2-2-1- مفهوم سود و وجه نقد و اهمیت آن­ها………………………………………………………………………………15

 

2-2-2- مفهوم سود درگزارشگری مالی………………………………………………………………………………………..16

 

2-2-3- تجزیه و تحلیل صورت­های مالی…………………………………………………………………………………….18

 

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

2-2-4-­ فرصتهای رشدوساختار سرمایه(اهرم)……………………………………………………………………………….20

 

2-2-5-­ فرصت­های رشد و سود تقسیمی……………………………………………………………………………………..21

 

2-2-6- فرصت­های رشد و کیفیت سود……………………………………………………………………………………….23

 

2-3- چرخه­ی عمر شرکت………………………………………………………………………………………………………….24

 

2-4- جریان نقد آزاد………………………………………………………………………………………………………………….26

 

2-4-1- ﺟﺮﻳﺎن ﻧﻘﺪ آزاد ﻫﺮ ﺳﻬﻢ………………………………………………………………………………………………….26

 

2-4-2- ﺑﺎزده ﺟﺮﻳﺎن ﻧﻘﺪ آزاد………………………………………………………………………………………………………27

 

2-4-3- ﺟﺮﻳﺎن ﻧﻘﺪ آزاد ﺑﺮای شرکت……………………………………………………………………………………………27

 

2-4-4- جریان نقد عملیاتی………………………………………………………………………………………………………..28

 

2-5- تعریف مدیریت جریان­های نقدی………………………………………………………………………………………..29

 

2-5-1- انگیزه شرکت ها از مدیریت جریان های نقدی………………………………………………………………….29

 

2-5-2- انگیزه افزایش رفاه سهامداران………………………………………………………………………………………….31

 

2-5-3- انگیزه تسهیل قابلیت پیش بینی………………………………………………………………………………………..31

 

2-5-4- افزایش رفاه مدیریت……………………………………………………………………………………………………..31

 

2-6- روش­های مدیریت جریان های نقدی…………………………………………………………………………………..32

 

2- 7- رابطه میان مدیریت جریان نقدی و تئوری اثباتی حسابداری…………………………………………………..34

 

2-8- فرصت­های رشد، تداوم سود و بازده جریان­های نقد آزاد………………………………………………………..34

 

2-9- نتیجه­گیری و ارائه مدل مفهومی پژوهش……………………………………………………………………………….37

 

2-10- پژوهش­های داخلی  ………………………………………………………………………………………………………..38

 

2-11- پژوهش­های خارجی  ……………………………………………………………………………………………………..40

 

2-12-­ خلاصه­ی فصل………………………………………………………………………………………………………………42

 

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

 

3-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………..44

 

3-2- روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….45

 

عنوان                                                                                                                  صفحه

 

3-3- قلمرو پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….45

 

3-3-1- قلمرو موضوعی پژوهش………………………………………………………………………………………………..45

 

 

3-3-2- قلمرو زمانی پژوهش……………………………………………………………………………………………………..45

 

3-3-3- قلمرو مکانی پژوهش……………………………………………………………………………………………………..45

 

3-4- فرضیه­های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………45

 

3-5- متغیرهای پژوهش و نحوه سنجش آن­ها  ……………………………………………………………………………..46

 

3-5-1- جریان­های نقدی آزاد  …………………………………………………………………………………………………..46

 

3-5-2- جریان نقد آزاد هر سهم  ……………………………………………………………………………………………….47

 

3-5-3- بازده جریان نقد آزاد  ……………………………………………………………………………………………………47

 

3-5-4- فرصت­های رشد  …………………………………………………………………………………………………………47

 

3-5-5-  تداوم سود  ………………………………………………………………………………………………………………..48

 

3-5-6- علامت اختصاری متغیرها  ……………………………………………………………………………………………..49

 

3-6- جامعه­ی آماری پژوهش………………………………………………………………………………………………………49

 

3-7- روش گردآوری اطلاعات و داده­های پژوهش………………………………………………………………………..50

 

3-8- روش کلی تحلیل داده­ها  …………………………………………………………………………………………………..50

 

3-9- روش­های آماری  ……………………………………………………………………………………………………………..51

 

3-10- مدل پژوهش  ………………………………………………………………………………………………………………..51

 

3-10-1- روش آزمون فرضیه­ها  ……………………………………………………………………………………………….51

 

3-10-2- تحلیل رگرسیون  ………………………………………………………………………………………………………52

 

3-10-2-1­- ضریب تعیین…………………………………………………………………………………………………………..53

 

3-10-2-2­- ضریب همبستگی …………………………………………………………………………………………………..54

 

3-10-2-3­- آزمون کلموگروف اسمیرنوف ………………………………………………………………………………….54

 

3-10-3­- آزمون معنادار بودن R………………………………………………………………………………………………….54

 

3-10-4­- آزمون معنادار بودن در الگوی رگرسیون  ………………………………………………….. …………………56

 

عنوان                                                                                                                  صفحه

 

3-10-4-1­- آزمون معنادار بودن معادله رگرسیون  ………………………………………………………………………..56

 

3-10-4-2­- آزمون معنادار بودن ضرایب  ……………………………………………………………………………………57

 

3-10-5­- تعیین صحت مدل رگرسیون و بررسی تاثیر مدل ارائه شده……………………………………………….57

 

3-10-6­- آزمون دوربین- واتسون ………………………………………………………………………………………………58

 

3-11- خلاصه­ی فصل …………………………………………………………………………………………………………….59

 

فصل چهارم:تحلیل داده­های پژوهش

 

4-1-­ مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….61

 

4-2­- یافته های توصیفی…………………………………………………………………………………………………………….61

 

4-3­­-آزمون نرمال بودن داده ها…………………………………………………………………………………………………….65

 

4-4­- همبستگی…………………………………………………………………………………………………………………………68

 

4-4-1­- مفهوم معنی داری در همبستگی……………………………………………………………………………………….68

 

4-4-2- رگرسیون……………………………………………………………………………………………………………………..69

 

4-4-3- آزمون دوربین- واتسون………………………………………………………………………………………………….69

 

4-5­- آزمون فرضیه­ها…………………………………………………………………………………………………………………70

 

4-5-1- آزمون فرضیه اول  ………………………………………………………………………………………………………..70

 

4-5-2- آزمون نرمال بودن خطاها………………………………………………………………………………………………..73

 

4-5-3- آزمون فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………….82

 

4-5-4- آزمون نرمال بودن خطاها………………………………………………………………………………………………..84

 

4­-6­­­- خلاصه‌ی فصل………………………………………………………………………………………………………………….94

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادهای پژوهش

 

5-1­­- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….96

 

5-­2­- نتایج آزمون فرضیه‌ها…………………………………………………………………………………………………………96

 

5-2-1­­- نتیجه آزمون فرضیه اول………………………………………………………………………………………………….96

 

5-2-2­­- نتیجه آزمون فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………98

 

عنوان                                                                                                                  صفحه

 

5-2-3­­- خلاصه نتایج پژوهش…………………………………………………………………………………………………….99

 

5-3­­- مقایسه نتایج پژوهش حاضر با پژوهش­های قبلی…………………………………………………………………100

 

5-4­- محدودیت‌های انجام پژوهش……………………………………………………………………………………………101

 

5-­5­- پیشنهادهای حاصل از پژوهش…………………………………………………………………………………………..101

 

5-­5-­1­­- پیشنهادات مبتنی بر فرضیه­ها…………………………………………………………………………………………101

 

5-­5-2­­- پیشنهاد برای پژوهش­های آتی……………………………………………………………………………………….102

 

5-6­­- خلاصه فصل………………………………………………………………………………………………………………….102

 

فهرست منابع

 

منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………………………….130

 

منابع غیرفارسی………………………………………………………………………………………………………………………..132

 

فهرست جداول

 

جدول 3-1- علامت اختصاری متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………….49

 

جدول 4-1- علامت اختصاری متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………….62

 

جدول 4- 2- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق در صنایع پتروشیمی…………………………………………………….62

 

جدول 4- 3- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق در صنایع غذایی………………………………………………………….63

 

جدول 4- 4- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق در صنایع خودرو………………………………………………………..63

 

جدول 4- 5- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق در صنایع دارویی…… ………………………………………………….64

 

جدول 4- 6- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق در صنایع سیمان………………………………………………………….64

 

جدول 4-7- نتیجه آزمون کولموگوروف- اسمیرنوف برای نرمال بودن متغیر FCFY در صنایع مورد مطالعه ……………………………………………..65

 

جدول 4-8- ضریب همبستگی پیرسون…………………………………………………………………………………………71

 

جدول 4-9- خلاصه مدل رگرسیون……………………………………………………………………………………………..75

 

