1-9- قلمرو پژوهش…. 10

 

فصل دوم : ادبیات و بیشینه تحقیق

 

2-1- مقدمه. 12

 

2 ـ2- تاریخچه 12

 

2-3- تغییرات محیطی، عامل اصلی نیاز به چابکی.. 14

 

2- 4- مفهوم چابکی و تعاریف آن. 18

 

2-5- تغییر پارادیم. 20

 

2-6- مضامین کلیدی در مفهوم چابکی.. 23

 

2-6-1- مدیریت شایستگی های کلیدی.. 23

 

2-6-2-  سازمان مجازی.. 24

 

2-6-3- قابلیت تجدید ساختار. 26

 

2-6-4- سازمان دانش محور. 27

 

عنوان                                                                                            شماره صفحه

 

 

 

2-7- قابلیت های کلیدی چابکی در سازمان. 27

 

2-8- ابعاد چابکی.. 28

 

( 28

 

2-8-2- داده(همکاری جهت افزایش رقابت پذیری یا ایجاد سازمان مجازی( 28

 

2-8-3- عوامل تاثیرگذار خارجی(تغییر و عدم اطمینان) 29

 

2-8-4- عملیات داخلی ( اهرمی کردن اثر افراد و اطلاعات( 29

 

2-9- اصول و شاخص های چابکی در بخش دولتی.. 30

 

2-10- ابعاد چابکی در بخش دولتی.. 33

 

2-10-1- تغییر سازمانی.. 33

 

2-10-2 -رهبری.. 35

 

2-10-3-فرهنگ و ارزش ها 35

 

2-10-4- خدمت به مشتری.. 36

 

2-10-5- دولت الکترونیک… 36

 

2-10-6- مدیریت عملکرد. 37

 

2-10-7- مدیریت زنجیره های تأمین.. 37

 

2-11- پویایی های چابکی در بخش دولتی.. 38

 

2-12- چابکی در بخش دولتی با رویکرد فناوری اطلاعات… 40

 

 

2-13- تولید چابک… 41

 

2-13-1 – مقدمه 41

 

2-13-2- ترتیب زمانی وقایع تولید. 41

 

2-13-3- تعاریفی از تولید چابک… 44

 

2-13-4- اهمیت و ضرورت تولید چابک… 46

 

2-14- تواناسازنده های تولید چابک (AM) 47

 

2-14-1- بنگاه مجازی 49

 

2-14-2- تجارت  الکترونیکی.. 50

 

2-14-3- ساخت سریع نمونه اولیه. 50

 

2-14-4- توانمند سازی 51

 

2-14-5- بهبود مستمر. 51

 

2-14-6- افراد منعطف و چند مهارته. 51

 

2-14-7- کارهای تیمی.. 51

 

2-14-8- مهندسی  همزمان. 52

 

2-14-9- مدیریت تغییر و ریسک 52

 

 

 

عنوان                                                                                           شماره صفحه

 

 

 

2-14-10 – سیستم اطلاعاتی یکپارچه کسب و کار/ تولید/ محصول. 52

 

2-15- مدل چرخه تولید چابک… 53

 

2-15- 1- استراتژی چابک 55

 

2-15-2- فرآیندهای چابک… 57

 

2-15-3- ارتباطات چابک… 58

 

2-15- 4- افراد چابک… 59

 

2-16- نیازمندی های پیاده سازی.. 60

 

2-16-1 تعهد مدیریت… 60

 

2-16- 2-قوانین دولتی.. 60

 

2-16-3- همکاری تجاری.. 61

 

2-16-4- تکنولوژی اطلاعات… 61

 

2-16-5- مهندسی مجدد. 62

 

2-16-6- انعطاف پذیری کارکنان 62

 

2-17- انتقال به چابکی 62

 

2-17-1- تشریح مدل. 62

 

2-17-2- آشفتگی در محیط تجاری و شاخص های عملکرد فعلی.. 64

 

2-17-3- توانمندی چابک، ویژگی های چابک و شاخص های توانمندی چابکی.. 65

 

2-18- به سوی دولت چابک 68

 

2-19- چرخه چابکی 69

 

2-20- به سوی بخش دولتی چابک… 71

 

2-21- دیدگاه رویکردهای مفهومی صاحب نظران به چابکی سازمان. 81

 

2-21-1- مقدمه. 81

 

2-21-2- تشریح مدلهای مفهومی.. 81

 

