2-6-1     

 

 2-6-2    

 

 2-6-3    

 

2-6-4     

 

 2-6-5    

 

2-7

 

2-8

 

2-8-1    

 

2-8-2    

 

2-8-3       تئوری بهداشت – انگیزش…………………………………………………………………………….…………33 

 

 2-8-4       نظریه تعیین هدف ………………………………………………………………………………………………..33

 

2-8-5        نظریه تعادل یا موازنه ……………………………………………………………………………………………33

 

2-8-6         نظریه روابط انسانی …………………………………………………………………………………….. ……..34

 

 2-8-7        نظریه مک گرگور ……………………………………………………………………………….…..………….34

 

2-8-8

 

2-9 …………………………….……………………………………………35

 

2-10 ارزیابی عملکرد……………………………………………………………………………………………………..………..37

 

2-11 سیستم پاداش …………………………………………………………………………………………………….…………..37

 

2-12

 

2-13

 

 2-13-1      معلمان باانگیزه ،اطلاعات کیفی درباره یادگیرندگان دارند……………….……………….……………39

 

2-13-2        

 

2-13-3        

 

 

2-13-4        

 

2-13-5        

 

2-13-6       

 

2-13-7     

 

2-13-8       

 

2-13-9       

 

2-14 نقش ارتباطات درایجادانگیزش ……………………………………………………………………………..……….….42

 

2-15 ویژگی های نه گانه معلم درارتباط بانمرات پیشرفت تحصیلی دانش آموزان: ………………………………42

 

2-16 برنامه های آموزش ضمن خدمت برای کمک به معلمان :………………………………………………………..43

 

2-17 انواع فعالیت ها آموزشی:…………………………………………………………………………………………………43

 

2-18

 

2-19 مدیریت تنوع درکلاس درس ………………………………………………………………………………..…………46

 

2-20 روش های نوین آموزش:………………………………………………………………………………………………….46

 

2-20-1     

 

2-20-2     

 

2-21 تعریف تدریس ازدید گاه مکاتب مختلف……………………………………………………………………………..48

 

2-22 اجرای فعالیت های آموزشی:………………………………………………………………………………….....……..49

 

2-23

 

2-23-1    روش های تدریس مبتنی برتعامل…………………………………………………………………………………49  

 

2-23-1-1       آموزش به کمک یادگیری مشارکتی:…………………………………………………………….………49

 

 2-23-1-2     آموزش به کمک بحث گروهی:…………………………………………………………………………….50     

 

2-23-1-3      روش پرسش وپاسخ: ……………………………………………………………………………………………51

 

2-23-1-4      الگوی ایفای نقش :…………………………………………………………………………………....………..53

 

 2-23-1-5     روش بدیعه پردازی :……………………………………………………………………………………………53

 

2-23-1-6      روش پرژه ای:……………………………………………………………………………………………………54

 

2-23-2  روشهای تدریس مسئله محور :……………………………………………………………………………………….54

 

2-23-2-1   روش واحدمحور:…………………………………………………………………………………………………..54

 

2-23-2-2   روش حل مسئله :……………………………………………………………………………………………………55

 

2-23-2-3    یادگیری اکتشافی :………………………………………………………………………………………………..55

 

2-23-2-4    الگوی آموزش کاوش گری :…………………………………………………………………………………..56

 

2-23-2-5   شیوه گردش علمی : ………………………………………………………………………………………………57

 

2-23-2-6    الگوی آموزش آزمایشگاهی: …………………………………………………………………………………..58

 

2-23-2-7    الگوی تدریس غیرمستقیم : ……………………………………………………………………………………..58

 

2-23-2-8    روش کارگاهی : ………………………………………………………………………………………………….59

 

2-23-2-9     الگوی رشدعقلی : ……………………………………………………………………………………………….61

 

2-23-2-10   الگوی آگاهی یابی : ……………………………………………………………………………………………61

 

2-23-2-11   الگوی دیداردرکلاس درس: …………………………………………………………………………………61

 

 2- 23-2-12  الگوی آموزش برای رشدمفهوم ومهارت : ……………………………………………………………….62

 

2-23-3   روشهای تدریس مبتنی برانتقال مستقیم : ………………………………………………………………………..62

 

2-23-3-1    الگوی یادسپاری : …………………………………………………………………………………………………62

 

2-23-3-2   روش آموزش برای یادگیری درحدتسلط : …………………………………………………………………63

 

2-23-3-3    روش کنفرانس (گردهم آیی) : ……………………………………………………………………………….63

 

2-23-3-4    روش شاگرد – استادی : ………………………………………………………………………………………..63

 

2-23-3-5    روش چندحسی : ………………………………………………………………………………………………….64

 

2-23-3-6    شیوه بازگویی : ……………………………………………………………………………………………………64

 

2-23-3-7    شیوه تمرینی : ……………………………………………………………………………………………………..65

 

2-23-3-8    استفاده ازمنابع دیداری وشنیداری : ………………………………………………………………………..65

 

2-23-3-9    شیوه نمایشی : ……………………………………………………………………………………………………..65

 

2-23-3-10   الگوی دریافت مفهوم : …………………………………………………………………………………………65

 

2-23-3-11   الگوی تفکراسقرایی : ……………………………………………………………………………………………66

 

2- 23-3-12  الگوی پیش سازمان دهنده : ………………………………………………………………………………….66

 

2-23-4 روش آموزش مستقیم مستقل ازمعلم : ………………………………………………………………………………67

 

2-23-4-1    شیوه آموزش برنامه ای : ………………………………………………………………………………………..67

 

2-23-4-2    آموزش براساس کامپیوتر : ……………………………………………………………………………………..67

 

2-23-4-3   آموزش مجازی : …………………………………………………………………………………………………..67

 

2-23-5 روش های آموزش انفرادی :…………………………………………………………………………………………67

 

2-23-5-1   الگوی یادگیری منبع – مداری : ………………………………………………………………………………68

 

2-23-5-2  آموزش انفرادی تجویزشده : ……………………………………………………………………………………68

 

2-23-5-3    آموزش انفرادی هدایت شده : …………………………………………………..…….…………………….68

 

2-24

 

2-24-1

 

2-24-2       تکنولوژی تعلیم وتربیت و آموزش

 

2-24-3      

 

2-24-4     

 

2-24-5     

 

2-24-6       

 

2-24-7      

 

2-24-8     

 

 2-25 پیشینه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………74

 

2-25-1       پیشینه داخلی…………………………………………………………………………………………………………74

 

 2-25-2      پیشینه خارجی……………………………………………………………………………………….………………81

 

2-26

 

2-27 مدل نهایی…………………………………………………………………………………………………………………….85

 

 

 

فصل سوم فرایند پژوهش: ………………………………………………………………………………………………………..86

 

3-1مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………….………..87

 

3-2

 

3-3 ……………………………….………………………………………………87

 

3-4

 

3-5

 

3-6  ابزاراندازه گیری  ……………………………………………………………………………………………………………90

 

3-7  

 

3-8

 

3-9

 

3-10

 

 

 

فصل جهارم یافته های پژوهش :……………………………………………………………………………..……………..…..93

 

4-1مقدمه:……………………………………………………………………………………………………………………………..94

 

4-2 توصیف ویژگی های نمونه آماری ……………………………………………………………………………………….94

 

4-2-1        توزیع نمونه بر حسب جنسیت و منطقه آموزشی ……………………………………………………………94

 

4-2-2        توزیع نمونه برحسب تحصیلات ………………………………………………………………………………….95

 

4-2-3        توزیع نمونه برحسب سن  …………………………………………………………………………………………96

 

4-2-4        توزیع نمونه برحسب سابقه کار  …………………………………………………………………………………97

 

4-3 تجزیه وتحلیل داده های سوال های پژوهش …………………………………………………………………………98  4-3-1   سوال اصلی ………………………………………………………………………………………………………….98   4-3-2        سوال های فرعی ……………………………………………………………………………………………………99

 

           

 

فصل پنجم نتیجه گیری : ………………………………………………………………………………………………………..111

 

5-1مقدمه:……………………………………………………………………………………………………………………………112

 

5-2 خلاصه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………112

 

5-3 بحث ونتیجه گیری  ………………………………………………………………………………………………………..113

 

5-4 محدویت ها ………………………………………………………………………………………………………………… 118

 

5-5 پیشنهادهای کاربردی …………………………………………………………………………………………………….. 119

 

5-6 پیشنهادهای پژوهشی  …………………………………………………………………………………………………….  120

 

 

 

فهرست ومنابع:……………………………………………………………………………………………………………………. 121

 

 

 

پیوست ها ………………………………………………………………………………………………………………………….. 127

 

پرسشنامه:……………………………………………………………………………………………………………………………..128

 

جدول مورگان:…………………………………………………………………………………………………………………….130

 

چکیده انگلیسی:…………………………………………………………………………………………………………………….131

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

 

 

جدول 3-1- جامعه آماری مناطق19گانه  معلمان دوره راهنمایی شهرتهران بر حسب منطقه و جنسیت……..87

 

 جدول 3-2- جامعه آماری خوشه ای مناطق 19گانه شهرتهران ……………………………………………………..  89

 

جدول 3-3- جامعه آماری پژوهشی معلمان رسمی و پیمانی دوره راهنمایی بر حسب منطقه و جنسیت……..89

 

جدول 3-4- نمونه آماری معلمان رسمی و پیمانی دوره راهنمایی بر حسب منطقه و جنسیت………………….90

 

جدول شماره 3-5. مقدار آلفای کرونباخ برای ابعاد پرسشنامه ………………………………………………………….92

 

جدول 4-1- نمونه آماری معلمان رسمی و پیمانی دوره راهنمایی بر حسب منطقه و جنسیت ……………….. 94

 

جدول 4-2 توزیع فراوانی نمونه آماری برحسب جنسیت ……………………………………………………………….94

 

جدول 4-3 توزیع فراوانی ودرصد فراوانی نمونه برحسب تحصیلات …………………………………………………95

 

جدول 4-4 توزیع فراوانی نمونه برحسب سن ………………………………………………………………………………96

 

جدول 4-5توزیع فراوانی نمونه برحسب سابقه کار ………………………………………………………………………..97

 

جدول 4-6 نتیجه آزمون تحلیل واریانس فریدمن برای رتبه بندی عوامل افزایش انگیزه معلمان ……………98

 

جدول 4-7 معنی داری آزمون  فریدمن برای رتبه بندی عوامل افزایش انگیزه معلمان ………………………..98

 

جدول 4-8 نتیجه آزمون تعقیبی تحلیل واریانس فریدمن برای رتبه بندی عوامل افزایش  …………………….99

 

جدول شماره 4-9- فراوانی و درصد فراوانی عوامل سازمانی ………………………………………………………….99

 

جدول شماره 4-10 آزمون t  تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمونه و جامعه در بعد عوامل سازمانی…..101

 

جدول شماره 4-11 فراوانی و درصد فراوانی عوامل آموزشی ……………………………………………………….101

 

جدول شماره 4-12 آزمون t  تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمونه و جامعه در بعد عوامل آموزشی….103

 

جدول شماره 4-13- فراوانی و درصد فراوانی عوامل فرهنگی ……………………………………………………..103

 

جدول شماره 4-14 آزمون t  تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمونه و جامعه در بعد عوامل فرهنگی ….104

 

جدول شماره 4-15- فراوانی و درصد فراوانی عوامل مادی …………………………………………………………105

 

جدول شماره 4-16 آزمون t  تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمونه و جامعه در بعد عوامل مادی …….106

 

جدول شماره 4-17- فراوانی و درصد فراوانی عوامل ارتباطی…………………………………………………….  106

 

جدول شماره 4-18 آزمون t  تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمونه و جامعه در بعد عوامل ارتباطی  …107

 

جدول شماره 4-19: تحلیل واریانس یک راهه برای مقایسه سطوح تحصیلات ……………………………………108

 

جدول شماره 4-20: تحلیل واریانس یک راهه برای مقایسه سطوح سنی آزمودنی ها …………………………108

 

جدول شماره 4-21: نتایج آزمون توکی برای مقایسه رده های مختلف سنی در انگیزش معلمان …………..108

 

جدول4-22: آزمون t مستقل برای تفاوت دو گروه مردان و زنان از لحاظ ابعاد پرسشنامه  …………………..110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

 

 

 

نمودار شماره 4-1 تفکیک نمونه ماری برحسب تحصیلات ……………………………………………………………….95

 

نمودار 4-2 توزیع فراوانی نمونه برحسب سن ………………………………………………………………………………96

 

نمودار 4-3توزیع فراوانی نمونه برحسب سابقه کار ………………………………………………………………………..97

 

 

 

چکیده

 

