عنوان                                                                                                                          صفحه

 

فصل اول: طرح تحقیق

 

مقدمه                                                                                               2

 

بیان مساله                                                                                           3

 

ضرورت و اهمیت تحقیق                                                                           5

 

اهداف تحقیق                                                                                        6

 

هدف کلی                                                                                             6

 

اهداف اختصاصی                                                                                     6

 

فرضیه های تحقیق                                                                                  7

 

فرض کلی تحقیق                                                                                   7

 

فرضیه های اختصاصی                                                                              7

 

پیش فرض ها                                                                                        7

 

محدوده تحقیق                                                                                      8

 

محدودیت های تحقیق                                                                              8

 

تعریف اصطلاحات و واژه ها                                                                         8

 

تمرین رکاب زدن                                                                                    9

 

تمرین انسدادی                                                                                                9

 

عملکرد هوازی                                                                                       10

 

عملکرد بی هوازی                                                                                   10

 

دانشجویان مرد فعال                                                                                12

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

مقدمه                                                                                                 12

 

مبانی نظری                                                                                          12

 

عوامل فیزیولوژیک تاثیرگذار بر عملکرد هوازی                                                    12

 

حداکثر اکسیژن مصرفی                                                                             12

 

درصد حداکثر اکسیژن مصرفی                                                                        13

 

عوامل تعیین کننده حداکثر اکسیژن مصرفی                                                     13

 

ظرفیت انتشار ریوی                                                                                  13

 

حداکثر برون ده قلبی                                                                                14

 

ظرفیت حمل اکسیژن در خون                                                                     16

 

 

شیب انتشار محیطی                                                                                 17

 

سطوح آنزیم های میتوکندریایی                                                                   17

 

چگالی مویرگی                                                                                       17

 

کارایی حرکتی                                                                                       18

 

آستانه بی هوازی                                                                                     19

 

عوامل فیزیولوژیکی تاثیر گذار بر عملکرد بی هوازی                                             24

 

انقباض عضلانی                                                                                      23

 

فعالیت آنزیم ها                                                                                      24

 

نوع فیبر عضلانی                                                                                     25

 

فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک                                                                   25

 

اکسیژن ناکافی                                                                                       25

 

دفع لاکتات                                                                                           24

 

تمرینات تداومی                                                                                      26

 

تمرینات تداومی هوازی                                                                              29

 

تمرینات تداومی هوازی کوتاه مدت                                                               31

 

تمرینات تداومی هوازی بلند مدت                                                                 34

 

تمرین انسداد عروقی(کاآتسو)                                                                       35

 

ابزار انسداد عروقی                                                                                   37

 

میزان فشار محدود کننده                                                                           38

 

سازو کار تمرینات انسدادی                                                                         39

 

پیشینه تحقیق                                                                                       41

 

 

 

فصل سوم: روش و طرح تحقیق

 

مقدمه                                                                                                 45

 

روش و طرح تحقیق                                                                                 45

 

آزمودنی های تحقیق                                                                                46

 

متغیرهای تحقیق                                                                                    47

 

متغیر مستقل                                                                                         47

 

متغیرهای وابسته                                                                                     47

 

ابزار جمع آوری داده ها                                                                             47

 

روش اجرایی                                                                                              48

 

پروتکل تمرین                                                                                        48

 

نحوه­ی تعیین Wmax و                                                                                                                          49

 

روش تجزیه و تحلیل آماری                                                                        50

 

             فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری

 

مقدمه                                                                                                 52

 

آمار توصیفی                                                                                           52

 

آمار استنباطی                                                                                        56

 

آزمون فرصیه ها                                                                                     56

 

فرضیه اول                                                                                            56

 

فرضیه دوم                                                                                           57

 

فرضیه سوم                                                                                           58

 

فرضیه چهارم                                                                                         59

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

 

مقدمه                                                                                                 63

 

خلاصه تحقیق                                                                                       63

 

بحث و بررسی                                                                                        65

 

نتیجه گیری                                                                                          72

 

پیشنهادات برای تحقیقات آینده                                                                   72

 

 

 

فهرست جداول

 

 

 

عنوان                                                                                                                                                    صفحه

 

جدول1-3 طرح تحقیق                                                                                                   45

 

جدول 2-3 مشخصات آزمودنی­ها                                                                                        46

 

جدول 1-4 میانگین ضربان قلب دو گروه حین تمرین رکاب زدن(ضربه در دقیقه)                                53

 

جدول 2-4  میانگین میزان درک سختی دو گروه حین تمرین رکاب زدن                                          53

 

جدول 3-4 میانگین وزن سه گروه(کیلوگرم)                                                                              54

 

جدول 4-4 میانگین حداکثر اکسیژن مصرفی(میلی لیتر بر کیلوگرم بر دقیقه)                                      54

 

جدول 5-4 میانگین توان حداکثر                                                                                                  54

 

جدول 6-4 میانگین اوج توان بی هوازی                                                                                 55

 

جدول 7-4 میانگین توان بی هوازی                                                                                        55

 

جدول 8-4 میانگین حداقل توان بی هوازی                                                                            55

 

جدول 9-4 آزمون تحلیل واریانس یک طرفه مربوط به حداکثر اکسیژن مصرفی                                   56

 

جدول 10-4 آزمون تحلیل واریانس یک سویه مربوط به زمان رسیدن به خستگی                                 57

 

جدول 11-4 آزمون تحلیل واریانس یک سویه مربوط به Wmax                                                             58

 

جدول 12-4 نتایج تحلیل واریانس یک طرفه اوج توان بی هوازی                                                     59

 

جدول 13- 4 نتایج تحلیل واریانس یک طرفه مربوط به میانگین توان بی هوازی                                  60

 

جدول 14-6 نتایج تحلیل واریانس یک طرفه مربوط به حداقل توان بی هوازی                                     61

 

 

 

فهرست اشکال و نمودارها

 

 

 

عنوان                                                                                                                                                     صفحه

 

تصویر 1-2 – برخی پاسخ­های فیزیولوژیک بدن انسان و رت به تمرینات انسدادی                                39

 

نمودار 1-4- میانگین میزان درک سختی دو گروه حین تمرین رکاب زدن در 12 جلسه                         53

 

نمودار2-4- میانگین vo2max سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین                                        56

 

نمودار3-4- میانگین زمان رسیدن به خستگی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین                   57

 

نمودار4-4- میانگین Wmax سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین                                       58

 

نمودار 5-4- میانگین اوج توان بی هوازی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین                         59

 

نمودار6-4- میانگین توان بی هوازی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین                               60

 

نمودار7-4-میانگین حداقل توان بی هوازی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین                      61

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

طرح تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

یکی ازمهمترین عوامل موفقیت در ورزش های استقامتی، استقامت قلبی تنفسی است و  شاخصی است که میزان این نوع استقامت را نشان می دهد(1). آمادگی قلبی تنفسی صرف نظر از سن، جنس، نژاد و سطح آمادگی اولیه با تمرین های ورزشی افزایش می یابد. بر همین اساس مطابق با توصیه های انجمن قلب آمریکا هر فرد بزرگسال باید برای حفظ یا بهبود استقامت قلبی تنفسی، حداقل30 دقیقه فعالیت جسمانی با شدت متوسط، در اکثر روزهای هفته داشته باشد(2). به هر حال پیشرفت در استقامت قلبی تنفسی نیز وابسته به اصل افزایش باردرتمرین است. به منظور ایجاد افزایش بار، می توان مولفه های افزایش بار”شدت وحجم تمرین” را افزایش داد(2). اما برای افزایش مولفه های بارتمرین در افراد سالمند، بیماران(آرتروز،قلبی وتنفسی…) و حتی ورزشکاران در دوره نقاهت بعد ازعمل جراحی محدودیت هایی وجود دارد. با توجه به تحقیقات موجود به نظر می رسد ایجاد محدودیت(انسداد جزئی) درجریان خون عضله در حال تمرین  فعالیت های کم شدت(تمرین انسدادی) سازگاری هایی با کیفیت وکمیت تمرین شدیدتر ایجاد می کند(3). در همین راستا درسال های اخیر تحقیقاتی به منظور تعیین نوع و مقدار اثرات تمرینات انسدادی صورت گرفته است. تمرینات انسدادی دارای قدمتی در حدود 40 سال می باشد و اصالت آن به کشور ژاپن بر می گردد، جایی که آن را با نام کاآتسو می شناسند، در این نوع تمرین عضو مورد تمرین را از قسمت فوقانی بااستفاده از دستگاه کاآتسو و یا یک باند ارتجاعی می بندند وآن را تحت تمرینات ورزشی قرار می_ دهند این عمل سبب ایجاد یک حوضچه خونی موقت درعضو مورد تمرین شده و به سبب آن تجمع مواد متابولیکی بویژه اسید لاکتیک به طور موضعی در عضو افزایش می یابد. شرایط ایسکمی ایجاد شده بر اثر این وضعیت، پاسخ های هورمونی و سازگاریهای عضلانی را سبب می شود(4). به همین دلیل امروزه کلینیک هایی با استفاده از این روش تمرینی به منظور درمان و پیشگیری بیماری های ناشی ازکهولت سن در کشور ژاپن به فعالیت می پردازند. به هر حال تحقیقات صورت گرفته تا کنون بیشتر بر روی ترکیب تمرین مقاومتی همراه با انسداد تمرکز داشته و سازگاری های عضلانی مورد توجه قرار گرفته اند. لذا در این تحقیق سازگاری های قلبی عروقی و همچنین سازگاری­های بی­هوازی در تمرین رکاب زدن همراه با انسداد عروق مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

 

بیان مساله

 

مطالعات نشان داده اند که تمرینات مقاومتی با بار تمرینی پایین تا متوسط همراه با انسداد عروقی، هایپرتروفی وقدرت عضله رابه مقدار قابل ملاحظه ای درمقایسه با تمرینات مقاومتی پرشدت افزایش می دهد(5). اگرچه مکانیزم های احتمالی را افزایش ترشح هورمون رشد به واسطه تجمع مواد متابولیکی از قبیل لاکتات و یون هیدروژن درعضله درحال فعالیت، عوامل رشد محیطی ومسیرهای سیگنالی درون سلولی و فراخوانی تارهای تندانقباض درشرایط هایپوکسی پیشنهاد کرده اند(6) اما سازوکار دقیق اینگونه تمرینات تاکنون به روشنی مشخص نشده است. از طرفی سازگاری های متابولیک ایجاد شده همچون افزایش درغلظت گلیکوژن عضله، که به نظر می رسد در نتیجه سازگاری با انتقال اکسیژن یا ایسکمی زودگذر می­باشد، از دیگر ویژگی های تمرینات مقاومتی سبک همراه با انسداد عروق است. از اینرو افزایش غلظت گلیکوژن دراثر جریان خون مسدود شده ممکن است ظرفیت وتوان بی هوازی را افزایش دهد(7).

 

تمرین هوازی ظرفیت استقامتی را ازطریق افزایش آنزیم های اکسیداتیو، دانسیته مویرگی و افزایش ظرفیت گلیکوژن عضلات و افزایش حجم ضربه ای بهبود می بخشد(6). اگرچه تعداد تحقیقات صورت گرفته در زمینه همزمانی تمرینات هوازی به همراه انسداد عروقی اندک است، به نظر می رسد سازگاری های صورت گرفته در تمرینات استقامتی ممکن است، در تمرین استقامتی همراه با انسداد عروقی بواسطه  ایجاد ایسکمی درعضله افزایش پیدا ­کند(6). ساندبرگ نشان داد، چهار هفته تمرین استقامتی همراه با ایسکمی، که با فشار 50 میلی متر جیوه روی پا ایجاد شده بود، اوج اکسیژن مصرفی ومحتوای گلیکوژن عضلات را افزایش می دهد(5).تاکاشی و همکاران نیز نشان دادند که تمرین رکاب زدن با شدت پایین همراه با انسداد باعث افزایش در هایپرتروفی و افزایش توان بی هوازی در آزمودنی ها گردید(8). همچنین پارک و همکاران نشان دادند راه رفتن همراه با انسداد عروقی، بر روی نوارگردان باعث افزایش حجم ضربه ای و استقامت بی هوازی می گردد(9). از آنجاییکه میزان کار، جریان خون به عضله فعال و نوع ایسکمی بوجود آمده در حالت نشسته بر روی چرخ کار سنج با نوارگردان متفاوت است، در نتیجه احتمال دارد سازگاریهای بوجود آمده در مقایسه با تمرین روی نوارگردان نیز متفاوت باشد.

 

از آنجایی که تمرینات انسدادی باعث افزایش ظرفیت گلیکوژنی عضلات و دانسیته مویرگی می شود و با توجه به اینکه این عوامل بر عملکرد هوازی و بی هوازی تاثیرگذار هستند، تحقیق حاضر در نظر دارد به بررسی تاثیر فعالیت رکاب زدن همراه با انسداد عروق بر عملکرد هوازی وبی هوازی مردان سالم بپردازد .

 

 

 

ضرورت و اهمیت تحقیق

 

حفظ آمادگی جسمانی چه از بعد سلامت و چه از لحاظ حفظ و بهبود عملکرد ورزشی از اساسی ترین موضوعات علم تمرین به شمار می رود. تحقیقات گوناگونی پیرامون شدت و حجم تمرین به منظور افزایش عوامل آمادگی جسمانی انجام گرفته است. اما تحقیقات انجام شده بر روی چرخ کارسنج که همزمان به ارزیابی عوامل عملکردی هوازی و بی هوازی پرداخته باشد محدود می­باشد و تحقیقات صورت گرفته درزمینه تمرینات همراه با انسداد بسیار اندک است. ازاینرو سوالی که مطرح می شود این است که درافرادی که تمایل و شرایط قرار گرفتن تحت فشارهای سنگین تمرین را ندارند مانند: سالمندان، افراد دارای بیماری های مفصلی، مبتلایان به بیماری های قلبی_ تنفسی و همینطور ورزشکارانی که تحت عمل جراحی بوده اند، چگونه می توان در حداقل شدت و حجم تمرین اصل افزایش بار را ایجاد نمود و در کوتاهترین زمان و با یک فشار تمرینی کم عملکرد هوازی و بی هوازی را افزایش داد؟

 

اخیرا تمریناتی طراحی شده است که از طریق ایجاد انسداد موضعی در عضلات فعال و با یک شدت کم برخی عملکردهای فیزیولوژیک را بهبود بخشیده اند و نشان دادند که این تمرینات در مدت زمان کوتاه 2 هفته و در شدت پائین 40 درصد ، استقامت قلبی-تنفسی را افزایش می دهد(9) در ضمن رشد عضلانی هم در شدت پایین20 درصد ازحداکثرقدرت همراه با انسداد جزئی عروق ایجاد میشود(3). از طرف دیگر بیماران در دوره بازتوانی بعد از عمل جراحی، بویژه آسیب های لیگامنت صلیبی قدامی، بیماران بازتوانی قلبی و افراد سالمند نیز می توانند از فواید این تمرینات انسدادی استفاده کنند(10). بنابراین تمرین انسدادی فواید منحصر به فردی در زمینه بالینی دارد، زیرا در شدتی متناسب با فعالیت های روزانه سازگاری های تمرینی مثبت ایجاد می کند(3). حتی بعضی از تحقیقات مشخص کرده اند که این نوع تمرین برای فضا نوردان در فضا نیز می تواند سودمند باشد(11). در مجموع، تمرین انسدادی با شدت پایین می تواند فواید بسیاری در داخل و خارج از محیط های بالینی داشته باشد. همینطور نشان داده شده است که تمرین انسدادی با شدت پایین برای ورزشکاران هم مفید است. در حقیقت ورزشکاران می توانند از تمرین انسدادی به عنوان یک دوره استراحت فعال درطول چرخه ی تمرینی استفاده کنند(11). از آنجایی که تا کنون بیشتر تحقیقات گذشته به اثرات  تمرین انسدادی بر  پاسخ­های هورمونی و سازگاری­های عضلانی پرداخته­اند و تاثیر این نوع تمرین بر روی اجرای هوازی و بی­هوازی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، لذا پژوهش حاضر بر آنست که اثرات تمرین تداومی رکاب زدن همراه با انسداد عروق را بر عملکرد هوازی و بی­هوازی مورد بررسی قرار دهد.