2-21-3- دیدگاه و چهارچوب پروژه NGM… 83

 

2-21-4- اصول چابکی از دیدگاه گلدمن، نایجل و پریس…. 86

 

2-21-5- چابکی از نظر ریک داو. 87

 

2-21-6 مدل یوسف و همکارانش ،1991. 89

 

2-21-7- مدل هویت 91

 

2-21-8- مدل شریفی و ژانگ ،1999. 93

 

2-21-9 –  طراحی سازمان چابک از نظر آمبروس و موریلا.. 96

 

2-21-10- چابکی سازمانی از نظر تورنگ لین و همکاران. 97

 

2-21-11-  چابکی از نظر هیلگرزبرگ و همکاران. 99

 

 

 

عنوان                                                                                           شماره صفحه

 

 

 

2-22- مدلهای اندازه گیری چابکی.. 100

 

2-22-1- اندازه گیری چابکی سازمان. 100

 

2-22-2- ارزیابی و اندازه گیری چابکی سازمان. 100

 

2-22-3-  ارزیابی چابکی با استفاده از منطق فازی.. 106

 

2-22-4-  اندازه گیری چابکی با منطق فازی.. 108

 

23-2 – پیشینه تحقیق.. 109

 

24-2 – جمع بندی و نتیجه گیری.. 113

 

فصل سوم : روش تحقیق

 

3-1- مقدمه 117

 

3-2- روش تحقیق 117

 

3-3- جامعه آماری 117

 

 3-4- نمونه آماری (روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه) 118

 

3-5- روش جمع آوری اطلاعات 118

 

3-6- ابزار جمع آوری اطلاعات 118

 

3-7- روایی و پایایی پرسش نامه. 119

 

3-8- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 119

 

3-9- قلمرو تحقیق 120

 

3-9-1- قلمرو مکانی 120

 

3-9-3 – قلمرو موضوعی.. 120

 

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

 

123

 

4-2- تجزیه وتحلیل توصیفی   124

 

4-3- تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات جمع آوری شده(آزمون فرضیات) 129

 

4-3-1- آزمون قابلیت اعتماد پرسشنامه مورد استفاده در تحقیق.. 129

 

4-3 -2- آزمون کولموگراف 130

 

4-3-3-  آزمون فرضیه های تحقیق 130

 

4-3-3- 1- سئوال اصلی.. 130

 

4-3-3-2- سوال فرعی 1 131

 

4-3-3-3- سوال فرعی 2 132

 

4-3-3-4- سوال فرعی 3 133

 

4-3-3-5 سئوال فرعی 4 134

 

4-3 -4- آزمون فریدمن 134

 

 

 

عنوان                                                                                           شماره صفحه

 

 

 

4-3-5-آزمون مقایسه قابلیت چابکی سازمانی در معاونت های چهار گانه ستادی 135

 

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری

 

 5-1- مقدمه 138

 

5-2- نتایج آزمون ها   138

 

5-2-1- نتایج تایید/ عدم تایید سئوالات(فرضیه ها) 139

 

5-3- مدل تحلیلی 142

 

5-4- جمع بندی تحقیقات انجام شده 142

 

5-5- محدودیت های تحقیق 142

 

5-5-1- پیشنهادهای مبتنی بر نتایج 143

 

5-5-2-  پیشنهادهای مبتنی بر مطالعات نظری و تجارب محقق 145

 

آتی    147

 

 

 

فهرست پیوست ها

 

   148

 

   150

 

فهرست منابع فارسی.. 157

 

فهرست منابع غیر فارسی.. 158

 

چکیده انگلیسی 160

 

صفحه عنوان به زبان انگلیسی.. 161

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جدول ها

 

جدول شماره 2-1- ویژگی های سازمان (بنگاه های) چابک 28

 

2-2- مدل های ثبت شده تولید چابک ومعیارهایشان 55

 

2-3-تواناسازی چابکی و معیار های آن. 104

 

2-4-مقایسه مطالعات 112

 

1 فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک جنسیت   124

 

125

 

تحصیلات 126

 

تاهل 127

 

واحد. 127

 

تجربه کاری 128

 

عنوان                                                                                           شماره صفحه

 

 

 

 

 

4-7 الویت بندی مقادیر رتبه بندی شده در آزمون فریدمن. 135

 

5- 1- نتایج آزمون فرضیه فرعی 1 139

 

139

 

140

 

140

 

141

 