      پژوهش حاضر، باهدف بررسی راهکارهای افزایش انگیزه معلمان برای استفاده از روش های نوین آموزشی در مقطع راهنمایی شهرتهران انجام شده است.­این پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی و براساس هدف تحقیقی کاربردی است. جامعه آماری پژوهش شامل 8434 نفر از تمامی معلمان مدارس راهنمایی شهر تهران  می باشد که با توجه به جدول مورگان و نمونه گیری خوشه ای از بین معلمان مدارس راهنمایی شهر تهران تعداد 367 نفر ( 122 مرد 245 زن )  انتخاب و مورد آزمون قرار گرفتند و با تکمیل پرسشنامه­­ محقق ساخته راهکارهای افزایش انگیزه معلمان در این پژوهش شرکت نمودند روایی پرسشنامه مذکوربااستفاده ازروایی صوری( استفاده ازنظرات اساتید مجرب ) بدست آمده و آلفای کرنباخ جهت پایایی پژوهش 81/0 محاسبه شده است . داده های  حاصل از ابزار پژوهش از طریق شاخص های آماری مانند فراوانی ، میانگین ، میانه و انحراف از معیار و…. مورد ارزیابی قرار گرفته وبه منظور تایید تحلیل داده ها و تعمیم نتایج، از آزمون فریدمن، آزمون تی تک نمونه ای ، t مستقل ، تحلیل واریانس یک راهه وآزمون توکی استفاد شده است . نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که از نظر معلمان دوره راهنمایی شهر تهران به ترتیب اهمیت بعد سازمانی، بعد آموزشی، بعد فرهنگی، بعد ارتباطی و بعد مادی را عاملی موثر برافزایش انگیزه معلمان برای استفاده از روشهای نوین آموزشی می داند. علاوه بر این، نتایج بیانگرآن است که از نظر معلمان دوره راهنمایی شهر تهران تمام عوامل سازمانی، آموزشی، فرهنگی، ارتباطی و مادی را عواملی موثر بر افزایش انگیزه  معلمان برای استفاده از روش های نوین آموزشی می باشد. همچنین نتایج نشان داد که درهمه ابعاد سازمانی، آموزشی، فرهنگی، ارتباطی به جز بعد مادی تفاوت معناداری بین زنان و مردان وجود دارد. براین اساس برای افزایش انگیزه  معلمان به استفاده از روش های نوین آموزشی، ابعاد سازمانی، آموزشی، فرهنگی، ارتباطی و مادی موردتوجه قرارگیرد.

 

 

 

واژگان کلیدی

 

 روش های نوین آموزشی، انگیزه معلمان ، مقطع راهنمایی ، عوامل سازمانی ، عوامل آموزشی ، عوامل فرهنگی ، عوامل مادی ، عوامل ارتباطی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

 

کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

1-1مقدمه :

 

     نظام آموزشی هر کشوری دارای سیر تکاملی ویژه­ای است که تحت تأثیر عوامل تاریخی، جغرافیایی، اقتصادی – اجتماعی و مسائل خاص فرهنگی آن کشور قرار دارد. اگر چه برخی از رهبران آموزشی کشورها ممکن است تصور کنند دارای بهترین نظام آموزشی جهان هستند ،مقایسه نظام های آموزشی با یکدیگر بیانگر آن است که هر نظام آموزشی معایب ومحاسنی دارد که نظام های آموزشی دیگر فاقد آنند . با توجه به اینکه آموزش وپرورش از دو جنبه آموزش وپرورش تشکیل یافته است که از یکدیگر قابل تفکیک نیستند و در ارزیابی نظام های آموزشی باید هر دو جنبه را در نظر گرفت،می توان دریافت که کشورهای مختلف در این دو زمینه با مسائل ومشکلات متعدد و بسیارمتفاوتی مواجهند که مستلزم برخوردها وراه حل های گوناگونی است . بعضی از کشورها در زمینه های آموزشی با کمبود ها ومعضلات فراوانی روبرو هستند ، در حالی که برخی دیگر در مسائل پرورشی با مشکلات اخلاقی و اجتماعی بسیاری مواجهند.هم مسائل ومشکلات آموزشی وهم مسائل ومشکلات پرورشی ، بالقوه ممکن است در نظام های آموزشی تاثیرات منفی ومخربی داشته باشد؛از این رو ،به جرات می توان ادعا کرد که تاکنون  نظامی ((ایدئال)) برای آموزش وپرورش جوانان وحل مسائل ومشکلات آنان کشف یا ابداع نشده است ، اما رهبران آموزشی درصدد یافتن بهترین ،موثرترین وکارآمدترین روش ها وطرح ها به منظور پاسخگویی به مسائل ومشکلات روز افزون جوانان وجامعه خود ورفع نیاز های آنان هستند (نیکنامی 1391؛4).درجهان امروزتربیت نیروی انسانی یکی ازبرجسته ترین شاخص های تحول وپیشرفت جوامع محسوب می شود.تحول به بستر و فضایی اثربخش نیازمنداست که بتوانددردانش ،روش، منش ونگرش افرادتغییرایجادکند.ایجادچنین بستری به عوامل متعددی چون بافت فرهنگی ،وضعیت اقتصادی،شرایط اجتماعی-سیاسی،محیط های آموزشی متناسب بانیازها واهداف ،مجریان آگاه وبرنامه ریز ومعلمان توانمند وابسته است.درفرایندفعالیت های آموزشی ، معلمان ومدیران مدارس عناصراصلی وکلیدی تحول نیروی انسانی محسوب می شوند.بنابراین بایدازکارایی واثربخشی لازم برخودارباشند.معلمانی کارآمدواثربخش اندکه بانظریه ها،مبانی،اصول وروشهای تعلیم وترییت آشناباشند،وبابینشی هنرمندانه واقتضایی محیطی رافراهم سازندکه به جای انتقال اطلاعات وتحمیل اندیشه ،احساس امنیت ،شایستگی ،خودکنترلی ،وخودتحولی رادردانش آموزان تقویت کنندتاآنهابتوانند شخصاً معمارتعلیم وتربیت خودباشند (شعبانی،1390؛1).جامعه ی امروز، جامعه ی سازمانی است . کودکان در سازمانهایی به نام زایشگاه به دنیا می آیند ،بیشتر سالهای رشد و پرورش خود را در سازمانهایی به نام مدرسه می گذرانند(علاقه بند ،1390 ؛3).تحولات سریع آموزشی به طورچشمگیری نیاز به ظرفیت سازی گسترده ذهن معلمان و شناخت بیشتر پیچیدگی های تعلیم وتربیت را آشکارمی سازد و میل آنان را برای افزایش دانش حرفه ای خود برمی انگیزد ( بهرنگی ، 1384 ؛22 ) . معلمان آن گونه عمل می کنندکه فکرمی کنند. اگرآنهابرداشت صحیح وعلمی ازآنچه درمحیطهای آموزشی انجام می دهند نداشته باشندنمی توانندرخدادهای آموزشی رابه نحومطلوب هدایت کنندنظریه هاوروشهای یادگیری وتدریس دوعامل انفکاک ناپذیرازیکدیگرندکه بدون شناخت وکسب تجربه ازهریک،نمی توان بستری مناسب برای یادگیری وتحول موثردرشاگردان فراهم ساخت.معلمان بایدبانظریه های یادگیری ،الگوهاوروشهای آموزشی آشناباشندتادرموقعیتهای مختلف آموزشی بتوانند به درستی ازدانش و دانسته های خود درعمل استفاده کنند (شعبانی،1390؛6). اکثرصاحبنظران،شناخت عوامل ایجادکننده انگیزه درمعلمان راازعوامل مهم سازگاری معلم باشغل خودمی دانند و همچنین تأکید دارندکه چنانچه معلم باانگیزه کافی درشغل خودحاضرشود،میزان عملکردوکارایی اوافزایش می یابد و برطبق نظرمحقق دراین صورت ازروش های نوین آموزشی با انگیزه بیشتری استفاده می کند . نظام آموزش وپرورش ،گرچه دارای معلمان دلسوز زیادی است مع هذا تعلیم و تربیت مطلوبی ندارد . به عبارت دیگر شرایط و وضعیت حاضر، مؤید ومحرک فعالیت حرفه ای معلمان نیست ، درنتیجه نظام آموزش وپرورش به طورکلی دستخوش نابسامانی است که پیامدآن کاستی های متعدد ازجمله افت تحصیلی به عنوان نمونه بارزآن می باشد .تلاش برای اصلاح چنین وضعی بدون توجه به رشد حرفه ای معلمان وایجاد انگیزه جهت دستیابی و اجرای روشهای نوین تدریس کاری عبث و بیهوده است زیرا معلمان بیش ازهر عامل دیگری درپیشرفت فعالیت های تربیتی تأثیردارد . درگذشته که هدف های تعلیم وتربیت منحصرا معطوف بود به انتقال تجارب و معلومات پیشینیان به نسل های نو ، فرآیند تدریس به شیوه معلم محوری اجرامی گردید . اما با تحولاتی که به تدریج درقرون وسطی به بعد ونگرش نسبت به کودکان صورت گرفت دیدگاههای مربیان نسبت به فرآیند آموزش دگرگون شد واندیشه های معلم محوری جای خود را درتعلیم و تربیت به کودک محوری داد . ابدای روش های نوین تدریس و به کارگیری آنها درکنار روش های سنتی ، استفاده ناگزیر وگسترده از ابزارهای آموزشی و علمی شدن شیوه های ارزشیابی مهمترین پی آمدهای این تحولات ، تغییراتی است که در نظام های تعلیم و تربیت درسطح جهانی ایجادگردیده است . ارضا

 

الف) پیشینه نظری.. 25

 

2-1 رضایت از زندگی.. 25

 

تعاریف رضایت از زندگی.. 26

 

عوامل موثر بر رضایت از زندگی.. 27

 

ژن ها 27

 

شخصیت.. 28

 

ویژگی های جسمانی.. 29

 

عوامل شغلی.. 30

 

تندرستی و تحصیلات.. 31

 

مذهب.. 32

 

روابط.. 32

 

آزادی و دموکراسی.. 33

 

ابعاد رضایت از زندگی.. 34

 

الگوهای رضایت از زندگی.. 36

 

الف) الگوی کارکردی انطباقی.. 36

 

ب) الگوی رضایت از زندگی.. 37

 

نظریه های پیرامون رضایت از زندگی.. 39

 

نظریه ونتگوت ، مریک و اندرسون. 39

 

نظریه رضایت از زندگی ژان. 40

 

نظریه ادارکی فرانس… 41

 

نظریه سیستمی.. 42

 

رابطه رضایت از زندگی با هوش هیجانی.. 44

 

تعریف هوش… 45

 

انواع هوش… 47

 

2-3 هوش هیجانی.. 49

 

 

 

تعاریف هوش هیجانی.. 50

 

ابعاد هوش هیجانی  از نظر مایر و سالووی.. 52

 

دیدگاه هوش هیجانی.. 54

 

دیدگاه توانمندی (پردازش اطلاعات) 55

 

دیدگاه مختلط.. 55

 

مدل های هوش هیجانی.. 56

 

مدل توانایی هوش هیجانی سالووی و مایر. 56

 

مدل ترکیبی هوش هیجانی.. 59

 

اهمیت هوش هیجانی در زندگی.. 61

 

2-4 هوش معنوی.. 62

 

معنویت.. 63

 

دیدگاه های مختلف در زمینه معنویت.. 65

 

دیدگاه الکینز 65

 

دیدگاه فریدمن و مک دونالد. 65

 

دیدگاه گاردنر. 66

 

دیدگاه گروم. 66

 

تعاریف هوش معنوی.. 66

 

ابعاد هوش معنوی.. 68

 

مولفه های هوش معنوی از دیدگاه های مختلف… 70

 

دیدگاه ایمونز. 71

 

دیدگاه فریدمن و مک دونالد. 72

 

دیدگاه نوبل و وگان. 73

 

دیدگاه مک مولن.. 73

 

دیدگاههای اسلامی در خصوص هوش معنوی.. 73

 

مدل های هوش معنوی.. 74

 

مدل چهار گانه مؤلفه ای کینگ… 75

 

مدل زهر و مارشال. 75

 

مدل پنج مولفه ایمونز. 76

 

مدل پنج مؤلفه سیسک… 77

 

مدل امرم. 77

 

مدل نوبل. 79

 

مدل سه مولفه وگان. 80

 

اجزای هوش معنوی.. 80

 

هوش معنوی و سلامتی روان. 81

 

تمایز بین هوش های مختلف… 82

 

ب)  پیشینه پژوهشی.. 84

 

پژوهش های  انجام شده در داخل کشور. 84

 

پژوهش های انجام شده در  خارج کشور. 87

 

خلاصه فصل. 90

 

… 91

 

طرح پژوهش… 92

 

متغیرها 92

 

جامعه آماری پژوهش… 92

 