 

 

 

اهداف تحقیق

 

هدف کلی

 

بررسی مقایسه تاثیر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر عملکرد هوازی و بی هوازی دانشجویان مرد فعال.

 

اهداف اختصاصی

 

1.مقایسه اثر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر حداکثر اکسیژن مصرفی.

 

2.مقایسه اثر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن  همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر مدت زمان رسیدن به خستگی.

 

 

3. مقایسه اثر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر وات حداکثر.

 

3. مقایسه اثر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر میانگین، حداقل و اوج توان بی هوازی.

 

فرضیه های تحقیق

 

فرض کلی تحقیق

 

تمرین تداومی رکاب زدن همراه با انسداد عروقی برعملکرد هوازی و بی­هوازی دانشجویان مرد فعال تاثیر مستقیم معناداری دارد.

 

فرضیه های  اختصاصی

 

 

1. دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروقی، تفاوت معناداری بر حداکثر اکسیژن مصرفی دارد.

 

1. دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروقی، تفاوت معناداری بر زمان رسیدن به خستگی دارد.

 

1. دوا

 

 

 فهرست مطالب                                                                                                          صفحه

 

 

فصل اول : کلیات پژوهش

 

 

1-1- مقدمه  …………………………………………………………………………………………………………………… 1

 

 

1-2- بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………3

 

 

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………………………………………………….6

 

 

1-4- اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………7

 

 

1-5- فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………8

 

1-6- متغییر های تحقیق……………………………………………………………………………………………………..8

 

1-7- قلمرو پژوهش…………………………………………………………………………

………………………………..8

 

 

1-8- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها……………………………………………………………………………..9

 

1-8-1- تعاریف مفهومی…………………………………………………………………………………………………….9

 

1-8-2- تعاریف عملیاتی…………………………………………………………………………………………………..10

 

 

 

فصل دوم : پیشینه نظری پژوهش

 

 

 

2-1- مبانی نظری تحقیق…………………………………………………………………………………………………..11

 

2-1- 1-شخصیت…………………………………………………………………………………………………………….11

 

2-1-1-1- اساس شخصیت……………………………………………………………………………………………….14

 

2-1-1-2 مبنای زیستی شخصیت ……………………………………………………………………………………….15

 

2-1-2- عوامل اجتماعی شخصیت  ……………………………………………………………………………………18        2-1-2-1مراحل رشد جنسی …. ………………………………………………………………………………………. 19

 

2-1-2-2- همانند سازی……………………………………………………………………………………………………19

 

2-1-3- دیدگاه فروید……………………………………………………………………………………………………….20

 

2-1-4- نظریه بقراط…………………………………………………………………………………………………………21

 

2-1-5- مراحل رشد روانی جنسی شخصیت……………………………………………………………………… 22

 

 

 

2-1-6- سنجش شخصیت……………………………………………………………………………………………….. 24

 

2-1-6-1- روش‌های روان سنجی……………………………………………………………………………………..24

 

2-1-6-2- پرسشنامه‌ها…………………………………………………………………………………………………… 24

 

2-1-6-3- آزمودنی‌های عینی شخصیت……………………………………………………………………………..25

 

2-1-6-4-  مشاهده……………………………………………………………………………………………………….. 26

 

2-1-6-5- مصاحبه………………………………………………………………………………………………………….26

 

2-1-6-6- روش‌های فرافکن…………………………………………………………………………………………….27

 

2-1-6-7- آزمون رورشاخ………………………………………………………………………………………………..27

 

2-1-6-8- آزمون اندریافت موضوع……………………………………………………………………………………28

 

2-1-6-9- آزمون تداعی کلمات یونگ……………………………………………………………………………….28

 

2-1-6-10-روش‌های بالینی………………………………………………………………………………………………29

 

2-1-7- اختلالات شخصیتی …………………………………………………………………………………………….29

 

2-1-8- تفاوت درون‌گراها و برونگراها …………………………………………………………………………….31

 

2-1-8-1- فواید و مضرات برونگرایی ……………………………………………………………………………..31

 

2-1-8-2- فواید و مضرات درون گرایی…………………………………………………………………………….32

 

 

 

2-2– نظریه های شخصیت……………………………………………………………………………………………..33

 

2-2-1- نظریه آیزنک ……………………………………………………………………………………………………..33

 

2-2-2- تیپ‌های روان شناختی یونگ………………………………………………………………………………..37

 

2-2-3- نظریه روانکاوی………………………………………………………………………………………………….38

 

2-2-4- نظریه اریک اریکسون …………………………………………………………………………………………39

 

2-2-5- نظریه انسان گرایی کارل راجرز…………………………………………………………………………… 39

 

2-2-6- نظریه رفتارگرایی بی. اف. اسکینر………………………………………………………………………….39

 

2-2-7- رویکرد یادگیری اجتماعی……………………………………………………………………………………40

 

2-2-8- نظریه پنج عامل شخصیت…………………………………………………………………………………….43

 

2-2-9- ارزیابی نظریه ویژگی های شخصیت……………………………………………………………………..43

 

 

 

2-3- پیشینه تحقیق………………………………………… ……………………………………………………………..44

 

2-3-1- تحقیقات داخلی………………………………………………………………………………………………….44

 

2-3-2- تحقیقات خارجی ……………………………………………………………………………………………… 46

 

2-4- جمع بندی ………………………………………………………………………………………………………….. 50

 

فصل سوم : روش پژوهش

 

 

 

 

 

3-1- روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………..52

 

3-2- جامعه، نمونه آماریو روش نمونه گیری …………………………………………………………………………52

 

3-3- متغیر های پژوهش …………………………………………………………………………………………………… 52

 

3-4- ابزار تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………….53

 

3-5- روند اجرا و نحوه گردآوری داده ها ……………………………………………………………………………..53

 

3-6- روش آماری ……………………………………………………………………………………………………………..54

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم : یافته های پژوهش

 

 

 

4-1- یافته های توصیفی ………………………………………………………………………………………………………55

 

4-2- یافته های استنباطی ……………………………………………………………………………………………………..61

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری

 

 

 

 

 

5-1- خلاصه تحقیق   ………………………………………………………………………………………………………..68

 

5-2- نتیجه گیری نهایی……………………………………………………………………………………………………….73

 

 

 

5-3- محدودیت‌های پژوهش……………………………………………………………………………………………….74

 

5-3-1- محدودیت‌های کنترل شده ………………………………………………………………………………………74

 

5-3-2- محدودیت‌های غیرقابل کنترل ………………………………………………………………………………….74

 

5-4- پیشنهاد های کاربردی …………………………………………………………………………………………………74

 

5-5- پیشنهاد های پژوهشی …………………………………………………………………………………………………75

 

 

 

منابع …………………………………………………………………………………………………………………………………..76

 

پیوست‌ها …………………………………………………………………………………………………………………………….85

 

فهرست جدول‌ها

 

جدول 1-4 فراوانی ویژگی های شخصیتی در رشته های مختلف ورزشی    ……………………………… 54

 

 

 

جدول 2-4 درصد جامعه آماری شخصیت درو نگرا و برونگرا مربوط به ورزش فوتبال …………………………..55

 

جدول 3-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش فوتبال ………………………….55

 

جدول 4-4 درصد جامعه آماری شخصیت درون‌گرا و برونگرا مربوط به ورزش والیبال …………………………55

 

جدول 5-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش والیبال ………………………….56

 

جدول 6-4 درصد جامعه آماری شخصیت درون‌گرا و برونگرا مربوط به ورزش بسکتبال ……………………….56

 

جدول 7-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش بسکتبال ………………………..56

 

جدول 8-4 درصد جامعه آماری شخصیت درون‌گرا و برونگرا مربوط به ورزش کشتی ………………………….57

 

جدول 9-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش کشتی …………………………..57

 

جدول 10-4 درصد جامعه آماری شخصیت درو نگرا و برونگرا مربوط به ورزش تکواندو ……………………..57

 

جدول 11-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش تکواندو ………………………58

 

جدول 12-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش کنگ فو ………………………58

 

جدول 13-4 درصد جامعه آماری شخصیت درو نگرا و برونگرا مربوط به ورزش‌های تیمی ……………………58

 

جدول 14-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش‌های تیمی …………………….59

 

جدول 15-4 درصد جامعه آماری شخصیت درون‌گرا و برونگرا مربوط به ورزش‌های فردی …………………..59

 

جدول 16-4 درصد جامعه آماری شخصیت با ثبات و بی ثبات مربوط به ورزش‌های فردی ……………………59

 

جدول 17-4: آزمون همگنی واریانس‌ها (لوین) ……………………………………………………………………………60

 

جدول 18-4: تحلیل واریانس متغیرهای پژوهش برای رشته های ورزشی …………………………………………..61

 

جدول 19-4: آزمون نیومن کلز درون گرایی …………………………………………………………………………………62

 

جدول 20-4: آزمون نیومن کلز روان نژندی …………………………………………………………………………………63

 

جدول 21-4: جدول توافقی برای درون گرایی رشته های ورزشی …………………………………………………….63

 

جدول 22-4: جدول توافقی برای روان نژندی رشته های ورزشی …………………………………………………….64

 

جدول 23-4: میانگین و انحراف معیار متغیرها برای دو گروه تیمی و انفرادی ……………………………………..65

 

جدول 24-4: آزمون تساوی میانگین‌ها ……………………………………………………………………………………….65

 

 

 

فهرست شکل‌ها

 

شکل 1-2 ابعاد شخصیتی روان رنجوری و برونگرایی ……………………………………………………………..34

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 فصل اول

 

 

 

          طرح پژوهشی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1-  مقدمه

 

امروزه با پیشرفت علوم زیستی و روانشناسی کاملاً مشخص شده که موجودی به نام انسان مجموعه ای است از ویژگی‌های جسمانی و مشخصه های روانی که مطلقاً از یکدیگر قابل تفکیک نیستند. تغییرات بدن انسان مساوی است با تغییرات روح و دگرگونی روح با دگرگونی بدن برابر است. بدن انسان همیشه به صورت یک کل واحد عمل می‌کند، نه به صورت یکسری بخش‌های جد از هم. ذهن و بدن از هم جدا نیستند و تقریباً هیچ پدیده ای وجود ندارد که تأثیرات آن تنها جسمی یا روانی باشد. نه ذهن از عناصر و استعدادهای مستقل تشکیل شده است و نه جسم از بخش‌های متفاوت به وجود آمده است. تغییر در هر بخش آن می‌تواند بر کل بدن اثر بگذارد (فرخی،1385). انسان قرن حاضر بر اساس پیش بینی‌های معتبر، تغییرات زیادی در زندگی و کار خود خواهد داشت، به این ترتیب بهتراست تا هر کس بر اساس تمایلات و خلق و خوی خود راهی را انتخاب کند تا دچار سردرگمی و تشویش خاطر نشود. به دلیل شناخت ناقص و محدودمان از خود معمولاً در انتخاب رشته‌ی ورزشی، در انتخاب شغل، در عشق و ازدواج و در حقیقت در تمام مواردی که انسان می‌خواهد درباره‌ی موضوعی مهم در ارتباط با آینده‌اش اخذ تصمیم کند، دچار اشکال می‌شود. روانشناسان حرفه ای به کرات با مردمانی مواجه می‌شوند که انتخاب نادرست انجام داده‌اند، هر چند که در نظر افرادی که از خارج به موضوع نگاه می‌کنند، اشتباه بودن انتخاب کاملاً واضح و آشکار است، اما این اشتباه همواره به علت داشتن تصویر از خود، یعنی قصور شخص در اینکه خود را به درستی بشناسد، تکرار شده است (آبرنگ و ویلسون،1369). بدون شک یکی از مباحث اصلی و بنیادی علم روانشناسی ویژگی‌های شخصیتی می‌باشد. از آنجایی که این ویژگی‌ها زیربنای نظام رفتاری افراد را تشکیل می‌دهند، پرداختن به این مقوله می‌تواند جنبه های خاصی از عملکرد  افراد را در زمینه های مختلف روشن سازد (کریمی ، 1375). از سویی دیگر، هم سازی یکی از متمایزترین جنبه‌های حیات معنوی هر فرد، شخصیت او می‌باشد. شخصیت هر فرد همان الگوی کلی یا ساختمان بدنی، رفتار، علایق، استعدادها، توانایی، گرایش‌ها و صفات دیگر او است. به این ترتیب می‌توان گفت که منظور از شخصیت، مجموعه یا کل خصوصیات و صفات فرد است(زارع،1390)

 

بنا بر این رفتارها، خصوصیات شخصی و فردی و نیز انگیزه های انسانی پیچیده تر و درک آنها مشکل‌تر می‌شود. به همین منظور شناخت ویژگی‌ها و خصوصیات انسان‌ها، چگونگی شکل گیری و علت‌های رفتاری و چگونگی بر انگیخته شدن انسان‌ها از جمله مباحث جدی روانشناسی مدیریت است و به واسطه نقش و اهمیتی که دارد علم مدیریت به طور اعم و مدیریت رفتار سازمان به طور اخص، به مطالعه و بررسی پدیده های رفتاری پرداخته است و تا حدودی توانسته است رفتار های انسانی را در سازمان‌ها درک، پیشگویی و پیش بینی نماید (شعبانی بهار،1383).

 

برخی معتقدند که ویژگی های ذهنی و هیجانی دست کم نیمی از عملکرد بالقوه هر ورزشکاری را می‌سازد اما هاجز معتقد است که ارزش آنها بسیار بیشتر از این است (هاجز :ترجمه صنعتی منفرد،1386). هامر (به نقل از؛ گودرزی و احمدی،1380) اظهار می‌دارد برای نیل به نقطه اوج اجرای مهارت‌ها، آمادگی روانی بسیار مهم‌تر از آمادگی جسمانی است. جونز معتقد است که در فعالیت‌های ورزشی سطح بالا (لااقل در بسیاری از ورزش‌ها) از لحاظ سطح مهارت تفاوت چندانی بین شرکت کنندگان وجود ندارد. بدین ترتیب اغلب مهارت‌های روان شناختی است که برنده را از بازنده متمایز می‌سازد.

 

یکی دیگر از مباحث مهم در علم مدیریت ورزش توجه به استعداد یابی ورزشی است. استعداد یابی موضوعی است که در دنیای ورزش اهمیت ویژه ای دارد. شناسایی عوامل موفقیت راه را برای رسیدن به قله افتخار هموار می‌کند. این که مشخص شود چه ویژگی‌هایی ورزشکاران معمولی را از ورزشکاران نخبه متمایز می‌سازد کاری بس دشوار است که موضوع پرداختن به استعداد یابی را دشوار ساخته است. استعداد یابی ورزشی، از نظر دانشمندان علوم ورزشی، راهی منطقی، کوتاه و مقرون به صرفه برای حضور موفقیت آمیز ورزشکاران در صحنه های بین‌المللی است. این فرآیند نیازمند شناسایی و انتخاب افراد با استعدادی است که شرایط لازم جسمانی، مهارتی و رفتاری برای موفقیت در ورزش خاص را داشته باشند (محمدی،1392). بنابراین هدف اصلی استعداد یابی، شناسایی و انتخاب ورزشکارانی است که بیشترین توانایی را برای رشته ورزشی خاص دارند. این گونه استعداد یابی می‌تواند بر اساس ویژگی های منحصر به فرد شخصیتی صورت پذیرد

 

 

 

بر این اساس مدیران و مربیان ورزشی با توجه به بررسی و تعیین شخصیت ورزشکاران حرفه‌ای، می‌توانند جهت هدایت ورزشی افراد مستعد در آغاز انتخاب رشته ورزشی و آموزش بهتر آنها در رشته های مختلف ورزشی اعم از انفرادی یا گروهی، با استفاده از اطلاعات به دست آمده از ویژگی های شخصیتی، آنها را یاری نمایند. مربیان باتجربه معمولاً معیارهای ذهنی خاصی برای شناخت استعدادها دارند. به نظر آنان ورزشکاری هماهنگ‌تر، وسیع‌تر یا قوی‌تر از بقیه است که دارای ویژگی‌های (توانایی‌های جسمانی، روانی، حرکتی) مناسب‌تری از دیگران باشد تحقیق حاضر می‌تواند به عنوان مبنایی برای مدیران و مربیان ورزشی در انتخاب ورزشکاران حرفه ای از مرحله مقدماتی حضورشان در عرصه ورزش و تربیت بدنی جهت هدایت ورزشی افراد مورد استفاده قرار گیرد.

