- متغیرهای تحقیق……… 55

 

3-3-  جامعه آماری…………. 55

 

3-4- نمونه آماری…………… 55

 

3-5- روش نمونه گیری وحجم نمونه…………………………. 55

 

3-6- ابزار مورد استفاده در این پژوهش………………………. 56

 

3-7-روش اجرای پژوهش…… 59

 

3-8- روش تحلیل داده ها…….. 5

 

فصل چهارم : یافته های پژوهش

 

4-1- شاخص های توصیفی متغیرهای پژوهش……………. 61

 

فصل پنجم : بحث ونتیجه گیری

 

5-1- بحث در مورد فرضیه ها و تبیین آن…………………….. 70

 

5-3-محدودیتها……………… 77

 

5-4-پیشنهادات پژوهشی………………………………………………………………77.

 

5-5-پیشنهاد کاربردی………. 78

 

منابع………………………… 79

 

الف) منابع فارسی……….. 79

 

ب) منابع لاتین ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 84.

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                                                         صفحه

 

 

 

جدول 4- 1- شاخص های توصیفی متغییرهای اصلی به تفکیک گروه………………………………………………………..56

 

جدول 4-2- مقایسه میانگین نمره کل سلامت روا نی  دردو گروه دختران مادران شاغل و غیر شاغل……..57.

 

جدول4- 3- بررسی همگنی واریانس خرده مقیاسهای سلامت روان…………………………………………………………….58

 

جدول 4-4- تحلیل واریانس یکراهه نه خرده مقیاس سلامت روان دختران مادران شاغل وغیر شاغل………59

 

 

 

چکیده

 

 سلامت روان یکی از ملاک های اصلی ارزیابی یک جامعه است  و بی شک نقش چشمگیری در کارآمدی وپیشرفت آن بازی می کند هدف: از پژوهش حاضر مقایسه میزان سلامت روان دانش آموزان دختر دارای مادران شاغل وغیر شاغل می باشد روش : روش انجام پژوهش ازنوع علی مقایسه ای.جامعه آماری شامل داش آموزان دختر مقطع متوسطه  ناحیه یک شهرکرمانشاه که 240 نفر ( به تفکیک 120دانش آموز دختر مادران شاغل و120نفر دختران مادران غیر شاغل‌) می باشد که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند ابزار پژوهش عبارتند از پرسشنامه دموگرافیک وپرسشنامه سلامت روانی scl90 یافته ها نتایج پژوهش نشان داد که – اختلاف معناداری بین میانگین نمره در فاکتور های شکایت جسمانی – حساسیت بین  فرد ی– افسردگی – اضطراب – پرخاشگری – فوبیا – پارانویا – وروانپریشی – بین دختران مادران شاغل و دختران مادران غیر شاغل وجود دارد روش آماری  بکار رفته شده آزمون t‌ گروه های مستقل وتحلیل واریانس یک طرفه ANOVA استفاده شده است و با توجه به نتایج معلوم می شود که مقدار این میانگین برای دختران مادران شاغل بیشتر است. و دختران مادران غیر شاغل از سلامت روانی بهتری برخوردار هستند

 

 

 

کلید واژه ها : سلامت روانی – مادران شاغل و مادران غیر شاغل

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

 

سلامت روان از نیازهای اساسی انسان است که در توسعه پایدارنقش حیاتی دارد مفهوم سلامت روان شامل احساس درونی خوب بودن و اطمینان ازکارآمدی خود، اتکاء به خود،ظرفیت رقابت، وابستگی بین نسلی و خودشکوفایی توانایی های بالقوه فکری و هیجانی و غیره می باشد. البته با در نظر گرفتن تفاوت های بین فرهنگ ها، ارائه تعریف جامع از سلامت روان غیرممکن می نماید. با وجود این، بر سر این امر اتفاق نظر وجود دارد که سلامت روان چیزی فراتر از نبود اختلالات روانی است شاملو (1378) درتعریف سلامت روانی آن را عبارت از مجموعه عواملی دانسته است که در پیشگیری از ایجاد یا پیشرفت روند وخامت اختلالات شناختی – احساسی –و رفتاری در انسان نقش موثر دارند   آنچه مسلم است این است که حفظ سلامت روان نیز مانند سلامت جسم حائز اهمیت است. شخصی که سلامت روانی دارد، می تواند ضمن احساس رضایت از زندگی، با مشکلات، به طور منطقی برخورد نماید.وفرد مفیدی برای جامعه باشد به عبارت دیگر، افراد دارای سلامت روان، قادرند در عین کسب فردیت، با محیط نیز انطباق یابند.  با مشخص شدن اهمیت سلامت روان نیز هر لحظه بر میزان مطالعات و بررسی هایی که با هدف سبب شناسی و یا مشخص کردن میزان شیوع اختلالات روانی در سطح اجتماع انجام می پذیرد افزوده می شود. (داود شاه محمدی‌،1381).

 

بررسی هایی که در رابطه با سلامت روان انجام شده نشان می دهند که اولاً متغیرهای مختلفی همچون جنس، وضعیت اقتصادی، وضعیت جسمانی و … می توانند بر میزان سلامت روانی افراد تأثیر گذار باشند دوم اینکه هرگونه تغییری در میزان سلامت روان افراد  می توانند تأثیرات زیادی و حتی جبران ناپذیری از خود به جای  بگذارد و درمان و رفع چنین  اختلالاتی هزینه های بسیاری بر فرد در اجتماع تحمیل می‌کند‌. در جهت تامین سلامت روان جامعه دستیابی به اطلاعات صحیح وبراساس تحقیقات علمی یکی از مهمترین جنبه های توفیق دراین زمینه است آگاه شدن از وضعیت سلامت روانی افراد جامعه در جهت دست یافتن به الگوهای مناسب برای برنامه ریزی در هر فرهنگ خاص از اهم موارد ویکی از راه های وصول به اهداف سازمان بهداشت جهانی درجامعه ایرانی است توجه ویژه به جمعیت جوان به ویژه دانش آموزان به عنوان آینده سازان جامعه از عوامل اساسی توسعه پایدار وهمه جانبه است با توجه به اینکه ما شاهد این  مساله هستیم که در سالهای اخیر مشکلات عاطفی وروانی درمیان دانش آموزان روند صعودی نگران کننده ای داشته تا جائیکه پدیده های نابهنجاری نظیر خودکشی اعتیاد بزهکاری ترک تحصیل  وافت تحصیلی  و….به صورت موانع جدید پیشرفت دانش آموزان را تحت تاثیر قرار داده است به منظور مقابله با مشکلات مذکور شناخت علمی ودقیق مساله براساس یافته های مطالعات وپژوهشها اجتماب ناپذیر است. یکی از تغییرات مهم در زندگی امروزی، افزایش تعداد مادران شاغل در بیرون از منزل است. از سال 1950 به بعد تعداد زنان شاغل در کشورهای صنعتی چون امریکا تا 70% افزایش یافته است )کلارک[1]، 1997)

 

 بر طبق نظر برخی از نظریه پردازان از جمله نظریه نظام های بوم شناختی  استخدام مادر یک عامل بوم شناختی است که برخانواده رفتار کودکان و سبک تربیتی تاثیر مهم دارد. از سوی دیگر برنامه های کاری غیرمنعطف در.مقایسه مسئولیت ها و وظایف مادران شاغل و غیرشاغل به خوبی احتمال وجود تفاوت در سبک های فرزندپروری و وضعیت تحول عاطفی و رفتاری مادران شاغل و غیرشاغل را روشن می سازد الگوی زیست بومی برونروسی سای )نقل از دانیل[2]،2009 (‌چارچوب مناسبی را برای ارتباط بین اشتغال تمام وقت مادر و پیامد های بعدی آن بر کودک ارائه داده است. این نظریه مطرح می کند که تعامل محیط – فرد تاثیرات پیچیده ای بر تحول انسان دارد. بر اساس این مدل تنیدگی های روانی ناشی از فشار کار مضاعف بر مادر موجب کاهش سلامت جسمانی و هیجانی مادر شده که چنین مادری قادر نیست با فرزندش به شیوه گسترده و متناسب با تحول کودک تعامل داشته باشد )لیوکاس[3]،2010 (

 

ازآنجائیکه امروزه در ایران نیز روز به روز بر تعداد مادران شاغل تمام وقت که ساعات طولانی در روز جدا از فرزند خود به سر می برند افزوده می شود. بنابراین انجام پژوهش هایی در این زمینه برای جامعه در حال دگرگونی ما از اهمیت وافری برخورداراست

 

هدف پژوهش حاضر عبارت است از مقایسه  وضعیت سلامت روانی فرزندان دختر دارای مادران شاغل و غیرشاغل می باشد همچنین این تحقیق می تواند نقش بسزایی در تنویر نتایج قبلی ایفا نماید  و با توجه به اینکه بررسی همزمان اشتغال مادران برسلامت روانی فرزندان کمتر مورد توجه بوده نتایج تحقیق می تواند زمینه ساز تحقیقات بیشتر در این راستا باشد

 

1-2-  بیان مسئله

 

 بیماری های روانی از بدو پیدایش بشر وجود داشته و هیچ فردی در مقابل آن مصونیت ندارد، و این خطری است که بشر را تهدید می کند. عدم سازش و وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهور و فراوان است. بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت در سال 2010در دنیا بیش از 450میلیون نفر از مردم از یک اختلال روحی روانی رنج می برند، هر ساله حدود 20%از بزرگسالان یک مشکل بهداشت روانی را تجربه می کنند ، نزدیک به یک میلیون نفر مرتکب خودکشی می شوند و از هر 4 خانواده یک خانواده عضوی با اختلالات روانی دارند.سلامت روان برای مدت های زیادی در پشت پرده ای از انگ و تبعیض پنهان شده و اکنون پیشرفت علم بشر بستری برای بیان سلامت روان و پرداختن به آن را فراهم نموده است .از طرفی می دانیم که برای همه ی افراد سلامت روحی،جسمی و اجتماعی برای ساخت مسیر زندگی حیاتی است .همچنین ارتقاء آن در تمام دوران های زندگی لازم است.اما در برخی از دورانها نظیر بلوغ،نوجوانی، پس از زایمان،بارداری،دوران تحصیل و … ممکن است پرداختن به آن مهمتر باشد.در هر طبقه و صنفی و هر گروه و جمعی اشخاص نامتعادلی زندگی می کنند. بنابراین در مورد همه افراد اعم از کارگر، دانش آموز، پزشک و مهندس  دانشجو، استاد دانشگاه و … خطر ابتلا و ناراحتی های روانی وجود دارد. به عبارت دیگر هیچ انسانی در مقابل این امراض مصونیت ندارد. (شاملو 1380) منظور از سلامت روانی همان احساس رضایت و بهبود روانی و تطابق کافی اجتماعی با موازین مورد قبول هر جامعه می باشد. (فرهنگ روانپزشکی کمپل – پورافکاری، 1373)   بنابراین با توجه به شرایط زندگی در جامعه امروزی و با توجه به تمامی دگرگونی‌هایی که در آن صورت گرفته، مانند کاهش تعداد فرزندان، واگذار کردن قسمتی از جامعه‌پذیری کودکان به مدارس، عدم کفایت یک درآمد برای زندگی یک خانواده، وجود دختران تحصیل‌کرده که تنها نقش مادری و همسری به آنان واگذار شده است، مشکلات زندگی مادران شاغل، حاکمیت نگرش‌های مدرن در جامعه برای مردان و نگرش‌های سنتی در خانواده برای زنان، وضعیتی پیچیده را شکل داده است. ومسلما سلامت روانی فرزندان را نیز به مخاطره می اندازد. نوع شغل مادر – ثبات شغلی ساعات کار مادر و میزان رضایتی  را که از نقش خود دارد عامل مهمی در ایجاد اضطراب و استرس بر فرزندان می داند ( گاتفرید[4]، 1988‌). در واقع فردشاغل فردی است که در بیرون از منزل به مدت 8 ساعت ویا بیشتر به کارهای اجتماعی مشغول می باشد اما اینکه اشتغال مادر در بیرون از منزل چه تاثیری بر سلامت روانی فرزندان دارد می توان گفت نحوه ارتباط با والدین قوی ترین عامل موثر برالگوهای تعاملی خانواده محسوب می شود خصوصا در دورههایی از زندگی کودکان که تحولات اساسی رشد روانی طی می شود واز انجا که مادر اولین کسی است که نوزاد با او رابطه برقرار می کند لذا مهمترین نقش را در پرورش ویژگی های روانی وعاطفی وسلامت روانی کودک به عهده دارد وکانون سلامتی یا بیماری محسوب می شود چیزی که مسلم می باشد این است که مادران شاغل همانند مادران غیرشاغل نمی توانند به طور تمام و کمال به کودکان خود رسیدگی کنند چون مادر چندین ساعت از روز را خواه ناخواه جدای از فرزند بسر می برد  و وقتی که بعد از سپری شدن این ساعات به فرزند می رسد خستگی ناشی از دنیای ماشینی امروز و خستگی فکر و ذهنی به مادر اجازه نمی دهد که در آن ساعات باقی مانده روز به کودک رسیدگی کافی و لازم را نماید لذا با این اوصاف  مهمترین مسئله ای که در اشتغال زنان باید مورد توجه قرار گیرد وجود نقش های متعددی است که زنان باید به عنوان همسر و مادر و گرداننده خانواده به عهده گیرند. بدون شک در بسیاری از موارد مادر غیر شاغل بهتر می­تواند به نیازهای عاطفی، اجتماعی و شخصیتی کودک خود پاسخ دهد. برعکس، مادری که به دنبال چندین ساعت کار و تلاش در خارج از منزل، با حالتی خسته به منزل برمی­گردد، نمی­تواند بر انجام دادن این مهم، آنطور که شایسته است اقدام کند.  با توجه به این که کودکان در مراحل مختلف تحول روانی و رشد جسمانی خصوصیات متفاوتی دارند، واکنش­های آنها نسبت به حضور کم­رنگ مادر متفاوت خواهد بود  اهمیت مادر برای کودک تنها در رفع نیازهای او خلاصه نمی­شود، بلکه همه احساس امنیت کودک وابسته به وجود مادر است. بحث درباره اشتغال مادر بر کودک با اختلاف نظرهای بسیار همراه می باشد دیدگاه های مخالف و موافق بسیاری در این‌ باره مطرح شده است و با گذشت زمان نظرات از تحقیقات جدید اثر پذیرفته اند. شکی نیست که پیشرفت و توسعه وافزایش آگا هی باعث افزایش اشتغال زنان جامعه شده است که این امر موجب شده زنان درکسب درآمد خانواده نقش موثری داشته باشند واین موضوع علاوه برجنبه های مثبت که باعث رفاه بیشتر خانوادهها شده است از نظرارتباط موثربین اعضاء خانواده به دلیل حضور کمرنگ زنان درخانواده تاثیرات نامطلوب براعضاءخانواده به ویژه فرزندان گذاشته است برکسی پوشیده نیست که حضور والدین در خانه رابطه مستقیم با امنیت روانی فرزندان دارد و هر چه والدین وقت بیشتری را با فرزندان سپری کنند مشکلات فرزندان نیز درموارد مختلف کاهش خواهد یافت  واقعیت آن است که فرزندان، صرف نظر از دختر یا پسر بودن، حداقل تا دوره نوجوانی، به شدت نیازمند نگاه محبت آمیز والدین، مخصوصا مادر هستند.

