2-2-1-2 ریشه یابی واژه امنیت …………………………………………………………………………20
2-2-1-3 تعاریف مختلف درباره امنیت ………………………………………………………………21
2-2-1-4 سطوح مختلف امنیت ………………………………………………………………………….24
2-2-1-5 انواع امنیت …………………………………………………………………………………………..25
2-2-1-5-1 امنیت نظامی ……………………………………………………………………………….25
2-2-1-5-2 امنیت سیاسی ……………………………………………………………………………..25
2-2-1-5-3 امنیت اقتصادی …………………………………………………………………………..25
2-2-1-5-4 امنیت منابع و زیست محیطی ……………………………………………………26
2-2-1-5-5 امنیت اجتماعی……………………………………………………………………………26
2-2-1-5-6 امنیت انسانی…………………………………………………………………………………27
2-2-1-6 ویژگی های امنیت………………………………………………………………………………….28
2-2-1-7 تبارشناسی امنیت …………………………………………………………………………………30
2-2-1-8 سیر تاریخی مفهوم امنیت …………………………………………………………………….31
2-2-1-9 احساس امنیت…………………………………………………………………………………………33
2-3 تاریخچه موضوع تحقیق……………………………………………………………………………………………35
2-4 پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………….37
2-4-1 مطالعات داخلی……………………………………………………………………………………………..37
2-4-2 مطالعات خارجی……………………………………………………………………………………………56
2-5 مبانی نظری……………………………………………………………………………………………………………..64
2-5-1 امنیت در دیدگاه روانشناختی…………………………………………………………………………65
2-5-2 امنیت در دیدگاه جامعه شناختی……………………………………………………………………71
2-6 چارچوب نظری………………………………………………………………………………………………………….118
2-7 الگوی نظری تحقیق…………………………………………………………………………………………………120
2-8 فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………………..121
2-8-1 فرضیه اصلی……………………………………………………………………………………………………..121
2-8-2 فرضیه های فرعی…………………………………………………………………………………………….121
فصل سوم:روش شناسی تحقیق …………………………………………………………………………………..122
3-1 مقدمه:……………………………………………………………………………………………………………………..123
3-2 روش تحقیق :………………………………………………………………………………………………………….123
3-3 جامعه آمار ……………………………………………………………………………………………………………. 124
3-4 روش نمونه گیری و حجم نمونه……………………………………………………………………………..125
3-5 متغیرها …………………………………………………………………………………………………………………. 126
3-5- 1 تعاریف نظری و عملی مفاهیم و متغیرهای تحقیق…………………………………….126
3-6 اعتبار :………………………………………………………………………………………………………………………133
3-7 پایایی …………………………………………………………………………………………………………………….. 134
3-8 تکنیک جمع آوری اطلاعات…………………………………………………………………………………….134
3-9 تکنیک آماری مورد استفاده برای توصیف و تبیین داده ها……………………………………135
فصل چهارم: یافته های پژوهش …………………………………………………………………………………..136
4-1 مقدمه:………………………………………………………………………………………………………………………137
4-2 یافته های توصیفی ………………………………………………………………………………………………….138
4-3 یافته های تحلیلی …………………………………………………………………………………………………. 161
فصل پنجم: نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………169
5-1 بحث و نتیجه گیری:………………………………………………………………………………………………..170
5-2 بررسی فرضیه های کلی تحقیق حاضر……………………………………………………………………172
5-3 مقایسه نتایج تحقیق با یافته های تحقیقات مشابه پیشین ………………………………….176
5-4 پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………… 177
5-4-1 پیشنهادات کاربردی …………………………………………………………………………………… 177
5-4-2 پیشنهادات پژوهشی …………………………………………………………………………………….. 177
5-4-3 محدودیت ها ……………………………………………………………………………………………….. 178
پیوست………………………………………………………………………………………………………………..179
فهرست منابع فارسی……………………………………………………………………………………………184
فهرست منابع غیرفارسی……………………………………………………………………………………….190
فهرست جداول