 

 

 

1-2- بیان مسئله:

 

 

 

در مطالعه انتخاب رشته ورزشی افراد عوامل موثر بر آن را مورد توجه قرار می‌دهیم. در همین رابطه ویژگی های شخصیتی از مواردی است که باید به مطالعه آن بپردازیم و از آنجا که این ویژگی‌ها یکی از اثر گذار تر ین عوامل در فعالیت‌های ورزشی است، تحقیقات زیادی در مورد آن انجام شده است و نظرات گوناگونی بدست آمده است که هیچ یک نتوانسته است پاسخگوی کلیه مسائل مربوط به شخصیت باشد. در مطالعه علمی شخصیت به این سؤال برمی خوریم که چرا این گونه رفتار می‌کنیم؟ چرا برخی می‌توانند در برخی از زمینه‌ها خوب عمل کنند، در حالی که برخی دیگر نمی‌توانند در شرایط مساوی آن کار را انجام دهند؟ چرا برداشت‌های افراد از امور متفاوت است (پروین و جان؛2001. ترجمه جوادی و کدیور،1381). در سه ربع اول قرن حاضر درباره شخصیت نظریه های متعدد و گوناگونی آورده شده است. به طوری که تعریف‌های مختلفی برای شخصیت ارائه شده است که ناشی از گوناگونی این نظریه‌هاست که صاحبانشان نظرات متفاوتی از چگونگی تشکیل در تحول شخصیت و مفاهیم انگیزشی رفتار آدمی دارند.

 

از دیدگاه آیزنک، شخصیت عبارت از کلیت یکپارچه منش، مزاج، جسم و هوش می‌باشد و ویژگی های شخصیت دارای دو بعد با ثبات – بی ثبات، درون گرایی – برون گرایی است. افراد با ثبات خونسرد، آرام، بدون نگرانی، با اعتماد به نفس و … و افراد بی ثبات عاطفی، مضطرب و افسرده و … هستند. افراد درون گرا آرام، محتاط، دارای دوستان کم و تا حدودی بد بین و … می‌باشند و افراد برون گرا اجتماعی، دارای دوستان زیاد، حاضر جواب هستند. (عبدلی، 1373). بعضی از روانشناسان این کلمه را تنها در ارتباط با رفتار های قابل مشاهده به کار می‌برند و برخی هم آن را شامل ارتباطات مربوط به درونگری می‌دانند و برخی دیگر هم آن را مجموعه فردی الگو های تفکر، انگیزش و عواطف می‌دانند. به طور کلی در همه تعاریفی که مطرح شده گرایش‌ها و مایه های مشترکی را می‌توان دید (آلن ا، راس 1996، ترجمه جمال فر 1392). استلماک و پلوف (1983) بیان می‌کند درون‌گرایان پاسخ بیشتری به محرک‌های حسی می‌دهند همچنین برونگرایان در فعالیت‌های حرکتی درشت بهتر عمل می‌کنند و تمایل به حرکات انفجاری قوی و کوتاه دارند که حرکت را در فعالیت‌های حرکتی درشت تسهیل می‌کند و مانع اجرا در حرکاتی که نیازمند کنترل حرکتی ظریف هستند می‌شود. این تحقیق بحثی را تقویت می‌کند که بیان می‌دارد که ممکن است تفاوت بین درون‌گرایان و برونگرایان در فعالیت‌های حرکتی ممکن است به تفاوت در اعصاب حسی و حرکتی مربوط باشد. دوبرسک و بارتلینگ(2008) در تحقیقی به عنوان «پیوند بین نوع شخصیت و ورزش‌ها» ورزشکاران چهار رشته مختلف (سه رشته انفرادی و یک رشته تیمی) را با غیر ورزشکاران مقایسه کردند. نتایج نشان داد ورزشکاران رشته های تیمی بیش از ورزشکاران رشته های انفرادی عصبی و ناپایدارند. در حالی که اعتماد نیا و بشارت (1389) نتیجه گرفتند که ورزشکاران ورزش‌های انفرادی در وظیفه شناسی و خود پیروی و ورزشکاران ورزش‌های تیمی در هم سازی و روابط اجتماعی بهتر بودند. در این پژوهش تفاوت معنی داری بین دو گروه در عوامل روان رنجور خویی، برونگرایی و انعطاف پذیری به دست نیامد. ویلی و همکاران (2005) تفاوت معنی داری در برونگرایی ورزشکاران سطح بالای برزیلی در رشته های بسکتبال، والیبال، شنا و جدو با غیر ورزشکاران مشاهده نکردند. شعبانی بهار (1386) به این نتیجه رسیدند که بین خصیصه درون گرایی – برونگرایی و پرخاشگری فقط در رشته های تیمی و رشته های تکواندو و والیبال رابطه معنی داری مشاهده شد و بین خصیصه با ثباتی – بی ثباتی و پرخاشگری فقط در رشته های تکواندو، تنیس روی میز، بدمینتون و فوتبال رابطه معنی داری وجود داشت.

 

پارسایی (1390) در تحقیقی تحت عنوان «ارتباط برخی متغیرهای روان شناختی با عملکرد کمانداران ماهر» رابطه معنی داری را بین بعد شخصیتی درون گرایی – برونگرایی و پیش بینی عملکرد کمانداران مشاهده نمودند. پژوهش هولی هان و استلماک (2011) نشان داد که برونگرایان حرکت را سریع‌تر اما با کارآمدی پایین‌تری از درون‌گرایان آغاز می‌کنند و از نظریه‌ای حمایت می‌کنند که بیان می‌دارد تفاوت در پردازش حسی – حرکتی تعیین کنندۀ مهم تفاوت‌ها در برونگرایی است. وان (1997 ) در بازنگری پژوهش‌های انجام گرفته در حیطه ورزش دریافت که این پژوهش‌ها به لحاظ نظری و روانشناسی ضعف‌های زیادی دارند. مویسو گتاس ولویز کارلو (2005 ) تفاوت معنی داری در برونگرایی ورزشکاران سطح بالای برزیلی در رشته های والیبال، بسکتبال، شنا و جدو با غیر ورزشکاران مشاهده نکردند.

 

کاکس(2002) در گزارشی تحقیقی نشان داد که قهرمان‌های ورزش‌های گروهی به طور معمول برو نگردی و وابستگی بیشتری دارند اما ورزشکاران قهرمان در رشته های انفرادی رویکرد احساسی تخیلی دارند. موجک و دیویس(1994 ) نیز در گزارش تحقیقی خود تفاوت معناداری را بین ورزشکاران حرفه ای با ورزشکاران آماتور و غیر ورزشکاران در ویژگی‌های برونگرایی، روان آزردگی گرایی و روان گسستگی گرایی مشاهده نکردند. ورزشکاران رشته های فوتبال نسبت به رشته های بسکتبال و راگبی از ثبات بیشتری برخوردارند اما از لحاظ برون گرایی ورزشکاران رشته های بسکتبال و راگبی نسبت به فوتبالیست‌ها برون‌گراتر بودند (ویلی وهمکارن،1999).

 

با توجه به گسترش روز افزون ورزش و عوامل پیشرفت ورزشکاران، مدیران و مربیان ورزشی متوجه شدند که مهارت ورزشی ورزشکاران حرفه ای در عین حال به عوامل مختلف روانی نیز بستگی دارد. روان شناسی ورزشی یکی از شاخه های روان شناسی است که بسیار نوظهور است. هدف اصلی روان شناسی ورزش مطالعه مکانیزم ظهور رفتار ورزشکار و سپس اصلاح آن است. روان شناسی ورزشی از روش‌های متنوعی برای بهبود عملکرد ورزشکاران سود می‌برد. در ابتدا با استفاده از ابزار و فنون روان شناختی ویژگی های شخصیتی و نقاط قوت و ضعف هر فرد مشخص می‌گردد سپس با توجه به این ویژگی‌ها و نیازها و اهداف هر فرد برنامه خاصی برای او تنظیم می‌گردد (نجفی،1387).

 

همچنین مطالعه رفتار های فردی در ورزش و فعالیت‌های حرکتی، تأثیر عوامل روانی بر روی فعالیت‌های حرکتی و کیفیت اثر گذاری تجربیات اولیه حرکتی افراد بر ابعاد روانی – رفتاری، از موضوعات مورد توجه روانشناسان ورزش هستند. بنابراین روانشناسان ورزش به طور مداوم در پی یافتن اطلاعات جدید در زمینه چگونگی بهبود سطح فعالیت ورزشی افراد در حیطه ورزش‌های انفرادی و تیمی‌اند (محرم زاده،1383). در این میان ویژگی های شخصیتی (درون گرایی، برون گرایی، با ثباتی وبی ثباتی)، از مسائل مهم در عرصه روانشناسی به شمار می‌روند که امروزه مدیران و متخصصان تربیت بدنی به اهمیت و نقش این عوامل در ورزش پی برده‌اند و آن‌ها را مورد توجه قرار می‌دهند. با توجه به این مقدمه به نظر می‌رسد که آگاهی و شناخت از نوع شخصیت ورزشکاران مبتدی می‌تواند نقش مهم و تعیین کننده ای در انتخاب آن‌ها برای ادامه فعالیت در یکی از رشته های ورزشی انفرادی یا گروهی در سطح حرفه ای داشته باشد. از آنجایی که تفاوت‌های فردی و شخصیت افراد در گرایش آن‌ها به ورزش‌های خاص تأثیر مستقیم دارد و همچنین موفقیت ورزشکاران در رشته ای که در آن به فعالیت می‌پردازند بستگی مستقیم به این تفاوت‌های فردی و شخصیتی دارد ما در این تحقیق سعی داریم تا نشان دهیم که آیا رابطه ای بین ویژگی های شخصیتی (درون گرایی- برونگرایی و باثباتی – بی ثباتی)، و انتخاب نوع رشته ورزشی (گروهی و انفرادی) ورزشکاران حرفه ای استان قزوین وجود دارد یا خیر؟

 

 

 

1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق

 

 

 

ویژگی های شخصیتی و عوامل روان شناختی بر همه سطوح زندگی اثر می‌گذارد و حیطه ورزش از این قاعده مستثنی نمی‌باشد. در همین رابطه امروزه در صحنه مسابقات بین‌المللی در کنار توجه به تنظیم انرژی جسمانی، به تنظیم انرژی روانی قهرمانان و مربیان نیز توجه می‌شود. چه بسا در مسابقات خاص و سرنوشت ساز اتفاق افتاده است که ورزشکار از انرژی جسمانی فوق‌العاده بالایی برخوردار بوده است. اما از نظر روانی به شدت احساس ضعف کرده است، بدون اینکه متوجه دلیل آن باشد (گودرزی و احمدی،1380)

 

به همین دلیل ویژگی های شخصیتی و اثرات آنها بر نتایج مسابقات و عملکرد ورزشکاران از موضوعاتی است که مدیران و مربیان ورزشی باید از زوایای مختلف بر آنها اشراف داشته باشند و با آگاهی از این ویژگی‌ها و تأثیر آن‌ها بر نتیجه و عملکرد ورزشی و کنترل و تنظیم آنها بتوانند ورزشکاران را به سطح اجرایی مورد نظر هدایت نموده و به نتایج بهتری دست یابند. به علاوه بدیهی است که آموزش مناسب و پیشرفت ورزشی مستلزم شناسایی مشکلاتی است که در راه یادگیری و اجرای ورزشکاران وجود دارد. در این میان ویژگی های شخصیتی و روان شناختی و تعامل آنها با یادگیری و اجرا جایگاه ویژه ای را در این امر به خود اختصاص داده است؛ لذا توجه به آن در همۀ مراحل ورزشی ضروری به نظر می‌رسد. به ویژه اینکه عدم توجه به ویژگی های شخصیتی ورزشکاران باعث عدم درک صحیح مربی از ویژگی های آنان می‌شود و احتمال بروز رفتارهایی از جانب مربی افزایش می‌یابد که تناسبی با علائق ورزشکار نداشته که باعث دل‌زدگی و در نهایت کناره گیری وی از محیط های ورزشی خواهد شد؛ لذا توجه به جنبه های مختلف روانی از قبیل (درون گرایی، برونگرایی، ترس و اضطراب) به منظور ایجاد سطح هیجانی مطلوب عملکرد و استمرار حضور افراد در محیط ورزشی از اهمیت خاصی برخوردار خواهد بود.

 

از آنجایی که جنبه های روان شناختی ورزشکاران یکی از دغدغه اصلی مدیران و مربیان است، شاید با مشخص‌تر شدن رابطه بین ویژگی های شخصیتی افراد ورزشکار و نوع رشته انتخابی در رشته های مختلف ورزشی (والیبال، بسکتبال، فوتبال، کشتی، کاراته و کنگ فو) مدیران و مربیان این فرصت را بیابند که با توجه به نوع شخصیت افراد راهکار های مناسبی در جهت استعداد یابی و هدایت ورزشی از ابتدای ورودشان به عرصه ورزش را نیز فراهم نموده و در انتخاب ورزشکاران بهتر برای تیم‌های ملّی موثر تر واقع شوند. همچنین به وسیله ارزیابی شخصیت می‌توان رفتار ورزشکار را کنترل و پیش بینی نموده و با ایجاد و کنترل شرایط مناسب محیطی بر روی اجرای مطلوب مهارت‌های ورزشی تأثیر گذاشت.

 

 

 

1-4- اهداف پژوهش

 

هدف اصلی تحقیق حاضر عبارت است از تعیین رابطه بین شخصیت افراد و انتخاب رشته ورزشی در ورزشکاران حرفه ای استان قزوین.

 

 

 

اهداف اختصاصی پژوهش

 

این پژوهش اهداف اختصاصی زیر را دنبال می‌کند:

 

1-تعیین رابطه بین ویژگی درون گرایی – برون گرایی ورزشکاران حرفه ای استان قزوین با نوع رشته انتخابی ورزشی (تیمی و انفرادی)

 

2– تعیین رابطه بین ویژگی باثباتی و بی ثباتی ورزشکاران حرفه ای استان قزوین با نوع رشته انتخابی ورزشی (تیمی و انفرادی)

 

1-5- فرضیه های پژوهش

 

پیش فرض‌های تحقیق حاضر عبارتند از :

 

1- کلیه شرکت کنندگان هنگام تکمیل پرسشنامه از سلامتی کامل برخوردار بودند.

 

2- همه آزمودنی‌ها با دقت زیاد به پرسشنامه‌ها پاسخ دادند.

 

3- ممکن است حضور محقق در نحوه تکمیل پرسشنامه تأثیر گذاشته باشد.

 

 

 

فرضیه های پژوهش

 

1- بین ویژگی درون گرایی – برون گرایی ورزشکاران حرفه ای استان قزوین و نوع رشته انتخابی ورزشی رابطه معنی داری وجود دارد.

 

2- بین ویژگی باثباتی- بی ثباتی ورزشکاران حرفه ای استان قزوین و نوع رشته انتخابی ورزشی رابطه معنی داری وجود دارد.

