2-3 هوش… 18

 

2-4 هیجان. 19

 

2-5 هوش هیجانی.. 21

 

2-5-1 پیشینه تاریخی موضوع. 23

 

2-5-2 تعاریف هوش هیجانی.. 25

 

2-5-3  نظرات مطرح شده در مورد هوش هیجانی.. 27

 

2-5-3-1 مفاهیم اساسی هوش هیجانی از دیدگاه مایر و سالووی.. 28

 

2-5-3-2 مفاهیم هوش اجتماعی و هیجانی از دیدگاه بار-اُن. 29

 

2-5-3-3 مفاهیم هوش هیجانی از دیدگاه وزینگر. 31

 

2-6  مفاهیم اساسی هوش هیجانی از دیدگاه گلمن.. 35

 

2-7 اهمیت و نقش هوش هیجانی.. 45

 

2-8 هوش هیجانی و موفقیت شغلی.. 47

 

2-9 هوش عقلی و هوش هیجانی.. 49

 

2-10 به حداکثر رساندن هوش هیجانی گروه 51

 

2-11 صلاحیت هیجانی.. 52

 

2-12 برداشت های نادرست… 55

 

2-13 پیشینه پژوهشی.. 56

 

2-13-1 پژوهشهای داخلی.. 56

 

2-13-2 پژوهش های خارجی.. 58

 

2-14 خلاصه. 61

 

فصل سوم: روش تحقیق

 

3-1 مقدمه. 63

 

3-2 روش پژوهش…. 63

 

3-3  مدل تحقیق.. 64

 

3-4 متغیرهای تحقیق.. 64

 

3-5 جامعه و نمونه آماری.. 65

 

3-6  روش و ابزار گردآوری اطلاعات… 66

 

3-7 روایی و پایایی پرسشنامه. 70

 

3-8 روشهای تجزیه و تحلیل داده ها 72

 

3-9 خلاصه. 75

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

 

 

 

4-1 مقدمه. 77

 

4-2 توصیف آماری ویژگی  های جمعیت شناختی جامعه. 77

 

4-3  تجزیه و تحلیل توصیفی سوال های پژوهش(وضعیت موجود) 81

 

4-4  تجزیه و تحلیل توصیفی متغیرهای تحقیق.. 83

 

4-5  تجزیه و تحلیل داده ها 84

 

4-5-1  آزمون نرمال بودن توزیع داده ها 85

 

4-5-2  آزمون فرضیات تحقیق بر اساس نتایج آزمون میانگین جامعه. 86

 

4-5-3  رتبه بندی متغیر ها 90

 

4-5-4  آزمون تحلیل واریانس متغیرها 92

 

4-6 خلاصه. 95

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

 

5-1 مقدمه. 97

 

5-2 شرح پژوهش…. 97

 

5-3 تحلیل یافته های توصیفی.. 98

 

5-4 تحلیل یافته های استنباطی(آزمون فرضیه ها) 98

 

5-5 محدودیت های تحقیق.. 100

 

5-6 پیشنهادهای پژوهشگر. 101

 

5-6-1 پیشنهادهای مبتنی بر یافته‌های پژوهش…. 101

 

5-6-2 پیشنهادهای برای سایر پژوهشگران در تحقیقات آتی.. 104

 

5-7 خلاصه. 105

 

پیوست… 106

 

منابع فارسی.. 128

 

منابع لاتین.. 131

 

چکیده انگلیسی.. 133

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

 

عنوان                                                                                                     صفحه

 

 

 

شکل 3-1: چارچوب مفهومی پژوهش……………………………………………………………………………………………………………… 64

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

 

 

عنوان                                                                                                   صفحه

 

 

 

جدول شماره 3-1: پرسش های مربوط به بُعد خودآگاهی…………………………………………………………………………………… 67

 

جدول شماره 3-2: پرسش های مربوط به بُعد مدیریت هیجانات(خودکنترلی)……………………………………………………… 68

 

جدول شماره 3-3: پرسش های مربوط به بُعد مدیریت عواطف(خود انگیزشی)…………………………………………………… 68

 

جدول شماره 3-4: پرسش های مربوط به بُعد همدلی(هوشیاری اجتماعی)………………………………………………………….. 69

 

جدول شماره 3-5: پرسش های مربوط به بُعد ارتباطات اجتماعی(مهارتهای اجتماعی)…………………………………………. 69

 

جدول 3-6:طیف لیکرت…………………………………………………………………………………………………………………………………. 70

 

جدول 3-7: سؤالات پرسشنامه و فرضیه های مرتبط………………………………………………………………………………………….. 72