 

 بنابراین اهمیت مادربه دوران کودکی منحصر نمی شود و چه بسا که نقش مادر به مراتب مهمتراز نقش پدراست. اما تمام این مسائل بدین معنی نیست که اشتغال مادر برای فرزندان خطرناک بوده و یا فرزندان مادران شاغل در کودکی یا نوجوانی دچار مشکلات بیشتری نسبت به فرزندان مادران غیرشاغل می شوند زیرا اشتغال مادر در شرایطی مزایای فراوانی نیز برای خود مادر و فرزندان او دارد و تنها بی توجهی به پاره‌ای مسائل در این زمینه، سبب بروز اثرات منفی برکودک و نوجوان می شود..از این رو این مادران باید با مواردی آشنا شوند تا درصورت شاغل بودن، بتوانند میان محیط خانه و کار تعادل ایجاد کنند. بنابراین مادران تا آنجا که امکان دارد باید تعداد ساعات کارخود را محدود کنند وکاری را که متناسب با علاقه و توانمندی هایشان است انجام دهند. بهتر است باچنین وضعیتی مقامات دولتی سازمان های مانند آموزش وپرورش ودیگر سازمانها مدیران ادارات و شرکت ها با مادران شاغل همکاری نمایند تا آنها بتوانند با تنظیم وقت و مسوولیت خود تغییراتی در ساعت ورود و خروج ایجاد کرده تا استرس کمتری داشته باشند وتوجه خاصی به وضعیت سلامت روانی دانش آموزان  که آینده سازان جامعه هستند نیز داشته باشند  و با ارائه وتنظیم برنامه های جدیدتر و ایجاد تغییراتی در میزان شرایط کاری زنان شاغل در جهت بهبود سلامت روانی فرزندان گامهای بهتر وموثرتری بردارند

 

در ارتباط با این موضوع به صورت جداگانه پژوهشهای مختلفی صورت گرفته اما تا کنون پژوهشی که به بررسی ومقایسه سلامت روان دختران دارای مادران شاغل وغیر شاغل  مورد مطالعه قرارداده شده باشد مشاهده نشد لذا سوال اصلی این است که آیا بین سلامت روانی دختران مادران شاغل وغیر شاعل تفاوت وجود دارد؟

 

1-3-ضرورت و اهمیت تحقیق 

 

این نکته بسیار واضح است که بیماریهای روانی از بدو پیدایش بشر وجود داشته اند و هیچ فردی در مقابل آن مصونیت ندارند و خطر ابتلاء به بیماریهای روانی همه افراد جامعه از هر طبقه و صنفی و از هرگروه و جمعی که باشند را تهدید می کند. تحقیقاتی که در گذشته توسط محققان بسیاری و در نقاط مختلفی ازدنیا انجام شده است همواره بر وجود بیماریهای روانی در همه جوامع تأکید داشته اند. بطور مثال ساترلوئیس[5] (‌۱۹۹۳ ) در کنفرانس جهانی حقوق بشر تعداد بیماران روانی را در سرتاسر جهان بیش از نیم میلیارد نفر گزارش کرد که تقریباً نیمی از این بیماران از خدمات بهداشتی و درمانی لازم محروم بوده اند. سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۹۳ شایعترین بیماریهای روانی را در سرتاسر جهان به ترتیب افسردگی اضطراب و بیماریهای روان تنی معرفی نموده است )فخریان،۱۳۷۵‌).                                                 در ایران نیز پژوهشی هایی در زمینه همه گیر شناسی بیماریهای روانی انجام شده است. بطور مثال در پژوهشی که توسط باش و همکاران در سال ۱۳۴۲ انجام گرفت شیوع این بیماری را در افراد بالای ۵ سال ۹/۱۱ درصد گزارش کرد و در پژوهشی که در مناطق شهری و روستایی کشور در سال ۱۳۷۸ انجام گرفت شیوع کلی بیماریهای روانی را 21 درصد نشان داده شیوع بیماریهای روانی در زنان بیشتر از مردان است. با دقت به نتایج تحقیقات گذشته که شیوع بیماریهای روانی در اجتماع را در سطح بالایی نشان  می دهند و یکی از مهمترین مسائل و مشکلات اجتماعی امروز در جوامع گوناگون، هنجارها و مشکلات عاطفی – اجتماعی و روشهای مقابله با آنهاست. تردیدی نیست که مسئله بهداشت روانی، پیشگیری و درمان اختلالات عاطفی روز به روز اهمیت بیشتری می یابد. بنابراین شناخت تواناییها، نیازها و ویژگیهای رفتاری و عاطفی و خصوصیات روانی کودکان و نوجوانان از اهمیت ویژه ای برخوردار است . این شناخت نه تنها باعث درک عمیق تر از کودکان و نوجوانان می شود بلکه زمینه هایی فراهم می آورد تا در طرح و برنامه ریزی و به کاربردن امکانات پرورشی و آموزشی، ویژگیها و تفاوتهای آنان مورد توجه قرار گیرد ( نواب نژاد،1373 ) و با ذکر این نکته که دانش آموزان جمعیت کثیری از افراد جامعه را تشکیل می‌دهند این ضرورت احساس می شود که پژوهشی در زمینه مقایسه سلامت روانی دانش آموزان مقطع متوسطه و ارتباط آن با اشتغال مادران انجام پذیرد که ضمن پاسخگویی به سئوالان بتوانیم به شناسایی عوامل خطر زایی که سلامت روانی  دانش آموزان را تهدید می کنند پرداخته و در جهت رفع موانع و مشکلات قدم برداریم و در کل اقدامات پیشگیرانه را در جهت کاهش میزان بروز بیماریهای روانی در سطح اجتماع و متقابلاً در سطح  مدارس ومؤسسات آموزش عالی و دانشگاهها برداشته و سطح سلامت روان را در این قشر از جامعه افزایش داده و در جهت رشد و شکوفایی هر چه بیشتر اجتماع قدم بر داریم. لذا نتایجی که از این تحقیق بدست می آید می تواند مورد استفاده خانواده ها، مدارس، پژوهشگران  و دانشجویان قرار گیرد و همچنین زمینه ساز پژوهش های دیگر در این راستا شود.

 

1-4- اهداف پژوهش

 

 

1-4-1- اهداف اصلی

 

هدف اصلی این پژوهش مقایسه میزان سلامت روانی دختران مادران شاغل و دختران مادران غیر شاغل مقطع  متوسطه شهرکرمانشاه درسال تحصیلی 93-92 است

 

1-4-2- اهداف فرعی

 

 

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل از لحاظ پرخاشگری

 

1. تعین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل ازلحاظ ترس مرضی

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل  ازلحاظ  اضطراب

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل ازلحاظ افسردگی

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل ازلحاظ افکار پارانوئیدی

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل ازلحاظ وسواس

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل ازلحاظ حساسیت  درروابط بین فردی

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل ازلحاظ  روان پریشی

 

1. تعیین تفاوت بین دختران مادران شاغل و غیز شاغل: ازلحاظ  شکایت جسمانی

 

1-5- فرضیه های پژوهش

 

 

 

1. بین سلامت روانی دختران مادران شاغل بامادران غیر شاغل تفاوت وجود دارد

 

1. بین علائم افسرگی دختران مادران شاغل با دختران مادران غیر شاغل تفاوت وجود دارد

 

1. بین علائم اضطراب دختران مادران شاغل با دختران مادران غیر شاغل تفاوت وجود دارد

 

 

نظریه لازاروس و فولکمن                                                                                  31

 

نظریه تعامل داروین                                                                                         32

 

نظریه بک                                                                                                     33

 

نظریه آرنولد                                                                                                  34

 

نظریه جانسون                                                                                                34

 

نظریه اریکسون                                                                                               35

 

نظریه پیتز                                                                                                     35

 

نظریه راجرز                                                                                                  35

 

عوامل موثر در انتخاب راهبرد های مقابله ای

 

 

• جنسیت                                                                         36      

 

• سن                                                                         36      

 

• عوامل شخصیتی                                                                         36      

 

• تجارب شخصی                                                                         36      

 

• تعامل عوامل شخصی و اجتنابی                                          36

 

رابطه راهبرد های مقابله ای و سلامت روان                                                         38

 

پژوهش های انجام شده در داخل و خارج از کشور                                                    39

 

تعریف امید                                                                                                   41

 

تعریف امید به زندگی                                                                                       42

 

امید به زندگی در روانشناسی                                                                              42

 

تاریخچه مطالعات مربوط به امید به زندگی                                                                       43

 

متوسط امید به زندگی                                                                                       44

 

امید به زندگی در بدو تولد                                                                                 45

 

مراحل رشد تحول امید در انسان                                                                          45

 

دوره اول کودکی                                                                                            45

 

دوره دوم کودکی                                                                                             45

 

سالهای میانه کودکی                                                                                         47

 

سالهای نوجوانی                                                                                             48

 

اندازه گیری امید به زندگی و کاربرد آن                                                                       48

 

امید درمانی و تاثیرات آن                                                                                   49

 

تئوریهای مختلف و متفاوت در رابطه با امید                                                         

 

اریک فروم                                                                                                    53

 

گوردن آلپورت                                                                                               54

 

الیس                                                                                                           54

 

آبراهام مزلو                                                                                                   55

 

اریکسون                                                                                                      57

 

عوامل روانشناختی موثر برای امید به زندگی                                                            58

 

                                                   فصل سوم: روش پژوهش

 

مقدمه                                                                                                          60

 

روش پژوهش                                                                                                61

 

جامعه پژوهش                                                                                               61

 

نمونه و روش نمونه گیری                                                                                 61

 

روش اجرا                                                                                                    61

 

ابزار اندازه گیری                                                                                             61

 

روایی و اعتبار پرسشنامه امید به زندگی                                                                62

 

طریقه نمره گذاری امید به زندگی                                                                         63

 

روایی و اعتبار پرسشنامه راهبردهای مقابله ای                                                          63

 

طریقه نمره گذاری راهبرد های مقابله ای                                                                       63                

 

فصل چهارم:یافته ها

 

مقدمه                                                                                                   66

 

آمار توصیفی                                                                                           66

 

آمار استنباطی                                                                                                 76

 

فرضیه 1                                                                                                       76

 

فرضیه 2                                                                                                       77      

 

فرضیه3                                                                                                        78

 

فرضیه 4                                                                                                       79     

 

فصل پنجم: نتیجه گیری

 

مقدمه                                                                                                   81

 

خلاصه تحقیق                                                                                                     82      

 

نتیجه گیری                                                                                                   85      

 

پیشنهادات                                                                                                              88      

 

 

محدودیتهای پزوهش                                                                                        88

 

فهرست منابع

 

   فهرست منابع فارسی                                                               90

 

فهرست منابع خارجی                                                                    92

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                 صفحه

 

جدول1                                                                                                        30

 

جدول2                                                                                                        31      

 

جدول3                                                                                                        67

 

جدول4                                                                                                        68

 

جدول5                                                                                                        69

 

جدول6                                                                                                        70

 

جدول7                                                                                                        76

 

جدول8                                                                                                        77

 

جدول9                                                                                                        78

 

جدول10                                                                                                      79

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                                                                                                          صفحه

 

نمودار1                                                                                                        71

 

نمودار2                                                                                                        72

 

نمودار3                                                                                                        73

 

نمودار4                                                                                                        74

 

نمودار5                                                                                                        75

 

         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

 

 هدف از انجام این تحقیق بررسی رابطه امید به زندگی و راهبرد های مقابله ای در دانشجویان  دانشگاه علامه در سال تحصیلی 92- 91 است. روش تحقیق از نوع همبستگی است.جامعه­آماری این پژوهش عبارت از دانشجویان دانشگاه بوده است، که آزمودنی­ها به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند.

 

نمونه تحقیق شامل 100  نفر از دانشجویان رشته راهنمایی و مشاوره و سایر رشته ها است. ابزار مورد استفاده برای جمع آوری اطلاعات لازم، پرسشنامه امید به زندگی اشنایدر و راهبرد های مقابله ای لازاروس است. تجزیه و تحلیل داده‌ها از طریق همبستگی پیرسون انجام شد

 

و نتایج زیر بدست آمد:

 

 

• بین امید به زندگی و راهبرد های مقابله ای دانشجویان رابطه معناداری وجود ندارد.

 

• بین امید به زندگی دانشجویان دختر و پسر تفاوت معناداری وجود ندارد.

 

• بین راهبرد های مقابله ای دانشجویان دختر و پسر تفاوت معناداری وجود ندارد.

 

• بین راهبرد های مقابله ای دانشجویان شاغل و غیر شاغل تفاوت معناداری وجود ندارد.

 

 

 

کلید واژه ها: امید به زندگی، راهبرد های مقابله ای، جنسیت، وضعیت اشتغال

 

 

 

 

 

مقدمه

 

یکی از مهمترین منابع زمینه ساز مشکلات روانشناختی از دست دادن امید به زندگی است( اسفند آبادی و همکاران ،2007).

 

به نظر می رسد که امیدواری در تمام ابعاد زندگی ضروری باشد. امید به معنای توانایی باور به داشتن احساس بهتر در آینده می باشد. امید به معنای نافذ خود، تحریک کننده فعالیت فرد است تا بتواند تجربه های نو کسب نماید و نیروهای تازه ای را در فرد ایجاد کند( داروودی[1]، 2010).

 

 امید یکی از ویژگی های زندگی است که ما را به جستجوی فردای بهتر وا می دارد. امید، یعنی موفقیت و آینده بهتر و دلیلی برای زیستن. وقتی امید وجود داشته باشد شادی و سرور در زندگی حضور خواهد داشت، به همین دلیل روانشناسان در سالهای اخیر به موضوع جدیدی تحت عنوان روانشناسی مثبت پرداخته اند. بر اساس نظریه سلیگمن[2] و زیکزنتمیهالی[3] (2000) روانشناسی طی 60 سال گذشته به طور گسترده ای تبدیل به علم درمان شده است و روانشناسان باید به فهم آن چیزهایی بپردازند که زندگی را ارزشمند می سازد.

 

امید به معنای یکی از منابع مقابله ای انسان در سازگاری با مشکلات و حتی بیماریهای صعب العلاج در نظر گرفته می شود( دوزارت[4]، 2003). همچنین امید می تواند به عنوان یک عامل شفا دهنده، چند بعدی، پویا و قدرتمند توصیف شود و نقش مهمی دز سازگاری با فقدان داشته باشد( هارپر[5]،2004).

 

 

 

گروپمن امید را احساس وجد و نشاط در نظر می گیرد که هنگامی تجربه می شود که فرد آینده بهتری را فراسوی چشمان خود انتظار داشته باشد(گروپمن[6]، 2005).

 

طبق نظر اشنایدر، ناامیدی حالت تکان دهنده ای است که با احساس از ناممکن بودن امور، احساس ناتوانی و بی علاقگی به زندگی آشکار می شود. فرد در اثر ناامیدی به شدت غیر فعال شده و نمی تواند موقعیت مختلف خود را بسنجد و تصمیم بگیرد( اسلامی نسب، 1373).