 

Traits.1

 

Eysenck.2

 

WILSON.3

 

Performan

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

 

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه                                       شکل(2-1): مناسب­سازی پارکینگ…………………………………………………………………………………………………………………….19  شکل(2-2): مناسب­سازی پله و رمپ……………………………………………………………………………………………………………………20 شکل(2-3): مناسب­سازی نرده­ها­………………………………………………………………………………………………………………………….22 شکل(2-4): مناسب­سازی درها، محل و موقعیت درها………………………………………………………………………………………..23 شکل(2-5): مناسب­سازی رختکن………………………………………………………………………………………………………………………..24

 

فهرست جداول

 

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه                 جدول(4-1): آمار توصیفی سالن پارالمپیک تبریز……………………………………………………………………………………………..41 جدول(4-2): آمار توصیفی سالن ستارخان…………………………………………………………………………………………………………42 جدول(4-3): آمار توصیفی سالن میلاد شهرداری………………………………………………………………………………………………..43 جدول(4-4): آمار توصیفی سالن بدنسازی دانشگاه تبریز……………………………………………………………………………………44 جدول(4-5): آمار توصیفی سالن هندبال دانشگاه تبریز………………………………………………………………………………………45 جدول(4-6): آمار توصیفی سالن علوم پزشکی تبریز…………………………………………………………………………………………..46 جدول(4-7): آمار توصیفی سالن نیک­مهر علوم پزشکی تبریز…………………………………………………………………………….47 جدول(4-8): آمار توصیفی مجتمع فرهنگی، ورزشی کوثر…………………………………………………………………………………48 جدول(4-9): آمار توصیفی سالن شمیم پایداری تبریز………………………………………………………………………………………..49 جدول(4-10): آمار توصیفی سالن هتل دریا……………………………………………………………………………………………………….50 جدول(4-11): آمار توصیفی سالن طوبی شهرداری…………………………………………………………………………………………….51 جدول(4-12): آمار توصیفی سالن استاد شهریار دانشگاه علوم پزشکی…………………………………………………………….52 جدول(4-13): آمار توصیفی سالن 29 بهمن علوم پزشکی تبریز………………………………………………………………………..53 جدول(4-14): آمار توصیفی سالن خطیب شهرداری………………………………………………………………………………………….54 جدول(4-15): آمار توصیفی سالن توانا شهرداری………………………………………………………………………………………………..55 جدول(4-16): آمار توصیفی سالن شهید بادامچی……………………………………………………………………………………………….56 جدول(4-17): آمار توصیفی سالن هلال احمر…………………………………………………………………………………………………….57 جدول(4-18): آمار توصیفی سالن استقلال آموزش و پرورش…………………………………………………………………………….58 جدول(4-19): آمار توصیفی سالن امید شهرداری……………………………………………………………………………………………….59 جدول(4-20): آمار توصیفی سالن مشروطه شهرداری………………………………………………………………………………………..60 جدول(4-21): آمار توصیفی سالن آنا شهرداری…………………………………………………………………………………………………..61 جدول(4-22): آمار توصیفی سالن آسیا……………………………………………………………………………………………………………….62 جدول(4-23): آمار توصیفی سالن کوی لاله………………………………………………………………………………………………………..63 جدول(4-24): آمار توصیفی سالن ژیمناستیک دلیر اکبری……………………………………………………………………………….64  جدول(4-25): آمار توصیفی سالن نور لاله…………………………………………………………………………………………………………..65 جدول(4-26): آمار توصیفی سالن تکواندو ورزش و جوانان………………………………………………………………………………..66 جدول(4-27): آمار توصیفی سالن شهید زوّار اداره کار………………………………………………………………………………………67 جدول(4-28): آمار توصیفی سالن بوکس گنجویان…………………………………………………………………………………………….68 جدول(4-29): آمار توصیفی سالن تیراندازی شهید جدیری………………………………………………………………………………69 جدول(4-30): آمار توصیفی سالن جودو گنجویان………………………………………………………………………………………………70 جدول(4-31): آمار توصیفی خانه کشتی تبریز……………………………………………………………………………………………………71 جدول(4-32): آمار توصیفی سالن کوثر آموزش و پرورش…………………………………………………………………………………72 جدول(4-33): آمار توصیفی سالن افق لاله…………………………………………………………………………………………………………73 جدول(4-34): آمار توصیفی فرزانه آموزش و پرورش…………………………………………………………………………………………74 جدول(4-35): آمار توصیفی سالن کمانگیر………………………………………………………………………………………………………….75 جدول(4-36): آمار توصیفی سالن تکواندو گنجویان……………………………………………………………………………………………76 جدول(4-37): آمار توصیفی سالن ژیمناستیک گنجویان……………………………………………………………………………………77 جدول(4-38): آمار توصیفی سالن بهار شهرداری………………………………………………………………………………………………..78 جدول(4-39

): آمار توصیفی سالن تنیس کوثر…………………………………………………………………………………………………….79 جدول(4-40): رتبه­بندی کلیه سالن­های مورد مطالعه………………………………………………………………………………………..80 جدول(4-41): توزیع فراوانی مرتبط با«سن» مدیران سالن­ها……………………………………………………………………………82 جدول(4-42): توزیع فراوانی مرتبط با«تحصیلات» مدیران سالن­ها…………………………………………………………………..83 جدول(4-43): توزیع فراوانی مرتبط با«تجربه کاری» مدیران سالن­ها……………………………………………………………….84 جدول(4-44): توزیع فراوانی مرتبط با«جنسیت» مدیران سالن­ها………………………………………….

………………………….85 جدول(4-45): توزیع فراوانی مرتبط با«رشته تحصیلی» مدیران سالن­ها…………………………………………………………..86 جدول(4-46): شاخص پراکندگی، شاخص مرکزی و توزیع متغیرهای تحقیق…………………………………………………..87 جدول(4-47): توزیع نرمال بودن داده­ها………………………………………………………………………………………………………………88 جدول(4-48): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال یک…………………………………………………………………………………..115 جدول(4-49): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال دوم…………………………………………………………………………………..116 جدول(4-50): نتایج آزمون تی استیودنت برای سوال سوم……………………………………………………………………………..117 جدول(4-51): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال چهارم………………………………………………………………………………118 جدول(4-52): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال پنجم……………………………………………………………………………….118  جدول(4-53): نتایج آزمون تی استیودنت برای سوال ششم……………………………………………………………………………119 جدول(4-54): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال ششم……………………………………………………………………………….119 جدول(4-55): نتایج آزمون تی استیودنت برای سوال هفتم……………………………………………………………………………120 جدول(4-56): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال هفتم……………………………………………………………………………….120 جدول(4-57): نتایج آزمون تی استیودنت برای سوال هشتم………………………………………………………………………….121 جدول(4-58): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال نهم…………………………………………………………………………………..121 جدول(4-59): نتایج آزمون دو جمله­ای برای سوال دهم………………………………………………………………………………..122 جدول(4-60): نتایج آزمون تی استیودنت برای سوال یازدهم………………………………………………………………………….123

 

فهرست نمودارها

 

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه            4-3-1: نمودار مرتبط با«سن» مدیران سالن­ها……………………………………………………………………………………………………82  4-3-2: نمودار «میزان تحصیلات» مدیران اماکن ورزشی…………………………………………………………………………………..83  4-3-3: نمودار «تجربه کاری» مدیران اماکن ورزشی…………………………………………………………………………………………84 4-3-4: نمودار مرتبط با«جنسیت» مدیران سالن­های ورزشی……………………………………………………………………………85 4-3-5: نمودار «رشته تحصیلی» مدیران سالن­ها………………………………………………………………………………………………..86 4-5-1: نمودار روایی سازه تابلوها و علائم راهنما………………………………………………………………………………………………..89 4-5-2: نمودار روایی سازه درب ورودی و خروجی……………………………………………………………………………………………..90 4-5-3: نمودار روایی سازه دوش­ها………………………………………………………………………………………………………………………91 4-5-4: نمودار روایی سازه تجهیزات اطفای حریق……………………………………………………………………………………………..92 4-5-5: نمودار روایی سازه جایگاه تماشاگران………………………………………………………………………………………………………93 4-5-6: نمودار روایی سازه کمدها………………………………………………………………………………………………………………………..94 4-5-7: نمودار روایی سازه محل پذیرش و کریدور……………………………………………………………………………………………..95 4-5-8: نمودار روایی سازه مسیرهای منتهی به اماکن ورزشی………………………………………………………………………….96 4-5-9: نمودار روایی سازه پارکینگ…………………………………………………………………………………………………………………….97 4-5-10: نمودار روایی سازه پله­ها………………………………………………………………………………………………………………………..98 4-5-11: نمودار روایی سازه رختکن……………………………………………………………………………………………………………………99 4-5-12: نمودار روایی سازه سرویس­های بهداشتی………………………………………………………………………………………….100 4-5-13: نمودار روایی سازه امکانات ارتباطی…………………………………………………………………………………………………..101 4-5-14: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر تابلوها و علائم راهنما…………………………………………………………..102 4-5-15: نمودار تحلیل عاملی مربوط به درب ورودی و خروجی……………………………………………………………………..103 4-5-16: نمودار تحلیل عاملی مربوط به دوش­ها………………………………………………………………………………………………104 4-5-17: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر کمدها…………………………………………………………………………………….105 4-5-18: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر محل پذیرش و کریدور…………………………………………………………106 4-5-19: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر مسیرهای منتهی به اماکن ورزشی……………………………………..107 4-5-20: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر پارکینگ…………………………………………………………………………………108 4-5-21: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر جایگاه تماشاگران………………………………………………………………….109 4-5-22: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر پله و رمپ………………………………………………………………………………110 4-5-23: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر رختکن………………………………………………………………………………….111 4-5-24: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر سرویس بهداشتی………………………………………………………………….112 4-5-25: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر امکانات ارتباطی……………………………………………………………………113 4-5-26: نمودار تحلیل عاملی مربوط به متغیر تجهیزات اطفای حریق…………………………………………………………..114

 

 

 

 

 

فصل اول

 

طرح تحقیق

 

فصل اول: طرح تحقی

 

1-1 : مقدمه

 

    تربیت بدنی فرآیندی آموزشی است که در آن از فعالیت جسمانی به عنوان راهی برای کمک به آحاد جامعه به منظور کسب مهارت، آمادگی، دانش و نگرش مثبت در راستای رشد مطلوب، کسب سلامت عمومی و به حداکثر رساندن فرصت­ها برای اجرای فعالیت­های بدنی استفاده می­شود(Wuest,2003 ).

 

بدون شک بهبود کمی و کیفی تربیت بدنی و مدیریت مطلوب آن می­تواند پشتوانه ورزشی کشور را غنی­تر نموده و استحکام بیشتری ببخشد. در صورت برنامه­ریزی صحیح، امکانات ورزشی مناسب و برخورداری از کادر آگاه، تربیت­بدنی می­تواند نقش مؤثری در رشد و تکامل افراد جامعه داشته باشد. اجرای مطلوب برنامه­های تربیت بدنی مستلزم فراهم آوردن مجموعه­ای از شرایط و امکانات است که از مهم­ترین این شرایط، استفاده از فضاها و وسایلی است که باید بر اساس نرم­های استاندارد تهیه شود تا نیازمندی­های استفاده کنندگان را رفع نماید و هم چنین متناسب با تعداد آن­ها باشد تا از بروز خطر و آسیب دیدگی پیشگیری و جلوگیری نماید (خلیلی جم، 1385 و نظام، 1387).

 

اماکن ورزشی، فرصت­های مناسبی را برای رشد عاطفی، شناختی، ادراکی و اجتماعی گروه­های مختلف جامعه ایجاد می­کنند. ایجاد مکانی امن برای کاربران اماکن ورزشی، یکی از مهم­ترین وظایف مدیران این اماکن می­باشد (www.playground safety.org).

 

در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سال 1981 به عنوان سال جهانی برای معلولین اعلام شد؛ و در خصوص موضوع مشارکت و برابری کامل حقوق معلولین تصمیم گرفته شد؛ تا توانبخشی حدود 450 میلیون نفر از جمعیت جهان که به نوعی اختلال جسمی- حرکتی و روانی دارند تقویت شود و همچنین در پیوست شماره 5 آن آمده است که تمامی کشورها، به ویژه کشورهای در حال توسعه باید جنبه­های مختلف محیط بدون مانع را برای افراد دارای معلولیت بررسی و فراهم آورند و یا در قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورخ سوم دسامبر 1982 در برنامه اقدام جهانی برای معلولین در بند 12، چنین آمده است: برابری فرصت­ها در کشورهای در حال توسعه « به فرایندی اطلاق می شود که از طریق آن نظام کلی جامعه، نظیر محیط فیزیکی و فرهنگی، مسکن، حمل و نقل، خدمات اجتماعی و بهداشتی، فرصت­های شغلی و آموزشی، زندگی اجتماعی و فرهنگی، از جمله تسهیلات ورزشی و تفریحی در دسترس همه افراد جامعه خصوصاً افراد کم توان قرار گیرد»(برجیان، جغتایی، 1385).

 

1ـ2 : بیان مسأله

 

براساس تعریف انجمن بین­المللی توان­بخشی، معلولیت عبارت است از: عارضه­ای که در نتیجه یک نقص به وجود می­آید و انجام فعالیت­های طبیعی فرد را به طریقی محدود می­نماید، یا با مانع مواجه می­سازد(رجالی، 1385، ص2). طبق آمار سازمان بهداشت جهانی 10درصد افراد جوامع مختلف به نحوی دچار معلولیت هستند (جلالی فراهانی،1390،ص90). این افراد با وسایل کمکی مانند: ویلچر، عصا، واکر، کراچ، عینک‌های ذره‌بینی، سمک و… یا بدون علایم ظاهری در جامعه زندگی می­کنند، که به آنها معلول گفته می‌شود. نام دیگر آنان افراد با نیازهای ویژه است. زیرا نیازهای آنان متفاوت با نیازهای افراد دیگر می‌باشد. بدین لحاظ این افراد سخت‌تر از افراد عادی جایگاه خود را در جامعه می‌یابند. معلولیت آنان ناشی از عواملی مانند: جنگ، سالمندی، کار، مسائل اجتماعی و مسائل ژنتیکی والدین می‌باشد(قربانی، 1389،ص1). جدا از این عوامل، به دنبال جنگ تحمیلی، کشور ما نیز با گروه عظیمی از معلولان جنگی مواجه شد. گروهی که تا پیش از جنگ فعالانه در جریان روزمره زندگی شرکت داشته، ولی امروزه دیگر قادر به انجام بسیاری از فعالیت­های گذشته خویش نمی­باشند(نقی زاده طاهریان، 1385،ص1). جامعه شناسان ثابت کرده­اند که مشکلات روانی یک فرد معلول که زائیده عدم آمیختگی او با محیط اطراف می­باشد سبب انزواطلبی و گوشه گیری آن فرد می­شود که می­تواند اثرات جبران ناپذیری بر جامعه و مناسبات حاکم بر آن داشته باشد(حمیدی، 1385،ص3). بی تردید ورزش عاملی است که معلولان را به سطح جامعه می­کشاند و آنان را در انجام فعالیت­ها مستقل می­سازد(فخرپور،1385ص2). به همین دلیل در کشورهای مختلف دنیا از دهه1970 میلادی به بعد مناسب­سازی اماکن عمومی و انطباق آن با نیازهای افراد دارای معلولیت، خصوصاً معلولین جسمی- حرکتی در دستور کار قرار گرفت و تجارب کسب شده در این مورد سبب گردیده است تا پرداختن به این مسأله به گونه­ای بین المللی مطرح و در دستور کار سازمان ملل متحد قرار گیرد. بطوری­که در قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره حقوق افراد دارای معلولیت در مورخ 9دسامبر1975 چنین آمده است: «معلولین حق دارند از امکاناتی برخوردار باشند که بتوانند به طور مستقل در جامعه حضور و زندگی کنند» (برجیان و جغتایی،1385).

 

تحقیقات و مقالات مختلفی در زمینه وضعیت امکانات و تاسیسات ورزشی جانبازان و معلولین انجام گرفته است. همچنین اکثر تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته است؛ به بررسی میزان مناسب­سازی فضاهای مختلف ورزشی و شهری برای استفاده جانبازان و معلولین به عنوان قشر مهم و خاصی از جامعه پرداخته است. نتایج پژوهش­ها نشان داده­اند، که معیار طراحی اماکن و مجموعه­های ورزشی برای جانبازان و معلولین ضعیف­تر از استانداردها می­باشد(جوادی پور، 1391). در طراحی اماکن و مجموعه­های ورزشی استانداردهای جانبازان و معلولین رعایت نشده است(سهرابی و دیگران،1390). اماکن و فضاهای ورزشی شهر تهران به نسبت زیادی برای استفاده افراد معلول مناسب نبوده و از دسترسی خوبی بویژه برای افراد معلول برخوردار نیستند (محمودی،2010). در شرایط کنونی بحث برابری فرصت­ها، مشارکت و قادرسازی در ابتدای راه خود است(رجالی، 1385). توجه و برنامه­ریزی­های اصولی از سوی کلیه مسئولینی که به نوعی با سازمان­های ورزشی و شهرسازی در ارتباط می­باشند، به سیستم­های جدید شهرسازی و امکانات و تجهیزات ترددی برای افراد با معلولیت پراهمیت می­باشد(لیموچی، 1385). همچنین نتایج پژوهش­ها نشان داد که معلولانی که درجه معلولیت آنان ملایم بوده است و ارتباط با آنان بیشتر بوده، افراد بطور معناداری از رفتار آنان رضایت داشته­اند، بطوری­که با آنان رابطه دوستانه و مناسبی برقرار کرده بودند(میلر، 2009). ابزارهای برنامه­ریزی، راهکاری برای بهبود دسترسی مناسب معلولین به فضاهای شهری می­باشد که معلولین بتوانند به­ درستی در مسائل جامعه مشارکت داشته باشند(ساندرسون،2006). مهم­ترین عامل بازدارنده معلولین از دستیابی به حقوق برابر با دیگران، ناسازگاری محیط ساخته شده با گستره توان جسمی انسان است(نقی زاده طاهریان، 1385).