فهرست نمودارها

 

2-1-عوامل محرک تغییر 17

 

تغییر پارادیم ها 21

 

مفاهیم اصلی چابکی 23

 

2-4-انواع سازمان های مجازی 25

 

2-5-ابعاد چابکی در بخش دولتی با رویکرد فناوری اطلاعات 40

 

2-6-روند تاریخی پارادیم تولیدی 42

 

2-7-مسیر های متفاوت برای رسیدن به تولید چابک 46

 

2-8-نمودار خدمات رسانی 73

 

2-9-کانالهای ارتباطی بستر مناسب برای شهروندان 75

 

2-10-بهبود کارایی و اثر بخشی منابع 77

 

2-11چار چوب پروژه 83

 

2-12-مدل ژنریک چابکی (پریس و همکاران) 87

 

2-13-مدل یک سازمان چابک 98

 

2-14-الگوی دستیابی به چابکی 100

 

4-1-فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک جنسیت 124

 

4-2- فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک سن 125

 

4-3- فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک تحصیلات 126

 

4-4- فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک تاهل 127

 

4-5- فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک واحد 127

 

4-6- فراوانی پاسخ دهندگان به تفکیک سابقه کار 128

 

فهرست اشکال

 

شکل شماره1-1-مدل تحلیلی 7

 

شکل شماره 2-1-چهار بعد چابکی از دیدگاه سیستمی 30

 

عنوان                                                                                           شماره صفحه

 

 

 

 

 

شکل شماره 2-2-مدل چابکی در بخش دولتی 34

 

شکل شماره 2-3-منابع مقدماتی یک متدلوژی 47

 

شکل شماره 2-4-توانا سازند های یک سیستم تولید چابک (AMS) 48

 

شکل شماره 2-5-چرخه چابک 55

 

شکل شماره 2-6-مسیری برای تولید 63

 

شکل شماره 2-7-ارزیابی آشفتگی محیط کسب و کار 64

 

شکل شماره 2-8-مدل شاخص چابکی 65

 

شکل شماره 2-9- عناصر انعطاف پذیر محصول 66

 

شکل شماره 2-10-عناصر انعطاف پذیر فرایند 66

 

شکل شماره 2-11-عناصر پاسخگویی عملیاتی 67

 

شکل شماره 2-12-عناصر انعطاف پذیر افراد 67

 

شکل شماره 2-13-عناصر چابکی سازمانی 67

 

شکل شماره 2-14-مدل تئوریک برای تولید چابک 83

 

شکل شماره 2-15-مدل کونرادسون و لیستبوند. 86

 

شکل شماره 2-16- مبانی چابکی (گلدمن و همکاران) 85

 

شکل شماره 2-17-چابکی از نگاه ریک داو 88

 

شکل شماره 2-18-مفاهیم اساسی چابکی 89

 

شکل شماره 2-19-مدل توسعه مشارکت (یوسف و همکاران) 90

 

شکل شماره 2-20-توانا سازنده های چابکی 92

 

شکل شماره 2-21- هویت 93

 

شکل شماره 2-22-تهیه کننده های چابکی 94

 

شکل شماره 2-23-متدلوژی ارزیابی و اندازه گیری چابکی 103

 

 

 

چکیده

 

تحقیق حاضر با هدف سنجش میزان قابلیت چابکی سازمانی در ادارات ستادی وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی صورت گرفته است. بر این اساس ضمن مروری جامع بر ادبیات موضوعی مربوط به قابلیت چابکی سازمان در 4 معاونت این وزارتخانه که شامل معاونت مطبوعاتی و اطلاع رسانی، معاونت امور هنری ، معاونت امور فرهنگی و معاونت توسعه مدیریت منابع  فراهم آورده و برمبنای آن پرسشنامه ای را تنظیم نموده و بصورت حضوری در اختیار 281نفر از همکاران قرار داده شده است.داده های گردآوری شده پس از کدگذاری وارد نرم افزار SPSS شده و مورد آزمون قرار گرفته است. آزمون آلفای کرونباخ، پایایی ابزار تحقیقی را با ضریب پایایی 87% مورد تأیید قرار داد، آزمون فریدمن اولویت هر یک از گویه ها را بر اساس میانگین شان مشخص نمود و اولویت بندی نموده است. در ادامه آزمونهای تی میزان بکارگیری هر یک از متغیرهای استخراج شده از ادبیات موضوعی را در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نشان داد . در ادامه هر یک از 4 متغیر میزان سنجش چابکی سازمانی در ادارات ستادی و زرات فرهنگ و ارشاد اسلامی در حد مطلوب ارزیابی شد. در پایان تحقیق، ضمن ارائه تفصیلی نتایج و یافته‌ها، موارد مذکور جمع‌بندی شده، بحث و مقایسه، پیشنهادات کاربردی و پیشنهادات مرتبط با ادامه و پیگیری تحقیقات مشابه در آینده ارائه شده است.