جدول 4-10- نتایج تحلیل واریانس یکطرفه………………………………………………………………………………….76

 

جدول 4-11- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت پتروشیمی……………………………………………..77

 

جدول 4-12- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت غذایی…………………………………………………..78

 

عنوان                                                                                                                  صفحه

 

جدول 4-13- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت خودرو………………………………………………….79

 

جدول 4-14- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت دارویی…………………………………………………80

 

جدول 4-15- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت سیمان…………………………………………………..81

 

جدول 4-16- ضریب همبستگی پیرسون………………………………………………………………………………………83

 

جدول 4-17-خلاصه مدل رگرسیون…………………………………………………………………………………………….87

 

جدول 4-18- نتایج تحلیل واریانس یکطرفه………………………………………………………………………………….88

 

جدول 4-19- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت پتروشیمی……………………………………………..89

 

جدول 4-20- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت غذایی…………………………………………………..90

 

جدول 4-21- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت خودرو………………………………………………….91

 

جدول 4-22- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت دارویی…………………………………………………92

 

جدول 4-23- نتایج ضریب رگرسیون چندمتغیره در صنعت سیمان…………………………………………………..93

 

جدول 4-24- جمع­بندی نتایج فرضیه­ها  ……………………………………………………………………………………..94

 

جدول5-1- خلاصه نتایج آزمون فرضیه­ها…………………………………………………………………………………….99

 

جدول5-2- مقایسه نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش­های قبلی………………………………………………..100

 

فهرست نمودارها

 

نمودار 4-1- احتمال نرمال بودن متغیر وابسته در صنایع پتروشیمی…………………………………………………..66

 

نمودار 4-2- احتمال نرمال بودن متغیر وابسته در صنایع غذایی………………………………………………………..66

 

نمودار 4-3- احتمال نرمال بودن متغیر وابسته در صنایع خودرویی……………………………………………………67

 

نمودار 4-4- احتمال نرمال بودن متغیر وابسته در صنایع دارویی……………………………………………………….67

 

نمودار 4-5- احتمال نرمال بودن متغیر وابسته در صنایع سیمان………………………………………………………..68

 

نمودار 4-6- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه اول برای صنایع پتروشیمی………………………………….73

 

نمودار 4-7- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه اول برای صنایع غذایی……………………………………….73

 

نمودار 4-8 – توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه اول برای صنایع خودرویی…………………………………74

 

نمودار 4-9- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه اول برای صنایع دارویی………………………………………74

 

عنوان                                                                                                                  صفحه

 

نمودار 4-10- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه اول برای صنایع سیمان……………………………………..75

 

نمودار 4-11- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه دوم برای صنایع پتروشیمی……………………………….85

 

نمودار 4-12- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه دوم برای صنایع غذایی…………………………………….85

 

نمودار 4-13- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه دوم برای صنایع خودرویی………………………………..86

 

نمودار 4-14- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه دوم برای صنایع دارویی……………………………………86

 

نمودار 4-15- توزیع خطاهای مدل رگرسیون فرضیه دوم برای صنایع سیمان…………………………………….87

 

فهرست پیوست­­ها

 

پیوست الف-1- ………………………………………………………………………………………………………………………103

 

پیوست الف-2- ………………………………………………………………………………………………………………………105

 

پیوست الف-3- ………………………………………………………………………………………………………………………112

 

پیوست الف-4- ………………………………………………………………………………………………………………………118

 

پیوست الف-5- ………………………………………………………………………………………………………………………124

 

 

 

 

 

چکیده

 

در این پژوهش تحلیل جامعی روی تاثیرفرصت­­های رشد شرکت و تداوم سود بر بازده جریان­های نقدی آزادبا تأکید بر نوع صنعت در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل 5 صنعت فعال (صنایع سیمان، پتروشیمی، غذایی، خودرویی و دارویی) در بورس اوراق بهادار تهران می­باشد. قلمرو زمانی پژوهش شامل یک دوره پنج ساله بر اساس صورت­های مالی سال­های 1386 الی 1391 صنایع مورد مطالعه است. این پژوهش شامل یک فرضیه اصلی می­باشد که به دو فرضیه فرعی تقسیم می­شود، جهت آزمون فرضیات از آزمون رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شده است.طبق بررسی­های بدست آمده از آزمون فرضیه فرعی اول مبنی بر اینکه فرصت­های رشد شرکت بر بازده جریان­های نقدی آزاد تاثیر دارد، مشخص گردید فرضیه فوق در صنایع پتروشیمی، دارویی و سیمان تایید می­گردد. هر چند که فرضیه فوق در صنایع غذایی و خودرویی رد می­گردد، طبق آزمون فرضیه فرعی دوم مبنی بر اینکه تداوم سود بر بازده جریان­های نقدی آزاد تاثیر دارد، مشخص گردید فرضیه فوق در کلیه صنایع مورد مطالعه رد می­گردد.

 

واژه های کلیدی:بازده جریان نقد آزاد، بورس اوراق بهادار تهران، تداوم سود، فرصت­های رشد.

 

مقدمه

 

در 

 

 

2-1بیان مساله…………………………………………………………………………………………. 3

 

3-1- اهمیت و ضرورت پژوهش………………………………………………………………… 4

 

4-1- هدف پژوهش…………………………………………………………………………………. 5

 

5-1- سؤال‌های پژوهش……………………………………………………………………………. 5

 

6-1- فرضیه‌های پژوهش………………………………………………………………………….. 5

 

7-1-قلمرو تحقیق………………………………………………………………………………………5

 

1-7-1-قلمرو زمانی تحقیق ……………………………………………………………………6

 

2-7-1- قلمرو موضوعی تحقیق………………………………………………………………..6

 

3-7-1-قلمرو مکانی تحقیق……………………………………………………………………….6

 

8-1-متغیر های پژوهش……………………………………………………………………………. 6

 

1-8-1- متغیرهای مستقل…………………………………………………………………….. 6

 

2-8-1- متغیر وابسته…………………………………………………………………………… 7

 

3-8-1- متغیرهای کنترل………………………………………………………………………. 7

 

9-1- ساختار پژوهش………………………………………………………………………………. 9

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش………………………………………………………………. 11

 

2-1- مقدمه………………………………………………………………………………………….. 11

 

2-2- مبانی نظری………………………………………………………………………………….. 14

 

2-2-1-تعریف مالکیت……………………………………………………………………… 18

 

2-2-1-1-مالکیت حقیقی و اعتباری……………………………………………….. 19

 

2-2-1-2-عوامل پیدایی مالکیت اعتباری………………………………………….. 16

 

2-2-2-نفوذ و کنترل…………………………………………………………………………. 20

 

2-2-2-1-گروه­بندی مالکیت و کنترل………………………………………………. 20

 

2-2-2-2-نفوذ و کنترل از دیدگاه استانداردها……………………………………. 25

 

2-2-3-حاکمیت شرکتی…………………………………………………………………….. 35

 

2-2-3-1-حاکمیت شرکتی در شرکت­ها و مؤسسات اقتصادی………………. 40

 

2-2-3-1-1- تعریف حاکمیت شرکتی……………………………………….. 40

 

2-2-3-1-2- مالکیت شرکت­ها………………………………………………… 41

 

2-2-3-1-3- انواع حاکمیت شرکتی…………………………………………… 42

 

2-2-3-1-4- حاکمیت شرکتی در قوانین ایران……………………………… 43

 

2-2-4-ساختارهای مالکیت ……………………………………………………………….. 45

 

2-2-4-1- آیا ساختار مالکیت بر کارایی شرکت تأثیر دارد؟ …………………. 47

 

 

2-2-4-2- مالکیت خانوادگی………………………………………………………… 49

 

2-2-4-3 مالکیت نهادی(سرمایه گذاران نهادی)…………………………………. 53

 

2-2-5- اهداف سیاست تقسیم سود……………………………………………………………..61

 

2-2-6-سیاست تقسیم سود…………………………………………………………………………62

 

2-2-6-1سیاست های تقسیم سود……………………………………………………………62

 

2-2-6-1-1-سیاست تقسیم سود منظم………………………………………………65.

 

2-2-6-1-2 سیاست تقسیم سود نامنظم……………………………………………..69

 

2 -2-6-1-3-سیاست تقسیم سود باقیمانده………………………………………. . 70

 

2-3-پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………71

 

2-3-1-پیشینه مالکیت خانوادگی…………………………………………………………………….71.

 

2-3-1-1-پژوهش خارجی………………………………………………………………………….71.