نمونه آماری پژوهش و روش نمونه گیری.. 92

 

ابزار پژوهش… 93

 

پرسش نامه هوش هیجانی.. 93

 

پرسش نامه  هوش معنوی.. 93

 

پرسش نامه  رضایت زندگی.. 94

 

روش اجرا 95

 

روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها 95

 

… 96

 

4-1 یافته های توصیفی.. 97

 

4-2 یافته استنباطی……………………………………………………………………………………………………………..82

 

.. 105

 

بحث و نتیجه گیری.. 105

 

محدودیت ها 109

 

پیشنهادات.. 110

 

پیشنهاد پژوهشی.. 110

 

پیشنهاد کاربردی.. 110

 

منابع فارسی.. 111

 

منابع لاتین.. 116

 

Abstract……………………………………………………………………………………………………………………..103

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

جدول 2-1:مدل مختلط هوش هیجانی بار – ان. 58

 

جدول شماره 2-2 : مدل هوش هیجانی بار – ان و پارکر(2002) 58

 

جدول 2-3 : مدل هوش هیجانی گلمن(2001) 60

 

4-1 جدول شاخص های توصیفی خرده مقیاسها و کل پرسشنامه هوش هیجانی.. 97

 

جدول 4-2)جدول شاخصهای توصیفی  خرده مقیاسها و کل پرسشنامه رضایت از زندگی.. 97

 

جدول 4-3 جدول شاخص های توصیفی  خرده مقیاس ها و کل پرسشنامه هوش معنوی.. 98

 

جدول 4-5): ضرایب همبستگی بین خرده مقیاس های هوش معنوی و رضایت از زندگی.. 99

 

جدول 4-4 ) ضرایب همبستگی بین خرده مقیاس های هوش هیجانی و رضایت از زندگی.. 100

 

جدول 4-6) متغیرهای وارد شده در مدل تحلیل رگرسیون گام به گام. 101

 

جدول 4-7)خلاصه تحلیل رگرسیون رضایت از زندگی بر حسب خرده مقیاسهای هوش معنوی و هیجانی   103

 

جدول 4-7) نتایج تجزیه  واریانس رضایت از زندگی بر حسب خرده مقیاسهای هوش معنوی و هیجانی   103

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

 

شکل شماره 2-2 :عوامل موثر بر رضایت از زندگی از دیدگاه فرانس… 43

 

شکل شماره 2-3: نظریه سیستم ها (هاگرتی و همکاران ، 2001) 44

 

شکل شماره 2-4 : هرم هوش های چند گانه. 48

 

شکل 2-5 ابعاد هوش هیجانی در محیط کار (جردن  و هارتل، 2008) 54

 

شکل 2-6 : نقش هوش هیجانی در زندگی.. 62

 

شکل 2-7: مدل هوش معنوی زهر و مارشال. 76

 

 

 

 

 

چکیده

 

هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه هوش هیجانی و هوش معنوی با رضایت از زندگی در زوج های جوان شاغل  شهر کرمانشاه بود. به این منظور از بین زوج های جوان شاغل دانشگاه آزاد اسلامی شهر کرمانشاه تعداد 120 زوج با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده و در دسترس انتخاب گردیدند. جهت گردآوری اطلاعات از پرسش نامه  هوش هیجانی شوت (1998)، پرسش‌نامه هوش معنوی علی بدیع و سواری وباقری دشت و لطیفی(1389) و مقیاس  رضایت از زندگی  پاوت،  دینروسو (1998) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون همبستگی و رگرسیون چندگانه استفاده گردید. نتایج نشان داد که  بین هوش معنوی و رضایت از زندگی زوجین شاغل رابطه معنی داری وجود دارد، همچنین بین هوش هیجانی و رضایت از زندگی زوجین شاغل رابطه معنی داری وجود دارد و نیز نتایج نشان داد که هوش معنوی و هوش هیجانی  رضایت از زندگی را در زوج‌های جوان شاغل  را پیش‌بینی‌  می کنند.

 

واژگان کلیدی: هوش معنوی، رضایت از زندگی، زوج های جوان شاغل.

 

 

 

 

• Spiritual intelliqence

 

• Satisfaction of life

 

• Young couples who practitioner

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل یکم

 

 

مقدمه پژوهش

 

 

 

مقدمه

 

در سالهای گذشته جنبشی به نام روانشناسی مثبت ایجاد شد و در این زمینه مباحثی مثل شادی، سرزندگی و خوشبینی بررسی می شود. یکی از مقوله های روانشناسی مثبت رضایت از زندگی و شادی است که تاریخچه رضایت از زندگی به اواخر دهه 50 بر می گردد(دینر، اویشی و لوکاس، 2003). رضایت از زندگی به عنوان یکی از مقوله های مهم روانشناسی مثبت، امروزه توجه زیادی را به خود جلب کرده است و معنای گسترده ای را در بر می گیرد(کامینز،2006).

 

اگر زندگی بستر تکامل است، رضایت مندی از زندگی نیز شرط موفقیت در زندگی بوده است و کسانی می توانند به تکامل بیاندیشند که با زندگی خود مشکلی نداشته باشند. همه انسانها در زندگی با ناکامی های بسیاری مواجه می شوندف اما انسان موفق کسی است که در تمام این مشغله ها و ناکامی ها امیدش را حفظ کند، و این مفهوم رضایت از زندگی است(عبدالله زاده، باقرپور و لطفی، 1388).

 

عومل زیادی به سازگاری انسان با محیط اطرافش و دست یافتن به احساس رضایت از زندگی کمک می کند. یکی از این عوامل مفهوم هوش است(بنانو، 2014). هوش دارای انواع مختلفی از جمله هوش هیجانی، هوش معنوی و .. است (دینر، 2003). هوش هیجانی در واقع یک توانایی  غیر شناختی است که از نظر تاریخی ریشه در مفهوم هوش اجتماعی دارد و برای اولین بار توسط ثرندایک ( 1920) مطرح شد. به عقیده ثرندایک هوش هیجانی توانایی مدیریت انسنانها برای عمل به شیوه های خردمندانه چه در روابط انسانی و چه در روابط کاری است (ثرندایک، 1920، به نقل از عبدالله زاده و باقرپور و لطفی

 

، 1388).

 

هوش دیگری به غیر از هوش هیجانی وجود دارد، به نام هوش معنوی که این هوش فقط برای انسان مطرح است. با استفاده از هوش معنوی می توان میل و قابلیت فرد را برای رسیدن به مقصود و ارزش رشد داد. هوش معنوی به دلیل پیوندش با معنا می تواند به فرد توان تغییر و تحول بدهد، همچنین می تواند به فرد کمک کند تا هیجانات موجود در زندگی و اشتغال خود، احساس رضایت و شادکامی داشته باشد(ابراهیمی، 1386). از این رو پژوهش حاضر در پی بررسی رابطه هوش هیجانی و هوش معنوی با رضایت از زندگی در زوج های جوان شاغل شهر کرمانشاه است.

 

بیان مسئله

 

خانواده نخستین و منحصر به فردترین نهاد اجتماعی است که سلامت و موفقیت یک جامعه را مرهون سلامتی و رضامندی اعضای ان دانسته اند، چراکه هیچ نهادی بر افراد جامعه تا این حد عمیق و بادوام نیست. زوج های جوان برای داشتن یک خانواده سالم تحت تاثیر عوامل بسیاری قرار دارند، از جمله شاغل بودن یک یا هر دوی آنهاست(امان الهی، 1384).

 

شاغل بودن تعریف کار،  در بر گیرنده تمام افرادی است که حداقل یک ساعت  در هفته کار کرده و یا بنا به دلایلی به طور موقت کار را ترک کرده باشند. یکی دیگر از عواملی که بر احساس موفقیت یا عدم موفقیت نظام زناشویی زوج های جوان تاثیر گذار است. احساس رضایت از زندگی است(حق شناس، 1388).

 

شواهد نشان میدهد انسانهایی که شادمان هستند بنظر خلاق تر و مطلوب تر بوده و حتی بنظر می رسد که عمر طولانی تری دارند اما اغلب نیل به شادکامی یا رضایت از زندگی ساده بنظر می رسد و هیچ انسان موفقی نیست که از هنر “رضایت از زندگی” برخوردار نباشد (خویشتن دار، 1385). در بررسی های انجام شده در دو دهه گذشته پیرامون سازه روانشناختی احساس خوشبختی ذهنی، مدل سه بعدی احساس خوشبختی ذهنی که عبارت است از احساس مثبت، منفی  ورضایت از زندگی مورد توجه بوده است . تصور ذهنی دو بعد رضایت از زندگی بیشتر مقوله ای شناختی است در حالیکه احساس منفی و مثبت مقوله ای احساسی و عاطفی به شمار میروند و جزیی از هوش هیجانی می باشند . مفهومی پایدار و فراگیر است که احساس  و نظرکلی مردم جامعه را نسبت به جهانی که در ان زندگی می کنند، منعکس میکند(دینر، 2003      .

 

احساس بهزیستی و رضایت از زندگی ،از مولفه های نگرش مثبت اقراد نسبت به جهانی است که در آن زندگی می کنند . رضایت از زندگی با ارزش ها ارتباط نزدیک اما پیچیده ای دارد و با معیارهایی که افراد بر پایه آن درک ذهنی خود را از خوشبختی ارزیابی میکنند متفاوت است . رضایت از زندگی در کل بازتاب توازن میان آرزوهای و وضغیت فعلی او می باشد به بیان دیگر هرچه شکاف میان آرزوهای فرد و وضغیت عینی او بیشتر باشد رضایت مندی او کاهش می یابد (اینگهارت،1373)بر اساس برخی مطالعات مولفه های مفهوم رضایت از زندگی می تواند بر اساس مولفه هایی مانند هوش و به خصوص هوش هیجانی پیش بینی شود(اکسترمرا و فرنادز، 2011).  مسئله هوش به عنوان یک ویژگی اساسی است که تفاوت فردی را بین انسانها موجب می شود و از ابتدای تاریخ مکتوب زندگی انسان مورد توجه بوده است. اما از آغاز مطالعه هوش غالبا بر جنبه های شناختی هوش یعنی توانایی عاطفی، هیجانی، شخصی و اجتماعی مورد توجه قرار می گیرد. بلکه در پیش بینی توانایی فرد برای موفقیت و سازگاری در زندگی نیز مورد اهمیت واقع شده است (ونگ و لاو، 2003). هوش معنوی به عنوان یکی مفاهیم جدید هوش، دربردارنده نوع سازگاری و رفتار حل مساله است  که بالاترین سطوح رشد را در حیطه های شناختی، اخلاقی، هیجانی، بین فردی و .. شامل می شود و فرد را در جهت هماهنگی با پدیده های اطراف و دست یابی به یکپارچگی درونی و بیرونی یاری می نماید. این هوش به فرد دیدی کلی در مورد زندگی و همه تجارب و رویدادها می دهد و او را قادر می سازد به ارچوب بندی و تفسیر مجدد تجارب خود پر داخته، شناخت و معرفت خویش را عمق بخشد ( غباری بناب ، سلیمی، سلیمانی و مقدم، 1387). ولمن هوش معنوی را به عنوان طرفیت انسان برای پرسیدن سئوالات غایی درباره زندگی و تجارب همزمان و ارتباط هر یک از ما با دنیایی که در آن زندگی می کنیم، تعریف می کند (ولمن، 2010).  هوش معنوی یا SQ همان توانایی است که به ما قدرت میدهد تا برای بدست آوردن رویاها تلاش و کوشش کنیم . این هوش تمام آن چیزهایی است که ما به آنها معتقدیم و در بر دارنده نقش باورها، هنجارها، عقاید و ارزش ها در فعالیت های

 

1-8-1. سؤال‌های تحقیق.. 6

 

1-9. تعاریف مفهومی وعملیاتی……………………………………………………………………………….. 7

 

1-9-1. تعریف مفهومی…………………………………………………………………………………. 7

 

1-9-2. تعریف عملیاتی.. 8

 

فصل دوم مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه‌ی تحقیق

 

2-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………….. 9

 

2-2. تعریف همکاری.. 9

 

2-3. ایجادطرح همکاری بین کتابخانه‌ای.. 10

 

2-4. روش‌های همکاری…………………………………………………………………………………………. 10

 

2-4-2. همکاری کتابخانه‌هادردانشگاه وروکلاو……………………………………………………. 12

 

2-5. شرایط لازم برای کسب موفقیت دربرنامه‌های همکاری بین کتابخانه‌ها 14

 

2-6. انواع همکاری‌های بین کتابخانه‌ای………………………………………………………………………. 15

 

ادامه‌ی فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                شماره صفحه

 

2-7. اهداف همکاری بین کتابخانه‌ها 19

 

2-8. همکاری بین کتابخانه‌ای؛غنی کردن کتابخانه‌های کوچک…………………………………………… 21

 