 

بررسی علمی امید به زندگی در انسان قدمتی کوتاه دارد و دوران ابتدایی خود را می گذارند(اشنایدر[7]، 1994) . اشنایدر برای اولین بار، نظریه امید را مطرح کرد، و آن را متشکل از قدرت اراده، قدرت راهیابی، داشتن هدف و تشخیص موانع است(داروودی، 2010).

 

حسینی( 1385)  رابطه امید به زندگی و سرسختی روانشناختی را در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی مورد بررسی قرار داد. نتایج این پژوهش حاکی از این امر بود که بین امید به زندگی و سرسختی روانشناختی رابطه مثبت معناداری وجود دارد.

 

راهبردهای مقابله ای عبارت است از روش های مدیریت موقعیتها و مقابله با رویدادهای زندگی است( کار[8]، 2004). لازاروس[9] و فولکمن[10] (1991، به نقل از هاکنبری[11]، هاکنبری، 1998) راهبردهای مقابله ای را روش تغییر موقعیتها و یا تفسیر موقعیتها می دانند. به نظر آنها این راهبردها فرایند پویا و مداوم هستند و به طور کلی به دو نوع تقسیم می شوند: مساله مدار و هیجان مدار. راهبردهای مقابله ای مساله مدار بیانگر اعمالی هستند که هدفشان تغییر یا کاهش موقعیتهای فشارزاست. معمولا زمانی که موقعیت یا رویداد، قابل تغییر باشد و یا فرد چنین تصور کند که می تواند موقعیت را کنترل کرده و آن را تغییر دهد، از اهبرد مساله مدار استفاده می کند. راهبردهای مقابله ای هیجان مدار عبارت است از تنظیم پاسخ هیجانی فرد در برابر مساله. در صورتی که موقعیت یا رویداد، غیر قابل تغییر باشد و یا فرد چنین تصوری داشته باشد، در این حالت از راهبرد هیجان مدار استفاده می نماید( بند[12] و درایدن[13]، 2004).

 

راهبردهای مقابله ای از روش های مدیریت موقعیت ها و مقابله با رویدادهای زندگی است(کار[14]، 2004).

 

راهبردهای مقابله ای تلاش های شناختی و رفتاری هستند. از نظر علمی راهبردهایی که فرد در مقابله با شرایط تنیدگی زا بکار می برد نقش اصلی و اساسی در سلامت جسمانی و روانی وی ایفا می کند. راهبردهای مقابله ای موثر باعث می شوند که واکنش فرد به سطوح بالای تنیدگی کاهش یابد و آثار زیان بار آن تعدیل شود( سایبان فرد، 1381). یافته های تحقیقات موید آنند که  سطوح پایین تر در مقابله با سطوح بالاتر تنیدگی و تنش در نظام خانواده ارتباط دارند. میزان تنیدگی در این خانواده ها نیز به مراتب بیشتر است و در نتیجه الگوها و نوع راهبردهای مقابله نیز در آنها با سایرین نیز متفاوت است( سیوبرگ[15]، 2002).

 

همچنین مقابله یعنی تلاش هشیار یا ناهشیار برای بازداری یا تضعیف عوامل فشارزا یا تحمل آنها به طوری که حداقل آسیب روانی را داشته باشند. با در نظر گرفتن تعاریف فوق می توان شیوه ها مقابله را به دو دسته سبک های مقابله انطباقی مساله مدار و هیجان مدار تقسیم کرد(پاول[16] و همکاران، 1990).

 

علاوه بر ویژگی های شخصیت ، راهبردهایی که افراد جهت مقابله با رویدادهای استرس زا به کار می برند نیز می توانند به عنوان عوامل بر انگیزاننده تجربه هیجانات مثبت و منفی، بهزیستی ذهنی، رفتاری و هیجانی افراد را به مخاطره اندازند( بکران و همکاران، 2002). مقابله کردن به تلاشهای رفتاری و شناختی برای پیشگیری نظو بخشیدن و فرو نشاندن تنیدگی اطلاق می گردد( لازاروس[17] و فولکمن[18] ، 1984).

 

به طور کلی راهبرد های مقابله ای فعالیتهای بسیاری را شامل می شوند، اما اکثر آنها مبین تلاش برای بهبود یک موقعیت دشوار مثل طراحی نقشه و اقدام عملی( مقابله مساله مدار)، یا برای تنظیم درماندگی هیجانی مثل جستجوی دیگران برای حمایت عاطفی یا کاهش دشواری موقعیت از نظر شناختی( مقابله هیجان مدار) هستند(بشارت، 1386).

 

در واقع هر چقدر در برابر استرس ها و اضطراب ها بتوانیم از راهبردهای مقابله ای به طور مناسب استفاده کنیم و در برابر این استرس ها و اضطراب خود را نبازیم و امیدوارانه به جلو حرکت کنیم، امید واری بیشتری در زندگی برای زندگی کردن خواهیم داشت.

 

 

 

 

 

بیان مساله

 

امید به زندگی در بدو تولد معرف متوسط سالهایی است که یک نوزاد زنده به دنیا آمده عمر خواهد کرد. به شرط اینکه احتمال مرگ او برای سالهای آینده زندگی مانند انسانهای زمان حال باشد. امید به زندگی را می توان برای هر سنی محاسبه کرد و مثلا مشخص نمود که یک مرد 65ساله به طور متوسط چند سال دیگر عمر خواهد کرد البته به شرط اینکه الگوی احتمال مرگ او در آینده مانند انسانهای 65 سال به بالای فعلی باشد( ملک افضلی و نهاپتیان، 1382).

 

به نظر می رسد که امیدواری در تمام ابعاد زندگی ضروری باشد. امید به معنای توانایی باور به داشتن احساس بهتر در آینده می باشد. امید به معنای نافذ خود، تحریک کننده فعالیت فرد است تا بتواند تجربه های نو کسب نماید و نیروهای تازه ای را در فرد ایجاد کند( داروودی[19]، 2010).

 

افزایش امید به زندگی در جوامع باعث تاثیر گذاری های زیادی در عرصه بهداشت از جمله تغییر سیاستهای بهداشتی،عرضه ی صنعتی و اقتصادی و همچنین تغییر بافت جامعه و خانواده ها شده است این پدیده همچنین باعث تغییر در منحنی توزیع سنی افراد در جامعه و تغییر آن به طرف سنین بالاتر در کشورهایی شده که امید به زندگی بالایی دارند(لی[20] و هاردلی[21]،1999).

 

طبق نظر اشنایدرز ناامیدی حالت تکان دهنده ای ایست که با احساس از ناممکن بودن امور، احساس ناتوانی و بی علاقگی به زندگی آشکار می شود فرد در اثر ناامیدی به شدت غیر فعال شده و نمی تواند موقعیتهای مختلف را بسنجد و تصمیم بگیرد( اسلامی نسب، 1373).

 

پیچیدگی جهان انسانی، توانایی  مواجهه مناسب با مشکلات زندگی را کاهش می دهد. بروز تنشها و تنیدگیهایی را در پی دارد و موجب می شود تا مکانیزمهای دفاعی یا مقابله ای متعدد با هدف دستیابی به سازش یافتگی به راه افتند.در سالهای اخیر پژوهشگران( اسکینر[22] و همکاران ، 2003) کوشش کرده اند تا به سازماندهی صدها شیوه مقابله ای که از پژوهش های پیشین بدست آمده اند به صورت  خانواده های مرتبه بالاتر دست یابند.

 

مقابله از نظر پرلین[23] اسکولر[24] (1978) هرگونه پاسخی است که در برابر ناملایمات زندگی صورت می گیرد تا از ناراحتی عاطفی جلوگیری کند و مقابله ذهنی عبارت از قلمروی که در آن افراد باورها و اعمال مذهبی را مورد استفاده قرار می دهند تا از تنیدگی در برابر فشار و مشکلات زندگی پیشگیری شود.

 

به طور کلی مقابله کردن نیز به تلاش ها ی رفتاری و شناختی برای پیشگیری و نظم بخشیدن و فرو نشاندن تنیدگی اطلاق می گردد(لازاروس و فولکمن، 1984).  اگر چه مقابله  کردن شامل فعالیت های زیادی می شود ، غالب راهبردهای مقابله ای منعکس کننده تلاش های فرد برای بهبود یک موقعیت دشوار است، از قبیل طراحی یک نقشه یا انجام عمل( مقابله مساله مدار) از قبیل کریه کردن،  خیال پردازی و پرداختن به رفتار های عیب جویانه و بالاخره می تواند رفتار هایی را در پیش گیرد   که هدف از آنها اجتناب از موقعیت تنیدگی زا می باشد( مقابله اجتنابی).

 

راهبردهای مقابله ای رفتارهایی هستند که افراد در هنگام واکنش به رفتارهای فشار آفرین و یا به هنگام تجربه هیجانهای شدید در پیش می گیرند. این راهبردها به یکی از سه شکل راهبردهای هیجان مدار، مساله مدار و اجتنابی نمود می یابند( کیلوک[25] و همکاران، 2011).

 

راهبردهای مقابله به روش آگاهانه و منطقی مدارا با استرس های موجود در زندگی اشاره دارد. این اصطلاح برای روش های مبارزه با منبع استرس مورد استفائه قار می گیرد(پور افکاری، 2009).

 

 برخی قراین پژوهشی نشان می دهد که راهبردهای مقابله ای به دلیل زیر بنای شناختی، عاطفی و رفتاری خود(کوپر[26] و همکاران، 1392) ، نقش بسیار مهمی در فرو نشانی و مهار هیجانهای شدید و رفتارهای پر خطر دارند.

 

راهبردهای مقابله ای به عنوان یک فرایند روانشناختی، به کوشش های شناختی و رفتاری اشخاص برای حل و فصل شرایط استرس زا گفته می شود. مقابله در برگیرنده تلاش ها اعم از کنش محور و درون روانی، برای اداره و کنترل تقاضاهای محیطی، درونی و کشمکش میان آنها است و دو کارکرد مهم دارد: تنظیم هیجانهای ناگوار و در پیش گرفتن کنشی برای تغییر و بهبود مساله ای که باعث ناراحتی شده است( لازاروس و فولکمن، 1984).

 

نمی توان گفت که راهبرد مقابله ای خوب یا بد وجود دارد. هر کدام از این 2 نوع راهبرد مقابله ای در موقعیتها و شرایط خاص، به عنوان روش مبارزه با مسائل و مشکلات بکار می روند. به طوری که ممکن است هر کدام از این راهبردها حالت سازنده و یا غیر سازنده داشته باشد برای مثال فردی که راهبرد مقابله ای مساله مدار از نوع سازنده را بکار میگیرد معمولا مسئولیت حل مساله را می پذیرد. به دنبال کسب اطلاع صحیح درباره مساله است. در جستجوی یاری از طرف دیگران می باشد، تصمیم های عملی واقع بینانه اتخاذ می کند، به تنهایی یا به کمک دیگران سعی در انجام نقشه های طرح شده دارد، نسبت به انجام کارها و حل مشکلات دیدگاه خوش بینانه داشته و دارای خودکارامدی و شادکامی بالاست. در عوض فردی که دارای راهبرد مقابله ای مساله مدار از نوع غیر سازنده را بکار میگیرد، مسئولیت کمتری در قبال حل مساله می پذیرد(کار[27]، 2004).

 

در مجموع نتایج اغلب پژوهش ها نشان می دهد که کارایی و تاثیر روشهای پیشگیری یکپارچه بر روی نگرش، هیجان طلبی، رفتارهای مقابله ای از روش های نشر اطلاعات بالاتر است( یان[28] و همکاران، 2008؛ روهرباخ و همکاران، 2010).

 

تحقیقات روی[29](2008) نشان می دهد که پاسخ های مقابله ای افراد سازش یافته  با افراد سازش نایافتگی جسمی و روانی متفاوت است.در مطالعه مدی[30] ( 2004) معلوم شد دانشجویانی که وقایع ناخوشایند را به صورت درونی، پایدار و کلی تبیین می کنند در موقعیتهای غیر قابل کنترل درماندگی بیشتری را تجربه می نمایند.

 

وایت[31] (1988؛ به نقل از آقایوسفی،1380 ) مقابله را تلاشهای فعال برای حل تنیدگی و آفرینش راههای کاری برای چالشها و خواسته های هر مرحله از تحول دانسته و شامل سه مولفه فهم، موقعیت مشکل، انجام عمل مناسب( حل مساله) و داشتن هیجانات قدرتمند می داند.

 

تعاریف و تعابیر مطرح شده در امید به زندگی و راهبردهای مقابله ای ما را در جستجوی یافتن ارتباط میان این دو مولفه ترغیب نمود و اینکه این سوال مطرح می‌شود که آیا میان امید به زندگی و راهبردهای مقابله ای ارتباطی وجود دارد؟

 

 

 

.سوالهای پژوهش:

 

این پژوهش بر آن است تا روشن سازد که:

 

 

• آیا بین امید به زندگی و راهبردهای مقابله ای دانشجویان رابطه وجود دارد؟

 

• آیا بین امید به زندگی دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد؟

 

• آیا بین راهبردهای مقابله ای دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد؟

 

• آیا بین امید به زندگی و وضعیت اشتغال دانشجویان رابطه وجود دارد؟

 

• آیا بین امید به زندگی و راهبرد های مقابله ای مساله مدار رابطه وجود دارد؟

 

• آیا بین امید به زندگی و راهبرد های مقابله ای هیجان مدار رابطه وجود دارد؟

 

 

 

 

 

 

 

اهمیت و ضرورت تحقیق

 

آثار سودمند امید بر سلامت جسمانی و روانی در پژوهش های مختلفی تایید شده است(کاترین[32] و همکاران، 2003). به عنوان مثال همبستگی مثبت امید با عاطفه مثبت،  احساس خود ارزشمندی حرمت خود و همبستگی منفی با افسردگیو اضطراب نشان داده است( اشنایدر[33]، 2002).

 

یکی از مولفه های اساسی بهداشت روانی مهارتهای مقابله ای است.روش مقابله نزد افراد متفاوت است. بعضی از واکنشها سازگارانه هستند و فرد را بسوی یک وضع تعادل بیشتر و کاهش فشارهای کلی سوق می دهدو بعضی دیگر از واکنش ها ناسازگارانه بوده و نه تنها فشار روانی را به طور مطلوبی کاهش نمی دهد بلکه مشکلات ثانوی بیشتری به وجود می آورند و تاثیر منفی بر وضع آتی فرد می آورد( صیادی، 1388).

 

وجود و داشتن امید در زندگی از ویژگی های لازم و ضروری برای هر فردی در سرتاسر زندگی و در تمامی موقعیتها می باشد.امید به زندگی در سلامت روانی، کیفیت زندگی، اعتماد به نفس و در بسیاری دیگر از عوامل نقش بسیار مهمی دارد. چرا که امید داشتن در زندگی نقطه شروعی است دوباره در زندگی.

 

با امید می توان میسر کرد زندگی خوبی که در آن با سلامت روانی بالا و اعتماد به نفس بالا فرد می تواند زندگی خوبی داشته باشد.

 

و اگر بتوان در هر موقعیت استرس زا یا اضطراب آور به طور شایسته مقابله کنیم و از راهبردهای مقابله ای استفاده کرد قطعا می توان امید به زندگی را افزایش داد و در نهایت در سلامت روانی خوبی به سر برد.