 

جدول4-1: توزیع فراوانی سن پاسخ دهندگان……………………………………………………………………………………………………. 77

 

جدول4-2: توزیع فراوانی جنسیت……………………………………………………………………………………………………………………. 78

 

جدول4-3: توزیع فراوانی تحصیلات پاسخ دهندگان………………………………………………………………………………………….. 79

 

جدول4-4: توزیع فراوانی سابقه کاری پاسخ دهندگان………………………………………………………………………………………… 80

 

جدول 4-5: بررسی توصیفی سوال ها……………………………………………………………………………………………………………….. 82

 

جدول 4-6: آمار توصیفی متغیر های مورد مطالعه……………………………………………………………………………………………… 84

 

جدول4-7: آزمون کولموگروف-اسمیرنوف……………………………………………………………………………………………………….. 85

 

جدول 4-8: آزمون  tتک نمونه ای مربوط به فرضیه اصلی………………………………………………………………………………… 86

 

جدول 4-9: آزمون  tتک نمونه ای مربوط به فرضیه اول…………………………………………………………………………………… 87

 

جدول 4-10: آزمون  tتک نمونه ای مربوط به فرضیه  دوم……………………………………………………………………………….. 88

 

جدول 4-11: آزمون t تک نمونه ای مربوط به فرضیه  سوم………………………………………………………………………………. 89

 

جدول 4-12: آزمون t تک نمونه ای مربوط به فرضیه چهارم…………………………………………………………………………….. 90

 

جدول (4-13): آزمون  tتک نمونه ای مربوط به فرضیه پنجم……………………………………………………………………………. 90

 

جدول4-14: نتایج آزمون فریدمن…………………………………………………………………………………………………………………….. 91

 

جدول4-15: آزمون فریدمن و میانگین رتبه عوامل…………………………………………………………………………………………….. 91

 

جدول4-16: نتایج آزمون تحلیل واریانس بر اساس تحصیلات……………………………………………………………………………. 93

 

جدول4-17: نتایج آزمون تحلیل واریانس بر اساس سابقه کار……………………………………………………………………………… 94

 

جدول 5-1: نتایج آزمون فریدمن……………………………………………………………………………………………………………………. 100

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودار

 

 

 

عنوان                                                                                                  صفحه

 

 

 

نمودار 4-1 توزیع فراوانی سن پاسخ دهندگان…………………………………………………………………………………………………… 78

 

نمودار 4-2 توزیع فراوانی جنسیت پاسخ دهندگان…………………………………………………………………………………………….. 79

 

نمودار 4-3 توزیع فراوانی تحصیلات پاسخ دهندگان…………………………………………………………………………………………. 80

 

نمودار 4-4 توزیع فراوانی سابقه خدمت پاسخ دهندگان…………………………………………………………………………………….. 81

 

 

 

 

 

چکیده

 

عملکرد نیروی انسانی در هر سازمانی، یکی از مهم­ترین عوامل رسیدن به اهداف بلندمدت آن سازمان به شمار می­آید. لذا یافتن راهی برای بهبود عملکرد کارکنان، از اهداف اصلی مدیران می­باشد. یکی از عواملی که می­تواند به سازمان­ها در جهت دستیابی به این اهداف کمک نماید، هوش هیجانی است. هوش هیجانی یک مهارت اجتماعی است و شامل درک احساسات خود برای تصمیم­گیری مناسب در زندگی و توانایی کنترل حالت­های اضطراب آور و کنترل واکنش­هاست. از نظر گلمن مؤلفه­های هوش هیجانی عبارتند از: خودآگاهی، خودکنترلی، مدیریت عواطف، همدلی و ارتباطات اجتماعی.

 

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر هوش هیجانی بر عملکرد کارکنان شرکت نگین گلفام نقش جهان بر اساس مدل گلمن انجام گرفته است. جامعه آماری این پژوهش را کلیه کارکنان و مدیران شرکت نگین گلفام نقش جهان تشکیل می­دهند. این پژوهش از نوع پژوهش­های توصیفی-پیمایشی است. حجم نمونه با توجه به زیر 50 نفر بودن جامعه آماری، با جامعه آماری برابر است. روش گردآوری مباحث نظری آن کتابخانه­ای است. داده­های مربوط به هوش هیجانی کارکنان از پرسشنامه استاندارد در این زمینه جمع­آوری شده است. در این پژوهش از آزمون­های فریدمن، تحلیل واریانس و میانگین جامعه جهت بررسی فرضیه­ها استفاده گردیده است.