 

2-3-1-2-پژوهش داخلی……………………………………………………………………………71

 

2-3-2-پیشینه مالکیت نهادی (سرمایه گذاران نهادی)…………………………………………71

 

2-3-2-1-پژوهش خارجی………………………………………………………………………..75

 

2-3-2-2-پژوهش داخلی………………………………………………………………………….79

 

2-3-3-پیشینه سیاست تقسیم سود……………………………………………………………………..81

 

2-3-3-1-پژوهش خارجی……………………………………………………………………………81

 

2-3-3-2-پژوهش داخلی……………………………………………………………………………..83

 

2-4-خلاصه فصل………………………………………………………………………………………….85

 

فصل سوم: روش اجرای پژوهش……………………………………………………………………………

 

3-1- مقدمه……………………………………………………………………………….. …………89

 

3-2- تعریف پژوهش…………………………………………………………………………….. 90

 

3-3- فرضیه‌های پژوهش………………………………………………………………………… 91

 

3-4- متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………….. 92

 

3-4-1- متغیرهای مستقل…………………………………………………………………… 94

 

3-4-2- متغیر وابسته………………………………………………………………………… 94

 

3-4-3- متغیرهای کنترل…………………………………………………………………….. 95

 

3-5- قلمرو تحقیق…………………………………………………………………………………….96

 

3-5-1-  قلمرو موضوعی تحقیق…………………………………………………………….96

 

3-5-2- قلمرو  زمانی تحقیق………………………………………………………………….96

 

3-5-3-  قلمرو  مکانی تحقیق………………………………………………………………..96

 

3-6- جامعه آمار……………………………………………………………………………………….97

 

3-7- روش گردآوری داده­ها……………………………………………………………………. 98

 

3-8-روش تجزیه و تحلیل داده­ها و آزمون فرضیه­ها………………………………………. 99

 

3-8-1-رگرسیون چند متغیره…………………………………………………………….. 100

 

3-8-2-رگرسیون لجستیک……………………………………………………………….. 101

 

3-8-3-روشهای آزمون فرضیات………………………………………………………… 102

 

3-8-4- ضریب تعیین و ضریب تعیین تصحیح شده……………………………….. 103

 

3-8-5- آزمون معنادار بودن در الگوی رگرسیون……………………………………. 105

 

3-8-5-1- آزمون معنادار بودن معادله رگرسیون……………………………….. 105

 

3-8-5-2- آزمون معنادار بودن ضرایب………………………………………….. 106

 

3-8-6- روش استفاده از داده‌ها…………………………………………………………. 107

 

3-8-7- آزمون ریشه واحد در داده‌های ترکیبی………………………………………. 112

 

3-8-7-1- آزمون‌های لوین و لین (LL)………………………………………… 114

 

3-8-8- آزمون‌های هم‌جمعی داده‌های ترکیبی……………………………………….. 116

 

9-9-خلاصه فصل……………………………………………………………………………….. 134

 

 

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها……………………………………………………………… 121

 

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………… 121

 

4-2- آزمون فرضیه ها…………………………………………………………………………… 121

 

4-2-1- بررسی پایایی متغیرهای پژوهش………………………………………………….. 122

 

4-2-2 بررسی آمار توصیفی متغیرهای پژوهش………………………………………….. 123

 

4-2-3- بررسی همبستگی بین متغیرها در سطح کل شرکت­ها…….……..…..….. 124

 

4-2-4- آزمون فرضیه­های پژوهش ………………………………………………………..125

 

4-3- خلاصه فصل………………………………………………………………………………. 132

 

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادها………………………………………………………………. 134

 

5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………… 134

 

5-2- مروری بر تحقیق………………………………………………………………………….. 135

 

5-3-بحث و نتیجه­گیری ……………………………………………………………..…..……..137

 

          5-3–1– بحث و نتیجه­گیری حاصل از فرضیه اول و سوم پژوهش………………137

 

         5-3–2– بحث و نتیجه­گیری حاصل از فرضیه دوم و چهارم پژوهش…………….138

 

        5-3-3- بحث و نتیجه­گیری حاصل از فرضیه پنجم پژوهش……………..…..……139

 

        5-3-4- بحث و نتیجه­گیری حاصل از فرضیه پنجم پژوهش……………..….……140

 

5-4- محدودیت­های پژوهش…………………………………………………………………. 141

 

5-5- پیشنهادهای پژوهش……………………………………………………………………… 141

 

5-5-1- پیشنهادهای حاصل از یافته­های پژوهش‌……………………………………. 141

 

5-5-2- پیشنهاد برای پژوهش‌های آینده………………………………………………. 142

 

5-6- خلاصه فصل………………………………………………………………………………. 143

 

منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………. ………165

 

الف- منابع فارسی…………………………………………………………………………. 165

 

ب- منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………….. 168

 

پیوست ها و ضمائم

 

مقدمه

 

بر پایه تئوری نمایندگی )فاما[1]و جنسن[2]، 1983 (وجود تضادمنافع، موجب نگرانی مالکان(سهامداران) می شود تاجایی که آن ها برای اطمینان از تخصیص بهینه ی منابع خود از سوی مدیران، اقدام به بررسی وارزیابی عملکرد مدیران می کنند. به مرور زمان، مشخص شده است که برخی از تصمیم های مدیران ممکن است موجب اتلاف منابع شرکت واز بین رفتن ثروت مالکان شود. از سوی دیگر، مدیران همواره به دنبال این بوده اند تا ضمن حداکثر نمودن منافع خود، به مالکان این اطمینان را بدهند که تصمیم های اتخاذ شده از سوی آنها، در جهت منافع مالکان است (نمازی 156:1384).

 

درمورد شرکت های خانوادگی[3]، اعضای خانواده به عنوان مالک قسمتی از سهام شرکت، مدیرشرکت نیز هستند؛ بنابراین، این افراد هم مالک هستند وهم نماینده . تازمانی که از این دیدگاه به شرکت نگاه شود، مشکل چندانی در روابط نماینده- مالک به وجود نخواهد آمد؛ ولی باید توجه کرد که در برخی از شرکت ها، افزون بر اعضای خانوادگی، افراد دیگری نیز صاحب سهام شرکت هستندکه در سمت های مدیریتی شرکت، جای ندارند . بنابراین، این امکان وجود دارد که اعضای خانوادگی عضوهیات مدیره ، به زیان سایر سهامداران عمل کنند واز این طریق، ثروت خود را افزایش دهند (فاما و جنسن،  5:1983) . افزون بر آن، هیات مدیره ی متشکل از اعضای خانوادگی، معمولا نسبت به هیات مدیره ی سایر شرکت ها، پاداش کمتری دریافت می کنند. اعضای خانوادگی عضو هیات مدیره معمولا کم تر به طرح های انگیزشی واکنش نشان می دهند وبیش تر به فکر حداکثر کردن ارزش شرکت هستند که این امر باعث می شود اطلاعات به راحتی در اختیار سایر سهامداران قرار نگیرد (مک کوناگی و زیمرمن[4]،541:1994).                 افزون بر آن، بر اساس یک دیدگاه دیگر، به دلیل ایجاد حسن شهرت در بلند مدت، شرکت های خانوادگی تشویق می شوند از فعالیت های نظیر مدیریت سود که اثر کوتاه مدت دارد، پرهیز کنند (ونگ[5]، 626:2006).

 

از طرفی بررسی ساختار بازار  سرمایه در کشورهای توسعه یافته ودر حال توسعه ای که متعهد به پیشرفت در بازارسرمایه خود هستند، نشان می دهد که سرمایه گذاران نهادی سهم قابل توجهی از بازار سرمایه  و تولید ملی را به خود اختصاص داده و روز به روز  بر اهمیت نقش آنها در نظام مالی و تقویت فضای رقابتی  افزوده می شود و این گروه از سهامداران در بازار سرمایه به عنوان سهامدار مسلط ایفای نقش  می کنند.

 

سهامداران نهادی نسبت به سرمایه گذاران شخصی(اشخاص حقیقی سرمایه گذار)در تجزیه وتحلیل صورت های مالی  توانایی و مهارت بیشتری دارند. از آن جا که هدف اصلی سهامداران نهادی از سرمایه گذاری  در سهام شرکت ها دست یابی به سود و نهایتا افزایش ثروت آن ها است . رقم سود گزارش شده و نیزسود توزیع شده شرکت ها از اهمیت خاصی برخودار است زیرا قیمت بازار سهام شدیدا ٌ تحت تاثیر سود گزارش و توزیع شده شرکت ها قرار دارد وبه این ترتیب  سهامداران نهادی احتمالاٌ تلاش خواهند کرد تادر اتخاذ تصمیم های اثر گذار بر سود گزارش شده و سود توزیع شده  شرکت ها تاثیر گذار باشند و حتی ممکن است  که به منظور دست یابی به اهداف خود، فشارهایی نیز به مدیریت  شرکت ها وارد نمایند.