 

ضرورت و هدف از انجام این پژوهش این است که با بررسی رابطه امید به زندگی و راهبردهای مقابله ای افراد با جنسیت و وضعیت اشتغال آنها به تشخیص بهتر پرداخته تا از این طریق به نتایج دقیق تری دست یافته و نیز با انجام این پژوهش هر چند کوچک در راه پیشرفت و توسعه دانش گام نهد.

 

 

 

اهداف پژوهش

 

هدف کلی:

 

بررسی رابطه امید به زندگی و راهبردهای مقابله ای دانشجویان دانشگاه اسلامشهر.

 

اهداف فرعی:

 

 

• تعیین رابطه امید به زندگی و راهبر دهای مقابله ای دانشجویان.

 

• تعیین رابطه امید به زندگی با جنسیت دانشجویان.

 

• تعیین رابطه راهبردهای مقابله ای با جنسیت دانشجویان.

 

• تعیین رابطه امید به زندگی با وضعیت اشتغال دانشجویان.

 

 

 

فرضیه های پژوهش

 

 

• بین امید به زندگی و راهبردهای مقابله ای دانشجویان رابطه وجود دارد.

 

• بین امید به زندگی دانشجویان زن و مرد تفاوت وجود دارد.

 

• بین راهبردهای مقابله ای دانشجویان زن و مرد تفاوت وجود دارد.

 

• بین امید به زندگی دانشجویان شاغل و غیر شاغل تفاوت وجود دارد.

 

متغیرها پژوهش:

 

متغیر پیش بین: امید به زندگی

 

متغیر ملاک: راهبردهای مقابله ای

 

متغیر کنترل: دانشجویان، جنسیت

 

 

 

[1]- darrodi

 

[2]- seligman

 

3- csikszentminhalyi

 

4- doussard

 

[5]- harper

 

[6]- gropmen

 

[7]- snyder

 

[8] -carr

 

[9] -lazarous

 

[10]-  folkman

 

[11] -hockenbury

 

[12]- bond

 

[13]- dryden

 

[14]- carr

 

[15] -siuberg

 

[16]- powell

 

[17]- lazarous

 

[18]- folkman

 

[19] – darrodi

 

1- li

 

 

1-9) روش کلی تحقیق.. 8

 

فصل دوم. 10

 

2-1) مقدمه. 11

 

2-2) بازاریابی.. 11

 

2-2-1) بازاریابی اجتماعی.. 12

 

2-2-2) بازاریابی آنلاین.. 14

 

2-2-3) طرح اجرای تحقیقات بازاریابی پیوسته آنلاین.. 15

 

2-2-4) شبکه اجتماعی.. 17

 

2-2-5) رسانه های اجتماعی برای مقاصد تجاری.. 19

 

2-2-6) رسانه های اجتماعی، ابزاری برای بازاریابی.. 19

 

2-2-7) تدوین سیاست های بازاریابی جدید. 20

 

2-2-8) مزایای بازاریابی با شبکه های اجتماعی.. 20

 

2-2-9) معایب بازاریابی با شبکه های اجتماعی.. 21

 

2-3) مفاهیم و تعاریف تبلیغات.. 21

 

2-3-1) تبلیغات نوین.. 24

 

2-3-2) ویژگی های تبلیغات نوین.. 25

 

2-3-3) اشکال نوین تبلیغات.. 25

 

2-3-4) فعالیت تبلیغی از طریق رسانه. 33

 

2-3-5) سایر فعالیت های تبلیغی.. 33

 

2-3-6) اجرای فعالیت های تبلیغی.. 34

 

2-3-7) مفهوم تبلیغات در نقطه خرید. 37

 

2-3-8) صنعت نقطه خرید. 39

 

2-3-9) نامحدود و محدود چاپ دیجیتال. 40

 

2-3-10) روش های تبلیغ در نقطه خرید. 41

 

2-3-11) آینده تبلیغ در نقطه خرید. 42

 

2-3-12) جاذبه در پیام تبلیغاتی.. 44

 

2-3-13) عنوان آگهی چه تاثیری در فروش دارد؟ 47

 

2-4) تصویر ذهنی یا ذهنیت مصرف کننده 53

 

2-5) تبلیغات و بازاریابی.. 54

 

2-6) ارتباط بین ذهنیت و رفتار مصرف کننده، بازاریابی و تبلیغات ………………………………………………………………………………………..56

 

2-7) پشینه تحقیق.. 58

 

2-7-1) مطالعات داخلی.. 58

 

2-7-2) مطالعات خارجی.. 60

 

فصل سوم. 62

 

3-1) مقدمه. 63

 

3-2) روش تحقیق.. 63

 

3-3) جامعه آماری.. 63

 

3-4) روش و ابزار جمع آوری اطلاعات.. 63

 

3-5) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 64

 

فصل چهارم. 65

 

4-1) مقدمه. 66

 

4-2) مشخصات جمعیت شناختی.. 66

 

4-2-1) جنسیت.. 66

 

4-2-2) سن.. 67

 

4-2-3) تحصیلات.. 67

 

4-3) تجزیه و تحلیل توصیفی متغیرهای تحقیق.. 68

 

4-3-1) شاخص های توصیفی.. 68

 

4-3-2) آزمون میانگین.. 70

 

4-4) توزیع فراوانی سوالات تحقیق.. 70

 

فصل پنجم. 74

 

5-1) مقدمه. 75

 

5-2) نتایج در راستای یافته های تحقیق.. 75

 

5-3) بحث و نتیجه گیری.. 76

 

5-4) پیشنهادات.. 77

 

 

5-4-1) پیشنهادهای کاربردی.. 77

 

5-5) محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………78

 

5-6) پیشنهادات آتی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..79

 

5-7) محدودیت های خارج از اختیار محقق………………………………………………………………………………………………………………………………80

 

منابع و مآخذ. 80

 

           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

       فهرست جداول

 

جدول (4-1): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت.. 66

 

جدول (4-2): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن.. 67

 

جدول (4-3): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تحصیلات.. 67

 

جدول(4-4): شاخص های توصیفی متغیرهای تحقیق.. 69

 

جدول (4-5): آزمون میانگین متغیرهای پژوهش 70

 

جدول (4-6): توزیع فراوانی مربوط به سوال 1. 70

 

جدول (4-7): توزیع فراوانی مربوط به سوال 2. 70

 

جدول (4-8): توزیع فراوانی مربوط به سوال 3. 70

 

جدول (4-9): توزیع فراوانی مربوط به سوال 4. 71

 

جدول (4-10): توزیع فراوانی مربوط به سوال 5. 71

 

جدول (4-11): توزیع فراوانی مربوط به سوال 6. 71

 

جدول (4-12): توزیع فراوانی مربوط به سوال 7. 71

 

جدول (4-13): توزیع فراوانی مربوط به سوال 8. 72

 

جدول (4-14): توزیع فراوانی مربوط به سوال 9. 72

 

جدول (4-15): توزیع فراوانی مربوط به سوال 10. 72

 

جدول (4-16): توزیع فراوانی مربوط به سوال 11. 72

 

جدول (4-17): توزیع فراوانی مربوط به سوال 12. 73

 

 

 

                                                         

 

                                                                                               

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

 

سازمان ها و شرکت ها در راستای تحقق اهداف و چشم انداز خود فعالیت های مختلف و پیچیده ای را انجام می دهند. اما سازمان های برتر و پیشرو فعالیت ها و فرآیندهای کسب و کاری خود را هوشمندانه، به موقع، یکپارچه، با کیفیت و با صرف منابع و هزینه های مؤثر انجام می دهند. اجرای فعالیت ها به شیوه ای متفاوت، در واقع رمز برتری این شرکت ها یا سازمان ها در بازارهای به شدت رقابتی امروزی است.

 

موفقیت سازمان ها به عواملی چون بازاریابی و ارتباطات، نوآوری و خلاقیت، برنامه ریزی، سازماندهی و نظارت و … ارتباط دارد.

 

بازاریابی و ارتباطات شامل مجموعه ای از فعالیت ها و تلاش ها است که نقش کلیدی و مؤثری در رشد و توسعهدی سازمان ها و شرکت ها ایفا می کند. گرچه بازاریابی و ارتباطات از دیرباز مورد استفاده بوده است اما در دهه های اخیر رشد علمی قابل توجهی در این زمینه رخ داده است و شرکت های پیشرو و موفق اقدامات و ابتکارات بازاریابی، فروش و تبلیغات را با به کارگیری اصول علمی و کنترل اثربخش زمان و هزینه انجام میدهند.

 

کاتلر (۲۰۰۲) تبلیغات را هر گونه ارائه و عرضه ی ایده ها، کالاها یا خدمات از یک واحد تبلیغاتی، فرد یا موسسه که مستلزم پرداخت هزینه باشد، تعریف می کند. اما در این میان تبلیغی اثر بخش است که بتواند توجه مخاطب را جلب کرده، تاثیری خاطره انگیز داشته باشد و کنش خرید مخاطبان را تحریک نموده و دریافت حسی مخاطبان را بیدار نماید (پور کریمی، 1381).

 

 امروزه از یک سو سازمان ها برای شناساندن و معرفی کالاها وخدمات خود و اعلام وجه تمایز آن با کالاهای مشابه با بکارگیری رسانه های مختلف تبلیغاتی می کوشند تا پیام های تأثیر گذاری را به منظور ترغیب مخاطبان به خرید ارسال کنند. از سوی دیگر ، مردم با انواع تبلیغات از طریق رسانه های گوناگون درهرزمان وهرمکانی محاط شده اند و این درحالی است که آنچه در بحث تبلیغات حایز اهمیت است ارزیابی میزان اثربخشی آن است (ربیعی و محمدیان، 1390).

 

1-2- بیان مسئله

 

امروزه تبلیغات به عنوان یکی از ابزارهای ارتباط با مخاطبان سازمان تلقی می گردد و سازمان ها در اچی این هستند که با صرف هزینه کمتر، اثرگذاری بیشتری بر مشتری داشته باشند. بیهوده نیست که به رغم هزینه های نسبتا بالای تبلیغات، از آن به عنوان سرمایه گذاری و نه هزینه نام برده می شود. این ابزار کارآمد، امروز دیگر تنها مختص خرید و قروشی نیست، بلکه یکی از مهم بیین ابزارهای انتقال پیام یا معرقی یک هدف نیز به شمار می رود.

 

یکی از مهم ترین گام ها در هر برنامه تبلیغاتی، ارزیابی آثار تبلیغات است. با بررسی آثار تبلیغات و ارتباط آن با اهداف سازمان ها می توان تغییراتی در بودجه تبلیغاتی، شکل و محتوای پیامها، نوع رسانه ها و کانال های ارتباطی و حتی زمان و شرایط اجرای تبلیغ به وجود آورد تا تبلیغات مفیدتر و مؤثرتر از گذشته صورت گیرد. آثار تبلیغ بسیار متنوع و متفاوت است و به همین دلیل جداسازی هر یک از آنها و حتی آثار تبلیغ در یک دوره زمانی، نیازمند روش ها و تکنیک های علمی و مناسب است (محمدیان، ۱۳۹۱).

 

کاتلر معتقد است بازاریابی قرآیندی اجتماعی و مدیریتی است که به وسیله آن، هر قرد نیازها خواسته های خود را از طریق تبادل ارزش با دیگران برآورده می سازد. به زبانی ساده تر، بازاریابی شامل ایجاد رابطه ای تبادلی و پرارزشی با مشتری است . بنابراین، ما بازاریابی را بدین صورت تعریف می کنیم : بازاریابی قرآیندی است که در آن شرکت برای مشتری ارزش ایجاد کرده و رابطه مستحکمی با او برقرار کند تا بتواند در عوض از مشتری ارزش دریاقت کند (کاتلر و آرمسترانگ، ۲۰۱۲). در واقع بازاریایی به دنبال تآمین و ارضایی نیاز است که شرکت های موقق را از ناموقق متمایز می سازد. بنابراین بازاریاب ها باید همواره به دنبال آن باشند که بررسی کنند به چه صورتی می توانند بهتر، بیشتر، سریعتر، دقیقتر و در نهایت با کیفیت متناسب، به مردم کالا، توآم با خدمت ارائه نمایند (محمدیان، ۱۳۹۱). امروزه مصرف کنندگان به گروه های مختلف تقسیم می شوند، در بازار سلیقه های متفاوتی وجود دارد و این سلایق دایماً دستخوش تغییر و تحول است. هزینه های زیادی صرف تبلیغات و ترویج می شود. برای دستیابی به جایگاه مناسب در بازار و کسب موققیت، لازم است عواملی مختلفی دست به دست هم دهند. عواملی که در بازاریابی دخیل می باشند در دهه ۱۹۶۰ توسط جروم مک کارتی آمیزه بازاریابی یا اجزای بازاریابی نامگذاری شدند. آمیزه بازاریابی عبارت است از هر نوع اقدامی که شرکت بتواند برای کالای خود و به منظور تحت تآثیر قرار دادن تقاضا، انجام دهد (کاتلر، ۱۳۸۳).

 

جروم مک کارتی آمیزه بازاریابی را مرکب از چهار عامل عمده ” کالا، قیمت، توزیع (مکان) و ترویج ” پیشنهاد کرد که به طور سنتی این چهار عامل را تحت عنوان 4P می نامند (محمدیان و آقاجان، ۱۳۸۱). یکی از راه های بدست آوردن قدرت در بازار، استفاده از بازاریابی موفق و تبلیغات اثربخش می باشد، تبلیغات یکی از اجزای چهارمین عنصر آمیخته بازاریابی می باشد. همچنین در عصر حاضر که مفاهیم ارتباطات، رقابت، مشتری گرایی و … با هم پیوند خورده است، تبلیغات به عنوان عنصری از آمیخته بازاریابی، نقش محوری در حفظ و بقاء سازمان از طریق شناساندن و معرقی محصولات ایفا می کند، چرا که تبلیغات به عنوان یکی از ابزارهای شناخته شده بازاریابی برای گسترش و نفوذ در بازار است. بدلیل اینکه تبلیغات واسطه بین تولید کننده و مصرف کننده است موجب رونق فروش می شود و رونق فروش، گسترش تولید و افزایش سطح درآمد ملی را به همراه خواهد داشت. از طرق دیگر، نهادهای اقتصادی، تجاری و اجتماعی، تبلیغات را به عنوان ابزاری برای گسترش حوزه تقوذ و جذب مخاطبان و مشتریان کالاها، محصولات، خدمات، اندیشه ها و عقاید خود، مورد حمایت قرار داده اند  (ملایی، 1392).

 

کارشناسان معتقدند که تبلیغات تجاری بصورت حرفه ای از سال ۱۳۲۵ در ایران شروع شد. اصولاً این دوره را دوره شروع تبلیغات تجاری در همه دنیا می دانند. برخی از صاحب نظران نخستین وسایل آگهی رسانی در ایران را نصب تابلو و جارچی ها بیان کرده اند و معتقدند استفاده از آگهی به ادوار باستانی باز می گردد. پیشینه آگهی در تاریخ معاصر، نخست به صورت دیوارکوب و درج در نشریه ها باب شد و سپس رواج پیدا کرد. دکتر محمدیان پیشینه آگهی در مطبوعات ایران راعهد ناصرالدین شاه قاچار می داند.