| 2-1 برر سی مطالعات تجربی امنیت اجتماعی در داخل کشور | 53 |
| 2-2 برر سی مطالعات تجربی امنیت اجتماعی در خارج از کشور | 62 |
| 2-3 امنیت در جامعه شناسی خرد و کلان | 74 |
| 2-4 ماهیت همبستگی در جامعه از دید دورکیم | 80 |
| 2-5 ابعاد علقه امنیت | 88 |
| 2-6 اشکال امنیت از دید مالر | 104 |
| 3-1 ابعاد علقه امنیت | 127 |
| 3-2 شاخصهای سنجش استفاده از اینترنت به تفکیک هر یک از ابعاد آن | 132 |
| 4-2-1 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “جنس” | 138 |
| 4-2-2 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “سن” | 139 |
| 4-2-3 توزیع فراوانی پاسخگویان از حیث “مقطع تحصیلی “ | 140 |
| 4-2-4 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” وضعیت تأهل” | 141 |
| 4-2-5 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “وضعیت اشتغال” | 142 |
| 4-2-6 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان درآمد ماهیانه خانوار” | 143 |
| 4-2-7 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “میزان برخورداری افراد از امنیت مالی” | 144 |
| 4-2-8 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “میزان برخورداری از امنیت جانی” | 145 |
| 4-2-9 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “میزان برخورداری از امنیت فکری” | 146 |
| 4-2-10 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “میزان برخورداری افراد از امنیت جمعی” | 147 |
| 4-2-11 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “میزان استفاده از اینترنت در روز” | 148 |
| 4-2-12 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “سابقه استفاده از اینترنت” | 149 |
| 4-2-13 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” استفاده از انواع سایت های ابزاری اینترنت” | 150 |
| 4-2-14 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب پاسخ به گویه های طیف “میزان استفاده از سایت های ابزاری مختلف” | 151 |
| 4-2-15 توزیع فراوانی پاسخگویان از حیث ” استفاده از انواع سایت های ارتباطی اینترنت” | 152 |
| 4-2-16 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان استفاده از سایت های ارتباطی اینترنت” | 153 |
| 4-2-17 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “نوع سایت مورد استفاده” | 154 |
| 4-2-18 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “الگوی استفاده(سایت های فیلتر شده و فیلتر نشده)” | 155 |
| 4-2-19 توزیع فراوانی “میزان استفاده پاسخگویان از کل سایت های ابزاری” | 156 |
| 4-2-20 توزیع فراوانی ” میزان استفاده پاسخگویان از کل سایت های ارتباطی “ | 157 |
| 4-2-21 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان برخورداری از امنیت اجتماعی” | 158 |
| 4-3-1 مربوط به رابطه بین میزان استفاده افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 159 |
| 4-3-2 مربوط به رابطه بین مدت زمان (سابقه) استفاده افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 160 |
| 4-3-3 مربوط به رابطه بین میزان استفاده ابزاری افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 161 |
| 4-3-4 مربوط به رابطه بین نوع استفاده ابزاری افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 162 |
| 4-3-5 مربوط به رابطه بین میزان استفاده ارتباطی افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 163 |
| 4-3-6 مربوط به رابطه بین نوع استفاده ارتباطی افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 164 |
| 4-3-7 مربوط به آزمون شفه استفاده ارتباطی افراد از اینترنت | 165 |
| 4-3-8 مربوط به رابطه بین الگوی استفاده افراد از اینترنت و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 166 |