 

با عنایت به اهمیت سیاست های تقسیم سود و تاثیر گذاری بالقوه ساختار مالکیت شرکت ها(مالکیت نهادی[6] و مالکیت خانوادگی[7]) بر آن،تحقیق حاضر انجام شده است . در این پژوهش ارتباط مالکیت خانوادگی و مالکیت نهادی در سیاست تقسیم سود مور برسی قرار می گیرد.

 

1-2) بیان مساله:

 

برای سالیان متمادی در گذشته اقتصاد دانان فرض می‌کردند که تمامی گروه‌های مربوط به یک شرکت جهانی برای یک هدف مشترک فعالیت می‌کنند. اما در 30 سال گذشته موارد بسیاری از تضاد منافع بین گروه‌ها و چگونگی مواجهه شرکت‌ها با این گونه تضادها توسط اقتصاد‌دانان مطرح شده است (فاما و جنسن 1983) این موارد به طور کلی تحت عنوان «تئوری نمایندگی[8]» در حسابداری مدیریت بیان می‌شود. طبق تعریف رابطه نمایندگی قراردادی است که بر اساس آن صاحب کار یا مالک نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب و اختیار تصمیم‌گیری را به او تفویض می‌کند.

 

در روابط نمایندگی، هدف مالکان حداکثر سازی ثروت است و لذا به منظور دست‌یابی به این هدف بر کار نماینده نظارت می‌کنند و عملکرد او را مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

 

اما در شرکت‌های خانوادگی4، اعضای خانواده به عنوان مالک قسمتی از سهام شرکت مدیر شرکت نیز هستند بنابراین، این افراد هم مالک هستند و هم نماینده تا زمانی که از این دیدگاه به شرکت نگاه شود مشکل چندانی در روابط نماینده ـ مالک به وجود نخواهد آمد ولی باید به این نکته توجه کرد که در برخی از شرکت‌ها، افزون بر اعضای خانوادگی، افراد دیگری نیز صاحب سهام شرکت هستند که در سمت‌های مدیریتی شرکت جایی ندارند. بنابراین این امکان وجود دارد که اعضای خانوادگی عضو هیأت مدیره به زیان سایر سهامداران عمل کنند و از این طریق ثروت خود را افزایش دهند.

 

در این صورت سوال مطرح این است که: آیا متفاوت بودن نوع مالکیت شرکت‌ها بر سیاست تقسیم سود آنها تأثیر دارد؟ یعنی اگر مالکان شرکت را گروه‌های مختلف، مانند اعضای خانواده، دولت، مؤسسات مالی، بانکها و شرکت‌های دیگر تشکیل دهنده سیاست تقسیم سود آنها چگونه خواهد بود؟

 

وجود کدامیک از این ترکیب‌های متفاوت مالکیت در تقسیم سود بیشتر مؤثرتر است؟

 

بدین ترتیب برای دست یابی به پاسخ سوالات بالا تصمیم‌گیرندگان و سرمایه‌گذاران به نوع ترکیب مالکیت شرکت توجه خواهند کرد. بنابراین بررسی شرایط بین مالکیت خانوادگی1 و مالکیت نهادی2 با سیاست تقسیم سود3 برای سرمایه گذاران خرد که به دنبال کسب سود بیشتر هستند ضروری و مفید به نظر می رسد.

 

1-3) اهمیت و ضرورت پژوهش:

 

در این پژوهش سعی می شود مشخص شود کدام یک از مالکیت خانوادگی ومالکیت نهادی سود بیشتری را پرداخت می کند وبر این اساس نوع مالکیتی راکه سودبیشتری را پرداخت می کند به سرمایه گذاران خرد که به دنبال کسب سود بیشتر هستند معرفی کنیم.

 

 

 

1-4) هدف پژوهش :

 

هدف این پژوهش بررسی سیاست تقسیم سود در شرکت های با مالکیت خانوادگی و شرکت های با مالکیت نهادی در بورس اوراق بهادار تهران است. تا مشخص نماید که آیا سیاست تقسیم سود در شرکتهای با مالکیت خانوادگی و مالکیت نهادی به گونه ای با اهمیت متفاوت است یا خیر؟ بنابراین، این مطالعه تفاوت های مهم بین شرکت های با مالکیت خانوادگی و مالکیت نهادی را در سیاست تقسیم سود که برای سهامداران به ویژه سهامداران خرد امری مهم است به گونه ای تجربی نشان می دهد و مرزهای دانش مالی و حسابداری را در این زمینه گسترش می دهد.

 

1-5) سوال پژوهش:

 

آیا بین مالکیت خانوادگی و مالکیت نهادی در سیاست تقسیم تفاوت معنی داری وجود دارد؟

 

1-6) فرضیه های پژوهش:

 

فرضیه اول پژوهش: “مالکیت خانوادگی” در سیاست تقسیم سود تاثیر دارد.

 

فرضیه دوم پژوهش: “مالکیت نهادی” در سیاست تقسیم سود تاثیر دارد.

 

فرضیه سوم پژوهش: “مالکیت خانوادگی” در میزان تقسیم سود تاثیر دارد.

 

فرضیه چهارم پژوهش: “مالکیت نهادی” در میزان تقسیم سود تاثیر دارد .

 

فرضیه پنجم پژوهش: “سیاست تقسیم سود” در شرکت­های با مالکیت خانوادگی ولی مالکیت نهادی بالا و پایین تفاوت دارد.

 

فرضیه ششم پژوهش: “میزان تقسیم سود” در شرکت­های با مالکیت خانوادگی ولی مالکیت نهادی بالا و پایین تفاوت دارد.

 

 

 

 

 

1-7) قلمروتحقیق:

 

یکی از مباحث مهم در هر تحقیق که برای ممانعت از وارد شدن به حوزه‌هایی غیرمرتبط با موضوع تحقیق و همچنین خارج شدن از محدوده‌ی زمانی و مکانی، باید مد نظر محقق قرار گیرد، قلمرو تحقیق می‌باشد. قلمرو این تحقیق، که به بررسی تاثیر مالکیت خانوادگی و مالکیت نهادی در سیاست تقسیم سود شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می

 

 

2-3 عدم‌تقارن اطلاعاتی.. 18

 

2-3-1 نظریه عدم‌تقارن اطلاعات… 19

 

2-3-2 پیامدهای عدم‌تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه. 20

 

2-4 فراوانی بند‌های گزارش حسابرس… 23

 

2-4-1 هدف حسابرسی و انواع اظهارنظر حسابرسی.. 26

 

2-4-2 تأثیر اظهارنظر حسابرسان بر قیمت سهام. 26

 

2-5 پیشینه تحقیق.. 28

 

2-5-1 پیشینه داخلی.. 28

 

2-5-2 پیشینه خارجی.. 40

 

2-6 مبانی نظری پژوهش…. 60

 

فصل سوم:روش اجرای تحقیق

 

3-1 پیشگفتار. 63

 

3-2 روش کلی تحقیق.. 63

 

3-3 جامعه آماری.. 64

 

3-4 نمونه آماری.. 65

 

3-4-1 حجم نمونه و کفایت آن. 65

 

گیری و دلیل انتخاب… 66

 

3-5 روش گردآوری داده‌ها 66

 

3-6 ابزار گردآوری داده‌ها 66

 

3-7 روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها 67

 

3-7-1 روش‌های آماری.. 67

 

3-7-2 مدل تحقیق.. 68

 

3-7-2-1 مدل ریاضی تحقیق.. 68

 

3-7-2-2 تعریف متغیر‌ها 68

 

3-7-2-3 نحوه اندازه‌گیری متغیر‌ها 69

 

3-7-2-4 دسته بندی متغیر‌ها 72

 

3-7-2-5 رابطه بین متغیر‌ها 72

 

3-7-2-6 اندازه‌گیری رابطه. 73

 

3-7-3 نرم افزارها 73

 

فصل چهارم:بیان یافته‌ها

 

4-1 پیشگفتار. 75

 

 

 

4-2 توصیف جامعه و نمونه آماری.. 76

 

4-3 توصیف یافته‌ها 77

 

4-4 تحلیل یافته‌ها 79

 

4-4-1 تحلیل پیش فرض‌ها 79

 

های استفاده از مدل تابلویی.. 85

 

3 تحلیل روابط بین متغیرها 88

 

1 رابطه بین هزینه سرمایه با تعداد بندهای شرط و تعداد بندهای بعد از اظهارنظر. 88

 

2 رابطه بین عدم‌تقارن اطلاعاتی با تعداد بندهای شرط و تعداد بندهای بعد از اظهارنظر. 93

