فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                            صفحه

 

 

 

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………..1

 

فصل اول: کلیات تحقیق و مفاهیم

 

1-1. شرح و بیان مسأله پژوهشی…………………………………………………………………………………………………………. 4

 

1-2. اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………… 4

 

1-3. ضرورت و أهمیت موضوع………………………………………………………………………………………………………… 5

 

1-4. پیشینه علمی موضوع تحقیق……………………………………………………………………………………………………….. 5

 

1-5. سؤالات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………. 7

 

1-6. شرح روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….. 8

 

1-7. اصطلاحات و تعاریف………………………………………………………………………………………………………………. 8

 

 

 

فصل دوم: بررسی مبانی و صور مختلف نکاح مُحَلِّل

 

2-1. مبانی فقهی نکاح تحلیل…………………………………………………………………………………………………………… 11

 

2-2. حکمت تشریع نکاح تحلیل……………………………………………………………………………………………………… 13

 

2-3. اقسام نکاح تحلیل……………………………………………………………………………………………………………………. 16

 

2-3-1. دیدگاه امامیّه……………………………………………………………………………………………………………………… 16

 

2-3-2. دیدگاه أهل سنّت……………………………………………………………………………………………………………….. 20

 

2-3-2-1. دیدگاه حنفیّه…………………………………………………………………………………………………………………. 21

 

2-3-2-2. دیدگاه مالکیّه………………………………………………………………………………………………………………… 23

 

2-3-2-3. دیدگاه شافعیّه………………………………………………………………………………………………………………… 24

 

2-3-2-4. دیدگاه حنابله…………………………………………………………………………………………………………………. 26

 

 

 

 

 

فصل سوم: دلائل قائلین به جواز و عدم جواز نکاح تحلیل

 

3-1. حکم شرط تحلیل…………………………………………………………………………………………………………………… 35

 

3-1-1. دیدگاه امامیّه……………………………………………………………………………………………………………………… 35

 

3-1-2. دیدگاه أهل سنّت……………………………………………………………………………………………………………….. 38

 

3-2-2. دیدگاه فقه أهل سنّت………………………………………………………………………………………………………….. 67

 

 

3-2-2-1. دیدگاه حنفیّه و شافعیّه……………………………………………………………………………………………………. 68

 

3-2-2-2. دیدگاه مالکیّه وحنابله…………………………………………………………………………………………………….. 71

 

 

 

فصل چهارم: شرایط حرمت و حلّیّت زن سه طلاقه

 

4-3. شرایط حلّیّت………………………………………………………………………………………………………………………….. 83

 

4-3-1. دیدگاه امامیّه‌……………………………………………………………………………………………………………………… 83

 

4-3-2. دیدگاه اهل سنّت………………………………………………………………………………………………………………… 96

 

4-3-2-1. دیدگاه حنفیه…………………………………………………………………………………………………………………. 96

 

4-3-2-2. دیدگاه مالکیّه………………………………………………………………………………………………………………. 102

 

4-3-2-3. دیدگاه شافعیّه………………………………………………………………………………………………………………. 104

 

4-3-2-4. دیدگاه حنابله……………………………………………………………………………………………………………….. 110

 

4-4. نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………… 115

 

 

 

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………………………… 117

 

 

 

چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………….. 130

 

 

 

مقدمه

 

ازدواج اساس خانواده و قاعده­ای است که برآن جامعه استوار می­شود و خانواده اولین سنگ بنا ملّتها است وازدواج از سوی شارع مقدس برای حلیّت استمتاع و لذت بردن هر یک از زن ومرد از یکدیگر قرار داده شده است و نیز عقدی است که هدف ازآن دوام و استمرار زندگی زناشویی است مگر در حالت­های خاص که دیگر ادامه زندگی غیر ممکن و نامقدور باشد خداوند در این باره می­فرماید:

 

«و مِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا و جَعَلَ بَیْنَکُمْ مَودَّهً و رَحْمَهً إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَاتٍ لِقَومٍ یَتَفَکَّرُونَ؛و باز یکى از آیات(لطف) او آن است که براى شما از جنس خودتان جفتى بیافرید که در کنار او آرامش یافته و با هم اُنس گیرید و میان شما رأفت و مهربانى برقرار فرمود. در این امر نیز براى مردم با فکرت ادله‏اى(از علم و حکمت حق) آشکار است».