 

نیاز به ورزش و تاثیر آن بر سلامتی افراد معلول بسیار بیشتر از افراد سالم احساس می­شود، از این رو فراهم کردن بستر مناسب در زمینه ورزش جهت استفاده معلولین بهترین عامل جذب معلولین در جوامع می­باشد. مسئولین سازمان­های ذیربط در شهرها لازم است با تدوین ضوابط و معیارهای ساختمانی و فنی موجبات شرکت افراد دارای معلولیت­های جسمانی را در فعالیت­های اجتماعی و ورزشی سهل­تر نمایند(رجالی،1385،ص2). یکی از مهم­ترین مشکلات فضاهای شهری کشور، نامناسب بودن فضاهای آن­ها در ارتباط با اشخاص دارای معلولیت می­باشد که این مهم در هر دو مورد کالبدی و رفتاری قابل ملاحظه می­باشد. اولی ناشی از نتایج برنامه­ریزی شهری غیرصحیح و اقدامات عملی شهرسازانه و دومی پیامد اجتماعی ـ فرهنگی ناشی از آن است(اقبالی، 1385،ص1). ایجاد شرایط و امکانات مورد نیاز معلولین و تسهیل و روان­سازی فعالیت­های آنان در جامعه؛ به طوری که نسبت به افراد عادی سهم برابر و مساوی در مشارکت اجتماعی داشته باشند، امکان سهیم بودن آن­ها در تحولات جامعه را فراهم می­کند(حمیدی،1385،ص3). پس با طراحی مناسب فضاهای شهری و مناسب­سازی آن، می­توان با معلولان در تعامل اجتماعی بود. رفع موانع در شهر، می­تواند از اقدامات مهمی باشد که مشارکت هر چه بیشتر معلولان در فعالیت­های اجتماعی و حضور در فضاهای شهری را برای آنان تضمین می­کند (سعید نیا، 1383). با توجه به مباحث فوق می­توان گفت: مناسب­سازی قدم اول برای حضور معلولان در جامعه به خصوص در اماکن ورزشی است. لذا به دلیل نقش بسیار کلیدی و مهم ورزش برای حفظ سلامتی و تحرک و نشاط این قشر از جامعه، تحقیق حاضر برآن است، تا با در نظر داشتن این اقشار خاص جامعه، به بررسی وضعیت مناسب­سازی اماکن و تاسیسات ورزشی شهر تبریز متناسب با شرایط خاصِ جسمانی جانبازان و معلولین بپردازد: 1)آیا نحوه ساخت­و­ساز سالن­ها و اماکن ورزشی شهر تبریز، مناسب برای استفاده جانبازان و معلولین است؟ 2)آیا سالن­های ورزشی شهر تبریز برای استفاده معلولین و جانبازان امکانات مناسبی دارند؟ پاسخ به سوالات فوق هدف اصلی تحقیق حاضر است و انتظار می‌رود، نتایج حاصل در برنامه‌ریزی‌های آتی درباره ورزش جانبازان و معلولین و نیازهای ضروری آنان به فعالیت بدنی و ورزش مورد توجه قرار گیرد.

 

1-3 : ضرورت و اهمیت پژوهش

 

اگر ورزش برای همگان به طور جنبی در زندگی روزانه مطرح است به طوری که عدم انجام فعالیت­های ورزشی اختلال چندانی در زندگی روزمره ایجاد نمی­کند، برای معلولین جزئی ضروری و حیاتی از فعالیت­های روزانه تلقی می­شود و در صورت نپرداختن بدان، وقفه و اختلالی در مسیر بهبودی یا حفظ شرایط کنونی بوجود خواهد آمد (نقی زاده طاهریان،1385،ص4). در تحقیقاتی که برای سلامتی افراد انجام شد، مشخص گردید که ورزش یکی از بهترین درمان­های معلولیت است. در پی بروز جنگ تحمیلی و حضور جانبازان سر افراز میهن اسلامی در جامعه، ضرورت ورود این عزیزان به صحنه­های ورزشی جهت حفظ سلامتی و روحیه نشاط در میان آنان احساس گردید (فخرپور،1385،ص3). با توجه به نقش و اهمیت ورزش در توسعه و تقویت قوای جسمانی و روحی­ـ روانی به صورت عام برای کلیه افراد، چه با معلولیت و چه بی معلولیت و نیز اهمیت و ضرورت ورزش به صورت خاص برای افراد با معلولیت در کمک به بهبود وضعیت جسمانی و پیشگیری از وخامت و پیشرفت مشکلات فیزیکی و حرکتی، عارضه­ها و بیماری­های آن­ها، همچنین ایجاد انگیزه و تشویق و امید به زندگی از طریق جذب و حضور آن­ها در میادین ورزشی به عنوان یک امر حیاتی از اهمیت ویژه برخوردار است.(لیموچی، 1385،ص4). از طرف دیگر، نیاز مبرم به توسعه بیش از پیش فعالیت­های ورزشی در سطح کشور و بخصوص اهمیتی که در پیشبرد و تداوم سالم سازی فکر و روان معلولین و جانبازان وجود دارد، لذا برای دستیابی به بهبود عملکرد فضاهای ورزشی، ایجاد ضوابط طراحی جدید برای اماکن ورزشی ضروری است. امروزه متا­سفانه بسیاری از ورزشگاه­ها و مراکز ورزشی کشورمان از نظر ساختمان سازی و معماری برای استفاده معلولین در نظر گرفته نشده است و این روشنگر ناسازگاری و نداشتن تطبیق اصولی آن­ها با وضعیت جسمی معلولان می­باشد (حمیدی،1385،ص3). لذا در ایجاد ورزشگاه­های جدیدالتأسیس مدیریت شهری باید نقشه­های این ساختمان­ها را با معیارهای استاندارد مناسب­سازی محیطی برای معلولین تطبیق دهند و در زمینه ورزشگاه­های قدیمی نیز باید آن­ها را تا جایی که امکان دارد برای استفاده جانبازان و معلولین بهبود و اصلاح کنند و نهایتاً اینکه بازگشت جانبازان و معلولین به عرصه فعالیت و زندگی اجتماعی، نیازمند مناسب­سازی محیط اجتماعی و شهری به ویژه مناسب­سازی ورزشگاه­ها و میادین ورزشی بوده تا از این طریق بتوان شرایط لازم جهت بازگشت جانبازان و معلولین را به جامعه و مشارکت فعال آن­ها را در زندگی اجتماعی فراهم کرد (حمیدی،1385،ص3). با توجه به شمار جمعیت معلول در جهان و کشور ما و اهمیت ایجاد امکانات ورزشی و مناسب­سازی آن برای جانبازان و معلولین ضرورت دارد، تا مطالعات و پژوهش­های زیادی در این خصوص انجام شود؛ تا اطلاعات جامع و مفیدی در اختیار مخاطبان ورزش جانبازان و معلولین قرار گیرد. اثر حاضر فرصت مناسبی است، تا وارد مبحث مناسب­سازی اماکن ورزشی شده و وضعیت مناسب­سازی اماکن ورزشی شهر تبریز را برای استفاده جانبازان و معلولین مورد بررسی قرار دهیم.

 

1-4 : اهداف پژوهش

 

1-4-1 : هدف کلی

 

مطالعه وضعیت مناسب­سازی اماکن ورزشی سرپوشیده شهر تبریز برای استفاده جانبازان و معلولین

 

1

 

 

2-2-2- علل و عوامل چاقی کودکان… 17

 

2-2-3- عوارض ناشی از چاقی… 20

 

2-2-4- درمان چاقی… 22

 

2-2-5- چاقی در دختران و پسران… 24

 

2-2-6- چاقی در بزرگسالان… 25

 

2-2-7- ارتباط چاقی کودکان با بزرگسالان… 26

 

2-2-8- پیشگیری… 26

 

2-2-9- فعالیت بدنی در کودکان… 27

 

2-2-10- آمادگی هوازی… 30

 

2-3- ادبیات پیشینه پژوهش…… 31

 

2-3-1- مطالعات انجام شده در داخل کشور. 31

 

2-3-2- مطالعات انجام شده در خارج کشور. 36

 

2-4- جمع بندی… 40

 

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

 

3-1- مقدمه.. 42

 

3-2- جامعه آماری… 42

 

3-2-1-نمونه آماری… 42

 

3-3-متغیرهای پژوهش…… 43

 

3-4- روش پژوهش…… 43

 

3-5- ابزارها و روش­های اندازه­گیری… 44

 

3-5-1-اندازه­گیری قد.. 44

 

3-5-2- اندازه­گیری وزن… 45

 

3-5-4-اندازه­گیری دور کمر. 47

 

3-5-5-دور لگن… 47

 

3-5-3- تعیین نسبت دور کمر به دور لگن… 48

 

3-5-6- اندازه­گیری درصد چربی بدن در آزمودنی­ها 48

 

3-5-6-1-اندازه­گیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی سه سر بازو. 49

 

3-5-6-2- اندازه­گیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی ساق پا 49

 

3-5-7- تعیین BMI. 50

 

3-5-8- سن تقویمی… 50

 

3-5-9- سطح فعالیت بدنی… 50

 

 

3-5-10- آزمون YO-YO… 50

 

3-7- روش آماری… 51

 

فصل چهارم: یافته­ها

 

4-1- مقدمه. 53

 

4-2- تجزیه و تحلیل داده­ها 53

 

4-2- 1-اطلاعات و ویژگی­های توصیفی آزمودنی­ها 53

 

4-3- آزمون فرضیه­ها 64

 

4-3-1- فرضیه اول… 64

 

4-3- 2- فرضیه دوم.. 71

 

4-3-3- فرضیه سوم.. 83

 

فصل پنجم: خلاصه، بحث و نتیجه­گیری

 

5-1- مقدمه. 96

 

5-2- خلاصه پژوهش…. 96

 

5-3- بحث… 97

 

5-3-1- بررسی شیوع چاقی در دختران 7- 12 سال… 97

 

5-3-2- ارتباط بین سطح فعالیت بدنی و رده­های وزنی (لاغر، وزن نرمال، دارای اضافه وزن و چاق). 99

 

5-3-3- ارتباط بین ترکیب بدن با سطح فعالیت بدنی… 101

 

5-3-3- 1- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی… 101

 

5-3-3-2- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی… 102

 

5-3-4- ارتباط بین سطح فعالیت بدنی و نسبت دور کمر به دور لگن… 104

 

5-3-5- ارتباط سن و سطح فعالیت بدنی… 107

 

5-3-6- ارتباط نسبت دور کمر به دور لگن با آزمون YO-YO… 108

 

5-3-7- ارتباط بین درصد چربی بدن با آزمون YO-YO… 109

 

5-3-8-ارتباط بین سن با آزمون YO-YO… 110

 

5-3-9- ارتباط بین BMI با آزمون YO-YO… 110

 

5-3-10- ارتباط بین وزن با آزمون YO-YO… 111

 

5-4- نتیجه­گیری… 112

 

5-5- پیشنهادات پژوهشی… 113

 

5-5-1- پیشنهادات برخاسته از پژوهش…… 113

 

5-5-2- پیشنهاداتی برای مطالعه بیشتر. 113

 

منابع.. 114

 

فهرست جداول

 

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه

 

جدول 3-1- تعیین رده­های وزنی (لاغر،نرمال، دارای اضافه وزن و چاق) بر اساس BMI در دختران 7-12 سال.. 46

 

جدول 4-1- ویژگی­های عمومی آزمودنی­ها 53

 

جدول 4-2-میانگین متغیرهای مورد مطالعه (به صورت انحراف معیار± میانگین) 54

 

جدول 4-3- میانگین آزمون YO-YO و سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال.. 55

 

جدول 4-4- رده­های وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 56

 

جدول 4-5- رده­های وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 56

 

جدول 4-6- رده­های وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 57

 

جدول 4-7- رده­های وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 57

 

جدول 4-8- رده­های وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 58

 

جدول 4-9- رده­های وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 58

 

جدول 4-10- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 65

 

جدول 4-11- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 66

 

جدول 4-12- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 67

 

جدول 4-8- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 10سال.. 68

 

جدول 4-9- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 69

 

جدول 4-10- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 70

 

فهرست اشکال

 

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه

 

شکل 1- نحوه­ی اندازه­گیری قد (سانتی­متر) 44

 

شکل 2- نحوه­ی اندازه­گیری وزن (کیلوگرم) 45

 

شکل 3- نحوه­ی اندازه­گیری دور کمر (سانتی­متر) 47

 

شکل 4- نحوه­ی اندازه­گیری دور لگن (سانتی­متر) 47

 

شکل 5- نحوه­ی اندازه­گیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی سه سر بازو. 49

 

شکل 6- نحوه­ی اندازه­گیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی ساق پا 49

 

شکل 7- نحوه­ی اجرای آزمون YO-YO… 51

 

فهرست نمودارها

 

عنوان………………………………………………………………………………………………………….. صفحه

 

نمودار 4-1– میانگین قد دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 59

 

نمودار 4-2- میانگین وزن دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 59

 

نمودار 4-3- میانگین BMI در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 60

 

نمودار 4-4- میانگین نسبت دور کمر به دور لگن در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 60

 

نمودار 4-5- میانگین درصد چربی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 61

 

نمودار 4-6- میانگین سطح فعالیت بدنی در دختران 7- 12 سال شهرستان جوانرود. 61

 

نمودار 4-7- میانگین آزمون YO-YO در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 62

 

نمودار 4-8- تعیین میزان لاغری، وزن نرمال، اضافه وزن و چاقی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 62

 

نمودار 4-9- نمودار قد، وزن، BMI و درصد چربی دختران 7-12 نسبت به 7 سال­ها 63

 

نمودار 4-10- ارتباط بین رده­های وزنی با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 65

 

نمودار 4-11- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 66

 

نمودار 4-12- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 67

 

نمودار 4-13- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 68

 

نمودار 4-14- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 69

 

نمودار 4-15- ارتباط بین رده­های وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 70

 

نمودار 4-16- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 71

 

نمودار 4-17- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 72

 

نمودار 4-18- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 73

 

نمودار 4-19- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 74

 

نمودار 4-20- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 75

 

نمودار 4-21- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 76

 

نمودار 4-22- ارتباط بین درصد چربی با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 77

 

نمودار 4-23- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 78

 

نمودار 4-24- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 79

 

نمودار 4-25-ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 80

 

نمودار 4-26- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 81

 

نمودار 4-27- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 82

 

نمودار 4-28- رابطه بین نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 83

 

نمودار 4-29- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 84

 

نمودار 4-30- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 85

 

نمودار 4-31- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 86

 

نمودار 4-32- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 87

 

نمودار 4-33- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 88

 

نمودار 4-34- ارتباط بین سن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال.. 89

 

نمودار 4-35- ارتباط بین آزمون YO-YO با نسبت دور کمر به دور لگن در دختران 7-12 سال.. 90

 

نمودار 4-36- ارتباط بین آزمون YO-YO با درصد چربی بدن در دختران 7-12 سال.. 91

 

نمودار 4-37- ارتباط بین آزمون YO-YO با سن در دختران 7-12 سال.. 92

 

نمودار 4-38- ارتباط بین آزمون YO-YO و BMI دختران 7-12 سال.. 93

 

نمودار 4-39- ارتباط بین آزمون YO-YO با وزن در دختران 7-12 سال.. 94

 

فصل اول

 

طرح پژوهش

 

1-1- مقدمه

 

امروزه، مردم سراسر جهان با مشکل چاقی مواجه هستند و چاقی در همه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه شیوع یافته است. چاقی موجب بسیاری از بیماری­ها می­شود و سلامت افراد با چاقی به مخاطره می­افتد. مسئله دیگر که امروزه افراد چاق با آن مواجه هستند مشکل تناسب اندام است که چاقی را به یک معضل تبدیل کرده است. چاقی مختص به جنس خاصی نیست و افراد هر دو جنس و در تمامی سنین می­توانند چاق باشند. با توجه به اینکه، پیشگیری بهتر از درمان است؛ ضروری است که همه افراد، اعم از کودک، جوان، پیر، دختر و پسر از چاقی جلوگیری کنند. از آنجایی که چاقی دوران کودکی خود دلیلی برای چاقی بزرگسالی است، پس بهتر است میزان چاقی در کودکان را کنترل کرد.