2-9. همکاری بین کتابخانه‌هادرمان نه پیشگیری……………………………………………………………. 22

 

2-10. امانت بین کتابخانه‌ای…………………………………………………………………………………….. 24

 

2-10-1. ایجادنظام امانت بین کتابخانه‌ای.. 26

 

2-10-2. رهنمودهای ایفلادرخصوص اصول اجرای امانت بین کتابخانه‌ای وخدمات تحویل مدرک درسطح بین‌الملل  27

 

2-10-3. اصول ورهنمودهای اجرایی…………………………………………………………………. 28

 

2-10-3-1. مزایای همکاری بین کتابخانه‌ها………………………………………………………….. 28

 

2-10-3-2. مزایای کتابخانه‌های مشترک.. 29

 

2-10-4. پروتکل امانت بین کتابخانه‌ای: پیشرفت وپروژه‌ها 29

 

2-11. تأثیرنظام‌های رایانه‌ای برخدمات امانت بین کتابخانه‌ای.. 31

 

2-12. امانت بین کتابخانه‌ای درایران………………………………………………………………………….. 32

 

2-13. امانت بین کتابخانه‌ای درسایرکشورها 33

 

2-13-1. ایالات متحدۀآمریکا 33

 

2-13-1-1. کدامانت برای ایالات متحده،توسط کمیته امانت بین کتابخانه‌ای.. 34

 

 

2-13-1-2. پروژۀامانت بین کتابخانه‌ها وتحویل مدرک درآمریکای شمالی……………………. 35

 

2-13-1-3. مکزیک……………………………………………………………………………………….. 35

 

2-13-1-4. انگلستان………………………………………………………………………………………. 35

 

2-13-1-5. استرالیا………………………………………………………………………………………… 36

 

2-13-1-6. هندوستان. 36

 

2-13-1-7. دانمارک………………………………………………………………………………………. 37

 

2-14. اشتراک منابع……………………………………………………………………………………………….. 37

 

2-14-1.  نکات اساسی درطرح‌های اشتراک منابع………………………………………………… 39

 

2-14-2. جایگاه اشتراک منابع درتوسعه خدمات کتابداری واطلاع رسانی……………………. 40

 

2-14-3. استفاده کنندگان چندگانه ازمنابع اطلاعاتی………………………………………………. 41

 

ادامه‌ی فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

2-14-4. ضرورت ایجاددستگاه‌های اجرایی مناسب………………………………………………. 42

 

2-14-5. اشتراک منابع، فراهم‌آوری مشترک………………………………………………………… 43

 

2-14- 5-1. تحویل مدرک واشتراک منابع. 44

 

2-14-6. محدودیت‌هایی که دراشتراک منابع پیش می‌آید. 44

 

2-15. پیشینه‌های تحقیق…………………………………………………………………………………………. 45

 

2-15-1. مطالعات انجام شده درخارج ازایران……………………………………………………… 45

 

2-15-1-2. مطالعات انجام شده درداخل ایران………………………………………………………. 50

 

2-15-1-3. جمع‌بندی پیشینه‌های تحقیق……………………………………………………………… 58

 

فصل سوم: روش اجرای تحقیق

 

3-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………….. 61

 

3-2. روش تحقیق.. 61

 

3-3. جامعه آماری.. 62

 

3-4. حجم نمونه…………………………………………………………………………………………………… 62

 

3-5. روش نمونه‌گیری.. 62

 

3-6. ابزارگردآوری اطلاعات (روایی،پایایی)……………………………………………………………….. 63

 

3-6-1. ابزارگردآوری اطلاعات……………………………………………………………………….. 63

 

3-6-2. روایی……………………………………………………………………………………………… 63

 

3-6-3. پایایی……………………………………………………………………………………………… 63

 

3-7. روش تجزیه وتحلیل اطلاعات… 64

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها

 

4-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………….. 66

 

4-2. پرسش اساسی شماره 1: ویژگی‌های جمعیت شناختی جامعه موردمطالعه ازچه خصوصیاتی برخورداراست؟      67

 

4-2-1. تعدادکارمندان وجنسیت آنهادرکتابخانه‌های نهادرهبری………………………………… 67

 

4-2-2. نوع دانشگاه 68

 

4-2-3. سال تاسیس دانشگاه 69

 

ادامه‌ی فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

4-2-4. تعداداعضای کتابخانه‌های نهادرهبری………………………………………………………. 70

 

4-2-5. رشته تحصیلی مسئولین کتابخانه‌های نهادرهبری.. 71

 

4-2-6. سطح تحصیلاتی مسئولین کتابخانه‌های نهادرهبری……………………………………… 72

 

4-3. پرسش اساسی شماره 2: وضعیت کنونی منابع وشیوه تهیه آن درکتابخانه‌های نهادرهبری ازچه ویژگی‌هایی برخورداراست؟ 73

 

4-3-1. انتخاب منابع کتابخانه به چه صورتی انجام می‌شود؟. 73

 

4-3-2. خریدمنابع برای کتابخانه به چه صورتی انجام می‌شود؟. 74

 

4-3-3. چندعنوان کتاب درکتابخانه موجوداست؟. 74

 

4-3-4. منابع موجوددرکتابخانه به چه نحوی ثبت می‌گردند؟. 75

 

4-3-5. آیامنابع چاپی والکترونیکی کتابخانه درارتباط بانیازهای آموزشی وپژوهشی دانشکده یادانشگاه می‌باشد؟         75

 

4-3-6.کدام یک ازمواردزیررابرای استفاده کنندگان کتابخانه مشترک هستید؟………………… 76

 

4-3-7. چه تعدادازنشریات ادواری راآبونه هستید؟. 77

 

4-3-8. گرایشات موضوعی کتابخانه رابه ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 7 مشخص نمائید؟. 78

 

4-4. پرسش اساسی شماره 3: توانایی مالی کتابخانه‌های نهادرهبری درجهت ایجادطرح‌های همکاری تاچه میزان می‌باشد؟     80

 

4-4-1. آیاکتابخانه دارای بودجه اختصاصی می‌باشد؟. 80

 

4-4-2. بودجه اختصاص یافته برای تهیه منابع کتابخانه کافی است؟………………………….. 81

 

4-4-3. تاچه اندازه متمایل به همکاری درجهت مرتفع نمودن واختصاص منابع مالی درایجادطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای درکتابخانه‌های نهادرهبری می‌باشید؟. 82

 

4-4-4. تاچه اندازه طرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای رامی‌شناسید؟. 83

 

4-5. پرسش اساسی شماره 4 : نیروهای انسانی کتابخانه‌های نهادرهبری تاچه میزان نسبت به اصول همکاری وپذیرش آن ازآمادگی لازمه بهره‌مند می‌باشند؟. 84

 

4-5-1. به نظرشما امانت بین کتابخانه‌ای تاچه اندازه درتأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران مؤثراست؟ 84

 

 

 

ادامه‌ی فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

4-5-2. چنانچه طرح همکاری بین کتابخانه‌های نهادرهبری ایجادشودبرای حمایت همه جانبه جهت اجرایی شدن آن ازآمادگی لازم برخوردارهستید؟. 85

 

4-5-3. اگرسازمان نهادرهبری درجهت کمک به بالابردن کیفیت وتوسعه منابع اطلاعاتی به کنسرسیوم‌های اشتراک منابع دانشگاهی بپیوندد، به نظرشمادرجهت اهداف طرح‌های همکاری بین کنابخانه‌ها، طرح مناسبی خواهدبود؟ 86

 

4-5-4. درچارچوب قوانین ومقررات کتابخانه، شرایطی که برای ایجادطرح همکاری بین کتابخانه‌های نهادرهبری درنظرگرفته می‌شود رامی‌پذیرید؟. 87

 

4-6. پرسش اساسی شماره 5 : وضعیت امکانات وتجهیزات موجوددرکتابخانه‌های نهادرهبری تاچه میزان مناسب است؟ 89

 

4-6-1. چه تعداد دستگاه کامپیوتردرکتابخانه موجوداست؟. 89

 

4-6-2. آیاازنرم افزارکتابخانه‌ای استفاده می‌کنید؟. 90

 

4-6-3. برای دسترسی اعضاءبه کتابخانه ومنابع آن ازچه امکاناتی بهره‌برداری می‌کنید؟…… 90

 

4-6-4. آیا از وجودمنابع الکترونیکی (E- books) درکتابخانه برخوردارهستید؟…………. 91

 

4-6-5. کتابخانه ازکدام امکانات وتجهیزات جانبی ذیل برخورداراست؟. 92

 

4-6-6. برای به اشتراک گذاری منابع دربین کنابخانه‌های نهادرهبری،ازکدام نوع مواردفناوری اطلاعاتی بهره‌مند هستید؟ 92

 

4-6-7. تاچه اندازه امکانات وتجهیزات موجود درکتابخانه‌های نهادرهبری را برای پیاده سازی طرح‌های همکاری مناسب ارزیابی می‌کنید؟. 93

 

4-7. پرسش اساسی شماره 6 : ساختارومقررات سازمانی نهاد رهبری تا چه میزان از ایجادطرح‌های همکاری استقبال وپشتیبانی می‌کند؟………………………………………………………………………………………………………………. 94

 

4-7-1. برای ایجاد هماهنگی درهمکاری‌های بین کتابخانه‌ای کدامیک ازمواردزیرضروری است؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 5 مشخص نمائید. 94

 

4-7-2. جهت برقراری همکاری مؤثربین کتابخانه‌هاکدامیک از شرایط واقدامات زیربایدتأمین گردد؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 4 مشخص نمائید. 95

 

4-7-3. انجمن‌های حرفه‌ای نقش مهم وتعیین کننده‌ای درتوسعه همکاری بین کتابخانه‌‌ای دارند. بانظریه موافق هستید؟  97

 

ادامه‌ی فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

4-8. پرسش اساسی شماره 7: کدام زمینه‌ها درباب همکاری بین کتابخانه‌ها، از ارزش واولویت بیشتری برخورداراست؟ 98

 

4-8-1. کدام یک ازموارد زیردراستفاده مشترک ازمنابع مهم‌تراست؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 5 مشخص نمائید. 98

 

4-8-2. کدام یک ازموارد زیردرمورد فهرست‌نویسی تعاونی ازاهمیت بیشتری برخورداراست؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 4 مشخص نمائید. 99

 

4-8-3. کدام یک ازموارد زیردرموفقیت اشتراک منابع درکتابخانه‌ها ازاهمیت بیشتری برخورداراست؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 4 مشخص نمائید. 101

 

4-8-4. همکاری واشتراک منابع رادرخصوص چه نوع منابعی ضروری‌ترومهم‌ترمی‌دانید؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 6 مشخص نمائید………………………………………………………………………………………………….. 102

 

4-9. پرسش اساسی شماره 8 : چه راهکارهایی درخصوص ایجاد طرح‌های همکاری درکتابخانه‌های نهادرهبری قابل ارائه هستند؟. 103

 

4-9-1. کدامیک ازراهکارهای ذکرشده درخصوص ایجاد طرح‌های همکاری درکتابخانه‌های نهادرهبری مفید می‌باشد؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 6 مشخص نمائید…………………………………………………………….. 104

 

4-9-2. باتوجه به ضرورت ایجادطرح‌های همکاری درکتابخانه‌های نهادرهبری،کدام یک ازگزینه‌های زیرراپیشنهاد می‌دهید؟به ترتیب اولویت ازعدد 1 تا 4 مشخص نمائید. 106

 

4- 10. سؤال بازتحقیق.. 107

 

4-11. آزمون فرضیه‌های پژوهش… 108

 

4- 11-1. آزمون فرضیه اول……………………………………………………………………………. 108

 

4- 11-2. آزمون فرضیه دوم……………………………………………………………………………. 108

 

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات

 

5-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………….. 112

 

5-2. یافته‌های تحقیق…………………………………………………………………………………………….. 112

 

5-3. بحث ونتیجه‌گیری………………………………………………………………………………………….. 119

 

5-5. پیشنهادهای تحقیق…………………………………………………………………………………………. 120

 

5-5-1. پیشنهادهای اجرایی…………………………………………………………………………….. 120

 

ادامه‌ی فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

5-5-2. پیشنهادهایی برای آینده……………………………………………………………………………… 120

 

5-6. محدودیت‌های پژوهش……………………………………………………………………………………….. 121

 

5-6-1. محدودیت‌های در اختیار محقق……………………………………………………………………. 121

 

5-6-2. محدودیت‌های خارج از اختیار تحقیق……………………………………………………………. 121

 

منابع و مأخذ

 

فهرست منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………………. 124

 

فهرست منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………………………….. 128

 

پیوست‌

 

چکیده انگلیسی

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                    شماره صفحه

 