| 4-3-9 مربوط به آزمون شفه الگوی استفاده افراد از اینترنت | 167 |
| 4-3-10 مربوط به رابطه بین استفاده افراد از سایتهای اینترنتی و میزان برخورداری آنها از احساس امنیت اجتماعی | 168 |
| 4-3-11 مربوط به آزمون شفه استفاده افراد از سایتهای اینترنتی | 169 |
فهرست نمودار
| 2-1 مدل مفهومی تحقیق | 39 |
| 4-2-1 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “جنس“ | 138 |
| 4-2-2 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “سن“ | 139 |
| 4-2-3 توزیع فراوانی پاسخگویان از حیث “دوره تحصیلی” | 140 |
| 4-2-4 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” وضعیت تأهل” | 141 |
| 4-2-5 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “وضعیت اشتغال” | 142 |
| 4-2-6 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان درآمد ماهیانه خانوار “ | 143 |
| 4-2-7 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان استفاده از اینترنت در روز “ | 146 |
| 4-2-8 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “سابقه استفاده از اینترنت” | 147 |
| 4-2-9 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “نوع استفاده ابزاری از اینترنت” | 148 |
| 4-2-10 توزیع فراوانی پاسخگویان از حیث “فعالیت های گوناگون در اینترنت” | 150 |
| 4-2-11 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب “نوع سایت مورد استفاده” | 152 |
| 4-2-12 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب”الگوی استفاده(سایت های فیلتر شده و فیلتر نشده)” | 153 |
| 4-2-13 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” استفاده ابزاری از اینترنت” | 154 |
| 4-2-14 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” استفاده بیانگر(ارتباطی) از اینترنت” | 155 |
| 4-2-15 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان برخورداری افراد از امنیت مالی “ | 156 |
| 4-2-16 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان برخورداری از امنیت جانی ” | 157 |
| 4-2-17 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان برخورداری از امنیت فکری “ | 158 |
| 4-2-18 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان برخورداری از امنیت جمعی “ | 159 |
| 4-1-19 توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب ” میزان برخورداری از امنیت اجتماعی “ | 160 |
چکیده
تحقیق حاضر به بحث درباره احساس امنیت اجتماعی به عنوان یکی از نیازهای ضروری بشر در دوران امروز که خصوصاً ارتباطات و اطلاعات یکی از لوازم ضروری آن به نظر می رسد، می پردازد. مطابق با برخی رویکردها، جهانی شدن به طور عام و جهانی شدن فرهنگی یکی از عواملی است که امروزه امنیت اجتماعی را به خطر انداخته است. بدین اعتبار سوال اصلی این است که آیا استفاده از اینترنت که از لوازم جهانی شدن فرهنگی است باعث تضعیف احساس امنیت اجتماعی می شود؟
این نوشتار با استفاده از روش پیمایش و در بین نمونه ای 191 نفری از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان اجرا شده است. چارچوب نظری، یک چارچوب تلفیقی از نظریه های مکتب کپنهاگ و نظریه چلبی بر اساس آجیل پارسنز می باشد. نتایج بدست آمده از تحقیق نشان می دهد که هرچه میزان و سابقه استفاده از اینترنت بیشتر شود، احساس امنیت اجتماعی کاهش پیدا می کند. همچنین بین نوع و میزان استفاده از اینترنت و احساس امنیت اجتماعی نیز رابطه وجود دارد. به گونه ای که از یکسو استفاده بیانگر از اینترنت در مقایسه با مصرف ابزاری آن احساس امنیت اجتماعی را بیشتر کاهش می دهد و از سوی دیگر کسانی که از سایت های فیلتر شده استفاده می کنند، احساس امنیت اجتماعی پایین تری نیز نسبت به بقیه دارند.