 

عدم فعالیت بدنی و نیز عوامل محیطی و ژنتیکی نیز نقش مهمی در توسعه چاقی دارد. به طور کلی، افزایش بروز چاقی در سطح جهان ممکن است در نتیجه مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایجاد شود. از نگرانی­های خاص، افزایش چاقی در میان کودکان است که به افزایش مرگ و میر در میان بزرگسالان جوان منجر می­شود و همچنین چاقی کودکان پیش بینی کننده قوی برای چاقی بزرگسالی است.

 

1-2- بیان مساله

 

بدیهی است شواهد روشنی وجود دارد که اضافه وزن و چاقی با طیف وسیعی از مشکلات بهداشتی در ارتباط است. نتایج بسیار رایج چاقی در دوران کودکی و نوجوانی با اختلال روانی- اجتماعی و انزوای اجتماعی همراه است. عوارض ارتوپدی در کودکان چاق به خوبی شناخته شده است. برای مثال کودکان چاق به طورگسترده­ای، پاهای صاف دارند که فشار استاتیک و دینامیک بر روی کف پا افزایش می­یابد (1). عوارض کبدی ناشی از چاقی نیز ممکن است وجود داشته باشد، به خصوص استیتوهپاتوزیس[1] در غیر الکلی­ها، همچنین افزایش رفلکس معده­ای – روده­ای و اختلالات تخلیه در نتیجه فشار داخل شکمی به دلیل افزایش چربی شکمی و چاقی دلیل عمده سنگ­های صفراوی در کودکان است، خفگی مانع خواب نیز از دیگر عوارض پیشرونده­ی شناخته شده چاقی در دوران کودکی است (1). چاقی در دنیای جدید را می­توان به عنوان یک سندرم تعریف کرد که شیوع آن صرف نظر از سن یا جنس در میان همه کشورها به طور مداوم در حال افزایش است. در حقیقت، چاقی یک بیماری چند عاملی است که در ایجاد آن هم عوامل ژنتیکی و هم عوامل محیطی از قبیل عوامل فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی، متابولیکی، روانی و اجتماعی دخالت دارد (2،3،4). یکی از عوامل ایجاد کننده چاقی انتقال ژن چاقی از والدین به فرزندان است (5). همچنین چاقی کودکان با شاخص توده بدن (BMI)[2] والدین مرتبط است و چاقی والدین پیش بینی کننده قوی برای چاقی کودکان است (6). عواملی دیگری که می­تواند موجب چاقی شود، زندگی داخل رحمی و نوزادانی است. محیط زندگی نیز نقش مهمی در آمادگی ابتلا به چاقی در زندگی آینده دارد (7)؛ مثلا تک والدینی شدن با چاقی دوران کودکی در ارتباط است (8). این امر ممکن است با فاکتورهای روانی اجتماعی در ارتباط باشد، مثلا اختلال در عملکرد خانواده، اختلالات روانی مادر و غفلت والدین می­تواند خطر ابتلا به چاقی در کودکان را افزایش دهد. شروع چاقی را می­توان با انواع عوامل از جمله مسائل مربوط به خانواده نسبت داد که موجب جهش در طی دوران رشد می­شود (8). از مشخصه­های چاقی، بیش از حد بودن چربی بدن است که بیشتر مواقع، اما نه همیشه، با افزایش وزن بدن همراه است و این زمانی رخ می­دهد که BMI بالاتر از 30 واحد در بالغین باشد (7).

 

تاثیر قابل توجه اضافه وزن و چاقی بر سلامت جسمی و روانی شناخته شده است (9). اضافه وزن و چاقی، از عوامل خطرناک مستقل برای افزایش مرگ و میر در سراسر طول عمر هستند (10). چاقی یک عامل خطرناک برای بیماری­های قلبی و عروقی است. چاقی می­تواند بسیاری از عوارض دیگر از جمله افزایش کلسترول و فشار خون را به همراه داشته باشد و این می­تواند منجر به پیامدهای بهداشتی جدی شود (3). چاقی در سراسر جهان باعث نگرانی جدی بهداشت عمومی شده است (2) که با سرعت غیرقابل کنترلی در حال افزایش است (3). با توجه به گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)[3]، حدود 5/1 میلیارد نفر جوان بالای 20 سال در سراسر جهان اضافه وزن دارند (11). WHO پیش بینی کرد که در سال 2015 حدود 3/2 میلیارد بزرگسال اضافه وزن خواهند داشت و بیش از 700 میلیون نفر چاق خواهند بود (3). بروز چاقی ممکن است در هر سنی رخ دهد (12)؛ اما، چاقی در دوران کودکی یک مشکل جدی سلامت است و چاقی همه گیر در میان کودکان به میزان هشدار دهنده گسترش یافته است (10،13،14). در کشورهای مرفه­تر چاقی فقط در میان­سال شایع نیست؛ بلکه، به طور فزاینده­ای در میان جوانان و کودکان نیز شیوع پیدا کرده است (11). در سال 2005 حداقل 20 میلیون کودک زیر 5 سال اضافه وزن داشتند (3). در حال حاضر از هر پنج فرزند یک فرزند در ایالات متحده آمریکا اضافه وزن دارد (11) و از هر 10 کودک در جهان یک کودک چاق است (2). بررسی­ها نشان داده که میزان شیوع اضافه وزن و چاقی در نوجوانان ایرانی نیز به نسبتا بالا است. برای نمونه، شیوع اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان تهرانی به ترتیب 1/21 و 8/7 درصد، نوجوانان 13 تا 18 ساله­ی شیرازی به ترتیب 3/11 و 9/2 درصد، نوجوانان شهر سنندج به ترتیب 2/11 و 2/3 درصد، است (15). همچنین شیوع اضافه وزن و چاقی در پسران نوجوان بیرجند به ترتیب 5 و 8/2 درصد، دختران نوجوان مشهدی به ترتیب 6/14 و 4/3 درصد، دختران نوجوان رشتی به ترتیب 6/18 و 9/5 درصد مشاهده شد (15). همچنین شیوع اضافه وزن و چاقی در کودکان ابتدایی بیش­تر از بچه­های کوچک­تر و بزرگسالان است (16). عواملی مانند رژیم غذایی نامناسب (3)، اختلالات در خوردن و مشکلات مربوط به روابط خانواده، به خصوص اگر در دوران جهش رشد رخ دهد (12)، عوامل روانی اجتماعی، درک ضعیف از وضعیت سلامت خود، رفتار بی­تحرک (مانند مدت زمان مشاهده تلویزیون) (17) و چاقی کلی و چاقی شکمی موجب کاهش آمادگی جسمانی قلبی تنفسی در کودکان می­شود (13). بیماری­های مرتبط با چاقی و اضافه وزن در کودکان با جمعیت بالغین مشابه است. فشار خون بالا (18)، دیس لیپیدمی و شیوع بالاتری از فاکتورهای مرتبط با مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 به عنوان بیماری­های مکرر در جمعیت کودکان چاق و دارای اضافه وزن شایع است (10،11). در حال حاضر در برخی از جمعیت­ها دیابت نوع 2 شکل غالب از دیابت در کودکان و نوجوانان است (10). اضافه وزن و چاقی مادران در دوران بارداری موجب تولد نوزادان با وزن بیش از حد می­شود (10).

 

متاسفانه پدر و مادر همیشه متوجه اضافه وزن یا چاقی فرزندان خود نمی­شوند و یا اگر بدانند به این باور که چاقی دائمی و تغییر ناپذیر است (8). در دو دهه اخیر شاهد افزایش چشمگیر هزینه­های مراقبت بهداشتی در کودکان و بزرگسالان چاقی بوده­ایم (2). پیشگیری اغلب راه حل بهتری نسبت به درمان­های غیر موثر است، بنابراین شناسایی عوامل مرتبط و پیش بینی اضافه وزن و چاقی دوران کودکی یک مسئولیت مهم است (2).

 

درمان اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان نیاز به یک رویکرد چند مرحله­ای که شامل مدیریت رژیم غذایی، افزایش فعالیت فیزیکی، ممانعت از بی­تحرکی، دارو درمانی و جراحی چاقی است (2). از آنجایی که امروزه، استفاده از وسایل پیشرفته از جمله استفاده از ماشین به جای پیاده روی و تماشای تلویزیون و فیلم­های ویدئویی و کار با کامپیوتر به جای ورزش، موجب ذخیره انرژی و کاهش فعالیت بدنی و تحرک شده است (19) و هر ساله حدود 2 میلیون نفر به علت عدم فعالیت بدنی می­میرند و یافته­های WHO حاکی از آن است که زندگی بی­تحرک، یکی از 10 علت عمده مرگ و میر در همه کشورهای جهان می­باشد (20). روش مناسب برای کاهش خطر مرتبط با چاقی از دست دادن وزن و تغییر ترکیب بدنی از طریق فعالیت بدنی است (12).

 

مطالعات نشان داده­اند که چاقی دوران کودکان با انجام فعالیت بدنی رابطه معکوسی دارد؛ اما، در مقابل مطالعات دیگر نشان داده­اند فعالیت شدید کودکان دارای اضافه وزن ارتباط بین چاقی و سطح فعالیت بدنی را نشان نمی­دهد و این هنوز هم جنجالی است که آیا عدم فعالیت موجب ترویج چاقی می­شود یا نه (6). همچنین چندین مطالعه نشان دادند که بین زمان صرف شده­ی تماشای تلویزیون با چاقی کودکان ارتباط مثبتی وجود دارد (21،22) و بعضی دیگر گزارش دادند رابطه وجود ندارد (23،24).

 

لذا با توجه به مطالب گذشته، هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان شیوع چاقی و نیز ارتباط آن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود بوده است که بررسی شود آیا بین شیوع چاقی، ترکیب بدن (BMI و درصد چربی بدن) و نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی و آمادگی هوازی در دختران 7-12 سال ارتباط معنی­دار وجود دارد؟

 

1-3-ضرورت پژوهش

 

چاقی در دوران کودکی یک مشکل جدی و همه­گیر است (14). WHO تخمین زده­است که 6/2 میلیون نفر در جهان در نتیجه اضافه وزن یا چاقی جان خود را از دست می­دهند (12). در حال حاضر حدود 16 درصد از کودکان در اروپا اضافه وزن دارند و 8 درصد چاق هستند (14). کودکان آسیایی نیز بیشترین میزان اضافه وزن را به خود اختصاص می­دهند و 60 درصد (6/10 میلیون نفر) کودکان کشورهای در حال توسعه این قاره دارای اضافه وزن هستند. ایران نیز به عنوان یک کشور در حال توسعه که با پدیده شهرنشینی و صنعتی شدن روبه رو است. میزان شیوع چاقی در سال­های اخیر در کودکان، بیش از حد انتظار است و با افزایش سن هم این میزان افزایش می­یابد (25).

 

مهم­ترین نتیجه چاقی دوران کودکی در دراز مدت، تداوم آن در بزرگسالی است که با خطرات کلی سلامتی مرتبط است (9،11،12،14). بیماری­های مرتبط با چاقی کیفیت زندگی و طول عمر را کاهش می­دهد (11،14). همزمان با ظهور افزایش چاقی در کودکان شاهد یک افزایش همه­گیر در دیابت نوع 2 در کودکان بوده­ایم و WHO هشدار داده است که مرگ و میر ناشی از دیابت در سراسر جهان در 10 سال آینده بیش از 50 درصد افزایش خواهد یافت (26). مصرف بالای کالری و چربی و کاهش سطح فعالیت بدنی از علل چاقی به شمار می­روند (27). در حالی که تأثیر کاهش فعالیت فیزیکی بر افزایش چاقی و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان، به مراتب بیش از عامل تغییر عادات غذایی است (28). WHO نیز تخمین زده است که 9/1 میلیون نفر در هر سال در نتیجه عدم فعالیت بدنی جان خود را از دست می­دهند (12) و نیز زندگی بی­تحرک، یکی از 10 عامل عمده مرگ و میر در همه کشورهای جهان می­باشد (29).

 

از آنجایی که شناخت و درمان به موقع چاقی از عوارض آن جلوگیری می­کند، همچنین با توجه به این که درمان چاقی در کودکان امکان­پذیر و باعث کاهش عوارض آن در سنین بالاتر می­گردد به نظر می­رسد که شناسایی کودکان دچار اضافه وزن و چاق از اهمیت و ضرورت خاصی برخوردار باشد. از طرفی عوامل مختلفی از جمله عدم تحرک کودکان (30) و تماشای طولانی مدت تلویزیون (21،22) از دلایل عمده ابتلا کودکان به چاقی محسوب می­شود. همچنین گزارش­های مختلفی از شیوع چاقی و اضافه وزن در نقاط مختلف ایران وجود دارد؛ اما، اطلاعاتی که در مورد شیوع چاقی در دختران ابتدایی شهرستان جوانرود و ارتباط آن با فعالیت بدنی در دسترس نمی­باشد. از این رو، در این پژوهش میزان شیوع چاقی در کودکان 7-12 سال شهرستان جوانرود و ارتباط آن با سطح فعالیت بدنی مورد بررسی قرار گرفته است. تعیین وضعیت موجود، گامی کوچک در جهت شناسایی کودکان چاق و در معرض خطر و ارجاع ایشان به سالن­های ورزشی و تشویق ان­ها برای انجام فعالیت بدنی است. ضمنا مربیان ورزش و مسئولان بهداشتی-درمانی نیز می­توانند از نتایج حاصل، جهت برنامه ریزی اساسی استفاده نمایند.

 

1-4- اهداف پژوهش

 

1-4-1- هدف کلی

 

بررسی میزان شیوع چاقی و ارتباط آن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود.

 

1-4-2- اهداف اختصاصی

 

1-4-2-1- تعیین ارتباط بین رده­های مختلف وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛

 

1-4-2-2- تعیین ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛

 

1-4-2-3- تعیین ارتباط بین ترکیب بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛

 

1-4-2-4- تعیین ارتباط بین سن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛

 

1-4-2-5- تعیین ارتباط بین آزمون YO-YO و نسبت دور کمر به دور لگن در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛

 

1-4-2-6- تعیین ارتباط بین آزمون YO-YO و درصد چربی بدن در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛

 

1-

 

 

از اساتید محترم آقایان دکتر سید نصرا… سجادی و دکتر مهرزاد حمیدی که در گزینش موضوع، مراحل انجام، تدوین و نگارش این تحقیق یاریم دادند و علاوه بر کسب دانش از محضر ایشان، افتخار درک زوایای روشن و مثبت اخلاقی شان برایم مقدور گردید، کمال تشکر و قدردانی را دارم.

 

همچنین از ریاست محترم فدراسیون بسکتبال جناب آقای مشحون و نیز از کلیه اعضای محترم فدراسیون بویژه از زحمات جناب آقای نوربخش و جناب آقای انبه به پاس همکاری دلسوزانه و محبت خالصانه شان، کمال تشکر را دارم.