 

فصل پنجم:تلخیص، نتیجه‌گیری و پیشنهادها

 

5-1 پیشگفتار. 99

 

5-2 خلاصه پژوهش…. 99

 

5-3 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه طبق شرایط متغیرها 101

 

5-4 نتیجه گیری کلی.. 105

 

5-5  پیشنهادها 106

 

5-5-1 پیشنهادهای کاربردی بر مبنای نتایج تحقیق.. 106

 

5-5-2 پیشنهادهای کاربردی بر مبنای تحقیقات آتی.. 107

 

5-6 محدودیتهای پژوهش…. 108

 

پیوست الف:نام شرکتهای جامعه آماری.. 111

 

. 112

 

منابع و مأخذ:

 

منابع فارسی.. 120

 

منابع لاتین.. 122

 

منابع اینترنتی.. 124

 

 

 

جدول(1-2):خلاصه تحقیقات انجام شده در داخل کشور. 45

 

جدول(2-2):خلاصه تحقیقات انجام شده در خارج از کشور. 54

 

جدول (1-3): نحوه استخراج جامعه. 65

 

جدول(1-4):توصیف شرکت‌های نمونه آماری.. 76

 

جدول (2-4):  اندازه شاخص‌های آمار توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق.. 78

 

جدول(3-4):  بررسی فرض نرمال بودن متغیرها 80

 

جدول(4-4):  بررسی فرض نرمال بودن متغیرهای تبدیلی.. 81

 

جدول (5-4):  نتایج آزمون ناهمسانی وایت… 82

 

جدول ( 6-4): بررسی فرض استقلال خطاها 84

 

جدول :(7-4) ضرایب همبستگی متغیرهای مستقل.. 85

 

86

 

جدول (9-4) : نتایج آزمون هاسمن(انتخاب بین اثرات ثابت و تصادفی) 88

 

جدول (10- 4): برآورد رگرسیونی برای رابطه بین هزینه سرمایه با تعداد بندهای بعد از اظهارنظر و تعداد بندهای شرط 89

 

جدول (11- 4): ضریب همبستگی بین تعداد بندهای بعد از اظهارنظر و تعداد بند  شرط با هزینه سرمایه در شرکتهای بزرگ و کوچک    91

 

جدول (12- 4): ضریب همبستگی بین تعداد بندهای بعد از اظهارنظر و تعداد بند شرط با هزینه سرمایه در شرکتهای با ریسک بالا و پایین   92

 

جدول (13- 4): برآورد رگرسیونی برای رابطه بین عدم‌تقارن اطلاعاتی و تعداد بندهای بعد از اظهارنظرو تعداد بند شرط.. 93

 

جدول (14- 4): ضریب همبستگی  بین تعداد بندهای بعد از اظهارنظر و تعداد بند شرط با عدم‌تقارن اطلاعاتی در شرکتهای بزرگ و کوچک    95

 

جدول (15- 4): ضریب همبستگی بین تعداد بندهای بعد از اظهارنظر و تعداد بند شرط با عدم‌تقارن اطلاعاتی در شرکتهای با ریسک بالا و پایین   96

 

جدول (16-4):خلاصه یافته‌های حاصل از بررسی ارتباط بین متغیرهای پژوهش…. 97

 

جدول(5-1): نتیجه گیری کلی فرضیات… 106

 

 

 

 

 

نمودار(1-3):مدل مفهومی تحقیق.. 68

 

نمودار(1-4) :بررسی نرمال بودن خطاهای بین فراوانی بند‌های گزارش حسابرس و اطلاعات نامتقارن. 81

 

نمودار(2-4): :بررسی نرمال بودن خطاهای بین فراوانی بند‌های گزارش حسابرس و هزینه سرمایه. 82

 

 

 

 

 

چکیده

 

در این تحقیق، رابطه بین فراوانی بندهای گزارش حسابرس با اطلاعات نامتقارن و هزینه سرمایه در بورس اوراق بهادار تهران را موردبررسی قرار دادیم. تحقیق موردنظر از جهت هدف،  یک تحقیق کاربردی است. ازلحاظ نوع طرح تحقیق به جهت تکیه‌ بر اطلاعات تاریخی، پس رویدادی است و روش استنتاج آن استقرایی و از نوع همبستگی می‌باشد.

 

تحقیق حاضر شامل یک فرضیه اصلی ودو فرضیه فرعی می‌باشد. جامعه مطالعاتی پژوهش حاضر شرکت‌های  پذیرفته‌ شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی یک دوره پنج‌ساله (سال‌های1392-1388) می‌باشد. درنهایت با توجه به محدودیت‌های تحقیق اطلاعات مربوط به 102 شرکت جمع‌آوری گردید و سپس با استفاده از جدول مورگان تعداد 81 شرکت به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب گردید

 

 

2-5 پیشینه تحقیقات.. 20

 

2-5-1 تحقیقات انجام‌شده در خارج از کشور 20

 

2 تحقیقات داخلی.. 32

 

2-6 جمع‌بندی ادبیات تحقیق.. 36

 

2-7 مدل مفهومی تحقیق.. 40

 

 

 

فصل سوم:روش اجرای تحقیق

 

3-1 مقدمه 43

 

3-2 روش کلی تحقیق.. 43

 

3-3 جامعه آماری.. 44

 

3-4 حجم نمونه و کفایت آن.. 44

 

3-4-1 روش نمونه گیری و دلیل استفاده از آن.. 46

 

3-5 روش گردآوری داده‌ها 46

 

3-6 ابزار گردآوری داده‌ها 46

 

3-7 پایایی و اعتبار ابزار تحقیق.. 47

 

3-8 روش‌ها و ابزار تجزیه‌وتحلیل داده‏ها 47

 

3-8-1 مدل تحقیق.. 49

 

3-8-1-1 مدل ریاضی تحقیق.. 50

 

2 تعریف، دسته بندی و اندازه‌گیری متغیرها 50

 

3-8-1-3 رابطه بین متغیرها 51

 

3-8-1-4 اندازه‌گیری رابطه. 51

 

3-8-2 نرم‌افزارها 52

 

فصل چهارم:بیان یافته ها

 

4-1 مقدمه‏ 54

 

4-2 توصیف جامعه آماری.. 54

 

4-3 توصیف نمونه آماری.. 56

 

4-4 توصیف یافته‌ها 57

 

4-5 تحلیل پیش‌فرض‌ها 59

 

4-6 تحلیل رابطه بین نرخ سرمایه‌گذاری در موجودی‌ها و عدم قطعیت فروش… 71

 

4-7 جمع‌بندی.. 87

 

فصل پنجم:تلخیص،نتیجه گیری و پیشنهادها

 

 

 

5-1 مقدمه 93

 

5-2 خلاصه یافته‌ها 94

 

5-3 نتیجه‌گیری.. 99

 

5-4 پیشنهادهای تحقیق.. 103

 

5-4-1 پیشنهادهای کاربردی.. 103

 

5-4-2 پیشنهادهای تحقیقات آتی.. 104

 

5-5 محدودیت‌های تحقیق.. 105

 

پیوست الف: نام شرکتهای نمونه آماری.. 108

 

منابع و ماخذ:

 

منابع فارسی.. 111

 

منابع لاتین.. 113

 

منابع اینترنتی.. 116

 

 

 

جدول (2-1): خلاصه تحقیقات صورت گرفته در زمینه تحقیق حاضر. 36

 

جدول (3-1):  تعریف، دسته بندی و اندازه‌گیری متغیرها 51

 

جدول (4-1): توزیع جامعه آماری.. 55

 

جدول (4-2):  توزیع نمونه آماری.. 56

 

جدول (4-3):توصیف یافته‌های تحقیق.. 58

 

جدول (4-4):ضرایب چولگی و کشیدگی استاندارد. 60

 

جدول (4-5): نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای متغیر وابسته. 61

 

جدول (4-6):آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای متغیرهای مستقل.. 62

 

جدول (4-7):آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای متغیرهای مستقل پس از نرمال‌سازی.. 63

 

جدول (4-8):ارزیابی نرمال بودن توزیع خطاهای مدل برآوردی.. 64

 

جدول (4-9): ارزیابی نرمال بودن توزیع خطاها در مدل برآوردی.. 65

 

جدول (4-10):نتایج ارزیابی استقلال خطی متغیرهای مستقل (پیرسون) 66

 

جدول (4-11):آزمون هم خطی متغیرهای مستقل.. 68

 

جدول (4-12):آزمون همسانی واریانس‌ها (وایت) 69

 

جدول (4-13):خلاصه نتایج آزمون چاو 70

 