جدول 4-1: توزیع فراوانی ودرصدتعدادکارمندان کتابخانه‌های مورد بررسی وجنسیت آنها 67

 

جدول 4-2 توزیع فراوانی ودرصدنوع دانشگاه‌های مورد بررسی به لحاظ کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور 68

 

جدول 4-3: توزیع فراوانی ودرصد سال تاسیس دانشگاه‌های مورد بررسی به لحاظ کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور 69

 

جدول 4-4: توزیع فراوانی ودرصدتعداداعضاءکتابخانه‌های نهادرهبری دردانشگاه‌های غرب کشور 70

 

جدول 4-5: توزیع فراوانی ودرصدرشته تحصیلی مسئولین کتابخانه‌های نهاد رهبری دردانشگاه‌های غرب کشور 71

 

جدول 4-6: توزیع فراوانی ودرصدسطح تحصیلاتی مسئولین کتابخانه‌های نهاد رهبری دردانشگاه‌های غرب کشور 72

 

جدول 4-7: توزیع فراوانی ودرصدشیوه انتخاب منابع واطلاعات توسط کتابخانه های نهاد رهبری دردانشگاههای غرب کشور. 73

 

های غرب کشور 74

 

جدول 4-9: توزیع فراوانی ودرصد تعداد عناوین کتب موجود در کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور. 74

 

جدول 4-10 : توزیع فراوانی ودرصدشیوه ثبت منابع موجوددرکتابخانه های نهاد رهبری دانشگاههای غرب کشور. 75

 

جدول 4-11:توزیع فراوانی ودرصدمیزان ارتباط منابع چاپی والکترونیکی بانیازهای آموزشی وپژوهشی درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 75

 

جدول 4-12 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج بدست آمده ازنظرات درباب ارتباط منابع چاپی والکترونیکی بانیازهای آموزشی وپژوهشی درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. 76

 

جدول 4-13:توزیع فراوانی ودرصداشتراک مواد درکتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور 76

 

جدول 4-14: توزیع فراوانی ودرصدتعدادآبونمان نشریات ادواری درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. 77

 

 

 

ادامه‌ی فهرست جداول

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

جدول 4-15: توزیع فراوانی ودرصدگرایشات موضوعی منابع درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 78

 

جدول 4- 16: خروجی آزمون فریدمن جهت سنجش رتبه های میانگین گرایشات موضوعی منابع درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 79

 

جدول 4-17:  توزیع فراوانی ودرصدبرخوردارای ودارابودن بودجه اختصاصی درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. 80

 

جدول 4-18:  توزیع فراوانی ودرصدکفایت بودجه اختصاصی درکتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور. 81

 

جدول 4-19 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج بدست آمده ازنظرات، درباب کفایت بودجه اختصاصی درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. 81

 

جدول 4-20:  توزیع فراوانی ودرصدتمایل به همکاری درجهت مرتفع نمودن واختصاص منابع مالی درایجادطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای درکتابخانه‌های نهاد رهبری . 82

 

جدول 4-21 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج بدست آمده ازنظرات،تمایل به همکاری درجهت مرتفع نمودن واختصاص منابع مالی درایجادطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای درکتابخانه‌های نهاد رهبری. 82

 

جدول 4-22:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان شناخت طرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای توسط کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری. 83

 

جدول 4-23 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج بدست آمده ازنظرات، درباب میزان شناخت طرح‌های همکاری بین کتابخانه ای توسط کارمندان کتابخانه های نهاد رهبری .. 83

 

جدول 4-24:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان تاثیرامانت بین کتابخانه‌ای درتأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران ازنظرکارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 84

 

جدول 4-25 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج بدست آمده ازمیزان تاثیرامانت بین کتابخانه‌ای درتأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران ازنظرکارمندان کتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور 85

 

جدول 4-26:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان آمادگی برای اجرایی شدن طرح همکاری بین کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور 85

 

 

 

ادامه‌ی فهرست جداول

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

جدول 4-27 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج بدست آمده ازمیزان آمادگی برای اجرایی شدن طرح همکاری بین کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور 86

 

جدول 4-28:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان آمادگی برای پیوستن به کنسرسیوم های اشتراک منابع درکتابخانه‌های نهادرهبری درغرب کشور 86

 

جدول 4-29 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج بدست آمده ازمیزان آمادگی برای پیوستن به کنسرسیومهای اشتراک منابع درکتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 87

 

جدول 4-30:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان پذیرش شرایط ایجاد طرحهای همکاری بین کتابخانه ای درچارچوب قوانین ومقررات ازطرف کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 87

 

جدول 4-31 : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج بدست آمده ازمیزان پذیرش شرایط ایجاد طرح‌های همکاری بین کتابخانه ای درچارچوب قوانین ومقررات ازطرف کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 88

 

جدول 4-32:  توزیع فراوانی ودرصداولویت‌ها درطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 88

 

جدول 4-33: خروجی آزمون فریدمن جهت سنجش اولویت‌ها درطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای کتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور 89

 

جدول 4-34:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان تعداد دستگاه کامپیوترموجود درکتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 89

 

جدول 4-35:  توزیع فراوانی ودرصدمیزان استفاده ازنرم افزارکتابخانه‌ای درکتابخانه های نهاد رهبری غرب کشور 90

 

جدول 4-36:  توزیع فراوانی ودرصدامکانات دسترسی اعضاء به کتابخانه ومنابع آن درکتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 90

 

)درکتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 91

 

)درکتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور 91

 

 

 

ادامه‌ی فهرست جداول

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

جدول 4-39:  توزیع فراوانی ودرصد برخورداربودن کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور از امکانات وتجهیزات جانبی برای کتابخانه 92

 

جدول 4-40:  توزیع فراوانی ودرصد بهره مند بودن کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشورازمواردفناوری اطلاعاتی برای به اشتراک گذاری منابع کتابخانه 92

 

جدول 4-41:  توزیع فراوانی ودرصدارزیابی ازامکانات وتجهیزات موجود درکتابخانه‌های نهاد رهبری برای پیاده سازی طرح‌های همکاری مناسب. 93

 

جدول 4-42: آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج بدست آمده ازامکانات وتجهیزات موجود درکتابخانه‌های نهاد رهبری برای پیاده سازی طرح‌های همکاری مناسب  93

 

جدول 4-43:  توزیع فراوانی ودرصدایجادهماهنگی درهمکاری بین کتابخانه‌ای درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 94

 

جدول 4- 44:خروجی آزمون فریدمن جهت ایجادهماهنگی درهمکاری بین کتابخانه‌ای درکتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 95

 

جدول 4-45:  توزیع فراوانی ودرصدجهت برقراری همکاری مؤثربین کتابخانه‌هادرکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشورکه کدام یک از شرایط واقدامات تأمین شود 95

 

جدول 4- 46:خروجی آزمون فریدمن جهت برقراری همکاری مؤثربین کتابخانه‌هادرکتابخانه‌های    نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشورکه یکی ازشرایط واقدامات تأمین شود 96

 

جدول 4-47: توزیع فراوانی ودرصدنقش انجمن‌های حرفه‌ای درتوسعه همکاری بین کتابخانه‌ای، کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 97

 

جدول 4-48: آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج بدست آمده ازنقش انجمن‌های حرفه‌ای درتوسعه همکاری بین کتابخانه‌ای، کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 97

 

جدول 4-49:  توزیع فراوانی ودرصدمواردمهم دراستفاده مشترک ازمنابع درکتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 98

 

جدول 4- 50: خروجی آزمون فریدمن جهت مواردمهم دراستفاده مشترک ازمنابع درکتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 99

 

جدول 4-51:  توزیع فراوانی ودرصدمواردپراهمیت درموردفهرست نویسی تعاونی درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 99

 

ادامه‌ی فهرست جداول

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

جدول 4- 52: خروجی آزمون فریدمن جهت درموردفهرست‌نویسی تعاونی درکتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 100

 

جدول 4-53:  توزیع فراوانی ودرصداولویت هادرمواردپراهمیت موفقیت اشتراک منابع درکتابخانه های نهادرهبری غرب کشور 101

 

جدول 4-54:خروجی آزمون فریدمن جهت سنجش مواردپراهمیت موفقیت اشتراک منابع درکتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور 101

 

جدول 4-55:  توزیع فراوانی ودرصدمنابع مهم درهمکاری واشتراک منابع کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 102

 

جدول 4- 56:خروجی آزمون فریدمن جهت منابع مهم درهمکاری واشتراک منابع کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 103

 

جدول 4-57:  توزیع فراوانی ودرصدراهکارهای موردنظردرایجادطرح‌های همکاری مابین کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور 104

 

جدول 4- 58 : خروجی آزمون فریدمن جهت راهکارهای موردنظردرایجادطرح‌های همکاری مابین کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 105

 

هادرخصوص پیشنهاد موارد برای ضرورت ایجاد طرح‌های همکاری درکتابخانه‌های نهادرهبری. 106

 

جدول 4- 60 : خروجی آزمون فریدمن جهت پیشنهاد موارد برای ضرورت ایجاد طرح‌های همکاری درکتابخانه‌های نهاد رهبری. 106

 

جدول 4- 61: آزمون همبستگی پیرسون بین میزان تحصیلات وشناخت نسبت به طرح‌های همکاری. 108

 

جدول 4- 62.آزمون تی– استیودنت جهت مقایسه میانگین عوامل مربوط به آمادگی وشناخت نسبت به طرح‌های همکاری. 109

 

 

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                                                                                         شماره صفحه

 

نمودار 4-1: توزیع فراوانی ودرصدتعدادکارمندان کتابخانه‌های مورد بررسی وجنسیت آنها درکتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور. 68

 

نمودار 4-2: توزیع فراوانی ودرصد نوع دانشگاههای مورد بررسی به لحاظ کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور 69

 

نمودار4-3: توزیع فراوانی ودرصدسال تاسیس دانشگاه‌های موردبررسی به لحاظ کتابخانه‌های نهاد رهبری در غرب کشور 70

 

نمودار 4-4: توزیع فراوانی ودرصد تعداداعضاءکتابخانه‌های نهاد رهبری دردانشگاه‌های غرب کشور. 71

 

نمودار 4-5: توزیع فراوانی ودرصدرشته تحصیلی مسئولین کتابخانه‌های نهاد رهبری دردانشگاه‌های غرب کشور 72

 

نمودار 4-6: توزیع فراوانی ودرصدسطح تحصیلاتی مسئولین کتابخانه‌های نهادرهبری دردانشگاه‌های غرب کشور 73

 

نمودار 4-7: توزیع فراوانی ودرصداشتراک مواد درکتابخانه های نهاد رهبری غرب کشور. 77

 

نمودار 4-8: توزیع فراوانی ودرصدگرایشات موضوعی منابع درکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور 80

 

 

 

فصل اول

 

کلیات تحقیق

 

 

 

1-1. مقدمه

 

گسترش دانش بشری، محدودیت امکانات مالی و فیزیکی کتابخانه­ها و افزایش روزافزون بهای منابع اطلاعاتی، کتابخانه­ها را در زمینه تهیه‌ی منابع اطلاعاتی مورد نیاز کاربران خود با مشکل مواجه ساخته است؛ به گونه­ای که امروزه هیچ کتابخانه­ای نمی­تواند نیازهای اطلاعاتی مراجعان خود را به تنهایی برآورده سازد. و خودکفا بودن کتابخانه­ها، به مفهوم در اختیار داشتن همه‌ی مدارک، نه امکان پذیر و نه مقرون به صرفه است. از این رو سیاست کتابخانه­ها از مالکیت بر منابع، به دسترسی به منابع اطلاعاتی تغییر کرده است. همکاری بین کتابخانه­ای اصطلاحی جامع برای طیف گسترده‌ای از فرآیندهایی است که درجریان آن گروهی از کتابخانه­ها برای بهره­برداری بیشتر از منابع خود در شکل­های گوناگون مانند فهرست نویسی تعاونی، تبادل اطلاعات کتاب‌شناختی، فهرستگان، اشتراک منابع ، امانت بین کتابخانه­ای آی. ال.ال و مانند آن با یکدیگر به همکاری می­پردازند. همکاری بین کتابخانه­ای ممکن است یک منظوره و یا چند منظوره باشد. در همکاری یک منظوره، کتابخانه­های عضو تنها از یک نوع همکاری مانند فهرست نویسی تعاونی و یا امانت بین کتابخانه­ای بهره می­برند. در حالی که در همکاری چند منظوره، این کتابخانه­ها در دو یا چند زمینه با یکدیگر همکاری می­کنند. سابقه همکاری بین کتابخانه­ای در جهان ظاهراً به نخستین کنفرانس کتابداران در 1853 باز می­گردد که در آن پیشنهادی مبنی بر فهرستگان ملی ان، یو، سی مطرح گردید، اما اقدامات اساسی و برنامه­ریزی شده در این زمینه پس از جنگ جهانی دوم آغاز شد. همکاری بین کتابخانه­ای از جنبه­های مختلف قابل تأمل و بررسی است. مهم‌ترین آنها همکاری در سازماندهی منابع و مجموعه‌سازی است (بهمن آبادی، 1389، 1).