 

از کلیه دوستان عزیزی که در طی این مدّت با شکیبایی تمام، از ابراز محبّت و همکاری دریغ ننموده و به عناوین مختلف یاریم دادند و همچنین از اعضای محترم خانواده ام، بویژه از برادر عزیزم دکتر فواد فاتحی و همسر گرامی ام دکتر سید هدایت سجادی که با همراهی خویش همواره مشوّق اینجانب بوده و در فراز و نشیب این مسیر یاریم داده و کوتاهی ها و قصورم را با بردباری تمام تحمّل نمودند، کمال تشکر و قدر دانی را دارم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

 

 

فصل اول: طرح تحقیق

 

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………….2

 

بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………4

 

ضرورت و اهمیت تحقیق…………………………………………………………………………………………………….7

 

اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..8

 

 

سؤالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………9

 

محدوده های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….9

 

تعریف وا‍ژه ها و اصطلاحات تحقیق……………………………………………………………………………………10

 

 

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….13

 

بخش اول- مبانی نظری تحقیق

 

تاریخچه بازاریابی……………………………………………………………………………………………………………….13

 

تعریف بازاریابی…………………………………………………………………………………………………………………15

 

نیاز، خواست و تقاضا…………………………………………………………………………………………………………16

 

جایگاه بازاریابی در مدیریت……………………………………………………………………………………………….17

 

مفهوم بازاریابی اجتماعی…………………………………………………………………………………………………….18

 

فرآیند بازاریابی………………………………………………………………………………………………………………..20

 

تجزیه و تحلیل فرصت های بازار………………………………………………… ………………………………20

 

جستجو و انتخاب بازارهای هدف………………………………………………………………………………….21

 

تعیین استراتژی های بازاریابی………………………………………………………………………………………..23

 

برنامه ریزی فعالیت های بازاریابی………………………………………………………………………………….23

 

سازماندهی، اجرا و کنترل فعالیت های بازاریابی………………………………………………………………24

 

تعاریف بازاریابی ورزشی…………………………………………………………………………………………………24

 

بازاریابی ورزشی در ایران…………………………………………………………………………………………………26

 

تفاوت ورزش با سایر کالاها و خدمات…………………………………………………………………………….26

 

صنعت ورزش……………………………………………………………………………………………………………….28

 

عوامل مؤثر بر رشد و توسعه صنعت ورزش……………………………………………………………………..29

 

آمیخته بازاریابی و تاریخچه آن………………………………………………………………………………………..33

 

عناصر آمیخته بازاریابی…………………………………………………………………………………………………..34

 

محصول……………………………………………………………………………………………………………………….34

 

انواع محصولات در صنعت ورزش………………………………………………………………………………35

 

ویژگی های محصول………………………………………………………………………………………………….37

 

چرخه زندگی محصولات ورزشی………………………………………………………………………………..39

 

مکان (کانال های توزیع)…………………………………………………………………………………………………48

 

اجزای متداول کانال های بازاریابی………………………………………………………………………………..42

 

استادیوم های ورزشی به عنوان کانال های توزیع……………………………………………………………43

 

رسانه های ورزشی به عنوان کانال های توزیع……………………………………………………………….44

 

ترویج………………………………………………………………………………………………………………………….44

 

اجزای آمیخته ترویج………………………………………………………………………………………………….45

 

قیمت…………………………………………………………………………………………………………………………..48

 

عوامل مؤثر بر تعیین قیمت………………………………………………………………………………………….49

 

استراتژی های قیمت گذاری………………………………………………………………………………………..50

 

ارائه قیمت به مشتریان…………………………………………………………………………………………………52

 

بخش دوم –پیشینه تحقیق

 

تحقیقات داخلی…………………………………………………………………………………………………………….54

 

تحقیقات در زمینه بازاریابی ورزشی……………………………………………………………………………..54

 

تحقیقات خارجی……………………………………………………………………………………………………………………………63

 

تحقیقات در زمینه عمومی بازاریابی ورزشی………………………………………………………………….63

 

تحقیقات در زمینه عناصر بازاریابی ورزشی به طور جداگانه…………………………………………….65      «محصول»……………………………………………………………………………………………………………………65

 

«مکان» ………………………………………………………………………………………………………………..68

 

«ترویج» ……………………………………………………………………………………………………………..71

 

«قیمت» …………………………………………………………………………………………………………….75

 

جمع بندی نهایی در ارتباط با تحقیقات صورت گرفته…………………………………………………..76

 

 

 

فصل سوم: روش تحقیق

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………….81

 

روش تحقیق.…………………………………………………………………………………………………………….81

 

جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………..81

 

نمونه آماری و روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………81

 

ابزار اندازه گیری………………………………………………………………………………………………………..81

 

روایی پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………..82

 

پایایی پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………..82

 

روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………..82

 

 

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل نتایج تحقیق

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………..88

 

توصیف یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………………..88

 

یافته های توصیفی مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « محصول »……………………………………..90

 

یافته های توصیفی مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « مکان »…………………………………………..91

 

یافته های توصیفی مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « ترویج »…………………………………………92

 

یافته های توصیفی مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « قیمت »………………………………………….93

 

جمع بندی یافته های مرتبط با عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی……………………………………..94

 

اولویت بندی شاخص های تشکیل دهنده عنصر محصول از دیدگاه آزمودنی ها………………..95

 

اولویت بندی شاخص های تشکیل دهنده عنصر مکان از دیدگاه آزمودنی ها…………………….97

 

اولویت بندی شاخص های تشکیل دهنده عنصر ترویج از دیدگاه آزمودنی ها…………………..99

 

اولویت بندی شاخص های تشکیل دهنده عنصر قیمت از دیدگاه آزمودنی ها………………….101

 

t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «محصول»………………………………….103

 

t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «مکان»………………………………………104

 

t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «ترویج»…………………………………….105

 

t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «قیمت»………………………………….107

 

نتایج وزن دهی شاخص های سنجش عنصر «محصول» با استفاده از روش آنتروپی……..109

 

نتایج وزن دهی شاخص های سنجش عنصر «مکان» با استفاده از روش آنتروپی………….110

 

نتایج وزن دهی شاخص های سنجش عنصر «ترویج» با استفاده از روش آنتروپی…………111

 

نتایج وزن دهی شاخص های سنجش عنصر «قیمت» با استفاده از روش آنتروپی………….112

 

جمع بندی نتایج بررسی ارزش وزنی عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی با استفاده از روش آنتروپی………………………………………………………………………………………………………………113

 

نتایج رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «محصول» با استفاده از روش پرومیتی……………114

 

نتایج رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «مکان» با استفاده از روش پرومیتی………………..115

 

نتایج رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «ترویج» با استفاده از روش پرومیتی………………116

 

نتایج رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «قیمت» با استفاده از روش پرومیتی……………….117

 

نتایج رتبه بندی نهایی باشگاه ها بر اساس «4p» با استفاده از روش پرومیتی……………….118

 

 

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

 

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………121

 

خلاصه تحقیق…………………………………………………………………………………………………….121

 

یافته های تحقیق………………………………………………………………………………………………….123

 

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………..127

 

محصول………………………………………………………………………………………………………….127

 

مکان………………………………………………………………………………………………………………128

 

ترویج……………………………………………………………………………………………………………..129

 

قیمت………………………………………………………………………………………………………………………………….130

 

پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………….132

 

پیشنهادات برخاسته از نتایج تحقیق……………………………………………………………………….132

 

پیشنهاداتی برای سایر محققین………………………………………………………………………………133

 

منابع……………………………………………………………………………………………………………………134

 

پیوست 1.  پرسشنامه آمیخته بازاریابی…………………………………………………………………….142

 

پیوست2 . معرفی نامه ارسال شده برای باشگاه های حاضر در لیگ برتر فدراسیون بسکتبال142

 

فهرست جداول

 

جدول 1 : اطلاعات مربوط به جامعه آماری…………………………………………………………………….89

 

جدول 2 : توصیف آماری مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « محصول »……………………………..90

 

      جدول 3 : توصیف آماری مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « مکان »……………………………..91

 

جدول 4 : توصیف آماری مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « ترویج »…………………………………92

 

جدول 5 : توصیف آماری مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « قیمت »……………………………..93

 

جدول 6 : بررسی عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی…………………………………………………….94

 

جدول 7 : شاخص های توصیفی عنصر آمیخته بازاریابی «محصول» از دیدگاه آزمودنی ها..95

 

جدول 8 : شاخص های توصیفی عنصر آمیخته بازاریابی «مکان» از دیدگاه آزمودنی ها…….97

 

جدول 9 : شاخص های توصیفی عنصر آمیخته بازاریابی «ترویج» از دیدگاه آزمودنی ها……99

 

جدول 10 : شاخص های توصیفی عنصر آمیخته بازاریابی «قیمت» از دیدگاه آزمودنی ها….101

 

جدول 11 : t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «محصول»………………………103

 

جدول 12 : t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «مکان»………………………….104

 

جدول 13 : t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «ترویج»…………………………105

 

جدول 14 : t تک گروهی مرتبط با بررسی عنصر آمیخته بازاریابی «قیمت»…………………………107

 

جدول 15 : بردار وزن شاخص های سنجش عنصر «محصول» با استفاده از روش آنتروپی..109

 

جدول 16 : بردار وزن شاخص های سنجش عنصر «مکان» با استفاده از روش آنتروپی…….110

 

جدول 17 : بردار وزن شاخص های سنجش عنصر «ترویج» با استفاده از روش آنتروپی…..111

 

جدول 18 : بردار وزن شاخص های سنجش عنصر «قیمت» با استفاده از روش آنتروپی……112

 

جدول 19 : بررسی ارزش وزنی عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی با استفاده از روش آنتروپی..113

 

جدول 20 : رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «محصول» با استفاده از روش پرومیتی…………..114

 

جدول 21 : رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «مکان» با استفاده از روش پرومیتی……………….115

 

جدول 22 : رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «ترویج» با استفاده از روش پرومیتی………………116

 

جدول 23 : رتبه بندی باشگاه ها از نظر عنصر «قیمت» با استفاده از روش پرومیتی………………117

 

جدول 24 : رتبه بندی نهایی باشگاه ها بر اساس «4p» با استفاده از روش پرومیتی………………118

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها  

 

 

 

نگاره 1 : فرآیند بازاریابی……………………………………………………………………………………………..20

 

نگاره 2 : اجزای آمیخته ترویج……………………………………………………………………………………….48

 

نگاره 3 : تصمیمات قیمت گذاری………………………………………………………………………………….50

 

نگاره 4 : نمودار مربوط به نرمال بودن داده های مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « محصول » بر اساس آزمون کولموگروف- اسمیرنوف…………………………………………………………………………….90

 

نگاره 5 : نمودار مربوط به نرمال بودن داده های مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « مکان » بر اساس آزمون کولموگروف- اسمیرنوف………………………………………………………………………………………91

 

نگاره 6 : نمودار مربوط به نرمال بودن داده های مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « ترویج » بر اساس آزمون کولموگروف- اسمیرنوف………………………………………………………………………………………92

 

نگاره 7 : نمودار مربوط به نرمال بودن داده های مرتبط با عنصر آمیخته بازاریابی « قیمت » بر اساس آزمون کولموگروف- اسمیرنوف…………………………………………………………………………………….93

 

نگاره 8 : بررسی عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی……………………………………………………………94

 

نگاره 9 : بررسی ارزش وزنی عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی با استفاده از روش آنتروپی….113

 

نگاره 10 : رتبه بندی نهایی باشگاه ها بر اساس «4p» با استفاده از روش پرومیتی……………….119

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول     طرح تحقیق

 

 

 

 

 

مقدمه

 

سرعت تحولات به آسانی اصول موفقیت آمیز حرفه ای دیروز را از رواج انداخته و منسوخ می کند. امروزه و با شروع قرن بیست و یکم، چالش هایی که پیش روی سازمان های ورزشی است، کدام اند؟ کشورها و یا سازمان ها با تشدید رقابت های جهانی، شکاف شدید درآمدی، سهل انگاری در خصوص تأسیسات و زیربناها، رکود اقتصادی، فقدان مهارت لازم نیروی انسانی و بسیاری از مسائل و مشکلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دیگر دست و پنجه نرم می کنند. همه این ها را می توان «چالش» نامید، اما در عین حال می توان از آن ها به عنوان فرصت نیز یاد کرد. رقابت های جهانی در ورزش به معنی بازار بزرگتری برای ارائه کالاها و خدمات ورزشی کشورمان است، که این خبر خوبی است(29).

 

جامعه بشری اکنون بیش از هر زمان دیگری با کمبود منابع و انواع نیازها مواجه است و تلاش می کند تا با استفاده از منابع محدود موجود، پاسخگوی قسمتی از نیازهای نامحدودش باشد. اگر موضوع علم اقتصاد، بررسی چگونگی رفع نیازهای نامحدود با استفاده از منابع محدود باشد، مدیریت مجموعه ای از مهارت ها و دانسته ها به منظور استفاده بهینه از منابع محدود موجود خواهد بود و بازاریابی هم علم ارزیابی و تشخیص نیازها و رفع آن ها از طریق تبادل منابع است(18).

 

لذا، بازاریابی با شناسایی نیازهای اجتماعی و انسانی و تأمین این نیازها سرو کار دارد. به طوری که در مدیریت بازاریابی فرآیند تصمیم گیری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این فرآیند همان فرآیند مدیریت بازاریابی است و همیشه با آن همراه می باشد. از این رو، مدیران بازاریابی سازمان ها باید تلاش کنند تا با بازارگرایی، بازارشناسی، بازارگردی و بازاریابی سهم بازار مناسبی برای خود بدست آورند(31). سازمان ها باید با تصمیم گیری به هنگام و با شناخت کافی از مصرف کنندگان و نیازهای بازار تلاش کنند، با عرضه محصولی خوب و با قیمتی مناسب، در به کارگیری روش های مطلوب توزیع، استفاده از تبلیغات آگاه کننده و جهت دهنده و شناسایی رقبا، فرصت ها و تهدیدهای محیطی، سهم بازار خود را افزایش داده و با خلاقیت، ابتکار، انعطاف پذیری و تطبیق منابع با نیازها و خواسته های مشتریان داخلی و خارجی علاوه بر افزایش سهم بازار، مشتریان خود را نیز حفظ کنند(18).

 

در عصر حاضر ورزش به عنوان یک بخش اقتصادی در تولید، و مصرف کالاها و خدمات ورزشی و توسعه اقتصادی جوامع مختلف نقش دارد و هم اکنون یکی از عوامل اثرگذار در رشد اقتصاد ملی و یکی از صنایع درآمدزا در قرن 21 به شمار می رود. امروزه صنعت ورزش 152 میلیارد دلاری ورزش آمریکا با رشدی 50 درصدی در طول یک دهه و اشتغال 24000 نفر به طور مستقیم و 5/4 میلیون شغل به طور غیر مستقیم به عنوان ششمین صنعت در ایالات متحده آمریکا به سرعت در حال رشد است(31).

 

از آنجا که رشد اقتصادی کشورها یکی از فاکتورهای اصلی پیشرفت آنهاست صنعت نوپا، بروز آمد و سرشار از پتانسیل ورزش نیز در کشورهای پیشرفته صنعتی در این زمینه به خوبی به کار گرفته شده است. ورزش به دلیل جذابیت­های خاص و به دلیل سودمندی­های همه جانبه­ی آن یعنی: سلامتی، تندرستی، سرور و شادی، هیجان، رقابت، مهارت، افتخار و سربلندی، قدرت، شهرت و  ده­ها محصول منحصر به فرد مشابه، در کنار محصولاتی چون لوازم و تجهیزات ورزشی، داروها، نوشابه­ها، مکمل­های غذایی، پوشاک و سایر محصولات ورزشی، توانسته است جایگاه بسیار محکم و گسترده­ای را به عنوان یک صنعت ویژه و بی­همتا، میان مردم بیابد و به راحتی در بین صنایع، رتبه­ی اول را در کشورهای صنعتی پیشرفته دنیا مثل آمریکا و انگلستان کسب نماید(1).

 

بدون شک از اهداف بلند مدت در هر رشته ورزشی، رشد و توسعه کمی و کیفی آن رشته می باشد. برای دستیابی به این دو هدف، سازمان های ورزشی می بایست توانایی رقابت داشته باشند که این مهم، به مدد استفاده از دستاوردهای بازاریابی ورزشی امکان پذیر می گردد. بازاریابی مؤثر ورزشی می تواند سوددهی زیادی داشته باشد. این سود شامل آگاهی دادن در مورد ورزش و تشویق افراد برای آزمایش کردن ورزش برای اولین بار در زندگی و یا جهت دادن به ورزش دیگری می باشد و ایجاد اطمینان، صداقت، نشاط و تعهد نموده و محرک هایی را پیشنهاد می کند تا علم و آگاهی ایجاد نماید.

 

خودکفا شدن ورزشکاران، فدراسیون های ورزشی، رقابت های بین المللی و باشگاهی سازمان های ورزشی، نیازمند طرح های بازاریابی است. بازاریابی می تواند بر روی اموری از قبیل افزایش نرخ سهام، استخدام اعضاء بیمه و جذب و افزایش درآمد ورزشکاران و عواملی از این دست نیز تأثیرگذار باشد.