.. 71

 

جدول (4-15):برآورد پارامترهای رابطه موجودی و عدم قطعیت فروش… 77

 

جدول (4-16):اعتبار سنجی رابطه خطی بین متغیرها 85

 

جدول (4-17):تحلیل واریانس…. 86

 

جدول (4-18):جمع‌بندی ارتباط بین متغیرها 91

 

جدول (5-1):جمع‌بندی ارتباط بین متغیرهای مستقل و وابسته. 102

 

 

 

 

 

نمودار (3-1): مدل مفهومی تحقیق.. 50

 

نمودار (4-1): ارزیابی تأثیر عدم قطعیت مستقیم بر میزان سرمایه‌گذاری نسبی در موجودی‌ها 74

 

 

 

 

 

چکیده

 

طی سالیان اخیر متأثر از بی‌ثباتی در شرایط اقتصادی، شرایط تحمیلی سیاسی توسط دیگر کشورها، اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها، عدم قطعیت در فروش شرکت‌ها رو به فزونی نهاده است. هدف از این تحقیق، تعیین رابطه بین عدم قطعیت در فروش شرکت‌ها با نرخ رشد در سرمایه‌گذاری مربوط به موجودی‌های مواد و کالا با تکیه بر توان مالی بوده است. به این منظور به روش تصادفی ساده از بین شرکت‌های منتخب بورسی نمونه‌ای به حجم 132 شرکت از بین شرکت‌های منتخب بورسی انتخاب و عملکرد مالی آن‌ها در بازه زمانی 1388 تا 1392 موردمطالعه قرارگرفته است. نقدینگی، افزایش در توان مالی متأثر از اهرم مالی، سرمایه‌گذاری به نسبت فروش و رشد سرمایه‌گذاری به‌عنوان سنجه‌های توان مالی، فروش‌های نامتقارن، تراز اعتباری و تفاضل فروش و میزان سرمایه‌گذاری در موجودی‌ها به‌عنوان سنجه‌های عدم قطعیت در فروش به‌عنوان متغیرهای مستقل و نرخ رشد در سرمایه‌گذاری موجودی مواد و کالا به‌عنوان متغیر وابسته انتخاب‌شده‌اند. پس از ارزیابی برقراری پیش‌فرض‌های استفاده از رگرسیون خطی مشتمل بر نرمال بودن توزیع متغیرها و باقی‌مانده‌ها، استقلال خطی متغیرهای مستقل و خطاهای مدل برآوردی، ثبات واریانس‌ها، همگنی واریانس‌ها و آزمون‌های چاو و هاسمن، از رگرسیون خطی مرکب مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی به‌منظور برآورد رابطه بین متغیرها استفاده شد. تحلیل ارتباط بین متغیرها، اعتبار سنجی رابطه برآوردی و تعمیم نتایج به جامعه آماری نشان داد که الف) بین کلیه سنجه‌های توان مالی با میزان سرمایه‌گذاری در موجودی‌های مواد و کالا رابطه مستقیمی وجود دارد. ب) بین کلیه سنجه‌های عدم قطعیت فروش با میزان سرمایه‌گذاری در موجودی‌های مواد و کالا رابطه مستقیمی وجود دارد. ج) رابطه خطی برآوردی از توضیح دهندگی در حد متوسطی برخوردار بوده است. د) نتایج مربوط به ارتباط بین متغیرها در سطح 99 درصد قابلیت تعمیم داشته است.

 

واژه‌های کلیدی:   عدم قطعیت فروش، توان مالی، سرمایه‌گذاری در موجودی‌ها، سرمایه‌گذاری

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول:

 

کلیات تحقیق

 

 

 

1-1       مقدمه

 

در تعریف سرمایه‌گذاری می­توان گفت که سرمایه‌گذاری نوعی دارایی است که واحد سرمایه‌گذار برای افزایش منافع اقتصادی نگهداری می‌کند. سرمایه‌گذاری ممکن است به اشکال مختلفی صورت گیرد و به دلایل گوناگونی نگهداری شود که یکی از انواع سرمایه‌گذاری‌ها، سرمایه‌گذاری در افزایش سطح موجودی‌های شرکت‌ها می‌باشد. دلیل اصلی مطالعه سرمایه­گذاری آن است که نوسانات سرمایه­گذاری به شناخت چرخه کسب‌وکار کمک می­کند. دلیل دیگر آن است که سطح مخارج سرمایه­گذاری می­تواند به‌طور چشمگیری تحت تأثیر سیاست‌های مالی قرار گیرد. در بازار سرمایه همواره تمایل زیادی برای ارزیابی عملکرد سرمایه‌گذاری وجود دارد چراکه ارزیابی عملکرد شرکت‌های سرمایه‌گذاری به‌عنوان ارزیابی عملکرد متخصصان سرمایه‌گذاری، یکی از مباحث مطرح در حوزه سرمایه‌گذاری می­باشد. مدیران با سرمایه‌گذاری در طرح‌های و پروژه‌های مختلف تلاش دارند تا سودآوری و جریان وجه نقد آتی شرکت را نیز تأمین نمایند. لذا گاهی مدیران اقدام به سرمایه‌گذاری‌های بیش‌ازاندازه در موجودی‌های شرکت‌ها می‌نمایند که باعث بروز مسائلی ازجمله کاهش وجه نقد نگهداری شده در شرکت می‌شود و می‌تواند منجر به بروز مسئله نمایندگی و کاهش توان مالی شرکت در انتخاب تصمیم گیرهای مختلف نیز بشود.

 

موجودی‌های شرکت‌ها یکی دیگر از عوامل حساس و مهم در جهت پیشبرد اهداف بلندمدت و کوتاه‌مدت شرکت‌ها می‌باشد. تغییرات در سطح موجودی‌ها به نحوی در ارتباط با کاهش یا افزایش نقدینگی شرکت و فروش شرکت‌ها است، بنابراین افزایش و کاهش فروش شرکت‌ها به‌نوعی به توان مالی شرکت‌ها در ارتباط می‌باشد. اکثر شرکت‌ها با توجه به سیاست‌های مربوط به اهداف بلندمدت در پی افزایش موجودی‌های شرکت برای ایجاد تعادل در میزان تولید محصولات هستند که ایجاد تعادل در تولید مستلزم ایجاد تعادل درفروش‌های شرکت است، به این نتیجه رسیدند که برای دست‌یابی نقدینگی بالا، باید توان مالی شرکت را افزایش داد و برای افزایش توان مالی شرکت باید با انجام تبلیغات بالا فروش‌های شرکت را افزایش داد. در این پژوهش رابطه بین سرمایه‌گذاری در موجودی‌ها، عدم قطعیت درفروش و توان مالی شرکت‌ها موردبررسی قرار خواهد گرفت.

 

به همین دلیل از متغیرهای نسبت سرمایه‌گذاری در موجودی‌ها به‌عنوان متغیر وابسته و از متغیرهای عدم قطعیت درفروش شرکت، توان مالی شرکت و افزایش توان مالی شرکت‌ از طریق افزایش عدم قطعیت درفروش به‌عنوان متغیر مستقل استفاده خواهیم کرد. هم‌چنین برای تعیین یک رابطه مناسب و درست بین متغیرهای وابسته و مستقل از یک سری متغیرهای کنترلی (مانند نرخ رشد سرمایه‌گذاری نسبت به دو دوره قبل شرکت، نرخ رشد فروش شرکت، نرخ رشد فروش نسبت به دو دوره قبلی شرکت، نسبت تفاضل سرمایه‌گذاری به فروش شرکت) که بر روی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته به‌صورت غیرمستقیم تأثیر دارند، استفاده خواهیم کرد. درنهایت سؤال و هدف اصلی تحقیق بررسی روابط بین متغیرهای نوسان پذیری موجودی‌ها، فروش‌های نامتقارن و توان مالی شرکت‌ها، می‌باشد.