 

 

 

واژه‌های کلیدی: سنجش میزان- قابلیت چابکی-چابکی سازمانی- ادارات ستادی

 

 

 

 

 

مقدمه

 

 

 

در دهه های گذشته غالب سازمانها راهبرد بازسازی و مهندسی مجدد را در پاسخ به چالشها و تغییرات محیطی انتخاب می کردند اما اکنون دیگر رویکردها و راه حلهای گذشته قابلیت و توانایی خود را برای مقابله با چالشهای سازمانی و محیط بیرونی از دست داده اند و بهتر است با رویکرد و دیدگاه های جدید جایگزین شوند (لین ،چیو ، تسن ،2006 ؛  شریفی و ژانگ ،2001 (

 

از این رو، یکی از راههای نوین پاسخگویی به عوامل تغییر و تحول سازمانی چابکی است.
در واقع چابکی سازمانی به عنوان پارادایم جدید جهت مهندسی سازمانها و بنگاههای رقابتی است.  سازمان چابک همواره برای یادگیری هر چیز جدیدی که باعث افزایش بازده ناشی از
بهره گیری از فرصتهای جدید می شود، آماده است (جعفر نژاد و شهائی،1386)

 

این پژوهش هم جهت سنجش میزان قابلیت های چابکی سازمانی در ادارات ستادی
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت گرفته است که از پنج فصل تشکیل شده است.

 

فصل اول شامل کلیاتی از تحقیق بوده که در آن بصورتی مستند بیان مسئله و ضرورت و اهمیت تحقیق، مدل مفهومی، هدف، سؤالات/ فرضیات، قلمرو تحقیق و مواردی دیگر تشریح شده‌اند. فصل دوم که به بیان ادبیات موضوعی تحقیق می‌پردازد، از دو بخش تشکیل شده است که بخش اول آن به مباحث تئوریک سازمانهای چابک ، و بخش دوم به سابقه تحقیقات مشابه اختصاص یافته است. در فصل سوم روش‌شناسی تحقیق مشخص شده که در آن به جامعه و نمونه تحقیق، بنیان مدل مفهومی و متغیرها، روش تحقیق، ابزار گردآوری داده ها و اطلاعات و آزمونهای تحقیق پرداخته شده است. در فصل چهارم داده‌ها و اطلاعات جمع‌آوری شده با استفاده از روشهای آمار توصیفی و استنباطی به آزمون گذاشته شده‌اندکه در آمار استنباطی از آزمون فریدمن، آلفای کرونباخ، تحلیل عاملی، تی استیودنت و آزمون معادلات ساختاری استفاده شده است. در نهایت فصل پنجم به یافته ها، نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادات اختصاص یافته و عواملی که باعث چابک شدن سازمان می گردد ارائه شده است.

 

در پایان تحقیق نیز پیوستهای مربوط شامل پرسشنامه، داده‌های توصیفی مستخرجه از پرسشنامه و آماره‌های مربوط آورده شده‌اند.

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول :

 

               کلیات تحقیق

 

 

 

1-1- مقدمه

 

شرایط صنعتی در 15 تا 20 سال گذشته به طور اساسی تغییر کرده است. در این دوره تکنولوژی، شرایط بازار و خواسته های مشتری به سرعت در جهت مختلف تغییر پیدا کرده و سازمان های امروز را با مسایلی چون تغییرات سریع و غیرقابل پیش بینی روبه رو کرده است. (سفارشات خاص و سلیقه ای و کیفیت بالا در خدمات). (یاکوکا ،1991)موضوع تغییر موضوعی تازه نیست. اگر به گذشته باز نگریم در می یابینم که در 5 قرن پیش از میلاد، سه مکتب فلسفی معتبر یونان مسأله تغییر را مطرح کرده بودند. امروزه سازمان ها در مواجهه با افزایش تغییر و افزایش رقابت حاصل از نوآوری های تکن