 

 با خاتمه جنگ تحمیلی و با آغاز دوران سازندگی و رشد قعالیت های اقتصادی در سال های ۷۰ – ۶۹ تبلیغات تجاری اقزایش چشمگیر و قابل توجهی یاقت به طوری که در مدت دو سال، توجه مسئولان معاونت امور مطبوعاتی و تبلیغاتی وزارت قرهنگ و ارشاد اسلامی را به خود معطوف کرد و این معاونت نیز از سال ۱۳۷۲ امر ساماندهی فعالیت کانون های تبلیغاتی را مطابق وظایف قانونی خود در دستور کار قرار داد و بر این اساس اداره کانون های تبلیغاتی تشکیل و موظف به ساماندهی موضوع تبلیغات بازرگانی و امور مربوط به آن شد. شرکت های تبلیغاتی، مجموعه گسترده ای از قعالیت ها شامل: فعالیت های بازاریابی، فعالیت های ارتباطی و خدمات تبلیغاتی شامل : برنامه ریزی استراتژیک، انجام امور خلاقانه ، تهیه آگهی های تبلیغاتی و انجام تحقیقات و انتخاب رسانه ی تبلیغاتی مناسب را انجام می دهند. همچنین یک شرکت تبلیغاتی ممکن است بتواند فعالیت های غیر تبلیغاتی از جمله: تعیین برنامه های راهبردی بازاریابی، تعیین برنامه های ارتقای قروشی، آموزش روش های قروش و نمایش محصولات برای قروش را انجام دهد (ملایی، 1392).

 

گسترش سریع اینترنت فرصتی را برای انجام تحقیقات بازاریابی آنلاین[1] فراهم نموده است . در واقع بر اساس برخی پیش بینی ها ، حدود 60 در صد جمعیت ایالات متحده و اتحادیه اروپایی به اینترنت دسترسی دارند . بطور کلی ، این نواحی یاد شده همچنین بر طبق ” مجمع تحقیقات بازاریابی بریتانیا “[2] و “مجمع متخصصان تحقیقات بازاریابی و نظریه پرداز دنیا”[3]، سهم عمده قدرت خرید دنیا را در دست دارند . جدای از این ، نواحی مختلفی در آسیا دسترسی فزاینده ای به اینترنت یافته اند . این پذیرش گسترده اینترنت بخش وسیعی از جمعیت را به اینترنت قابل دسترس می سازد و این اطمینان را ایجاد می کند که نیازها و سلایق یک جمعیت عمده ا ی از مشتریان بطور آنلاین و پیوسته جامه عمل پوشانده شود (حسینی، 1393) .

 

سازمانها چه کوچک و چه بزرگ در رسانه های اجتماعی وارد شده اند و سعی دارند آرام آرام فواید آن را کشف کنند. آنها از توییتر اسفاده کرده اند، در فیس بوک صفحه های طرفداران خود را ایجاد کرده اند و در یوتیوب فیلم ویدئویی گذاشته اند و شاید در اواخر قرن بیستم وب سایت ساخته اند. سازمانها امروزه احساس میکنند که رسانه های اجتماعی اجتماعی وسیله ای برای تجارت هستند و خواهند بود و آنها باید بر این موج سوار شوند .

 

رسانه های اجتماعی از طریق تبلیغات و بازاریابی، توانایی جذب مخاطبان خود را بسیار بالا برده و افزایش همکاری باسایت های دیگر نیز به رشد تعداد کاربران آن کمک میکند. به این ترتیب، صرف هزینه برای بازاریابی پاداشی به جز توسعه مستمر در حوزه تبلیغات تجاری اینترنتی در پی نخواهد داشت. مدیریت صحیح کسب و کار باعث رونق و عدم توجه به آن باعث خسران کار می شود.

 

 بنابراین با توجه به گفته ها، ما در این پژوهش سعی داریم به بررسی تاثیر بازاریابی و تبلیغات نوین بر ذهنیت مصرف کننده بپردازیم.

 

1-3- ضرورت و اهمیت انجام تحقیق

 

بدلیل نقش مهم تبلیغات در معرفی کالاها و خدمات به مشتریان و رقابت شدید بین شرکت ها و رشد سریع بازارها و همچنین تغییرات سریع در رفتار مصرف کنندگان و تلاش شرکت ها در جذب و حفظ رضایت مشتریان، از موارد با اهمیت در دنیای رقابتی امروز بشمار می رود.  از دست دادن یک مشتری چیزی بیش از، ازدست دادن فروش یک قلم جنس بلکه به معنی از دست دادن کل جریان های خریدی است که مشتری می توانسته در طول مدتی که مشتری سازمان بوده است انجام دهد.وجود رقابت شدیدی که براقتصاد امروز جهان حاکم است ارائه خدمات بیشتر به مشتریها دیگر یک ارزش قلمداد نمی شود بلکه ضروتی انکار نشدنی است (بیرلی و مارتین، 2004). ایجاد تصویر ذهنی یک ابزار ضروری برای جذب و حفظ مشتریان است . بنابراین ایجاد رضایت و ایجاد تصویر ذهنی فرآیندهای مرتبط هستند..افراد مختلف تصاویر در ذهن خود را، درباره مایملکهای مختلف مثل محصولات، برندها، سازمانها و زنجیره های )شبکه ها( سازمان ها شکل می دهند.بنابراین تصویر ذهنی نیروی انسانی ، تاثیر مستقیم وبسزایی بر سازمان دارد . تصویر ذهنی سازمانی را می توان برآیند تصاویر ذهنی انسانهای درون و بیرون مرتبط با سازمان دانست (لمینک و همکاران، 2003). تصویر ذهنی می تواند به عنوان موقعیت ذهنی که پیامد آن توضیحات علنی به صورت کلامی و یا رفتار باشد، بیان شود . آن چه که باید مورد توجه قرار گیرد، این موضوع است که بعضی از تصاویر ذهنی جمعی است و میان گروه به اشتراک گذاشته می شود. تصویر ذهنی منعکس کننده موضوعاتی است که درذهن مشتری از سازمان وجود دارد، تصویر سازمانی به عنوان فیلتر،ادراکات مشتری از عملیات سازمان راتحت تاثیرقرار می دهد. امروزه ایجاد تصویر ذهنی یک ابزار ضروری برای جذب و حفظ مشتریان است . بنابراین ایجاد رضایت و ایجاد تصویر ذهنی فرآیندهای مرتبط هستند . تصویر ذهنی شرکت خدماتی به عنوان یک صافی عمل می کند . اگر تصویر ذهنی شرکت در ذهن مشتری خاصی خوب باشد، مشکلاتی که این مشتری در ارتباط با نتیجه یا فرآیند داشته باشد، احتمالا تا اندازه ای به وسیله تصویر ذهنی، نادیده گرفته می شود . اگر مشکلات به صورت پیوسته روی دهد، تصویر ذهنی مثبت نهایتا مخدوش، و تصویرذهنی منفی می شود . در چنین حالتی مشکلات کیفی به احتمال زیادبدترازآن چیزی که درواقعیت است ادراک خواهدشد ( گرونرز، 2006).

 

بنابراین ما در این پژوهش به بررسی تایر بازاریابی و تبلیغات نوین که از عوامل موثر بر ذهنیت مصرف کننده می باشند، پرداختیم.

 

1-4- اهداف پژوهش

 

1- بررسی تاثیر بازاریابی بر ذهنیت مصرف کننده.

 

2- بررسی تاثیر تبلیغات نوین بر ذهنیت مصرف کننده.

 

1-5- سولات پژوهش

 

1- آیا بازاریابی بر ذهنیت مصرف کننده تاثیر مثبت دارد؟

 

x-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; color: #333333; font-family: Tahoma, Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 400; text-align: start; background-color: #ffffff;">تعاریف عملیاتی.. 11

 

طبقه بندی متغیرها 12

 

فصل دوم« ادبیات و پیشینه ی تحقیق ». 13

 

مقدمه : 14

 

علایم شایع.. 15

 

علل.. 15

 

عوامل تشدید کننده بیماری.. 16

 

علائم افسردگی.. 17

 

کیفیت زندگی.. 18

 

دیدگاه های نظری پیرامون کیفیت زندگی.. 21

 

تعریف کیفیت زندگی و فضای مفهومی آن.. 22

 

ویژگی های کیفیت زندگی.. 23

 

تاریخچه ی مطالعات کیفیت زندگی.. 25

 

عناصر پنجگانه نظریه کیفیت زندگی.. 26

 

رابطه ی کیفیت زندگی با افسردگی.. 26

 

رویکرد عاملیتی وکیفیت زندگی.. 27

 

رابطه ی افسردگی با مهارتهای زندگی.. 27

 

تفاوت جنسی در افسردگی.. 27

 

افسردگی وسن.. 28

 

افسردگی وخودکشی.. 28

 

مدل 7 مولفه ای کیفیت زندگی مارتین و مندوزا: 29

 

شاخص کیفیت زندگی.. 29

 

عوامل تعیین کننده کیفیت زندگی.. 29

 

وضیعت ایران.. 30

 

تحقیقات انجام شده در داخل و خارج از کشور 31

 

فصل سوم« روش اجرای تحقیق ». 33

 

روش تحقیق.. 34

 

جامعه. 34

 

نمونه و حجم آن و روش نمونه گیری.. 34

 

ابزارهای اندازه گیری.. 34

 

اعتبارو پایایی پرسشنامه. 34

 

روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعات… 37

 

شیوه های جمع آوری اطلاعات… 37

 

فصل چهارم« تجزیه وتحلیل داده ها ». 38

 

یافته های توصیفی.. 39

 

فرضیه های تحقیق: 41

 

فصل پنجم بحث و نتیجه گیری، پیشنهادات و محدودیت پژوهش 44

 

نتیجه گیری.. 45

 

پیشنهادات… 47

 

محدودیت های پژوهش…. 49

 

منابع و  مآخذ : 50

 

پیوست ها 54

 

 

 

 

بیش از نیمی از جمعیت را زنان تشکیل می دهند وقتی صحبت از منافع به میان می آید قاعدتا انتظار می رود که نیمی از این منافع به زنان تخصیص یابد وآنان به طور مساوی با مردان از منافع زندگی اجتماعی بهره گیرند باید در نظر داشت که به جهت اختلافات جنسیتی,زنان دارای احتیاجات خاص هستند(محمودی,1371).

 

با توجه به تحولات سریع درعرصه های مختلف علم وفناوری,اهمیت بررسی افسردگی[1] روز به روز در حال افزایش است.به گوشه ای که در بیشتر مباحث روان شناسی از روان شناسان خواسته شده است تا این آموزش ها را به عنوان امری حیاتی در زندگی شهروندان خود به حساب آورند(شفیع آباد ,1379).

 

امروزه افسردگی یکی از مسائل ومشکلات روانی مطرح در جوامع صنعتی است که این امر باعث گسترش روح ناامیدی ویاس در بین افراد جوامع گشته است. از این میان افسردگی در زنان با توجه به اهمیت زن در خانواده و جامعه بسیار حائز اهمیت می باشد(همان منبع).

 

خوشبختانه میزان شناخت مردم جامعه از بیماری های روانپزشکی در مقایسه با سال های قبل بسیار بهبود یافته است واین طرزتفکر که بیمار روانی معادل مثلا دیوانگی فرض می شد,تغییر کرده است.امروز مردم در یافته اند که اضطراب یا افسردگی بیماری است که به صورت شایع گریبان گیر خود یا اطرافیان آنها می باشد(برتر,دیوید,1381) .

 

مفهوم کیفیت زندگی[2]  مفهومی پیچیده و مبهم است که تعریف آن را مشکل می کند.کیفیت زندگی متاثر از زمان ومکان ارزش های فردی و اجتماعی است. کیفیت زندگی را می توان در ابعاد فردی وجمعی وذهنی وعینی مورد بررسی قرار داد(علی بیگی ,1385).

 

کیفیت زندگی فردی در بعد عینی تامین نیاز های اساسی و برخورداری از منابع مادی جهت بر آوردن خواست های اجتماعی شهروندان است.در بعد ذهنی به داشتن استقلال عمل در افزایش رفاه ذهنی شامل لذت جویی,رضایتمندی,هدف داری در زندگی ورشد شخصی,رشد و شکوفایی در مسیر سعادت و دگر خواهی اجتماعی و مشارکت گسترده در فعالیت های اجتماعی اشاره می کند(همان منبع).

 

 

نگاه ذهنی به کیفیت زندگی را می توان محصول ادراکات فردی و رضایت از زندگی در محیط دانست اما نگاه عینی که از داده های ثانویه به دست می آید قابل لمس تر بوده و با آثار و نتایج کیفیت در زندگی اجتماعی قابل شناسایی است)غفاری,امیدی,1388).

 

کیفیت زندگی,مفهومی است چند وجهی وبررسی آن نیاز دارد به اتخاذ رهیافتی میان رشته ای و فرا رشته ای(همان منبع).

 

کیفیت زندگی یکی از مهمترین مسائل پیش روی جهان امروز و از مباحث اساسی  تکوین سیاست گذاری اجتماعی محسوب می شودکه موضوعاتی چون رفاه ارتقاء ,کیفیت زندگی سلامت محور,رفع نیازهای اساسی,زندگی روبه رشد  رضایت بخش,نوع دوستی و از خود گذشتگی در میان جماعات را در بر می گیرد(همان منبع).

 

در رویکرد عملی کیفیت زندگی به عنوان یک مفهوم کلی  تعریف می شود که تمام ابعاد زیستی شامل رضایت مادی,نیازهای حیاتی به علاوه جنبه های انتقالی زندگی نظیرتوسعه فردی,خود شناسی و بهداشت اکوسیستم را پوشش می دهد(همان منبع).

 

اصطلاح کیفیت زندگی برای ارزیابی نیک بود عمومی افراد و جوامع استفاده می شود.این اصطلاح در طیف وسیعی از زمینه ها,از جمله حوزه های توسعه بین الملل,بهداشت وسیاست مورد استفاده قرار می گیرد.کیفیت زندگی نباید با مفهوم استاندارد زندگی که عمدتا بر در آمد استوار است,اشتباه گرفته شود.در عوض,شاخص های استاندارد کیفیت زندگی نه تنها شامل ثروت و استخدام هستند,بلکه شامل محیط زیست,سلامت جسمی روانی,تحصیلات,تفریح و اوقات فراغت و تعلق اجتماعی نیز می شوند(پرون,1391) .

 

کیفیت زندگی,به نوعی بیانگر وضیعت افراد ساکن در یک کشور یا منطقه می باشد.نظریات اولیه مربوط به کیفیت زندگی,بیشتر بر نگرانی ها و اولویت های فردی تاکید داشتند,اما در سال های اخیر مباحث نظری,از فرد محوری به سمت نگرانی های اجتماعی نظیر امنیت,آزادی,گستردگی کیفیت زندگی و ساختار و کیفیت روابط اجتماعی افراد در جامعه تغییر یافته است(همان منبع) .