 

به نظر می‌رسد همکاری در بین کتابخانه‌ها در هر نوع و اندازه‌ای که باشد تفاوت ندارد. اگر کتابخانه‌های همکار با هم، هم موضوع باشند یعنی اکثر منابع و اطلاعات موجود در کتابخانه‌ها در یک حوزه‌ی خاص باشد بهتر می‌توانند در طرح‌های همکاری مشارکت داشته باشند و حتی الامکان در به اشتراک گذاری منابع خود نیز راه‌‌هایی در پیش بگیرند. تا ضمن بهره‌مندی از مزایا و امکانات مشارکت در همکاری، به کاربران و استفاده کنندگان خود خدمات بهتر ارائه دهند. در مورد اشتراک منابع، هنگامی که منابع خود را به اشتراک می‌گذارند کاربران هر کتابخانه می‌توانند از منابع و اطلاعات دیگر کتابخانه‌ها نیز استفاده نمایند. از طریق مجموعه‌سازی، خدمات تحویل مدرک، امانت بین کتابخانه‌ای و اشتراک منابع در کتابخانه‌های کوچک، مانند کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌ها به مجموعه اطلاعات، در رابطه با انتظارات و نیاز جامعه کمک می‌شود. و این پدیده، در بین کتابخانه‌ها سبب می‌شود به شبکه‌ای نمودن آنها نیز در آینده‌ی نزدیک بتوان اندیشید. که از طریق شبکه، اطلاعات و منابع سریع‌تر و قابل دسترس‌تر در اختیار کاربران قرار گیرد. جامعه‌ی استفاده کننده در این کتابخانه‌ها را دانشجویان، اساتید و پژوهشگران تشکیل می‌دهند که با این اقدام کارایی کتابخانه‌ها در جهت تهیه منابع و اطلاعات مورد نیاز آنان به صورت شایسته انجام می‌شود.

 

1-2. بیان مسئله

 

همکاری میان کتابخانه­ها عبارت است از: «کار مشترک میان دو یا چند کتابخانه به منظور تهیه و تدارک خدمات بهتر برای مراجعان با استفاده از امکانات و فناوری مناسب» (نشاط، 1382، 7).

 

همکاری میان کتابخانه­ها ممکن است مربوط به دو کتابخانۀ عمومی در دو شهر کوچک مجاور هم به قصد امانت گرفتن متقابل کتاب برای شهروندان هر دو شهر یا ارتباط و همکاری چند کتابخانه‌ی دانشگاهی در همان مجموعه باشد که با توجه به موافقت­نامه­ای مشترک، اقدام به مجموعه‌سازی می­کنند تا بدین طریق ورود کتاب­های تکراری را کاهش دهند و از بودجۀ خود به نحو مؤثرتر و کارآمدتری استفاده کنند. این همکاری می­تواند به منظور تهیه‌ی کارت­های فهرست‌نویسی برای جامعۀ کتابداری باشد که در سطح وسیع انجام می­گیرد. ایجاد هماهنگی در مجموعه‌سازی و همکاری­های بین کتابخانه­ای در تهیه انواع مختلف منابع یکی دیگر از اقداماتی است که به منظور مقابله با مشکلات رشد سریع اطلاعات و عدم تسهیلات مالی، نیروی انسانی و فضا پیش بینی شده است. البته به رغم مشکلات مذکور نباید خدمات جامع و کامل اطلاع‌رسانی به مراجعان و پژوهشگران در کتابخانه­ها دچار وقفه و اخلال شود (همان، 10).

 

امانت بین کتابخانه­ای نوع دیگری از همکاری بین کتابخانه­ای است که در حیطه‌ی اشتراک منابع مطرح می‌شود. در نظام امانت بین کتابخانه­ای مراجعان هر کتابخانه می­توانند به شکل غیر مستقیم به منابع اطلاعاتی سایر کتابخانه­ها دسترسی پیدا کنند. هنگامی که کتاب یا مدرک توسط یکی از اعضای کتابخانه به امانت رفته یا به دلایل دیگری دسترسی به آن امکان پذیر نباشد و یا اصولاً کتابخانه فاقد آن مدرک باشد، می­تواند آن را به صورت امانت از کتابخانۀ دیگری درخواست کند. این درخواست به صورت کتبی و یا از طریق تلفن، پست تصویری، پست الکترونیکی، و جزء آن طبق شرایط و ضوابط خاصی صورت می‌گیرد. طرح­های امانت بین کتابخانه­ای معمولاً موفقیت آمیزترین رویکردهای همکاری بین کتابخانه­ای هستند. نظام امانت بین کتابخانه‌ای به شیوه‌ی جدید، با پیشرفت حرفه‌ی کتابداری در آمریکا و در اواخر قرن نوزدهم شکل عملی به خود گرفت (دایره المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی،1385،1888، ج 1).

 

با مشاهداتی که در منابع گوناگون صورت گرفته، با توجه به روند رو به رشد تولیدات علمی که تولید کننده اصلی اطلاعات کشورهای پیشرفته هستند، برای افزایش میزان همکاری بین کتابخانه­ای، روش داد وستد، می‌تواند راهگشا باشد. اما برای ایجاد طرح همکاری بین کتابخانه­ای نیاز به یک بستر مناسب است. هرچند که تاکنون پژوهش‌های زیادی در این خصوص صورت گرفته، اما با جدیدیت پیگیری نشده است و در حال حاضر به طور محدودی همکاری بین کتابخانه‌ای وجود دارد. ایجاد نظام همکاری در بین کتابخانه‌ها می‌تواند راه مناسبی باشد برای اینکه بتوانیم همانند کشورهای پیشرفته دست به تولید اطلاعات بزنیم. با اینکه روزانه شاهد بسیاری از نوآوری‌ها در عرصه‌های گوناگون علمی در کشورمان هستیم، ضرورت دارد که در کتابخانه‌ها تبادل اطلاعات به صورت گسترده انجام شود. اگر  بتوانیم نظام همکاری را راه‌اندازی نماییم البته این بار به شکل کاربردی به این مسئله پرداخته شود، می‌شود زمینه‌های مطالعاتی بیشتری را بوجود آورد. ما نیز با انجام تحقیق حاضر درصدد هستیم در بین کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور نظام همکاری ایجاد شود.

 

1-3. متغیرها

 

 

1-3-1. متغیر مستقل: راهکارها

 

 

1-3-2. متغیر تابع: طرح­های همکاری (امانت بین کتابخانه­ای، اشتراک منابع)

 

 

1-4. اهمیت و ضرورت تحقیق

 

کتابخانه‎های دانشگاهی یکی از مراکز مهم اطلاع‌رسانی در جامعه پژوهشی و علمی می‎باشند. از لحاظ منابع و اطلاعات باید به گونه‎ای باشند که پژوهشگران و محققان جامعه کتابخانه دانشگاهی بتوانند به منابع و اطلاعات مورد نظر خود دستیابی سریع داشته باشند. اهمیت و ضرورت تحقیق حاضر، مشخص نمودن وضعیت کتابخانه‎های نهاد رهبری مستقر در دانشگاه‎های غرب کشور و رسیدن به راهکارهای ایجاد طرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای می‌باشد. منظور از طرح همکاری، امانت بین کتابخانه‌ای و اشتراک منابع  است و هم‌چنین شناسایی منابع و امکانات موجود در کتابخانه‌هاست که با بررسی آنها بتوانیم طرح همکاری را ایجاد نماییم. از آنجایی که این کتابخانه‌ها در محیط دانشگاه قرار دارند و مراجعه کنندگان آنان را دانشجویان و پژوهشگران تشکیل می‎دهند، لذا باید از جایگاه و اهمیت ویژه‎ای برخوردار باشند. در حالیکه هر کدام از این کتابخانه‎ها دارای منابع اندکی هستند به گونه‎ای که در اکثر موارد پاسخگوی نیاز مراجعان نمی‎باشند. با همکاری و مشارکت، کتابخانه‌ها منابع اطلاعاتی را به صورت امانت در اختیار کاربران و مراجعان خود قرار ‎می‌دهند. و این در حالی است که در هزینه‎های خرید منابع نیز صرفه جویی بوجود می‎آید. صرفه جویی به معنی اینکه چون توان خرید منابع را ندارند، از امکانات موجود طرح همکاری می‌توانند استفاده نمایند.کتابخانه‎های نهاد رهبری از جمله کتابخانه‎های هم موضوع می

 

 

فراگیران دوره های آموزش های فنی و حرفه‌ای.. 35

 

مربیان و مدرسان دوره های آموزش های فنی و حرفه‌ای.. 35

 

خروجی های دوره های آموزش های فنی و حرفه‌ای.. 35

 

آموزش های فنی و حرفه‌ای در ایران. 36

 

دلایل ایجاد نظام مهارت آموزی در ایران و اصول حاکم بر آن. 40

 

سند راهبردی مهارت و فناوری سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای.. 42

 

مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای.. 48

 

1-آموزش در مراکز  ثابت… 48

 

الف) آموزش در زندان ها 49

 

ب) آموزش در پادگان ها 49

 

2- آموزش در واحدهای سیار. 49

 

3- آموزش در صنایع. 50

 

الف- آموزش در مراکز جوار کارگاهی و بین کارگاهی.. 50

 

ب- آموزش من کار. 50

 

ج- آموزش خودیاری فنی.. 50

 

4- آموزش در مراکز آزاد فنی و حرفه‌ای.. 51

 

استفاده از شبیه سازی برای مهارت آموزی.. 51

 

مزایای استفاده از شبیه سازی در مهارت آموزی.. 52

 

وضعیت نظام آموزش فنی و حرفه‌ای ایران و چالش های آن. 53

 

چالش های های بیرونی و درونی سیستم های آموزش فنی و حرفه ای ایران. 59

 

الف) چالش های درونی سیستم آموزش فنی و حرفه‌ای: 59

 

ب- چالش های بیرونی سیستم آموزش فنی و حرفه‌ای: 60

 

سایر چالش های پیش رو. 62

 

تاثیر جهانی شدن  در آموزش های فنی و حرفه‌ای.. 65

 

1- آینده ی مهارت سازی: مسائل فشار زا و ارزیابی ها 66

 

2- ارتقا مهارت های نیروی کار. 67

 

3- فرصت ها و ظرفیت های اجتماعی.. 67

 

چالش های آموزش فنی و حرفه‌ای در قرن بیست و یکم. 68

 

1- اقتصاد آموزش حرفه‌ای.. 69

 

2- موقعیت اجتماعی آموزش حرفه‌ای.. 70

 

3- جنبه های منطقه ای و بین اللملی آموزش حرفه‌ای.. 71

 

 

2- معرفی سطوح آموزش های فنی و حرفه‌ای.. 72

 

گواهی مهارت درجه دو. 72

 

گواهی مهارت درجه یک… 72

 

گواهی مهارت تخصصی (طرح 18 ماهه) 72

 

معرفی طرح آموزش ممتاز (طرح 18 ماهه) : 73

 

مقدمه. 73

 

اجرای اولین دوره آموزش نمونه کارگر ماهر. 76

 

ویژگی‌های آموزش های طرح 18 ماهه. 79

 

3- کارایی.. 80

 

4- پیشینه تحقیق.. 83

 

تحقیقات داخلی.. 83

 

تحقیقات خارجی.. 87

 

پیشینه پژوهشی کارایی.. 88

 

تحقیقات داخلی.. 88

 

تحقیقات خارجی.. 90

 

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

 

مقدمه. 94

 

روش شناسی پژوهش… 94

 

جامعه، نمونه و ذینفعان. 97

 

نمونه و روش نمونه گیری.. 98

 

حجم نمونه در بخش کمی پژوهش… 99

 

حجم نمونه در بخش کیفی.. 100

 

ابزار گردآوری داده ها 101

 

ابزار گردآوری داده ها در بخش کمی پژوهش… 101

 

روال مصاحبه. 106

 

تجزیه و تحلیل داده ها 107

 

بخش کمی.. 107

 

بخش کیفی.. 107

 

فصل چهارم: یافته­های پژوهش

 

 

1. یافته های توصیفی مربوط به ویژگی های نمونه تحقیق.. 110

 

2- یافته های مربوط به کارآموزان. 111

 

2-3-  مقیاس توانمندی مربیان از دیدگاه مربیان. 136

 