| 1 |
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1 مقدمه:
انسان برای تسلط بر طبیعت، فرار از ناامنی و تهدید، تأمین نیازهای اساسی خود و در یک کلمه برای دستیابی به امنیت و احساس ایمنی، زندگی اجتماعی را برگزید. وانگهی به موازات گسترش اجتماعات و یا پیچیدهتر شدن روابط و تعاملات اجتماعی، وارد روابط گوناگونی شد که عرصههای زندگی را تحت عناوین اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و… از هم متمایز کرده و امنیت او را تحت الشعاع قرار داد. بدین ترتیب، بشر با تجمع و تشکیل جامعه، بستری نو برای تهدید امنیت خود فراهم آورد که از زندگی جمعی او ناشی میشد؛ او که برای فرار از ناامنی و دستیابی به احساس امنیت، جامعه را تشکیل داده بود، به زودی دریافت که این بار امنیتش نه تنها از سوی طبیعت و عوامل طبیعی، بلکه از سوی انسان ها و عوامل گوناگون اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نیز تهدید میشود. از این رو دغدغه همیشگی او جهت دستیابی به امنیت در مقوله تحت عنوان امنیت اجتماعی ظهور کرد. در مجموع پس از اینکه امنیت فردی مورد شناسایی قرار گرفت، افراد برای تحقیق و تحکیم امنیت و جایگاه خود ناگزیر از عضویت در اجتماعات یا گروههای مختلف اجتماعی هستند، این سطح از امنیت تحت عنوان امنیت اجتماعی مورد توجه و بحث قرار می گیرد. امنیت اجتماعی نوع و سطحی از احساس اطمینان خاطر است. باید توجه داشت که احساس امنیت اجتماعی از خود امنیت اجتماعی مهمتر است زیرا در یک جامعه ممکن است امنیت اجتماعی وجود داشته باشد اما در نتیجه فقدان احساس آن، هزینه بسیار زیادی باید صرف شود تا احساس امنیت به وجود بیاید.
عوامل متعددی میتواند احساس امنیت را بهم زده و مختل نماید که از جمله آنها میتوان رسانه های نوین به طور عام و استفاده از اینترنت را به طور خاص نام برد.
بسیاری از نظریه پردازان ارتباطات، اینترنت را گام مهمی در پیشرفت کشورهای در حال توسعه قلمداد میکنند. در جامعه امروز ما، گرایش به اینترنت و استفاده از آن چنان رایج شده است که بیشتر خانوادهها، رایانه شخصی دارند و اعضای خانواده بخش زیادی از وقت خود را در استفاده از اینترنت سپری میکنند، اینترنت در میان همه گروههای اجتماعی اعم از زن و مرد، پیر و جوان، کمسواد و باسواد از جذابیت خاصی برخوردار است. گسترش اینترنت مانند هر نوآوری دیگری به ایجاد دگرگونیهایی در جنبههای مختلف زندگی انجامیده و استفاده از آن، امری اجتنابناپذیر شده است. با گسترش سریع ورود اینترنت به بیشتر جنبههای زندگی روزمره نیازمند آنیم که تأثیر اجتماعی استفاده از این ابزار را بر این جنبههای مختلف درک کنیم؛ از طرفی باید توجه داشت که داشتن یک اجتماع سالم و توسعه یافته نیازمند میزان بالای مشارکت مردم در عرصههای عمومی است و یکی از مهمترین عوامل تهدید کننده حضور مردم در فضای عمومی ترس از بزهدیدگی میباشد. به عنوان مثال همانگونه که گوردون گراهام و بسیاری دیگر گفتهاند در اینترنت بسیار آسان است که افراد را با خلق شخصیتهای کاملاً تخیلی فریب داد؛ کاری که امکان آن در واقعیت بسیار مشکلتر است. بنابراین روابط اینترنتی در مقایسه با روابط واقعی و همراه با حضور جسمانی، روابطی ضعیف و در عین حال پیچیده است. شواهد نشان میدهد که گسترش و توسعه روزافزون فناوریهای جهانی اطلاعاتی و ارتباطی بیش از آنکه در راستای تأمین امنیت اجتماعی باشد به نوعی تهدید علیه امنیت تبدیل شدهاند.(رفیع و جانباز، 1389 :88) علیهذا امکانات وسیع ارتباطی، دنیای داده و اطلاعات، صرفه جویی در زمان، کاهش تأثیر بعد مکان، سرعت در انجام کارها و بسیاری از مزایای دیگر اینترنت تنها یک جنبه آن میباشد و این فضا دارای مشکلات و تهدیدات متعددی از جمله تهدید در زمینه به خطر افتادن امنیت اجتماعی است. به نظر میرسد برخی از ابعاد امنیت اجتماعی مانند امنیت هویتی، فرهنگی، فکری و جمعی بیشتر در معرض تهدید توسط اینترنت قرار دارند. با این وجود بدون تردید اینترنت از جمله مظاهر جامعه مدرن امروزی است که علاوه بر مزا