 

به طور کلی می توان کیفیت زندگی را با استفاده از شاخص های ذهنی و عینی محاسبه نمود.شاخص های ذهنی,منعکس کننده ارزیابی ذهنی افراد از زندگی می باشند.این ارزیابی با استفاده از اطلاعات افراد که وضعیت رفاهی خود را از طریق پرسشنامه های مختلف و یا سرشماری ها اظهار نموده اند,به دست می آید.چنین شاخص هایی نشان دهنده شرایط کلی زندگی افراد و نحوه نگرش آنها به این شرایط بوده وبا جمع آوری وتحلیل آماری این شاخص ها,می توان به ارزش های طبقات مختلف اجتماعی پی برد.محاسبات عینی کیفیت زندگی,برپایه متغیرهای قابل لمس بنیان نهاده می شوند.این متغیرها به صورت معمول توسط نهادهای رسمی جمع آوری و منتشر می شود.حساب های اقتصادی,بهداشت,آموزش,آلودگی شهری وسایر اطلاعات کلی,نمونه هایی از اینگونه اطلاعات هستند.هدف روش عینی,بررسی وضعیت جامعه در حالت های کلی مانند اقتصاد کلان,وضعیت کلی جامعه و شاخص های مربوط به نفوس می باشد.طبق روش محاسبه عینی,کیفیت زندگی ممکن است به صورت رابطه متقابل میان چهار مشخصه اساسی فعالیت های انسان تعریف گردد این چهار مشخصه عبارتند از کیفیت جمعیت,رفاه مادی,کیفیت نظام اجتماعی و کیفیت اکوسیستم و محیط زیست(همان منبع) .

 

 

 

 

 

 

در دنیای متمدن امروزی با آن همه پیشرفتها وتکنولوژیهای که به وجود آمده و مردم از آن استفاده می کنند تاثیر معکوسی در زندگی بشر دارد و هر چه قدراین علم پیشرفت می کند به همان اندازه زندگی انسان ها به خطر می افتد و از لحاظ روحی و روانی هم تاثیر منفی می گذارد(شفیع آباد,1379).

 

وقتی در یک جمعی وارد می شوی وسر صحبت را باز میکنی انگار همه آدمها هر کدام به نوعی از یک مشکل اساسی در زندگی رنج می برند طوری که امیدی به آینده ندارند ویک نوع احساس بدی در زندگی حس می کنند.اکثرا از عدم اعتماد به نفس صحبت می کنند دیگر آن شور حال و صمیمیت  گذشته وجود ندارد بعضی ها گوشه گیر وغمگین اند در این میان زنان بیشتر در معرض خطر هستند وبیشترین آمار آسیب دیده قشر زنان جامعه هستند یکی از این آسیب ها,آسیب دیدن روح وروان انسان است که می تواند تبدیل به یک بیماری به نام افسردگی شود.در جامعه کنونی ما بیشتر از 50 درصد افراد دارای افسردگی هستند امروزه افسردگی چنان گسترش یافته که نام سرما خوردگی روانی را به آن اختصاص داده اند(همان منبع).

 

افراد افسرده نه تنها عزت نفس کمی دارند بلکه خود را سرزنش نموده و به خاطر مشکلاتی که از آنها متاثر می شوند احساس گناه می کنند.وقتی که آنها شکست می خورند خود را مسئول آن می دانند هنگامی که هنوز شکستی برای آنها پیش نیامده است تصور می کنند که به زودی شکست خواهند خورد و علت آن خود آنها هستند.آنهایی که به شدت افسرده هستند ممکن است حتی معتقد باشند که آنها مسئول بدبختی خود ودنیا هستند وباید به خاطر گناهشان شدیدا تنبیه شوند(روزنهان,سلیگمن,1989,ترجمه سید محمدی,1379) .

 

در بیشتر منابع معتبر,احساس گناه یک شکل مرکزی از افسردگی اساسی است.اما با وجود مقبولیت گسترده این نشانه سوال اساسی این است که آیا احساس گناه می تواند افسردگی را مشخص کند یا گناه در افسردگی بخشی از تجربه داشتن یک بیماری خطرناک ویا مزمن است.مطالعات اخیر به این نتیجه رسیده اند که گناه می تواند یکی از نشانه های مهم متمایز کننده افسردگی باشد.بیماران افسرده بیشتر احساس گناه را به مدت طولانی در خود حفظ می کردند.براساس دیدگاه روان کاوی احساس گناه حاکی از تعارض بین خود و فراخود است.احساس گناه از خصوصیات افسردگی درونزاد وپسکوتیک است(پور افکاری,1373) .

 

کیفیت زندگی به احساسات,انتظارات,اعتقادات وپندار های فرد بستگی دارد.بدین معنا که حتما باید توسط خود شخص براساس نظر او ونه فرد جایگزین تعیین کرد لذا در مطالعات کیفیت زندگی ارزیابی خود فرد از سلامت وبا خوب بودنش عامل کلیدی می باشد(نازنجات,1387,رستمی صالحی,1378).

 

کامنس کیفیت زندگی ذهنی را به عنوان یک مفهوم چند بعدی تعریف کرده است به نظر او کیفیت زندگی شامل هفت حوزه زندگی می شود که هر کسی بر حسب اهمیتی که هر حوزه برای او دارد آن را مورد ارزیابی قرار می دهد.لذا این هفت حوزه وزن های مختلفی از دید مردم پیدا می کند.این هفت حوزه که از آن به عنوان شاخص های کیفیت زندگی یاد می کند شامل موارد زیر است:1-بهزیستی جسمانی 2-بهداشت 3-بهره وری 4-صمیمیت 5-امنیت 6-اجتماع 7-بهزیستی عاطفی(چیپور و همکاران,2002).

 

پژوهش شولمن در سال 1998نشان داده است که آموزش مهارتهای زندگی در برابر استرس های خانوادگی و تأثیر آن بر کیفیت زندگی موفقیت آمیز بوده است(شولمن ، 1998) .

 

شاید بتوان گفت که ارتباط ، یکی از قدیمی ترین و در عین حال عالی ترین دستاوردهای بشر بوده است . ارتباط در گذشته برای انسان اولیه ،علاوه بر کارکرد هایی که در جهت حفظ حیات و یاری گرفتن از دیگران داشته ،زمینه ساز فعالیت های اجتماعی و سرآغازی برای زندگی اجتماعی بوده است .ارتباط اساسا میان دو یا چند نفر اتفاق می افتد و ما همه در طول روز با افراد مختلف ارتباط برقرار می کنیم بر قراری ارتباط به دلایل مختلفی مانند وقت گذرانی ،بررسی مسایل شغلی و فردی، بیان انتظارات و توقعات و…صورت می گیرد. اما به هر حال هیچ نوع ارتباطی ،جز به دلیل احساس نیاز شدید انسان ،برای برقراری تعامل اجتماعی به وقوع نمی پیوندد چرا که برقرار کردن ارتباط با دیگران بسیاری از نیاز های او را برطرف می کند (معین الدین ،1386) .

 

هر روز به گونه های مختلف با یکدیگر در ارتباط هستیم تا اندیشه ، احساسات و تمایلات خود را به دیگران منتقل کنیم و میزان علاقه و احترام خود را نشان دهیم و رنج و اندوه و شادمانی و خرسندی و شک و دودلی خود را با دیگران در میان بگذاریم . یک ارتباط ساده یا یک مجموعه ارتباطات، خواسته یا ناخواسته ، از پیش تعیین شده یا اتفاقی ، فعال یا منفعل، به هر حال یکی از ابزارهای کلیدی ارضای نیازها ، کسب نتایج و متجلی ساختن آرزوهای ماست . روابط مطلوب یا نامطلوب، شکل دهنده ی بخش عمده ای از اوقات روزانه ی ماست (همان منبع) .

 

سازمان بهداشت جهانی نیز کیفیت زندگی را اینگونه تعریف می کند:درک افراد از جایگاهشان در زندگی با توجه به بافت فرهنگی ونظام ارزشی که در آن زندگی می کنند در این حالت در ک افراد از زندگی در ارتباط با اهداف,انتظارات,ملاکها,عقایدشان می باشد.سازمان بهداشت جهانی مفهوم وسیعی از کیفیت زندگی را مد نظر قرار می دهد که این مفهوم تلفیقی از سلامت فیزیکی,وضیعت روانشناختی,سطح استقلال,روابط اجتماعی,اعتقادات فردی و ارتباط این عوامل با ویژگیهای محیطی می باشد(سازمان بهداشت جهانی,1993).

 

بیشتر روانشناسان طرفدار استفاده از مفهوم ذهنی کیفیت زندگی بوده و معتقدند که رفاه هر فرد یا گروه از افراد دارای اجزای عینی وذهنی است.اجزای عینی رفاه یا بهزیستی با آنچه که به طور معمول به عنوان استاندارد زندگی یا سطح زندگی نامیده می شود ارتباط دارد و اجزای ذهنی آن به کیفیت زندگی اطلاق می شود(شیخاوندی,1388).

 

 

افسردگی یکی از اختلالات روانی است ودر سال15 میلیون نفر از آن آسیب می بینند.افسردگی اختلالی است که خصوصیت عمده آن تغییرخلق است و شامل احساس غمگینی که ممکن است که از نومیدی خفیف تا احساس یاس شدید نوسان داشته باشد این تغییر خلق در رفتار,کارآیی و اعمال فیزیولوژیک فرد مشخص می شود.از دیدگاه شناختی افسردگی در بین افرادی رخ می دهد که شناختی منفی نسبت به خود دارند خود ارزیابی های زیان بخشی را نشان می دهند و سبک اسنادی بدبین دارند(بک[3],1979,به نقل از حیدری,1384) .

 

شخص سالم کسی است که از لحاظ روانی شاد،از لحاظ جسمانی سالم و از لحاظ سیاسی آگاه و از لحاظ فرهنگی دانسته و رسیده باشد. خانواده به عنوان کوچکترین واحد اجتماعی،نخستین پایگاه اجتماعی و بهترین آموزشگاه برای رشد، آموزش و پرورش،شکل گیری شخصیت و تکوین هویت کودکان در آینده است. در تمامی کشورها،خانواده را همان اصل اجتماعی شدن کودکان می دانند (بانکی ، 1387) .

 

ما ارتباط برقرار می کنیم تا کسب اعتبار کنیم،شکوه و گلایه کنیم،به یکدیگر کمک کنیم،عقاید خود را ابراز کنیم،به توافق برسیم،ناسزا بگوییم،ادب خود را نشان دهیم،ترغیب و تشویق کنیم،با دیگران دوست شویم،معاشرت کنیم،مبادله و معامله کنیم،دست نیاز به یکدیگر دراز کنیم،اطلاعات و اخبار را رد وبدل کنیم.مهارت در ایجاد ارتباط مناسب با دیگران بر توانایی ها و اعتماد به نفس ما می-افزاید،استعداد و دست آورد هایمان را می نمایاند و احترام و قدردانی دیگران را جلب می کند(معین الدین ،1386) .

 

انسان در طول رشد خود پیوسته برای بقا و رشد خویش محتاج ارتباط است. انسان برای بازیافتن سلامتی خود مشکلاتی را با پزشکان در میان می گذارد؛ضمن اینکه کارایی در ارتباطاتش بر نوع شغلی که به دست می آورد و بهایی که بابت نیازهای اساسی خود،همچون مراقبت های پزشکی،غذا و مسکن می پردازد،تأثیر می گذارد. همچنین شواهد حاکی از این است که بین سلامت جسمی انسان و ارتباطش با دیگران رابطه ی نزدیکی وجود دارد (وود ، 1379) .

 

رشد اجتماعی نه تنها درسازگاری انسان با اطرافیان مؤثر است بلکه همیشه در میزان موفقیت شغلی و پیشرفتهای آینده ی اجتماعی نیز تأثیر دارد. هرچقدر که انسان بیشتر می آموزد و تجربه -های زیادی می اندوزد،بیشتر به این واقعیت پی می برد که از راه مبادله ی عواطف و احترام به دیگران  رضایت به دست می آورد و روز به روز بیشتردرک می کند که احساس مفید بودن و خوشبختی او، به میزان رشد اجتماعی اش بستگی دارد (همان منبع) .

 

پژوهش های مختلف نشان داده اند که بسیاری از مشکلات بهداشتی و اختلالات روانی –عاطفی، ریشه های روانی اجتماعی دارند. توانایی های روانی اجتماعی عبارت اند از گروهی از توانایی ها که فرد را برای مقابله ی مؤثر و پرداختن به کشمکش ها و موقعیت های زندگی یاری می دهد. علاوه بر این،مطالعات نشان داده اند که ارتقای مهارتهای زندگی و توانایی های روانی اجتماعی در بهبود زندگی مؤثر است. این توانایی ها فرد را قادر می سازد تا در ارتباط با سایر انسانها، محیط و فرهنگ خود، مثبت و سازگارانه عمل کرده و سلامت روانی خود را تأمین کند. همه ی ما در زندگی روزمره ی خود با چالش ها و مشکلاتی مواجه می شویم و با این حال هر کس می کوشد به شیوه ی خاص خود به مسائل پاسخ دهد. برخی هنگام روبرو شدن با مشکلات می کوشند با ارزیابی درست و منطقی موقعیت،و با استفاده از راهبردهایی مثل مسئله گشایی،تفکر مثبت و مقابله  سازگارانه با مسائل، بهترین راهکارهارا ارائه دهند و در مسیر مناسبی قدم بردارند و برخی سعی می کنند به روشهایی مثل پناه بردن به الکل،مواد مخدر و سایر راهبردهای ناکارآمد، از رویارویی با مشکل اجتناب کنند. عیب عمده ی این نوع راهبردهای اجتنابی آن است که در کوتاه مدت مؤثر واقع می شوند و به فرد آرامش می دهند اما در دراز مدت پیامد های منفی زیادی دارند و فرد را از داشتن احساس خود کارآمدی، عزت نفس و خود ارزشمندی محروم می سازند (اسکندری ، 1386).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اهداف کلی :  این تحقیق عبارت است از :

 

 

• تعیین رابطه افسردگی وکیفیت زندگی در بین زنان شهرستان میاندوآب.

 

 

اهداف جزئی این تحقیق عبارتند از:

 

 

• بررسی میزان ارتباط سلامت جسمانی افسردگی با کیفیت زندگی در بین زنان.

 

• بررسی میزان ارتباط سلامت روانی افسردگی با کیفیت زندگی در بین زنان.

 

• بررسی میزان ارتباط روابط اجتماعی افسردگی با کیفیت زندگی در بین زنان.

 

• بررسی میزان ارتباط محیط زندگی افسردگی با کیفیت زندگی در بین زنان .

 

 

 

 

• بین سلامت جسمانی کیفیت زندگی با افسردگی در بین زنان رابطه وجود دارد.

 

• بین سلامت روانی کیفیت زندگی با افسردگی در بین زنان رابطه وجود دارد.

 

• بین روابط اجتماعی کیفیت زندگی با افسردگی در بین زنان رابطه وجود دارد.

 

• بین محیط زندگی کیفیت زندگی با افسردگی در بین زنان رابطه وجود دارد.

 

 

 

 

افسردگی:به حالتی از خلق گفته می شود مانند:بی روحیه بودن,بی توان بودن,احساس فقدان,نومیدی وبیهوده بودن که از بی رغبتی وبد بینی حکایت می کند وشوق,شادی وخوش بینی به عنوان نمونه های متضاد آن است(خواجه پور تادوانی,1369).

 

 

سلامت جسمانی : نبودن بیماری و نبودن معلولیت و ناتوانی و بهره مندی انسان از یک حالت رفاه و آسایش در جنبه جسمانی، سلامت جسمانی یا تندرستی نامیده می شود (اصفهانی ، 1383).