3-3 مقیاس امکانات و تجهیزات از دیدگاه مربیان. 138

 

5-3- مقیاس نیاز بازار کار از دیدگاه مربیان. 145

 

4- یافته های مربوط به مدیران و کارشناسان. 147

 

5-4- مقیاس نیاز بازار کار از دیدگاه مدیران و کارشناسان. 158

 

2-5- مقیاس توانمندی مربیان از دیدگاه کارفرمایان. 164

 

3-5- مقیاس امکانات و تجهیزات مرکز از دیدگاه کارفرمایان. 166

 

4-5- مقیاس استاندارد آموزشی از دیدگاه کارفرمایان. 169

 

5-5- مقیاس نیاز بازار کار از دیدگاه کارفرمایان. 171

 

نتیجه گیری کلی از دیدگاه های کارآموزان، مربیان، مدیران-کارشناسان و کارفرمایان. 175

 

 

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

 

مقدمه. 178

 

محدودیت های تحقیق.. 226

 

پیشنهادهای پژوهشی.. 226

 

پیشنهادات کاربردی.. 228

 

منابع فارسی.. 236

 

منابع انگلیسی.. 248

 

 

 

 

 

 فهرست جداول

 

عنوان                                                                                            صفحه

 

جدول 1-2 تعاریف آموزش های فنی و حرفه‌ای.. 20

 

جدول 2-1- طبقهبندی مهارتهای مورد نیاز در عصر اطلاعات و ارتباطات… 40

 

جدول 2-2- سرفصل دروس و مهارت های آموزشی در دوره های 18 ماهه. 75

 

جدول 1-3 مراحل انجام پژوهش را نشان می دهد. 96

 

جدول شماره 3-3 حجم نمونه در بخش کمی پژوهش… 100

 

جدول شماره 4-3 : حجم نمونه در بخش کیفی پژوهش… 101

 

جدول شماره 5-3 : نتایج ضریب پایایی برای هر یک از عوامل تأثیرگذار بر عملکرد اجرایی طرح 18 ماهه در سازمان فنی و حرفه ای شهر اصفهان. 104

 

جدول 1-4 توزیع کارآموزان بر حسب وضعیت شغلی را نشان می دهد. 110

 

جدول 2-4 توزیع کارآموزان بر حسب رشته های طرح 18 ماهه مورد مطالعه. 110

 

جدول 3-4 توزیع کارآموزان طرح 18 ماهه بر حسب مدرک تحصیلی.. 111

 

جدول 4-4 توزیع میانگین کارآموزان بر حسب دلایل انتخاب رشته های طرح 18 ماهه برای کسب مهارت   112

 

جدول 5-4 توزیع کارآموزان بر حسب امکان انتخاب مجدد رشته های طرح 18 ماهه. 113

 

جدول 6-4 توزیع میانگین پاسخ کارآموزان نسبت به مدیریت طرح 18 ماهه. 113

 

جدول 7-4 توزیع میانگین پاسخ کارآموزان به توانایی و صلاحیت مربیان طرح 18 ماهه. 119

 

جدول 8-4 توزیع میانگین پاسخ کارآموزان به امکانات و تجهیزات طرح 18 ماهه. 122

 

جدول 9-4 توزیع میانگین پاسخ کارآموزان به مطلوبیت استاندارد آموزشی طرح 18 ماهه. 126

 

جدول 10-4 توزیع میانگین پاسخ کارآموزان به تناسب آموزش ها با نیازهای بازار کار. 128

 

جدول 11-4 توزیع میانگین پاسخ کلی کارآموزان به عملکرد اجرایی طرح 18 ماهه. 130

 

جدول 12-4 توزیع میانگین پاسخ مربیان نسبت به مقیاس مدیریت طرح 18 ماهه. 131

 

جدول13-4 توزیع میانگین پاسخ مربیان به توانایی و صلاحیت مربیان طرح 18 ماهه. 136

 

جدول14-4 توزیع میانگین پاسخ مربیان به امکانات و تجهیزات طرح 18 ماهه. 139

 

جدول15-4 توزیع میانگین پاسخ مربیان به مطلوبیت استاندارد آموزشی طرح 18 ماهه. 142

 

جدول16-4 توزیع میانگین پاسخ مربیان به تناسب آموزش ها با نیازهای بازار کار. 145

 

جدول 17-4 توزیع میانگین پاسخ کلی مربیان به عملکرد اجرایی طرح 18 ماهه. 147

 

جدول 18-4 توزیع میانگین پاسخ مدیران و کارشناسان نسبت به عوامل مدیریتی طرح 18 ماهه. 148

 

جدول19-4 توزیع میانگین پاسخ مدیران و کارشناسان به توانایی و صلاحیت مربیان طرح 18 ماهه 151

 

جدول 20-4 توزیع میانگین پاسخ مدیران و کارشناسان به امکانات و تجهیزات طرح 18 ماهه. 154

 

جدول21-4 توزیع میانگین پاسخ مدیران و کارشناسان به مطلوبیت استاندارد آموزشی طرح 18 ماهه 156

 

جدول 22-4 توزیع میانگین پاسخ مدیران و کارشناسان به تناسب آموزش ها با نیازهای بازار کار. 158

 

جدول 23-4 توزیع میانگین پاسخ کلی مدیران و کارشناسان به عملکرد اجرایی طرح 18 ماهه. 160

 

جدول 24-4 توزیع میانگین پاسخ کارفرمایان نسبت به عوامل مدیریتی طرح 18 ماهه. 161

 

جدول 25-4 توزیع میانگین پاسخ کارفرمایان به توانایی و صلاحیت مربیان طرح 18 ماهه. 164

 

جدول 26-4 توزیع میانگین پاسخ کارفرمایان به امکانات و تجهیزات طرح 18 ماهه. 167

 

جدول 27-4 توزیع میانگین پاسخ کارفرمایان به مطلوبیت استاندارد آموزشی طرح 18 ماهه. 169

 

جدول 28-4 توزیع میانگین پاسخ کارفرمایان به تناسب آموزش ها با نیازهای بازار کار. 171

 

جدول 29-4 توزیع میانگین پاسخ کلی کارفرمایان به عملکرد اجرایی طرح 18 ماهه. 173

 

جدول 30-4  مقایسه توزیع میانگین نظرات پاسخگویان بر حسب مقیاس های مورد مطالعه. 174

 

جد

 

 

مفاهیم اساسی مدیریت دانش ……………………………………………………………………………………13

 

ماهیت دانش …………………………………………………………………………………………………………..13

 

سلسله مراتب دانش………………………………………………………………………………………………….14

 

اطلاعات ………………………………………………………………………………………………………………..14

 

تعریف دانش ………………………………………………………………………………………………………….15

 

ویژگی های دانش …………………………………………………………………………………………………..17

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                صفحه

 

 

 

انواع دانش ………………………………………………………………………………………………………….18

 

فرایند تبدیل دانش یا دانش آفرینی………………………………………………………………………….19

 

مدیریت دانش …………………………………………………………………………………………………….20

 

تعریف مدیریت دانش ………………………………………………………………………………………….21

 

اصول مدیریت دانش…………………………………………………………………………………………….22

 

فرایند مدیریت دانش…………………………………………………………………………………………..23

 

-خلق دانش………………………………………………………………………………………………………..23

 

-حفظ ونگهداری دانش………………………………………………………………………………………..24

 

بازیابی وتوزیع دانش(سهیم سازی)……………………………………………………………………….24-

 

-کاربرد دانش………………………………………………………………………………………………………25

 

مدیریت فرایندی دانش………………………………………………………………………………………….26

 

راهبردهای مدیریت دانش………………………………………………………………………………………27

 

 

دیدگاههای مدیریت دانش……………………………………………………………………………………..27

 

تئوری های مدیریت دانش……………………………………………………………………………………..28

 

مدل های مدیریت دانش……………………………………………………………………………………….30

 

عوامل زیر ساختی مدیریت دانش ………………………………………………………………………….32

 

سازمان یادگیرنده و سازمان یاددهنده …………………………………………………………………….34

 

تکنولوژی اطلاعاتی …………………………………………………………………………………………….39

 

فناوری اطلاعات به عنوان توانمندساز مدیریت دانش……………………………………………….40

 

ارتباط بین مدیریت دانش و فناوری اطلاعات………………………………………………………….41

 

رهبری………………………………………………………………………………………………………………..43

 

گامهای رهبران در مسیر مدیریت دانش سازمانی …………………………………………………….43

 

ساختار سازمانی ………………………………………………………………………………………………….45

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                صفحه

 

 

 

-بی مرزی ………………………………………………………………………………………………………47

 

سیالی و روانی………………………………………………………………………………………………….47

 

جذابیت………………………………………………………………………………………………………….47-

 

انعطاف پذیری………………………………………………………………………………………………..47-

 

روابط غیر رسمی……………………………………………………………………………………………. 47

 

ابعاد ساختاری برای استقرار مدیریت دانش سازمانی……………………………………………..48

 

-رابطه مبتنی بر اعتماد……………………………………………………………………………………….48

 

-رابطه تعاملی برون سازمانی ……………………………………………………………………………..48

 

-رابطه عاطفی فراگیر…………………………………………………………………………………………49

 

فرهنگ سازمانی………………………………………………………………………………………………..49

 

فرهنگ متناسب با استقرار مدیریت دانش ……………………………………………………………49

 

-ابعاد فرهنگی مورد نیازجهت استقرار مدیریت دانش در سازمان ……………………………51

 

-فرهنگ تسهیم دانش………………………………………………………………………………………..51

 

-فرهنگ مشارکتی ……………………………………………………………………………………………52

 

-فرهنگ اعتماد محور………………………………………………………………………………………..52

 

-فرهنگ نوآورانه ……………………………………………………………………………………………..53

 

-فرهنگ باز………………………………………………………………………………………………………53

 

-فرهنگ سازمانی یادگیرنده ……………………………………………………………………………….54

 

یادگیری سازمانی ………………………………………………………………………………………………54

 

یادگیری……………………………………………………………………………………………………………55

 

-سطوح یادگیری ……………………………………………………………………………………………..55

 

-یادگیری فردی ……………………………………………………………………………………………….55

 

-یادگیری تیمی ………………………………………………………………………………………………..55

 

-یادگیری سازمانی ……………………………………………………………………………………………56

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                صفحه

 

انواع یادگیری…………………………………………………………………………………………………..56-

 

 

-یادگیری انطباقی…………………………………………………………………………………….. 56

 

-یادگیری زایا یا خلاق……………………………………………………………………………………… 56

 

-یادگیری زدایی………………………………………………………………………………………………..56

 

-مهارت های یادگیری……………………………………………………………………………………….57

 

-یادگیری الگویی………………………………………………………………………………………………57

 

-گفتمان ………………………………………………………………………………………………………….57

 

منابع انسانی …………………………………………………………………………………………………….58

 

دانشگران ………………………………………………………………………………………………………..59

 

اصول اداره کارکنان دانشگران ……………………………………………………………………………60

 

-مشارکت دانایی محور……………………………………………………………………………………..60

 

-ایجاد شبکه دانش …………………………………………………………………………………………..60

 

-توسعه ظرفیت یادگیری……………………………………………………………………………………60

 

-فعالیت تیمی………………………………………………………………………………………………… 60

 

-شریک تجاری ……………………………………………………………………………………………….61

 

-رویکرد استراتژیک………………………………………………………………………………………….61

 

– برنامه ریزی توسعه فردی ………………………………………………………………………………61

 

-رفتار احترام آمیز…………………………………………………………………………………………….61

 

-آموزش………………………………………………………………………………………………………… 61

 

مهارت های لازم در آموزش کارکنان دانشی ………………………………………………………..62

 

عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش …………………………………………………………………62

 

-تکنولوژی اطلاعات ………………………………………………………………………………………..63

 

-فرایندها…………………………………………………………………………………………………………63

 

-مردم(افراد)…………………………………………………………………………………………………….63

 

-تعهد استراتژیک……………………………………………………………………………………………..63

 

موانع استقرار مدیریت دانش ……………………………………………………………………………..64

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                  صفحه

 

-فرهنگ سازمانی ……………………………………………………………………………………………….64

 

-سیستم های انگیزشی ………………………………………………………………………………………..64

 

-کمبود بازارهای دانش ……………………………………………………………………………………….65

 

-مقاومت کارکنان ……………………………………………………………………………………………….65

 

-سلسله مراتب سازمانی ………………………………………………………………………………………65

 

تحقیقات انجام شده در ارتباط با موضوع تحقیق …………………………………………………….66

 

-تحقیقات انجام شده در داخل کشور…………………………………………………………………….66

 

-تحقیقات انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………………..68

 

نتبجه گیری ……………………………………………………………………………………………………….73

 

فصل سوم :روش شناسی پژوهش …………………………………………………………………74

 

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………75

 