 

 

 

 

1-8-3 قلمرو موضوعی.. 7

 

1-9 تعریف مفهومی واژه ها 7

 

1-10ساختار تحقیق.. 10

 

فصل دوم:ادبیات و پیشینه تحقیق

 

2-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………12

 

2-2 تعریف ورشکستگی.. 12

 

2-2-1 بررسی قانون ورشکستگی در برخی کشورها 13

 

2-2-2 بررسی قانون ورشکستگی ایران. 14

 

2-2-3 دلایل ورشکستگی.. 15

 

2-2-4 مراحل ورشکستگی.. 16

 

2-2-4-1دوره نهفتگی.. 16

 

2-2-4-2دوره کسری وجوه نقد. 16

 

2-2-4-3دوره نبودتوان پرداخت دیون کامل.. 17

 

2-2-5 ورشکستگی از نظر حقوقی.. 17

 

ای مختلف در مورد تداوم فعالیت: 17

 

2-2-7 استانداردهای حسابرسی مربوط به تداوم فعالیت… 18

 

های غیرمالی.. 20

 

بینی ورشکستگی.. 22

 

2-2-9-1مدل ویلیام بیور. 23

 

2-2-9-2مدل آلتمن.. 23

 

2-2-9-3مدل اسپرینگیت… 26

 

2-2-9-4مدل زمیجوسکی.. 26

 

2-2-9-5مدل گرایس…. 27

 

بینی ورشکستگی وارزیابی تداوم فعالیت زاوگین.. 28

 

ها 33

 

2-3 شرکت­های زودبازده 35

 

1 وضعیت کنونی ایران. 35

 

2 تعریف بنگاه­های کوچک ومتوسط.. 36

 

 

3 تدوین استانداردهای گزارشگری مالی واحدهای تجاری کوچک ومتوسط.. 36

 

4 ضرورت گزارشگری مالی متفاوت برای شرکت­های کوچک و متوسط.. 37

 

5 تأمین مالی شرکت­های کوچک و متوسط.. 38

 

2-4 انواع تسهیلات اعطایی بانک­ها 39

 

2-5 مروری بر تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور. 40

 

2-5-1 تحقیقات خارجی پیشین.. 40

 

2-5-2 تحقیقات داخلی پیشین.. 43

 

فصل سوم:روش اجرای تحقیق

 

3-1 مقدمه   51

 

3-2 روش کلی تحقیق.. 51

 

3-3 جامعه آماری.. 52

 

3-4 نمونه آماری.. 52

 

3-4-1 حجم نمونه و کفایت آن. 52

 

3-4-2 روش نمونه­گیری و دلیل انتخاب… 52

 

3-5 روش گردآوری داده­ها 52

 

3-6 ابزار گردآوری داده­ها 53

 

3-7 روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها 53

 

3-7-1 روش­های آماری.. 53

 

3-7-2 مدل پژوهش و تعریف متغیرهای پژوهش…. 53

 

3-7-2-1مدل ریاضی تحقیق.. 54

 

3-7-2-2تعریف متغیرها 54

 

3-7-2-3نحوه اندازه­گیری متغیرها 54

 

3-7-2-4دسته­بندی متغیرها 55

 

3-7-2-5رابطه بین متغیرها 55

 

3-7-2-6اندازه­گیری رابطه. 55

 

3-7-3 نرم­افزارها 55

 

فصل چهارم:بیان یافته­ها

 

4-1 مقدمه‏   57

 

4-2 توصیف جامعه و نمونه آماری.. 57

 

4-3 توصیف یافته­ها 58

 

4-4 تحلیل یافته­ها 60

 

2 تحلیل روابط بین متغیرها 64

 

1رابطه بین میزان تسهیلات و امتیاز اسپرینگیت… 65

 

2رابطه بین میزان تسهیلات اعطایی و امتیاز زاوگین.. 66

 

فصل پنجم:تلخیص،نتیجه­گیری و پیشنهادها

 

5-1 مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..69

 

5-2 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه طبق شرایط متغیرها 69

 

5-3 نتیجه­گیری کلی.. 70

 

5-4 پیشنهادها 70

 

5-5 پیشنهادات کاربردی بر مبنای نتایج تحقیق.. 71

 

5-6 پیشنهادات کاربردی بر مبنای تحقیقات آتی.. 71

 

5-7 محدودیت­های پژوهش…. 72

 

پیوست­ها:

 

منابع و ماخذ……………………………………………………………………………………………………………………………73

 

پیوست الف:نام شرکت­های جامعه آماری.. 76

 

. 77

 

 

 

                                                     فهرست جدول ها

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                                    صفحه                             

 

جدول (2-1): دلایل ورشکستگی.. 16

 

جدول (2-2): مدل­های پیش­بینی ورشکستگی.. 22

 

جدول (2-3): نتایج حاصل از آزمون آلتمن.. 24

 

جدول (2-4): پژوهش­های پیشین در ارتباط با موضوع تحقیق..

 

جدول(4-1):توصیف شرکت­های نمونه آماری.. 58

 

جدول (4-2): اندازه شاخص­های آمارتوصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق.. 59

 

جدول(4-3): بررسی فرض نرمال بودن متغیرها 61

 

جدول (4-4): نتایج آزمون ناهمسانی وایت… 63

 

جدول ( 4-5): بررسی فرض همبسته نبودن خطاها 64

 

جدول (4- 6): برآورد رگرسیونی برای رابطه بین میزان تسهیلات اعطایی و امتیاز اسپرینگیت… 65

 

جدول (4- 7): برآورد رگرسیونی برای رابطه بین میزان تسهیلات اعطایی و امتیاز زاوگین.. 66

 

جدول (4-8):خلاصه یافته­های حاصل از بررسی ارتباط بین متغیرهای پژوهش…. 67

 

جدول(5-1): نتیجه­گیری کلی فرضیات… 70

 

 

 

 

 

                                                          فهرست نمودارها

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                                    صفحه                             

 

 

 

نمودار(4-1):بررسی نرمال بودن خطاهای مدل(1) 62

 

نمودار(4-2):بررسی نرمال بودن خطاهای مدل(2) 62

 

 

 

چکیده

 

این پژوهش روابط موجود میان میزان تسهیلات اعطایی بانک­ها و سطح ورشکستگی بنگاه­های زودبازده استان تهران را مورد بررسی قرار می­دهد. تحقیق مورد نظر از جهت هدف ،کاربردی و از جهت استنتاج، توصیفی استقرایی و از جهت طرح تحقیق پس­رویدادی می­باشد. در این پژوهش از مدل پیش­بینی ورشکستگی اسپرینگیت و زاوگین که طیفی از احتمال ورشکستگی را ارائه می­دهند استفاده شده است.

 

جامعه مطالعاتی پژوهش حاضر بنگاه­های صنعتی زودبازده استان تهران در طی یک دوره پنج ساله (سال­های91-87) می­باشد که با استفاده از روش حذف سیستماتیک شرکت­هایی که اطلاعات مورد نیاز پژوهش ما را فراهم نکردند حذف و تعداد 60 شرکت به­عنوان جامعه آماری انتخاب شدند. سپس با استفاده از جدول مورگان تعداد 51 شرکت به روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب گردید.

 

برای محاسبه متغیر­های پژوهش از نرم­افزار Excel استفاده شده است. این داده­ها جهت آزمون فرضیه­ها توسط نرم­افزار Spss و Eviews به کمک آماره­های توصیفی و استنباطی نظیر تحلیل همبستگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. پس از طراحی و آزمون فرضیات پژوهش که به تفکیک هر فرضیه فرعی صورت گرفت، این نتیجه حاصل شد که بین میزان تسهیلات اعطایی بانک­ها و ورشکستگی بنگاه­های زودبازده رابطه منفی و معناداری وجود دارد.

 

 

 

واژه­های کلیدی: تسهیلات اعطایی، ریسک ورشکستگی، مدل اسپرینگیت، مدل زاوگین، بنگاه

 

زودبازده

 

 

 

فصل اول:

 

کلیات تحقیق

 

 1-1     مقدمه

 

همواره دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی، افزایش تولید ناخالص ملی و داخلی، کنترل تورم و افزایش سطح­های مالی و اشتغال از مهمترین اهداف اقتصادی دولت­ها بوده است سیاست­های مالی و پولی دولت و بانک مرکزی می­تواند اهرم موثری در راه رسیدن به این مهم باشد. باتوجه به اصل44 قانون اساسی و تأکید بر خصوصی سازی دولت­ها بایستی همواره بسترهای مناسبی را جهت ایجاد انگیزه­ی سرمایه­گذاری در بخش خصوصی و سرمایه­گذاران داخلی و خارجی فراهم نماید تا آنان در محیط اقتصادی با ثبات و نسبتاً امنی اقدام به فعالیت نموده در کنار تحقق اهداف اقتصادی و سودآوری خود، در رسیدن به رشد و شکوفایی اقتصاد جامعه نیز گامی موثر بردارند.

 

در دهه­های اخیر به دلایل متعدد از جمله عدم امنیت اقتصادی و سیاسی، تورم، تحریم، نرخ­های متغیر ارزی و… شرکت­های سرمایه­گذار علی­الخصوص شرکت­های کوچک و متوسط زودبازده که با سرمایه کمتری نسبت به بنگاه­های بزرگ اقتصادی به فعالیت می­پردازند در نتیجه آسیب پذیرترند، در چنین محیط ناامنی در معرض خطرات متعددی چون کاهش تولید و به تبع آن تعدیل نیروی کار و در موارد حادتر تعطیل کامل فعالیت و اخراج کارکنان خود مواجه­اند. نیاز هر شرکت به منابع مالی نیازی اساسی است تا قادر به پرداخت تعهدات خود در سررسید بوده، همچنین اقدام به توسعه­ی کسب و کار و رسیدن به هدف اصلی خود که همان سودآوری است نماید.