 

سلامت روانی : WHO (2004) حالتی از بهباشی (آرامش و آسایش) که در آن فرد توانایی های شخصی خودراشناخته،می تواند با فشارهای طبیعی (معمولی) زندگی،مقابله کند؛می تواند بهره وری و ثمردهی شغلی داشته باشد و قادر است در جامعه نقش مهمی داشته باشد یعنی در جامعه مشارکت  معناداری داشته باشد (سازمان بهداشت جهانیWHO،2004) کارکردهای روانی موفق که نتیجه آن فعالیت های مثمرثمر، روابط رضایت بخش اجتماعی با دیگران و توانایی سازگاری با تغییرات و مقابله با ناگواری هاست (همان منبع) .

 

روابط اجتماعی : روابط اجتماعی را می توان به صورت مدیریت مفید روابط حقوقی و فرهنگی تعریف کرد (جرمی کین،2009) .

 

روابط اجتماعی یک واژه ی فراگیر بوده و شامل سیاست اجتماعی و مدیریت اجتماعی است که هردو با زمینه های علوم سیاسی و علوم اقتصادی پیوند نزدیکی دارند (مظاهری راد، 1388) .

 

 

1-13. محدودیتهای تحقیق ……. 21

 

1-14. تعریف مفهومی متغیرهای تحقیق………………………………… 22

 

1-14-1. تبادل دیدگاهها و ارزشها ………………………………………… 22

 

1-14-2. کار تیمی ………………. 22

 

1-14-3. مشارکت کارکنان……. 22

 

1-14-4. عزت نفس……………………………………………. 22…………………………………………

 

1-14-5. روحیه خود کنترلی کارکنان……………………………… 22

 

1-14-6. تعهد سازمانی………….. 23

 

1-14-7. روحیه انتقادپذیری کارکنان……………………………… 23

 

1-14-8. کانون کنترل بیرونی کارکنان……………………………… 23

 

1-14-9. شایستگی افراد در سازمان………………………………………… 23

 

1-14-10. نوع دوستی…….. 24-23

 

1-14-11. خیرخواهی…………… 24

 

 

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

1-14-12. وجدان کاری……….. 24

 

1-14-13. توجه به عامل راستگویی و ترویج آن در سازمان…….. 25-24

 

1-14-14. عدالت سازمانی…….. 25

 

1-14-15. فرهنگ سازمانی……. 25

 

1-14-16. نوآوری سازمانی……. 25                                                                                                                                              

 

1-14-17. سیستم مناسب پاسخگویی………………………….. 25

 

1-14-18 کوچک سازی سازمانی…………………………………… 26-25

 

1-14-19. ساختار سازمانی ارگانیکی……………………………. 26

 

1-14-20. هویت شغل کارکنان. 26

 

1-14-21. اهمیت شغل کارکنان 26

 

1-14-22. شفافیت نقشها و مسؤلیتها………………………………………… 26

 

1-14-23. استقلال شغلی کارکنان…………………………………… 27-26

 

1-14-24. مشروعیت مدیران            ………………………………………………………………………………………………27

 

1-14-25. تفویض اختیار به کارکنان………………………………………………………………………………………………27

 

1-14-26. بالنده سازی کارکنان…………………………………………………………………………………………………….27

 

1-14-27. مهارتهای  ارتباطی………………………………………………………………………………………………………..27

 

1-14-28.احساس توانمندی کارکنان………………………………………………………………………………………..28-27

 

1-14-29. سیستم مناسب ارتباطی در سازمان……………………………………………………………………………………28

 

1-14-30. استقرار سیستم مناسب اطلاع رسانی در سازمان…………………………………………………………………..28

 

1-15. تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………..28

 

1-15-1. عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان…. …………………………………………………………..28

 

1-15-2. عوامل کار گروهی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان… ………………………………………….29

 

1-15-3. عوامل فردی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان. ……………………………………………….30-29

 

1-15-4. عوامل ویژگیهای شخصیتی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان….. ……………………………..30

 

1-15-5. عوامل سازمانی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان……………………………………………..31-30

 

1-15-6. عوامل شغلی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان………………………………………………………31

 

1-15-7. عوامل مدیریتی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان …………………………………………………31

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

1-15-8. عوامل توانمندی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان…………………………………………..32-31

 

1-15-9. عوامل ارتباطی مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان………………………………………………….32

 

1-16. توسعه اعتماد…………………………………………………………………………………………………………………..32

 

فصل دوم

 

ادبیات تحقیق

 

بخش اول:

 

اعتماد

 

2-1. مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….35

 

2-2. اهمیت و ضرورت تحقیق………………………………………………………………………………………………..39-35

 

2-3. مفهوم اعتماد…………………………………………………………………………………………………………………41-40

 

2-4. واژه شناسی اعتماد…………. …………………………………………………………………………………………….42-41

 

2-5. تعریف اعتماد………………………………………………………………………………………………………………..44-43

 

2-6. انواع اعتماد…………………………………………………………………………………………………………………..44-48

 

2-7. دیدگاههای مختلف در مورد اعتماد…………………………………………………………………………………………48

 

2-7-1. نظریه تعادل……………………………………………………………………………………………………………….49-48

 

2-7-2. دیدگاههای ترکیبی اجتماعی……………………………………………………………………………………………..49

 

2-8. ابعاد اعتماد در بیان اندیشمندان………………………………………………………………………………………….53-50

 

2-9. کارکردهای اعتماد…………………………………………………………………………………………………………55-53

 

2-10. بی اعتمادی و پیامدهای کمبود اعتما.د……………………………………………………………………………………55

 

2-11. مزایای اعتماد……………………………………………………………………………………………………………….57-55

 

2-12. پیامدهای کمبود اعتما.د…………………………………………………………………………………………………59-58

 

2-13. پیامدهای اعتماد بالا در سازمان……………………………………………………………………………………….59-58

 

2-14. عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد……………………………………………………………………………………………62-60

 

الف)عوامل کار گروهی

 

1.تبادل دیدگاهها و ارزشها………………………………………………………………………………………………………63-62

 

 

2. سطح تعاون و همکاری……………………………………………………………………………………………………….64-63

 

2. کار تیمی…………………………………………………………………………………………………………………………67-64

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

 

4. مشارکت کارکنان………………………………………………………………………………………………………………68-67

 

ب) عوامل فردی

 

 

1. عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………………..71-69

 

1. روحیه خود کنترلی کارکنان………………………………………………………………………………………………..72-71

 

1. تعهد سازمانی…………………………………………………………………………………………………………………….74-73

 

1. شایستگی افراد در سازمانها…………………………………………………………………………………………………..75-74

 

ج)عوامل ویژگیهای شخصیتی

 

 

1. نوع دوستی……………………………………………………………………………………………………………………….76-75

 

1. قاطعیت…………………………………………………………………………………………………………………………….77-76

 

1. خیرخواهی……………………………………………………………………………………………………………………………..78

 

1. پیروی از وجدان………………………………………………………………………………………………………………………79

 

1. توجه به عامل راستگویی و ترویج آن در سازمان………………………………………………………………………82-79

 

د) عوامل سازمانی

 

 

1. عدالت سازمانی………………………………………………………………………………………………………………….84-82

 

1. فرهنگ سازمانی…………………………………………………………………………………………………………………86-84

 

1. نوآوری سازمانی……………………………………………………………………………………………………………………..86

 

1. سیستم مناسب پاسخگویی……………………………………………………………………………………………………88-86

 

1. کوچک سازی سازمانی………………………………………………………………………………………………………91-88

 

1. ساختار سازمانی ارگانیکی……………………………………………………………………………………………………94-91

 

ه) عوامل شغلی

 

 

1. هویت شغل کارکنان………………………………………………………………………………………………………………..94

 

1. اهمیت شغل کارکنان………………………………………………………………………………………………………….95-94

 

1. استقلال شغلی………………………………………………………………………………………………………………………….95

 

و)عوامل مدیریتی)

 

 

1. مشروعیت مدیران…………………………………………………………………………………………………………………….95

 

1. تفویض اختیار به کارکنان……………………………………………………………………………………………………96-95

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

ز) عوامل توانمندی

 

 

1. بالنده سازی کارکنان…………………………………………………………………………………………………………..99-97

 

1. مهارتهای ارتباطی…………………………………………………………………………………………………………….100-99

 

1. احساس توانمندی کارکنان………………………………………………………………………………………………102-100

 

ط) عوامل ارتباطی)

 

 

1. سیستم مناسب ارتباطی در سازمان………………………………………………………………………………………103-102

 

1. استقرار سیستم مناسب اطلاع رسانی در سازمان…………………………………………………………………….104-103

 

بخش دوم

 

پیشینه تحقیق

 

2-2. مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………105

 

2-2-1. الف) تحقیقات انجام شده در خارج از کشور……………………………………………………………….105-107

 

2-2-1. ب) تحقیقات انجام شده در داخل کشور…………………………………………………………………… 111-107

 

فصل سوم

 

روش تحقیق

 

3-1. روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………114-113

 

3-2. جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………………114.

 

3-3. ابزار جمع آوری اطلاعات……………………………………………………………………………………………………114

 

3-4. مقیاسهای پرسشنامه……………………………………………………………………………………………………..116-115

 

3-5. روایی و پایایی ابزار جمع آوری اطلاعات……………………………………………………………………….117-116

 

3-6. روش تجزیه و تحلیل داده های آماری……………………………………………………………………………………118

 

فصل چهارم

 

تجزیه و تحلیل داده های آماری

 

4-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………120

 

بخش اول

 

4-2. توصیف آماری سؤالات پرسشنامه…………………………………………………………………………………125-121

 

بخش دوم

 

4-3. تجزیه و تحلیل آماری استنباطی داده های آماری……………………………………………………………………..131

 

4-4. تحلیل عاملی اکتشافی………………………………………………………………………………………………….135-134

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

اولویت بندی عوامل موثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان………………………………………………..156-148

 

فصل پنجم

 

نتیجه گیری و پیشنهادها

 

5-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………158

 

5-2. بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………….161-158

 

5-3. پیشنهادها

 

5-3-1. الف) پیشنهادها در راستای نتایج تحقیق……………………………………………………………………….167-162

 

5-3-1. ب) پیشنهادها برای محققان آتی………………………………………………………………………………………..168

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

============================================================================

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

جدول شکل3-1مقاس رتبه ای داده های مربوط به سؤالات پرسشنامه عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد….. 115

 

شکل3-2. مقیاس رتبه ای داده های مربوط به سؤالات پرسشنامه اعتماد………………………………………. 116

 

شکل3-3. آزمون پایایی سؤالات مربوط به پرسشنامه اعتماد…….. 117

 

شکل3-4. آزمون پایایی سؤالات پرسشنامه عوامل مؤثر بر توسه اعتماد……………………………………………. 117……………………………………….

 

جدول4-1. توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال جنسیت…………………………….. 121

 

جدول4-2. توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالوضعیت تأهل……………….. 122

 

جدول4-3. توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سن………………………………………. 123

 

جدول4-4.  توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سطح تحصیلات…………………. 124

 

جدول4-5. توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت……………………………………….. 125

 

جدول4-6. توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات توسعه اعتماد………………. 129-126

 

جدول4-7. توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات اعتماد………………………………. 130

 

جدول4-8. نتایج آزمون نسبت مربوط به اعتماد بین مدیران و کارکنان …………………………… 131

 

جدول4-9. پایایی اولیه پرسشنامه………………………………………. 132

 

جدول4-10. نقش هر یک از سؤالات توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان در پایایی کل مقیاس…………………………. 133

 

جدول4-11. کفایت نمونه گیری………………………………………. 134

 

جدول4-12. نتایج اشتراک استخراجی…………………………. 135

 

جدول4-13. تبیین واریانس….. 136

 

جدول4-14. ماتریس چرخش یافته بارهای عاملی سؤالات توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان….. 138-137

 

جدول4-15. اثر متغیرهای نهفته درون زا بر متغیرهای مشاهده y………………………………. 146-144

 

جدول4-16. اثر کل متغیرهای نهفته برون زا بر متغیرهای نهفته درون زا………………………………………. 147

 

جدول4-17. شاخصهای نیکوئی برازش الگوی توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان………………. 147

 

جدول4-18. نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل کار گروهی مؤثر بر توسعه اعتماد………………….. 148

 

جدول4-19.  نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل فردی مؤثر بر توسعه اعتماد……………………… 149

 

جدول4-20. نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل ویژگیهای شخصیتی مؤثر بر توسعه اعتماد………………………………………. 150

 

جدول4-21.  نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل سازمانی مؤثر بر توسعه اعتماد…………………….. 151

 

جدول4-22. نتایج آزمون فریدمن مربوط به شغلی مؤثر بر توسعه اعتماد……………………………… 152

 

جدول4-23. نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل مدیریتی مؤثر بر توسعه اعتماد…………………….. 153

 

جدول4-24.  نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل توانمندی مؤثر بر توسعه اعتماد…………………….. 154

 

جدول4-25. نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل ارتباطی مؤثر بر توسعه اعتماد…………………….. 155

 

جدول4-26. نتایج آزمون فریدمن مربوط به عوامل هشتگانه مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان……………………………. 156

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

 

============================================================================

 

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

 

شکل1-7. مدل تحلیلی تحقیق…. 13

 

شکل1-8. مدل عملیاتی مؤثر بر توسعه اعتماد……………………….. 17

 

شکل1-10. مدل عملیاتی اعتماد 20

 

شکل2-1. انواع اعتماد و درجه پیوستار اعتماد……………………… 46

 

شکل  2-3. مزایای به کارگیری اعتماد در سازمان …………………. 56

 

شکل4-1. نمودار درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات جنسیت………………………………………. 121

 

شکل4-2. نمودار درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات وضعیت تأهل………………………………… 122

 

شکل4-3. نمودار درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات سن….. 123

 

شکل4-4. نمودار درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات سطح تحصیلات…………………………. 124

 

شکل4-5. نمودار درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤالات سابقه خدمت……………………………… 125

 

شکل4-6. نمودارتحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم متغیر اعتماد بر اساس بار عاملی………………….. 140

 

شکل4-7. نمودارتحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم متغیر اعتماد بر اساس ضریب معناداری………… 142

 

 

 

 

 

 

• مقدمه

 

اعتماد دانش وسیعی است که دربردارنده مفاهیم مهمی برای مطالعه است زیرا قادر به هماهنگی رفتارهای انسانی است ودر دهه های گذشته توسط محققانی ازرشته های مختلف مانند: روان شناسان، اقتصاددانان، دانشمندان علوم اجتماعی و نیز بازاریابان، مورد مطالعه قرار گرفته است.

 

واژه اعتماد، یکی از اصطلاحات بین المللی و سازمانی است که در متون آکادمیکی و تاریخی دو خاستگاه علمی و ارزشی برای آن قایل هستند، از طرفی نیز محققان رشته های مختلف مانند: روان شناسان، اقتصاددانان و دانشمندان علوم اجتماعی و حتی بازاریابان نسبت به این بحث علاقه خود را نشان داده ا ند. در ادبیات دینی و ارزشی واژه ی اعتماد عامل مؤثر در ایجاد تعادل بوده و با واژگانی مانند: همکاری، صداقت، وفاداری، صمیمیت، امید و دگرخواهی همراه شده است.