روش پژوهش ……………………………………………………………………………………………………75

 

جامعه آماری پژوهش …………………………………………………………………………………………75

 

نمونه و روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه ……………………………………………………..76

 

روش ها یا ابزار گردآوری داده ها………………………………………………………………………….76

 

روایی و پایایی ابزار گردآوری داده ها…………………………………………………………………….77

 

-روایی………………………………………………………………………………………………………………77

 

-پایایی ……………………………………………………………………………………………………………..77

 

روش تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………..77

 

فصل چهارم :تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………80

 

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………….81

 

تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها…………………………………………………………………………….81

 

تجزیه و تحلیل استنباطی داده ها……………………………………………………………………………83

 

فصل پنجم:خلاصه ،نتیجه گیری و پیشنهادها………………………………………………………..88

 

خلاصه ……………………………………………………………………………………………………………..89

 

نتایج …………………………………………………………………………………………………………………90

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                  صفحه

 

بحث و تفسیر نتایج ………………………………………………………………………………………………92

 

نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………….95

 

محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………96

 

-محدودیت در کنترل محقق ………………………………………………………………………………….96

 

-محدودیت خارج از کنترل محقق…………………………………………………………………………..96

 

پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………..97

 

پیشنهادهای مبتنی بر یافته های پژوهش…………………………………………………………………..97-

 

پیشنهادهای مبتنی بر تجارب محقق ……………………………………………………………………….98-

 

توصیه به محققان آینده …………………………………………………………………………………………98

 

فهرست منابع ………………………………………………………………………………………………………99

 

پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………….105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                  صفحه

 

جدول2-1:تعریف دانش از دیدگاه صاحب نظران…………………………………………………………16

 

جدول2-2:جنبه های متفاوت دانش و کاربردهای آنها…………………………………………………..17

 

جدول2-3:حافظه سازمانی ……………………………………………………………………………………….24

 

جدول2-4:دیدگاه های مختلف پیرامون تعریف مدیریت دانش ……………………………………..28

 

جدول2-5:عوامل کلیدی موفقیت در مدیریت دانش……………………………………………………..63

 

جدول3-1: توزیع فراوانی جامعه آماری بر حسب جنسیت…………………………………………….75

 

جدول3-2: توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب جنسیت…………………………………………….76

 

جدول3-3: توزیع سؤالات پرسشنامه در بین متغیرهای مورد مطالعه………………………………..76

 

جدول3-4: جدول  تناظر  سؤالات  ویژه  با سؤالات  پرسشنامه…………………………………….77

 

جدول4-1: توزیع ودرصد فراوانی نمونه ها  بر حسب  جنسیت…………………………………….81

 

جدول4-2: توزیع و درصد فراوانی  نمونه ها  به تفکیک  مدرک تحصیلی………………………81

 

جدول4-3: توزیع و درصد فراوانی  نمونه ها  به تفکیک  سابقه خدمت………………………….82

 

جدول4-4: توزیع میانگین و انحراف معیار  نمرات متغیرها به تفکیک جنسیت………………..83.

 

جدول4-5:نتایج حاصل از آزمون  نمونه در مورد مقایسه میانگین زیرساخت فنی دانشگاه ..83

 

جدول4-6:نتایج حاصل ازآزمون نمونه درمورد مقایسه میانگین زیرساخت فرهنگ سازمانی 84

 

جدول4-7: نتایج حاصل ازآزمون نمونه درمورد مقایسه میانگین زیرساخت یادگیری سازمانی دانشگاه …………………………………………………………………………………………………………………..84

 

جدول4-8: : نتایج حاصل ازآزمون نمونه درمورد مقایسه میانگین زیرساخت ساختار سازمانی دانشگاه …………………………………………………………………………………………………………………..85

 

جدول4-9: نتایج حاصل ازآزمون نمونه درمورد مقایسه میانگین زیرساخت منابع انسانی…….85

 

جدول4-10: نتایج حاصل ازآزمون نمونه درمورد مقایسه میانگین زیرساخت مدیریت دانش…….

 

جدول4-11: نتایج حاصل از آزمون رتبه ای فریدمن در مورد رتبه  هر یک از عوامل زیر ساخت مدیریت دانش دانشگاه……………………………………………………………………………………………………………………86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال و نمودارها

 

عنوان                                                                                                  صفحه

 

 

 

نمودار2-:1سلسله مراتب دانش …………………………………………………………………………………14

 

شکل2-2:فرایند تبدیل دانش ……………………………………………………………………………………20

 

شکل2-3:مدل کافرا…………………………………………………………………………………………………31

 

نمودار4-1: توزیع و درصد فراوانی  نمونه ها  بر حسب  جنسیت…………………………………81

 

نمودار4-2: توزیع و درصد فراوانی  نمونه ها  به تفکیک  مدرک تحصیلی……………………..82

 

نمودار4-3: توزیع و درصد فراوانی  نمونه ها  به تفکیک  سابقه خدمت…………………………82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                           

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

 

تحقق جامعه دانش محور مستلزم وجود سازمان هایی است که خلق، اشاعه و کاربرد دانش را در تمام فرایندهای خود به کار برند، دراکر با به کارگیری واژگانی همچون کاردانشی، دانشگر و سازمان دانشی خبر از ایجاد نوع جدیدی از سازمان ها را می دهد که در آن ها به جای قدرت بازو، قدرت ذهن حاکمیت دارد. این پژوهش به  “بررسی عوامل زیر ساختی استقرار مدیریت دانش در دانشگاه علوم پزشکی مازندران “می پردازد. سوال اصلی این پژوهش: عوامل زیر ساختی دانشگاه در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟و سوالات ویژه عبارتند از:

 

1-عوامل فنی دانشگاه در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟

 

2-عوامل فرهنگ سازمانی دانشگاه در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟

 

3-عوامل یادگیری سازمانی دانشگاه در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟

 

4-عوامل ساختار سازمانی دانشگاه در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟

 

5-عوامل منابع انسانی دانشگاه در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟

 

6-رتبه هریک از عوامل در استقرار مدیریت دانش چگونه است؟

 

این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی و زمینه یابی است. جامعه پژوهش 1308نفراست، برای تعیین حجم نمونه از جدول کرجسی و مورگان استفاده شده، تعداد نمونه 300نفر است. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته شامل 39 سوال است.

 

نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد ، زیرساخت های مدیریت دانش دانشگاه بالاتر از حد انتظار بوده، میتوان نتیجه گیری نمود، این زیرساخت ها در دانشگاه علوم پزشکی جهت استقرار مدیریت دانش از وضعیت مناسبی برخوردار است. ومی توان نتایج حاصل از این آزمون را با اطمینان 99% به جامعه آماری تعمیم داد. (72/3=t، 000/0=sig). ودر نهایت می توان گفت زیرساخت های فنی، فرهنگ سازمانی، منابع انسانی نسبت به سایر زیرساخت ها جهت استقرار مدیریت دانش در دانشگاه علوم پزشکی مازندران از وضعیت مناسب تری برخوردار است.

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انسان دانش را مدیریت نمی کند. بر عکس، این دانش است که انسان را اداره می نماید.

 

الوین تافلر

 

مقدمه

 

با آغاز قرن بیست و یکم عصر جدیدی در تکامل زندگی و ساختار سازمانی پدید آمده است. تغییرات عمده در محیط اقتصادی که به وسیله جهانی شدن و فناوری رخ داده است، تحولات اساسی سازمان ها را به منظور انطباق با دنیای نوظهور ضروری ساخته است (فیضی و قطریفی،1389). این موضوع توجه سازمان ها را به سمت دانش معطوف کرد، اهمیت دانش و کاربرد آن در قلمروهای گوناگونی از جمله اندیشمندان اجتماعی برای تحقق جامعه ی بدون طبقه و توزیع عادلانه معرفت، در سازمان و مدیریت به عنوان رمز بقا و موفقیت و کسب مزیت رقابتی پایدار، در اقتصاد به عنوان دارایی استراتژیکی بحث شده است (عدلی،1385). از این دیدگاه استدلال می شود که دانش دارایی غیر ملموسی است که در اقتصاد جدید از دارایی سنتی مهم تر است (نیک فطرت،1381). در گذشته معمولا ارزش یک سازمان بر حسب سرمایه و دارایی های ملموس سنجیده می شد، اما در هزاره ی سوم، دارایی های غیر ملموس به عنوان بهترین دارایی سازمان تلقی می شود (الوانی،1383). در محیط رقابتی امروز سازمان ها باید دانش را به گونه ای کارآمد و موثر مدیریت کنند، بدین معنی که نه تنها بر دانش موجود مدیریت کند بلکه به خلق و ایجاد دانش بپردازد و آن ها را ذخیره کند و آنگاه آن را به طور منظمی قابل استفاده و بهره برداری سازد (الوانی،1383). نقش نظام آموزش عالی در استقرار مدیریت دانش به عنوان قابلیت اصلی، بیش از سایر سازمان هاست، به نحوی که دانشگاهها از اجزای اساسی توسعه ی علمی، فرهنگی و اجتماعی کشورها محسوب می گردد (نعمتی، 1384). بنابراین دانشگاههای کشور ما نیز همچون سایر کشورهای خواهان توسعه و پیشرفت می توانند در زمینه ی مدیریت دانش گامهای استواری را بردارند که تحقق این امر مستلزم بررسی عوامل زیرساختی است که موجب حمایت از استقرار مدیریت دانش در دانشگاهها می گردد و پژوهشگر درصدد است که این عوامل را مورد بررسی قرار دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بیان مسأله

 

دراکر با به کارگیری واژگانی همچون کاردانشی، دانشگر و سازمان دانشی خبر از ایجاد نوع جدیدی از سازمان ها را می دهد که در آن ها به جای قدرت بازو، قدرت ذهن حاکمیت دارد، بر اساس این نظریه در آینده جوامعی انتظار توسعه و پیشرفت را خواهند داشت که سهم بیشتری از دانش را به خود اختصاص دهند (الوانی و دانایی فرد،1380). تحقق جامعه دانش محور مستلزم وجود سازمان هایی است که خلق، اشاعه و کاربرد دانش را در تمام فرایندهای خود به کار برند، علی رغم اینکه از نیمه دوم هشتاد اهمیت دانش به عنوان دارایی استراتژیکی و سرمایه سازمان که برای سازمان ها و جوامع مزیت رقابتی پایدار ایجاد می کند و برای ملت ها و کشورها موفقیت و بقای بلند مدت را به ارمغان می آورد، توسط سازمان ها و جوامع بازشناسایی شد، اما اداره اثربخش آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است زیرا آنها هنوز در مرحله اکتساب اطلاعات و ذخیره آن هستند و برای این منظور طراحی شده اند، در صورتی که تغییرات سریع در هزاره سوم سازمان ها را با چالش های مختلفی روبرو کرده است که تکنولوژی اطلاعات نمی تواند پاسخگوی این چالش ها باشد، در محیط های فرا آشوب و پیچیده امروز، سازمان هایی موفق هستند که با کمک ابزارهای مدیریتی و فناوری های نوین، از فرصت ایجاد شده به نفع خود استفاده کنند، مدیریت دانش یکی از این ابزارهاست، مدیریت دانش روی خلق ارزش ها تاکید می کند و به معنای اداره کردن دانش موجود و تبدیل آن به دانش مفید در سازمان است و دو جزء مهم دارد اداره دانش و افزایش توانایی برای خلق دانش جدید و نوآوری که منجر به اهمیت یافتن یادگیری و یادگیری زدایی می شود، در این ارتباط مالهوترا بیان می کند مدیریت دانش اعمال مدیریت و زمینه سازی برای تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح از طریق گردآوری، اشاعه و کاربرد آن به عنوان یک سرمایه سازمانی است، مهمترین بخش مدیریت دانش تبدیل دانش ضمنی به صریح و هم چنین تبدیل دانش شخصی به دانش سازمانی است که در مدل مشهور نوناکا ارائه شده است (حسن زاده،1386). مهمترین بخش تبدیل دانش به فراهم سازی زیرساخت های مورد نظر مربوط می شود. زیر ساخت های مدیریت دانش در دو رویکرد قابل شناسایی است، اولین رویکرد زیرساخت فیزیکی مدیریت دانش است که به منظور حمایت و اداره فرایند های مبتنی بر دانش طراحی شده است که عمدتا بر تکنولوژی اطلاعات مبتنی است، بعد دوم مدیریت دانش رویکرد اجتماعی_انسانی است، تمرکز این رویکرد بر افراد و اعضای سازمان است زیرا اعتقاد بر این است که دانش پدیده اجتماعی است، بر اساس این رویکرد بخش عظیمی از دانش سازمان به صورت ضمنی است که قابل مشاهده نیست و یکی از دغدغه های این رویکرد تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح است (صل