 

از دیگر مزیت های بازاریابی ورزشی می توان به حفظ اعضای ورزش، جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه با درک نیاز و خواسته مخاطبان و در نتیجه سود و عایدی بیشتر و بالاتر برای سازمان، پاسخگویی و ابتکار عمل در سازمان و شناخت رقبا و همراه بودن با رقبا اشاره کرد(29).

 

در حال حاضر آنچه در ایران به عنوان بازاریابی ورزشی مطرح است محدود به فروش ناچیز بلیط مسابقات، تولید و فروش کالاهای ورزشی و حمایت مقطعی و ناکافی حامیان مالی از برخی تیمهای ورزشی است. وابستگی شدید صنعت ورزش کشور به دولت شرایطی را فراهم نموده است که نیازمند همکاری محققان و افراد تحصیلکرده در این زمینه، و مدیران با تجربه ی حرفه ای در این صنعت می باشد تا با مطالعه و تحلیل پیچیدگی حاکم بر بازار ورزش کشور، حجم عظیم گردش پولی و افراد شاغل در آن با مدیریتی علمی و صحیح اداره شوند(31).

 

 

 

 

 

 1-1- بیان مسئله

 

به نظر فیلیپ کاتلر، یکی از برجسته ترین صاحب نظران در این رشته، بازاریابی عبارت است از فعالیتی انسانی در جهت ارضای نیازها و خواسته ها از طریق فرآید مبادله. منشاء و رکن اصلی نظام بازاریابی، نیازها و خواسته های انسان است. نیازهای انسان و تمایل او برای دستیابی به آنها که خارج از وجودش هستند، محصولات نامیده می شوند. محصول لزوماً یک شیئ فیزیکی نبوده، بلکه می تواند خدمتی باشد که برای رفع نیازهای افراد، مکان ها، سازمان ها، خدمات و عقاید ارائه می گردد(18).

 

امروزه ورزش از انجام یک فعالیت بدنی صرف فراتر رفته و در کشورهای مختلف توسعه­ی نسبتاً زیاد داشته است تا جایی که ورزش در اکثر کشورها به مثابه­ی یک تجارت و صنعت به شمار می­رود و دولت مردان در کشورهای پیشرفته ورزش را به عنوان یک تجارت و صنعت مهم در کنار سایر صنایع به حساب می­آورند. به عنوان مثال طبق آمار اعلام شده صنعت ورزش در آمریکا در سال 1987 با درآمدی معادل 2/50 میلیارد دلار در رده بیست و سوم قرار داشت و در ده سال بعد یعنی در سال 1997 به رده یازدهم به رقمی معادل152 میلیارد دلار رسید. این افزایش در سال 1999 به رقمی معادل 213 میلیارد دلار و و رتبه­ی ششم ارتقاء یافت. (پیتز و استوتلار 2002)

 

تأثیرات کلان اقتصادی ورزش نظیر سهم ورزش در تولید ناخالص داخلی (GDP) و ملی (GNP) یا سهم آن در ایجاد اشتغال، کشورها را بر آن داشته تا هر ساله به صورت دقیق و منظم تأثیر ورزش را بر روی اقتصاد کشور خود ارزیابی و تعیین نمایند. از آن جمله می توان به کشورهایی چون اسکاتلند، انگلستان، ایالات متحده آمریکا، کانادا و هنگ کنگ اشاره نمود که سهم صنعت ورزش از کل تولید ناخالص داخلی آنها به ترتیب برابر با 8/1، 7/1، 1/2، 2/1، 5/1 درصد بود است(5).

 

با نگاه علمی و تفکر سیستماتیک به این صنعت است که مسئولین بازاریابی بازیهای المپیک زمستانی 1998 ناگویای ژاپن موفق به جذب 3 میلیارد بیننده در سراسر جهان شدند به طوری که جلب نظر این عده، گردش مالی فراوانی را برای سرمایه گذاران و دولت مردان این کشور به ارمغان آورده است. همچنین جلب چنین سرمایه هایی است که مبلغ قرارداد حق پخش بازی های المپیک 2004 و 2008 را تنها به شبکه سی. بی. اس بالغ بر 3/2 میلیارد دلار می نماید(31).

 

از دیگر نکات نگاه علمی به این صنعت است که بالغ بر 4500 شرکت در زمینه بازاریابی ورزشی در ایالات متحده فعال می باشند که این تعداد به طور متوسط سالانه حدود 7/2 میلیارد دلار صرف تحقیقات در زمینه بازاریابی و جذب اسپانسر برای رویدادهای ورزشی می نمایند. این در حالی است که در زمینه اسپانسر شیپ و تبلیغات نیز قاره پهناور آسیا با بیشترین جمعیت در بین قاره های جهان تنها 20% این بازار بزرگ را در اختیار دارد که از این مقدار، بیشترین میزان مربوط به کشور ژاپن با 13% از کل ارقام رد و بدل شده (2/2 میلیارد دلار) است و مجموع کشورهای خاورمیانه کشورهای خاورمیانه به همراه هم (با سهم حدودا 110 میلیون دلار) حتی از 1% این بازار بزرگ بی بهره اند(29).

 

لازمه هر گونه تصمیم گیری و اتخاذ استراتژی راهبردی شناخت وضعیت موجود از طریق تجزیه و تحلیل عوامل محیطی و عوامل درونی تأثیر گذار بر سازمان می باشد. در یک سازمان عناصر آمیخته بازاریابی نقش به سزایی در تدوین استراتژی بازاریابی بر عهده دارند واز اینرو سازمانها همواره سعی دارند با کنترل این عوامل، سیر دستیابی به اهداف خود را هموار سازند(30).

 

ترکیب جمعیت شناختی از قبیل سن، جنس، شغل، سطح تحصیلات، درآمد سرانه، وضعیت تأهل از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بازاریابان ورزشی را در اتخاذ تصمیماتشان تحت تأثیر قرار می دهد. سطح فرهنگ، میزان انتظارات و توقعات مصرف کنندگان محصولات ورزشی با ترکیب جمعیت شناختی آنان مرتبط است. برای مثال درآمد سرانه مردم هر کشور در میزان اثرگذاری عوامل آمیخته بازاریابی و تحلیل نقش هر یک از این عوامل تأثیرگذار است. در کشورهایی با درآمد سرانه بالا، مفهوم کیفیت محصول و چگونگی ارائه خدمات و شیوه تبلیغات و نوع فعالیت تشویقی و ترویجی، سیاست های قیمت گذاری و کانال های توزیع این محصولات متفاوت است. همچنین باشگاه ها در کشورهای پیشرفته جهان مانند آلمان در اروپا و چین در آسیا نهادی مستقل هستند، لیکن باشگاههای ورزشی در ایران تا حدود زیادی به دولت وابسته اند. بدیهی است که سیاستگذاری ها، سیستم تنظیم بودجه بازاریابی و تبلیغات و اهداف سازمانی آنها و عزل و نصب رؤسا، مدیران و مربیان با یکدیگر متفاوت باشد. تمامی این تفاوتها منجر به آن می گردد که با وجود اصول ثابت شده ایی در علم بازاریابی، اثرگذاری و اثر پذیری عوامل آمیخته بازاریابی یکدیگر، در هر جامعه ایی متفاوت بوده و از قواعد خاصی که تابع شرایط خاص فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی هر جامعه ایی است، پیروی نماید.

 

به این ترتیب تمامی خریداران و مصرف کنندگان محصولات ورزشی تحت تأثیر عوامل گوناگون آمیخته بازاریابی قرار گرفته و بر روی آن ها تأثیرگذار هستند. همچنین تصمیم گیری آن ها برای مصرف وابسته به نوع محصول و ویژگی آن، شیوه ها و سیاست های قیمت گذاری و روش های پرداخت، امکانات و تسهیلات توزیع و روش های ترویجی و تشویقی شرکت ها و سازمان است.

 

بازاریاب حرفه ای با در نظر گرفتن تمامی عوامل مؤثر بر فرآیند تصمیم گیری خرید و مصرف و نیز با انعطاف پذیری و انطباق با شرایط بازار و نیازها و واکنش های مشتریان خود می کوشد تا سهم بازار خود را نسبت به دیگر رقبا افزایش دهد(18).

 

وجود رابطه قوی بین رضایتمندی مشتریان و سودآوری مورد پذیرش واقع شده و تأمین و ارتقای رضایتمندی مشتریان به هدف عملیاتی بسیار مهم سازمان ها تبدیل شده است. بنابراین شرکت ها همواره باید ناظر و مراقب تعامل بین خود و مشتریانشان باشند و با شناخت و درک صحیح از نیازها و ارزش های مد نظر مشتریان کالاها و خدمات با ارزشی را به آنان ارائه کنند تا با جلب نظر مشتریان رضایتمندی لازم را ایجاد کنند(23).

 

لذا پرداختن به بحث بازاریابی ورزشی با حجم عظیم سرمایه ای که در صنعت ورزش جذب می گردد و ایجاد نگرش علمی و سیستماتیک به این پدیده، کاری است که کشورهای پیشرفته و پیشتاز در امر بازاریابی ورزشی جهان، پیش از ما آغاز کرده و در ضمن ایجاد گردش پولی و رونق اقتصادی حاصل از آن فواید اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و سیاسی منتج از این صنعت بهره مند می گردند. نگاه اقتصادی و صنعتی به ورزش و متعاقب آن نگرش سیستمی به بازاریابی ورزشی از ضروریات این حوزه می باشد و به نظر می رسد که وقت آن رسیده باشد تا با نگاهی علمی به بازاریابی صنعت ورزش کشور پرداخته و با ارائه الگوهای سیستماتیک و مبتنی بر تفکر و استنتاج علمی، در ارائه مشاوره های تصمیم گیری مدیران در این حوزه مشارکت نمود(31).

 

باید توجه نمود که کشور ایران از گردونه ی رقابت ها بازمانده و سالها به بحث بازاریابی و علی الخصوص  «بازاریابی ورزشی» توجهی ننموده است، اما آنچه که حیات سازمان تربیت بدنی و فدراسیونهای ورزشی به آن وابسته است چیزی جز کسب درآمد و احیای بازاریابی نیست(1).

 

در دهه های اخیر، اغلب دولتها حتی در برخی از کشورهای پیشرفته که با کسری بودجه مواجه هستند برای مقابله با چنین مشکلی اداره بسیاری از بخشهای دولتی را به بخش خصوصی واگذار نموده اند. سرمایه گذاری های ورزشی نیز از این امر مستثنی نیستند(30).

 

در ایران نیز بر طبق اصل 44 قانون اساسی و برنامه توسعه لازم است که باشگاههای ورزشی به درآمدزایی بپردازند.

 

ورزش بسکتبال در کشورهای اروپایی و حتی آسیایی سالانه مبالغ کلانی را از محل پخش تلویزیونی، تبلیغات، حامیان مالی، بلیط فروشی و سایر منابع از آن خود می کند اما در ایران نه تنها از کسب درآمد حق پخش تلویزیونی مسابقات محروم است بلکه از سایر منابع بهره کافی نبرده است. مروری بر پیشینه پژوهش در داخل کشور حاکی از فقدان انجام پژوهشی در زمینه بازاریابی بسکتبال است. اندک پژوهشهای انجام گرفته در خصوص بازاریابی ورزشی هر کدام به نوعی وجود محدودیتهایی را برای درآمدزایی و توسعه صنعت ورزش کشور خاطر نشان نموده اند و سایر پژوهشگران را به بررسی و پژوهش در این مقولات توصیه نموده اند.

 

مدیران بازاریابی بسکتبال کشور برای ارتقای وضعیت فعلی بازاریابی محصولات آن نیازمند یافتن پاسخ سؤالات ذیل می باشند: چه عواملی در ارتباط با محصول در توسعه بازاریابی بسکتبال کشور مؤثرند؟ از کدام روش های تدریجی برای کنترل و ارتقای رفتار خرید مصرف کنندگان می توان بهره گرفت؟ مناسب ترین سیستم توزیع و مؤثرترین شیوه انتقال محصول کدام است؟ کدام یک از روش های قیمت گذاری بهترین نتیجه را در پی خواهند داشت؟ و بالاخره مهم ترین و حساس ترین عناصر و مؤلفه های آمیخته بازاریابی در بسکتبال کدام اند؟

 

سؤال اصلی در این پژوهش عبارت است :

 

وضعیت هر یک از عناصر آمیخته بازاریابی و رتبه بندی آن ها در باشگاه های لیگ برتر بسکتبال ایران چگونه است؟

 

 

 

1-2- ضرورت و اهمیت تحقیق

 

توسعه ورزش و دستاوردهای اقتصادی آن در عرصه های مختلف، موجب پیدایش صنعت ورزش شده است. بنگاهها و مؤسسات تجاری صنعتی و گردشگری در بازاریابی کالا و خدمات خود ارتباطات وسیعی را با عرصه ها و رویدادهای ورزشی برقرار کرده اند تا حدی که نقش ورزش در توسعه اقتصادی جوامع و ملل در قرن بیست و یکم در مقایسه با  بازرگانی های سایر صنایع سطح جهانی به عنصر مهمی در بازار اقتصادی جهان تبدیل شده است. مولین(1983) اشاره داشت که هر گونه فعالیت ورزشی آماتور و حرفه ای که موجبات افزایش ارزشی افزوده کالا و خدمات ورزشی را فراهم کند صنعت ورزش محسوب می شود(41).

 

توجه به ارقام نجومی رد و بدل شده در صنعت ورزش در کلیه­ی زمینه­های مربوط به آن اعم از بازار مسابقات، بازار باشگاه های تندرستی و سرگرمی، بازار لوازم و تجهیزات ورزشی، تبلیغات، کالاهای ورزشی و غیرورزشی، حمایت­کننده­های مالی، خرید و فروش، نقل و انتقال بازیکنان و… و همچنین مشارکت صنعت توریسم و ورزش به ویژه هنگام برگزاری مسابقات بین­المللی از جمله بازیهای المپیک، مسابقات جهانی، مسابقات بین  قاره­ای، جام جهانی فوتبال، جام ملتهای آسیا، بازیهای آسیایی و لیگ های قهرمانی کشورها، منبع بسیار پردرآمد و سودآوری است که می­تواند موجب رونق اقتصادی و رشد و شکوفایی ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و ورزشی کشورها گردد. از طرف دیگر عدم توجه به این صنعت سودمند که هم از جنبه­ی مالی و هم بعد معنوی و سلامتی برای جامعه کارساز است، می تواند باعث رکود ورزش و در نتیجه خدشه دار شدن سلامت جوانان باشد چرا که بیشترین مخاطبان ورزش را نوجوانان، جوانان و قشر فعال جامعه (18 تا 42 سال) تشکیل می­دهند(1).

 

امروزه ورزش بسکتبال از محدوده زمین و باشگاه فراتر رفته است. هر روز شاهد پیشرفت و توسعه همه جانبه این رشته ورزشی در دنیا هستیم. برگزاری مسابقات لیگ جهانی در هر سال و همچنین تورنمت های مختلف این رشته در سال، نزدیک شدن سطح رقابت بین کشورهای حاضر در این مسابقات، پیچیدگیها و معادلات خاص حاکم بر بازار رقابتی این گونه مسابقات ، شرایط ویژه ایی را  برای کشورهای حاضر در این مسابقات رقم زده است.

 

همگامی با سایر کشورهای پیشرفته در زمینه بازاریابی ورزشی و پر کردن هر چه بیشتر و سریع تر فاصله زمانی 20 ساله در زمینه تحقیقات در بازاریابی ورزشی، توسعه ورزش قهرمانی و حرفه ای کشور  از  طریق  افزایش توانمندی کشور در تولید و ارائه بهینه محصولات ورزشی به بازار داخل و خارج از کشور محقق را بر آن داشت تا با توصیف عناصر چهارگانه آمیخته بازاریابی که ارکان و اساس بازاریابی را در هر صنعتی تشکیل داده و شامل عنصرهای محصول، مکان، ترویج، قیمت می باشد و نیز رتبه بندی مؤلفه های هر یک در بین تیم های موجود در لیگ برتر فدراسیون بسکتبال ایران، به راهکارهای مدیریتی جهت ارائه راهنمایی و کمک به ساختارمند کردن تصمیمات مدیران سازمان های ورزشی در حوزه بازاریابی بسکتبال و شناخت عناصر آمیخته بازاریابی در لیگ برتر بسکتبال کشور دست یابد.