 

واژه اعتماد در شاکله ی سازمان ها، عنصری اساسی در روابط انسانی به کار می رود و عامل اساسی در رقم زدن هماهنگی و مشارکت است. و مزایای فوق العاده ای در ایجاد همبستگی، رشد، روحیه کاری و حتی کاهش غیبت و احساس تعلق به سازمان، نوآوری، افزایش بهره وری و کاهش اختلاف نظر بین کارکنان  بوده است.       

 

اعتماد و توسعه آن درسازمانها، بیانی نوین از اندیشه ای کهن است که جای آن در روابط امروزی به خوبی نمایان و آشکار است و به کارگیری سازوکارهای آن می تواند در کسب نتایج مطلوب فردی و سازمانی مؤثر باشد.

 

اعتماد و توسعه آن تکنیکی است که انسانها در روابط  خود آن را بکار می گیرند. اما تاکنون بدان به عنوان تکنیک رفتاری که می شود آن را آموزش داد و در جایگاه های مختلف از آن بهره گرفت، نگریسته نشده است.

 

توجه به این مؤلفه حیاتی مهم، باعث تداوم روابط سالم، چه در سطح افقی و چه در سطح عمودی در سازمان می گردد.

 

 

 

1-2. بیان مسئله

 

یکی از وظایف اصلی مدیران ترغیب کارکنان به همکاری در جهت رسیدن به اهداف جمعی(سازمانی) می باشد علی رغم اهمیت آشکار همکاری برای رسیدن به موفقیت جمعی، کارکنان به سهولت متعهد به همکاری نمی شوند. به دلیل اینکه این همکاری ممکن است هزینه هایی برای آنان داشته باشد(از قبیل زمان، تلاش و منابع و غیره). بنابراین توانایی مدیران برای ایجاد انگیزه جهت مشارکت کارکنان، یک کلید حیاتی برای اثربخشی گروهی و سازمانی به شمار می رود و در این بین، اعتماد نقش مهم و میانجی را بر عهده داردCremer & Knippenberg, 2005 P.356)). از طرف دیگر با گسترش پدیده جهانی سازی اهمیت اعتماد در روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و سازمانی به طور چشمگیری مورد توجه قرارگرفته است. به طوری که اکثر صاحب نظران در علوم مختلف به اهمیت نقش اعتماد در سازمانها اشاره کرده اند. مطالعات ادبیات سازمانی نیز بر اهمیت اعتماد به عنوان پیش نیاز اثربخشی سازمانی تاکید داشته اند. اعتماد برای موفقیت سازمانی، انجام تغییرات مداوم در نقش ها و تکنولوژی ها و همچنین طراحی مشاغل و مسئولیت ها ضروری می باشد. اعتماد می تواند اثرات درون فردی و بین فردی ایجاد کند و روابط درون و برون سازمانی را تحت تأثیر قرار دهد. بالا بودن اعتماد درون سازمانی ضعف در سایر منابع لازم برای ارتقاء بهره وری را تا حدی جبران می کند. همچنین بالا بودن اعتماد درون سازمانی مساوی با بهبود رضایت شغلی،  تعهد سازمانی،  فضای اطمینان بین کارکنان، افزایش همکاری و همفکری، تقسیم و تسهیم اطلاعات، حل مسئله، تسهیل توانمندسازی، توانایی تغییر، یادگیری و نوآوری سازمانی، کاهش فشار روحی و روانی، کاهش عدم اطمینان نسبت به آینده، حل تعارضات و در نهایت ایجاد چارچوبی برای افزایش بهره وری سازمان می شود(دانایی فرد و همکاران، 1388، 60-61 ).

 

  اعتماد یکی از مباحث عمده جامعه شناسی است. اعتماد به عنوان مبنایی برای نظم اجتماعی در رشته ها و در سطوح مختلف قابل تحصیل است. اعتماد کلید اصلی برای توسعه روابط فردی به شمار       می رود. بلوم کوسیت و استاله^[1]  (2000 ) معتقدند که اعتماد نقش چشمگیری درافزایش مشارکت در سازمان ها دارد. اعتماد بین افراد و سازمانها باعث می شود تا تعاملات و روابط منظم و منطقی بین افراد     به وجود آید. همچنین اعتماد فرصتی را برای ایجاد همکاری سازمانها ایجاد می کند تا بر مبنای آن    سرمایه گذاری خود را افزایش دهند. طوسی^[2] (2002) وجود اعتماد در سازمان را از ویژگی های سازمان بالنده ذکر می کند،  او اعتماد را باور داشتن درستی دیگران می داند. از نظر رابینز ^[3] (2006) ویژگی عمده تیم هایی که عملکرد عالی دارند، اعتماد متقابل اعضا به یکدیگر است(فرهنگ و همکاران، 1389 ، 114).

 

 اعتماد یک عنصر بسیار مهم در ساختار روابط انسانی در سازمان ها می باشد و در واقع جنبه نامرئی و بی صدای سازمان های با عملکرد عالی می باشد. تحقیقات انجام شده، وجود رابطه بین اثربخشی سازمانی و شخصی را با سطوح عالی اعتماد تایید می کنند. اعتماد بر محیط کاری مثبت که از مشخصه های آن صداقت و روابط حمایتی است، تاکید دارد. اعتماد مبادله آزادانه عقاید و اطلاعات را میسر می سازد. اعتماد فرایند تصمیم گیری اثربخش را تقویت می کند. و عامل مهمی درتمایل افراد به مشارکت محسوب می شود.

 

 بروهن^[4] (2001) تاکید می کند که اعتماد یک عامل کلیدی در رویارویی سازمان با تهدیدات
می باشد.(Moye & Henkin, 2006,  PP.101-102)

 

  وجود جو اعتماد موجب تقسیم اطلاعات، تعهد به تصمیمات، رفتار شهروندی سازمانی^[5]، بهبود روحیه کارکنان و افزایش نوآوری می شود و به مدیریت اثر بخش سازمان ها کمک می کند. از این رو اندیشمندان مدیریت، اعتماد را عامل مهمی در همکاری و تعامل، سبک های رهبری، پیش فرض های مدیریت نسبت به کارکنان، تغییر و بالندگی سازمانی، مشارکت، ارتباطات و قراردادهای اجتماعی           می دانند(قلی پور و همکاران، 1388).

 

مؤلفه حیاتی که باعث تداوم روابط  سالم، چه در سطح افقی و چه عمودی در سازمان ها می شود اعتماد می باشد. اعتماد هم در بردارنده ابعاد شناختی و هم دارای ابعاد عاطفی است(مطلبی و همکاران، 1388، 66). دانشمندان در ادبیات اعتماد خاطر نشان می کنند که افزایش در اعتماد به افزایش در تعهد منجر می شود تجزیه و تحلیل اعتماد، نشان می دهد که اثر مهم و شاخص اعتماد(در حوزه روان شناسی)، مشخصاً به نگرش هایی مانند تعهد و رضایت شغلی مرتبط می شود. از طرف دیگر، اعتماد و تعهد بر نتایج سازمانی اثر زیادی خواهد داشت و موفقیت یا شکست سازمانی را در پی خواهند داشت(خنیفرو زروندی، 1389) است.                   

 

اعتماد، تصمیم به اطمینان به دیگری است با این انتظار که او براساس یک توافق مشترک، عمل خواهد کرد. در هر سطحی از اعتماد، یک میزان معیار از ریسک به عنوان اینکه دیگری ممکن است براساس توافق عمل نکند، وجود دارد(اشجع و همکاران، 1388).

 

عوامل بسیاری بااعتماد بین مدیران و کارکنان مرتبط بوده وموثر می باشد. در تحقیق حاضر سعی گردیده است عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان در شرکت گاز تبریز با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی شناسایی و اولویت بندی گردد. بر همین منظور عوامل موثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان با مطالعه کتب ، مقالات ، تحقیقات پیشین و کسب نظر از کارشناسان امر به صورت اولیه به شرح زیر تعریف گردیده است که عوامل نهائی با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی احصا خواهد شد.

 

 

1. کار تیمی

 

1. تعهد سازمانی کارکنان

 

1. سطح تعاون و همکاری

 

1. مشارکت دادن کارکنان در تصمیمگیری

 

1. عزت نفس کارکنان

 

1. کانون کنترل درونی کارکنان

 

1. کانون کنترل بیرونی کارکنان

 

1. سیستم مناسب ارتباطی در سازمان

 

1. بالنده سازی کارکنان

 

1. نگرشها و ارزشهای مذهبی کارکنان

 

1. هویت شغلی کارکنان

 

1. اهمیت شغل کارکنان

 

1. استقلال شغلی

 

1. بازخور شغلی

 

1. استقرار سیستم مناسب اطلاع رسانی در سازمان

 

1. فرهنگ سازمانی

 

1. شفافیت نقشها و مسئولیتها در سازمان

 

1. وجود ثبات سازمانی

 

1. عدالت سازمانی

 

1. ساختار سازمانی مکانیکی

 

1. ساختار سازمانی ارگانیکی

 

1. شایستگی افراد در سازمان

 

1. مشروعیت مدیران

 

1. استقرار نظام پیشنهادها در سازمان

 

1. سیستم مناسب پاسخگویی

 

1. سیستم مناسب ارزیابی عملکرد

 

1. مهارتهای ارتباطی

 

1. صداقت

 

1. سبک رهبری انسان مدار مدیران

 

1. سبک رهبری کارمدار مدیران

 

1. تبادل دیدگاهها و ارزشها

 

1. پیروی از وجدان

 

1. کوچک سازی سازمانی

 

1. آموزش و بهسازی کارکنان

 

1. پرهیز از بهانه تراشی و ملامت

 

1. رازدار بودن

 

1. نوع دوستی

 

1. توجه به عامل راستگویی و ترویج آن در سازمان

 

1. در دسترس بودن

 

1. قاطعیت

 

1. نوآوری سازمانی

 

1. خیرخواهی

 

1. جدی بودن در امور

 

1. داشتن اعتبار

 

1. تفاهم درکلیه امور

 

1. وحدت نظر

 

1. تعامل مستمر بین مدیران و کارکنان

 

1. اجتناب از پرده پوشی و ابهام

 

1. هوش عاطفی کارکنان

 

1. حمایت از منافع یکدیگر

 

1. روحیه خودکنترلی کارکنان

 

1. روحیه ا نتقادپذیری

 

1. احساس توانمندی کارکنان

 

1. رضایت شغلی کارکنان.

 

1. تفویض اختیار به کارکنان

 

1. احترام

 

1. شفافیت چشم انداز و اهداف سازمانی

 

1. نظام مناسب پاداش وجبران خدمات

 

1. حمایت سازمانی

 

1. شایستگی مدیریتی

 

1. انسجام فکری

 

1. سنوات خدمت کارکنان

 

1. وظیفه شناسی

 

توسعه اعتماد بر اساس نظریه استیفن پی رابینز در پنج بعد؛

 

 

1. صداقت: دوستی، پاکی، یکرنگی، و دارای حقیقت بودن.

 

1. شایستگی: داشتن دانش و مهارت در زمینه های فنی و روابط انسانی.

 

1. ثبات و پایداری: قابلیت اعتماد و توان پیش بینی و قضاوت خوب، به هنگام رویارویی با اوضاع و شرایط مختلف.

 

1. وفاداری: حفظ آبرو، حیثیت و اسرار دیگری.

 

1. روراستی: تبادل نظر و دادن اطلاعات به صورت آزاد(رابینز، 1378).

 

تعریف گردیده است.

 

 

 

1-3. سؤال آغازین

 

سؤالات آغازین تحقیق حاضر عبار است از:

 

 

1. عوامل مؤثر برتوسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان شرکت گاز تبریز کدامند؟

 

1. الویت بندی عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان شرکت گاز تبریز چگونه است؟

 

 

 

1-4. اهمیت و ضرورت تحقیق

 

 اعتماد یک عنصر سازمانی مهم برای موفقیت سازمان است.روابط مبتنی بر اعتماد متقابل به طور گسترده ای به عنوان یکی از مهمترین عوامل موفقیت در سازمانها و شرکتهای موفق شناخته                   می شود(1995، Mcallister).

 

اهمیت اعتماد به این دلیل است که مدیران به دنبال درک و شناخت چگونگی ایجاد همکاری مؤثر در سازمانها می باشد. اعتماد عامل کلیدی است زیرا همکاری را به وجود می آورد(تیلور، 2003).  بدون وجود اعتماد مدیران به کارکنان، کارکنان به مدیران و کارکنان به همکاران خود، سازمان به اهدافش نخواهد رسید. صاحبنظران عنوان می کنند که اعتماد برای موفقیت سازمانها عامل حیاتی است به این دلیل که همکاری منابع انسانی را برای اجرای استراتژی های سازمانی تضمین می کند(1995، Mcallister).

 

در مجموع اعتماد به عنوان نیروی مثبت تسهیل کننده همکاری در نظرگرفته می شود. (erturk, 2008).

 

          با توجه به این که امروزه توسعه اعتماد امری حیاتی تلقی می شود لذا شناسایی موانع و مشکلات و عوامل مؤثر بر آن از اهمیت و ضرورت بالایی برخوردار است. سطوح پایین اعتماد سبب کاهش بهره وری، فقدان نوآوری و ضربه وارد کردن به فرایند تصمیم گیری می شود از سوی دیگر سطوح بالای اعتماد سبب افزایش روحیه کارکنان، کاهش غیبت ، افزایش نوآوری سازمانی و کمک به مدیریت تغییر مؤثر می باشد. پس توصه می شود که سازمانها به دنبال ایجاد یک جو آکنده از اعتماد باشند. باید توجه داشت که ایجاد اعتماد، یک فرایند ساده نیست بلکه پدیده ای پویاست و مزایایی که از اعتماد ناشی می شود آن را          با ارزش تر می کند(الوانی و همکاران، 1380).    

 

          اعتماد دوگانه مدیر – کارمند به عنوان کلید عاملی، کلیدی که بر رفتارها در سازمان اثر می گذارد شناخته شده است.

 

         اعتماد به مدیر میزان ادراک و اعتقاد شخصی کارکنان در این مورد است که مدیر نهایتاً به نفع کارکنان عمل خواهد کرد.

 

         اگر کارکنان به مدیران اعتماد داشته باشند، این اعتقاد در آنها شکل می گیرد که سازمان کار درست را برای کارکنان انجام خواهد داد. در آن صورت، کارکنان احساس یگانگی، عضویت و شناسایی با سازمان خواهند داشت. در ضمن اگر در سازمان اعتماد وجود داشته باشد، کارمند احساس می کند که شغل او برای موفقیت سازمان ضروری است. علاوه بر این کارکنان اضطراب کمتری داشته و اثر مثبت بیشتری بر سازمان خواهند داشت(Erturk , 2008).

 

بر این اساس شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان شرکت گاز تبریز می تواند مدیران سازمان را در جهت برنامه ریزی آتی و اقدامات لازم برای تحقق اهداف، همیاری و همراهی نماید. از این رو تحقیق در این خصوص اهمیت و ضرورت دارد.

 

 

 

1-5. اهداف تحقیق 

 

 هدف کلی تحقیق حاضر شناسائی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر توسعه اعتماد بین مدیران و کارکنان شرکت گاز تبریز می باشد و در راستای این  هدف، اهداف زیر دنبال می شود؛

 

 

1. تعیین میزان اعتماد بین مدیران و کارکنان شرکت گاز تبریز؛