 

در شرع اسلام برای ­خانواده و ازدواج قوانین محکمی قرار داده است که بر اساس آن­ها    رابطه­ای مبنی بر احترام متقابل به وجود می­آید که مودت و رحمت از مهم­ترین صفات آن است و نیز شرع مقدس بر اساس عقد ازدواج بر هر یک از طرفین حقوق و واجباتی قرار داده است و طلاق را برای وقتی که اختلاف بسیار حاد و غیر قابل حل باشد تشریع نموده است لذا شوهر       می­تواند در صورت عدم توافق، زن را دو بار طلاق داده و به آن باز گردد؛ امّا هنگامی که زن را سه طلاقه کرد طلاق آن­ها بائن خواهد شد که رجعتی در آن وجود ندارد زن عده­ی خود را به مدت سه طهر خارج از خانه­ی مرد می­گیرد و بعد از تمام شدن این مدت از قید زوجیت آزاد    می­شود در حالت­هایی که طلاق به علت اختلاف شدید بین زوجین است هر دو طرف بعد از جدایی راه خود را در پیش می­گیرند؛ امّا احیانا مرد به علّت عادتی که دارد اقدام به طلاق زن و رجوع به او می­کند در چنین حالتی و بعد از طلاق سوم دیگر حق بازگشت به زن را ندارد مگر اینکه با شخص دیگری ازدواج کند و بعد از نزدیکی شوهر دوم او را طلاق داده و عدّه­ی آن به اتمام برسد در این صورت است که رجوع شوهر قبلی به زن مباح می­شود. به شوهر دوم مُحلِّل گفته می­شود؛ زیرا اوست که سبب مباح شدن زن به همسر قبلی می­شود.

 

از شرا یط لازم نکاح مُحلِّل این است که ازدواج آنها، باید حقیقی باشد و هیچ حیله و نیرنگی از سوی هیچ یک از سه طرف عقد(همسر سابق – مطلّقه – محلل) وجود نداشته باشد. ازدواج مُحلِّل تحقق پیدا نمی­کند مگر بعد از عقد صحیح و نزدیکی و مباشرت.

 

ازدواج مُحلِّل همواره از سوی مخالفین اسلام به عنوان قانونی که منزلت زن را در نظر     نمی­گیرد و أخلاق را زیر پا می­گذارد معرفی شده است و شرط ازدواج زن با شوهر دوم را نوعی زنا و فحشا تلقی کردند و این به خاطر جهل آن­ها به قواعد و أحکام نکاح محلل در اسلام یا به خاطر تجاهل و عناد آن­ها است.

 

باید توجه داشت که نکاح تحلیل به شکل شرعی آن هیچ مشکلی ندارد؛ امّا مشکل آنجا پدید می­آید که ازدواج محلل به شرط یا نیّت تحلیل باشد که فقها در این مورد دیدگاه های مختلفی دارند برخی عقد را چه با شرط و چه با نیّت تحلیل باشد باطل می­دانند و عده­ای دیگر شرط و نیّت را مبطل عقد نمی­دانند.این پزوهش در چهار فصل بیان شده است.

 

فصل اول: کلیات ومفاهیم

 

فصل دوم: بررسی صور مختلف نکاح تحلیل

 

فصل سوم: دلایل قائلین به جواز وعدم جواز نکاح تحلیل

 

فصل چهارم: شرایط حلیت زن مطلّقه ثلاثه

 

امید است که این تحقیق مورد رضایت خداوند متعال قرار بگیرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

 

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1. شرح و بیان مسأله پژوهشی

 

همان گونه که ازدواج، یک امر حیاتى و ضرورى است، طلاق هم در شرایط خاصى، ضرورت پیدا مى­کند، لذا از دیدگاه اسلام طلاق مجاز می­باشد. البته از آنجا که از هم پاشیدن خانواده­ها زیان­هاى جبران ناپذیرى براى فرد و اجتماع دارد، با استفاده از عوامل مختلفى، طلاق را تا آنجا که ممکن است محدود ساخته، و احکامى تشریع نموده که با توجه به آن­ها طلاق به حداقل       مى­رسد. موضوع الزام زن مطلّقه برای بار سوم، به ازدواج با مُحَلِّل به هدف ازدواج مجدد با شوهر اول، یکى از آن عوامل محسوب مى­شود. ازدواج تحلیل واینکه زن مطلّقه ثلاثه حق رجوع به همسر سابق را ندارد مگر اینکه با دیگری ازدواج نموده و مباشرت کند موضوعی است که همواره محل بحث وجدل بین علمای اسلام و مخالفین از ملل دیگر بودند برخی آن را از مترقی­ترین احکام اسلام دانسته که کرامت زن را نگه می­دارد و از سوء استفاده مرد از حق طلاق جلوگیری می­کند برخی دیگر آن را نوعی زنا دانسته که أهانت به زن محسوب می­شود فقهای مذاهب پنجگانه محور بحث در این پژوهش نظر متباینی دارند برخی نه فقط شرط تحلیل را باطل، بلکه نیت تحلیل را هم مبطل عقد می­دانند در مقا