 

چنان­چه شرکتی قادر به پرداخت تعهدات خود در سررسید مقرر نباشد می­تواند در آستانه­ی ورشکستگی قرار گیرد. استقراض منابع مالی، هزینه تأمین مالی را در بردارد در چنین شرایطی بانک­ها بعنوان اصلی­ترین بنگاه­های تأمین مالی می­توانند با در اختیار قرار دادن تسهیلات خود در قالب وام­های کوتاه، میان و بلندمدت با نرخ­های مناسب بهره، کمک شایانی در حل مشکلات این شرکت­ها و به تبع آن در رشد و شکوفایی اقتصاد ملی نمایند. درسال­های گذشته پژوهشگرانی نظیر بیور،1966، آلتمن،1968، اسپرینگیت،1978، اوهلسون،1980، زیمسکی،1984، زاوگین،1985و…، با استفاده ازنسبت­های مالی گوناگون به پیش­بینی وضعیت مالی آتی شرکت­ها پرداختند وهرکدام ازآن­ها نیزبه نتایجی دست یافتند.

 

الگوهای متفاوت از روش­های تحلیلی گوناگونی برای پیش­بینی وضعیت مالی شرکت­ها استفاده می­کنند که هرکدام نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند. گزینش الگوی مناسب برای مدیران بنگاه­ها و سایراستفاده­کنندگان اطلاعات مالی متناسب با نیازهای آن­ها و شرایط محیطی اقتصادی، اجتماعی امری پیچیده است. از این­رو دراین تحقیق سعی می­شود با درنظرگرفتن دومدل پیش­بینی ورشکستگی(مدل­های اسپرینگیت، زاوگین) و محاسبه نسبت­های مالی مورد استفاده درمدل­ها، نتایج حاصل از اجرای این مدل­ها را با شرایط واقعی شرکت­های زودبازده مورد بررسی مقایسه کرده تا درنتیجه میزان قابلیت کاربرد هرمدل مشخص شود. درفصل اول پس ازبیان مسئله تحقیق، به بیان اهمیت و ضرورت تحقیق می­پردازیم. همچنین اهداف تحقیق را درقالب اهداف اصلی بیان می­کنیم و درادامه به فرضیه­های تحقیق نیز اشاره شده است، درپایان این فصل نیز متغیرهای عملیاتی تحقیق و تعاریف واژه­ها و اصطلاحات آمده است.

 

 

 

1-2     بیان مسئله

 

از معضلات شرکت­های خصوصی در کشورمان بالاخص در دهه اخیر کاهش تولید و در شرف ورشکستگی قرار گرفتن به تبع آن تعدیل نیرو و بیکاری نیروی کار است. صاحب­نظران و اقتصاددانان عوامل متعددی را در به وقوع پیوستن این بحران دخیل می­دانند و هر یک بر نقش یک یا چند عامل تأکید بیشتری دارند تاکنون بر سر موثرترین عامل به اتفاق نظر نرسیده­اند. بانک­ها به­عنوان مرکز سیستم مالی و با قبول نقش اعتباردهی می­توانند با سرمایه­گذاری مستقیم و غیرمستقیم با نرخ­های مناسب بهره در طرح­های موفق زودبازده در توسعه اقتصادی کشور گامی مؤثر بردارند.

 

مدیران بانک­ها جهت مشارکت در طرح­های اقتصادی و یا پرداخت اعتبار به بنگاه­های خصوصی نیازمند اطمینان خاطر بابت تضمین دریافت اصل و بهره تسهیلات پرداختی خویشند که این امر میسرنیست مگر با توانایی تفکیک شرکت­ها به دو بخش فعال و ورشکسته (در شرف ورشکستگی) از طریق بررسی سطح آستانه ورشکستگی آن­ها. در ادبیات مالی واژه­های غیر متمایزی برای ورشکستگی وجود دارد برخی از این واژه­ها عبارتند از: وضع نامطلوب مالی، شکست، عدم موفقیت واحد تجاری، وخامت، ورشکستگی، عدم توان پرداخت دیون و غیره. گوردن در یکی از اولین مطالعات آکادمیک بر روی تئوری ورشکستگی، آن­را به­عنوان کاهش قدرت سودآوری شرکت تعریف می­کند که احتمال عدم توانایی بازپرداخت بهره و اصل بدهی­ها را افزایش می­دهد (Gordon ,1971). دان و براد استریت اصطلاح شرکت­های ورشکسته را این­گونه تعریف می­کنند: واحدهای تجاری که عملیات تجاری خود را به­علت واگذاری یا ورشکستگی یا توقف انجام عملیات تجاری یا زیان توسط بستانکاران متوقف می­کنند (Strite & Dun, 2003).

 

نسبت­های مالی یکی ازابزارهای ارزیابی شرکت­ها توسط سرمایه­گذاران ونیز ابزاری برای مدیریت واحد تجاری به­منظورارزیابی وضعیت موجود و هم­چنین پیش­بینی وضعیت آتی واحد تجاری است. نسبت یا شاخص مالی معیاری است که به­منظورارزیابی شرایط مالی وعملکرد یک شرکت بکار می­رود که با تجزیه و تحلیل و تفسیر این نسبت­های مختلف مالی توسط تحلیل­گران زبده و با تجربه اطلاعات مفیدی از موقعیت مالی شرکت بدست خواهد آمد، در صورتی­که این اطلاعات را نمی­توان از صورت­های مالی بطورمستقیم استخراج نمود. درسال­های اخیر تحلیل­گران مالی به این نتیجه رسیده­اند که مجموعه­ای از نسبت­های مالی را می­توان به­منظور پیش­بینی تداوم فعالیت مالی شرکت مورد استفاده قرارداد و با کمک مدل به پیش­بینی وقایع مشخص درآینده می­پردازند (کدخدایی،1382). مدل­های پیش­بینی ورشکستگی درواقع ترکیبی ازنسبت­های مالی هستند که توسط تحلیل­گران با تجربه طی سال­های زیادی درنقاط مختلفی از جهان مورد آزمون قرارگرفته و به دنیای علم و دانش عرضه شده اند. اسپرینگیت، زیمسکی، اوهلسون و آلتمن با استفاده ازروش­های علمی تجربی با ایجاد مدل­های پیش­بینی ورشکستگی موفق به طراحی مدل­هایی دراین زمینه شدند که به نام خود آن­ها معروف است. در این تحقیق پیش­بینی ورشکستگی شرکت­ها به کمک مدل­های اسپرینگیت و زاوگین مورد بررسی قرارگرفته است از آن­جایی که بررسی تمامی عوامل تأثیرگذار برورشکستگی شرکت­ها در مجال این تحقیق نمی­گنجد و با توجه به این­که هیچ یک از تحقیقات پیشین به تعیین رابطه میزان اعتبارات بانکی و سطح آستانه ورشکستگی شرکت­ها نپرداخته­اند لذا تلاش شده است با جمع­آوری اطلاعات و بررسی اسناد و مدارک در این پژوهش بتوان به پرسش زیر پاسخ داد:

 

چه رابطه­ای بین میزان اعطای تسهیلات بانکی و سطح آستانه ورشکستگی شرکت­های زودبازده در ایران وجود دارد؟

 

 

 

1-3     اهمیت و ضرورت تحقیق

 

1ـ با توجه به این­که از مهمترین دغدغه مدیران کسب سود و دستیابی به اهداف شرکت­ها و پشبرد برنامه­های آن است انتخاب نرخ(مبلغ) مناسب تسهیلات بانکی می­تواند در این مهم به آن­ها یاری رساند.

 

2ـ هیچ تحقیقی تاکنون به بررسی رابطه بین نرخ (مبلغ) تسهیلات بانکی و سطح آستانه ورشکستگی شرکت­های زودبازده در ایران نپرداخته است لذا این موضوع برای اولین بار در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است.

 

3ـ ضرورت ارزیابی و اندازه­گیری عوامل موثر بر ورشکستگی براساس مدل­­های اسپرینگیت و زاوگین در شرکت­های زودبازده در ایران.

 

4ـ کمک به مدیران بانک­ها برای تعیین انواع شرکت­ها از نظر احتمال ورشکستگی جهت تصمیم برای اعطا یا عدم اعطای تسهیلات به آن­ها.

 

5ـ