 

نتایج حاصل از پژوهش، حاکی از آن است که هوش هیجانی به طور کلی بر عملکرد کارکنان سازمان تاثیر دارد و برای بهبود عملکرد کارکنان سازمان باید تمامی ابعاد هوش هیجانی را در کارکنان بهبود بخشید.

 

کلید واژه‌ها: هوش، هوش هیجانی، عملکرد.

 

 

 

مقدمه

 

از آنجا که عملکرد نیروی انسانی مهم­ترین منبع کسب مزیت رقابتی در هر سازمانی به شمار می­آید، لذا یافتن راهی برای بهبود عملکرد افراد، یکی از وظایف اصلی مدیران ارشد سازمان­ها می­باشد. همچنین می­دانیم از مهمترین اهداف سازمان­ها افزایش اثربخشی، کارآیی و بهره­وری است. دراین راستا از جمله استراتژی­هایی که در دنیای متلاطم و رقابتی امروز می­تواند به سازمان­ها در جهت دستیابی به این اهداف کمک کند، بالا بردن هوش هیجانی کارکنان سازمان است.

 

هوش هیجانی یکی از مباحثی است که در روان­شناسی مطرح است و این مفهوم در موسسات، سازمان­ها و مراکز صنعتی و به­خصوص در مصاحبه­های استخدامی کاربرد فراوانی دارد. این نوع هوش از جمله عوامل بسیار مهم در موفقیت فردی محسوب می­شود و بر فرایند فکر، قضاوت، کنش و واکنش افراد تأثیر بسزایی دارد.(گلمن, 1382)

 

به عبارت دیگر، هوش هیجانی به فرد کمک می­کند که چگونه از مهارت­های خود به بهترین نحو ممکن استفاده کند. در روابط اجتماعی و شرایط خاص فرد آگاه است که چه عملی مناسب و چه عملی نامناسب است.

 

در این پژوهش تأثیر هوش هیجانی بر عملکرد کارکنان شرکت نگین گلفام نقش جهان بر اساس مدل گلمن مورد بررسی قرار می­گیرد تا بتوانیم با توجه به نتایج تحقیق، راه­های احتمالی­ای که موجب بالا رفتن هوش هیجانی کارکنان این شرکت و در نتیجه بهبود عملکرد آنها می­شود، را معرفی کنیم.

 

 

 

 

 

فصل اول:

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

1-1 مقدمه:

 

در این پژوهش نقش هوش هیجانی بر روی عملکرد کارکنان شرکت نگین گلفام نقش جهان مورد بررسی قرار می­گیرد. هوش هیجانی از جمله مواردی است که می‌تواند باعث بهبود عملکرد کارکنان سازمان شود. در این فصل ابتدا بیان مساله ارائه شده و سپس اهمیت و ضرورت پژوهش، اهداف پژوهش و فرضیات پژوهش ذکر شده و در پایان قلمرو پژوهش و تعاریف نظری و عملیاتی پژوهش مطرح شده است.

 

1-2  بیان مساله:

 

یکی از عواملی که باعث گردیده تا علم مدیریت بسیار پیچیده و پویا گردد، سروکار داشتن این علم با مقوله انسان است. انسان‌ها به دلیل تفاوت‌های شناختی که دارند، در شرایط یکسان، ممکن است رفتارهای متفاوتی را از خود نشان دهند. به همین دلیل یکی از ارکان علم مدیریت، عوامل روان­شناختی همچون: باورها، طرزتلقی‌ها، ادراکات و … افراد می‌باشد. در این راستا یکی از مباحثی که در علوم انسانی به خصوص در علم مدیریت و روانشناسی مطرح گردیده موضوع هوش هیجانی(هوش عاطفی) می‌باشد.

 

در خصوص هوش هیجانی تعاریف و برداشت‌های مختلفی وجود دارد که از جمله می­توان به این موارد اشاره نمود:

 

به اعتقاد برکویتز (2000) افراد با هوش هیجانی بالا سازگاری بیشتری دارند و بطور موفقیت آمیزی با موقعیت­ها دست و پنجه نرم می­کنند و می­توانند به دیگران برای سازگاری بهتر کمک کنند. بنابراین می­توان گفت هوش هیجانی نقش مهمی در پیشرفت شغلی، محیط کار، رضایت شغلی و عملکرد فردی و سازمانی دارد.

 

در سال 1990 پیتر سالوی از دانشگاه یل و جان مایر از دانشگاه نیوهمپشایر به ارائه نظریه قابل فهمی از هوش هیجانی دست زدند. سالوی و مایر، هوش هیجانی را به عنوان توانایی نظارت و نظم دهی احساسات خود و دیگران و استفاده از احساسات برای راهنمای فکر و عمل توصیف کردند.(سالوی و مایر،1990)

 

تعریف گلمن (1380) از هوش هیجانی بدین صورت است که او دو شیوه متفاوتی از آگاهی و دانستن را بیان می­کند: شیوه عقلانی و شیوه هیجانی. وی زندگی روانی انسان را ناشی از تعامل کارکردی هر دو عامل می­داند. او معتقد است شخص به جای نادیده گرفتن هیجانات، بایستی به طور هوشمندانه­ای با آنها مواجه شود. با این توصیف هوش هیجانی عبارتست از: توانایی مهار عواطف و تعادل برقرار کردن بین احساسات و منطق، به طوری که ما را به حداکثر خوشبختی برساند.(گلمن, 1994)

 

بهترین حوزهء مناسب برای مقایسه هوش عاطفی(EQ) و هوش عقلی (IQ) محیط کار است زیرا فرد در محیط کار خود علاوه بر توانمندی­های علمی(که از هوش عقلی نتیجه می شود)، از قابلیت های عاطفی خود نیز استفاده می­کند. از این رو در حوزه توسعه منابع انسانی، در سازمان­ها، مفهوم هوش عاطفی به کار گرفته شده است، تا به مهارت­های عاطفی، علاوه بر قابلیت­های تخصصی توجه شود.(بابایی،1384)

 

از نظر گلمن مؤلفه­های هوش هیجانی عبارتند از: خودآگاهی، مدیریت هیجانات(خودکنترلی)، مدیریت عواطف(خودانگیزشی)، همدلی(آگاهی اجتماعی) و ارتباطات اجتماعی(مهارت­های اجتماعی). گلمن معتقد است که سه مؤلفه اول درون فردی هستند یعنی برای سایرین نامرئی بوده و در درون فرد رخ می‌دهد و دو مؤلفه دیگر بین فردی بوده و به آنچه بین ما و مردم اتفاق می­افتد مربوط می­شود و در رفتار ما قابل مشاهده است.

 

نکته بسیار مهم در خصوص هوش هیجانی این است که این نوع هوش بر موفقیت شغلی تاثیر بسزایی دارد.(برکویتز, 2000) و به همین دلیل است که محقق این موضوع را برای تحقیق خود استفاده نموده است زیرا داشتن مدیریت زمان، انگیزه شغلی و بینش و ارتباط محیطی از محورهای شغلی مهمی است که با توانایی هوش هیجانی قابل ارتقاء است. هوش هیجانی با کمک به ادراک و کنترل هیجانات خود و دیگران، از میزان و شدت تعارض‌ها در محیط­های کاری می­کاهد و کمک می‌کند تا بتوانیم ارتباطی سالم­تر با دیگران برقرار کنیم.

 

 

 

شرکت نگین گلفام نقش­جهان حدود بیش از 10 سال است که در حوزه توزیع محصولات بهداشتی و آرایشی در استان اصفهان فعالیت می‌نماید. با این حال با توجه به پتانسیلی که این شرکت از نظر موقعیت جغرافیایی، حوزه کاری، توان پرسنلی و غیره دارد، هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را در استان پیدا نماید. شایان ذکر است مدیران شرکت در گذشته فعالیت‌های زیادی را برای حل این مشکل انجام داده و راهکارهای مختلفی را به اجراء گذاشته‌اند که البته تاکنون چندان موثر نبوده است.

 

در این راستا محقق با بررسی شرایط و وضعیت فعلی شرکت و با توجه به اینکه در آن شرکت چند سالی است که مشغول به کار بوده، این ضعف عملکرد کارکنان را در هوش هیجانی آنها یافته و تلاش می‌نماید تا با استفاده از الگوی گلمن برای یافته‌های خود مبانی علمی را ارائه نماید. لذا مساله اصلی این تحقیق بررسی نقش هوش هیجانی بر روی عملکرد کارکنان شرکت نگین گلفام نقش جهان می‌باشد.

 

1-3  اهمیت و ضرورت پژوهش:

 

امروزه اغلب سازمان­ها در محیطی رقابتی و پویا در حال فعالیت هستند. محیطی که متغیرهای داخلی و خارجی آن دائما در حال تغییر بوده و امکان پیش بینی این تغییرات نیز بسیار سخت و مشکل است. از طرف دیگر سازمان­ها هزینه های فرا