الف) سرمایه اجتماعی

 

تعاریف و مفاهیم سرمایه اجتماعی……..………………………………………………………………………………    12

 

تاریخچه سرمایه اجتماعی…………………………………………………………………………………………………    13

 

سرمایه اجتماعی از دیدگاه برخی صاحبنظران…………………………………………………………….…………..   14

 

ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی……………………………………………………………..……………………………    15

 

مدل(تئوری) سه شاخگی…………………………………………………………….………………………………….     21

 

شرح عناصر تئوری سه شاخگی…………………………………………………………….………………………….     21

 

انواع سرمایه اجتماعی……………………………………………………………..…………………………………….     23

 

سطوح سرمایه اجتماعی………..………………………………………………….……………………………………      25

 

مدل های کیفی سنجش سرمایه اجتماعی…………………………………………………….………………………..   26

 

مدل های کمی سنجش سرمایه اجتماعی…………………………………………………….………………………..    29

 

مزایا و معایب سرمایه اجتماعی……………………………………………………………………………………………. 30

 

باور عامه از جنسیت و شبکه ها………………………………………………………………………………………..    32

 

سن و سرمایه اجتماعی…………………………………………………………..………………………………………     33

 

 

 

ب) مدیریت مشارکتی

 

مفهوم مشارکت……………………………………………………………………………..……………………………      34

 

مفهوم مدیریت مشارکتی…………………………………………………………………………………………………     36

 

سیر تکوین مدیریت مشارکتی…………………………………………………………………………………………..     37

 

فلسفه مدیریت مشارکتی……………………………………………………………………………….………………..     39

 

پیش نیازهای مدیریت مشارکتی………………………………………………………………………………………..     40

 

نظریه های مبتنی بر مدیریت مشارکتی………………………………………………………………………………………             42

 

ابعاد مشارکت در تصمیم گیری………………………………………………………………………………….……….. 43

 

اشکال مشارکت……………………………………………………………………………….………………………….      46

 

مزایای ایجاد نظام مدیریت مشارکتی………………………………………………………………………………..……  48

 

تفاوت های موجود میان زنان و مردان در کار…………………………………………………..……………………….              50

 

تفاوت های جنسیتی در حوزه مدیریت………………………………………………………………………………….  50

 

سن و مدیریت مشارکتی……………………………………………….………………………………………………..     52

 

 

 

تحقیقات انجام شده در زمینه سرمایه اجتماعی…………………………………………….………………………….   52

 

تحقیقات انجام شده در زمینه مدیریت مشارکتی…………………………..…………………………………………   55

 

 

خلاصه پیشینه تحقیقات……………………………………….………………………………………………………..      57

 

فصل سوم  – روش شناسی تحقیق

 

روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………       59

 

جامعه و نمونه آماری وروش نمونه گیری تحقیق…………………………………………………………………….    59

 

تعریف عملیاتی متغیر ها……………………………………….……………………………………………………………..             60

 

ابزارهای اندازه گیری……………………………………..………………………………..…………………………………              62

 

روش امتیاز گذاری به ابزار های اندازه گیری………………………………………………………………………………..           63

 

روایی و پایایی ابزارهای اندازه گیری…………………………………….…………………………………………………              64

 

روش اجرایی تحقیق……………………………………….……………………………………………………………………            65

 

روش های آماری………………………………………………………………………………………………………………..            65

 

ملاحظات اخلاقی……………………………………………………………………………………………………………..               65

 

فصل چهارم – تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق

 

بخش اول:توصیف ویژگی های فردی آزمودنی های تحقیق…………………………………………………..…………            67

 

بخش دوم : استنباط آماری داده ها…………………………………………………..………………………………………             71

 

الف – آزمون پیش فرض های آماری……………………………………………………………………………………  71

 

ب – آزمون فرضیه های تحقیق……………………………………………………………………………………………..              71

 

فصل پنجم – بحث و نتیجه گیری

 

خلاصه تحقیق………………………………………..……………………………………………………………………..  78

 

نتایج تحقیق…………………………………………………….…………………………………………………………….  80

 

الف: نتایج توصیف آماری داده ها……………………………………………..…………………………………………….         80

 

ب : نتایج آزمون فرضیه ها…………………………………………….…………………………………………………….            80

 

بحث و نتیجه گیری…………………………………………..……………………………………………………………… 81

 

نتیجه گیری کلی…………………………………………….………………………………………………………………… 86

 

پیشنهاد های تحقیق…………………………………………..……………………………………………………………… 87

 

الف : پیشنهاد های برخاسته از تحقیق……………………………………..……………………………………………..            87

 

ب : پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده……………………………………………………………………………………….          88

 

منابع

 

الف: منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………….. 89

 

ب : منابع لاتین………………………………………………………………………………………………………………. 94

 

پیوست ها

 

نامه همراه…………………………………………………………………………………………………………………….. 99

 

پرسشنامه ها…………………………………………………………………….…………………………………………     100

 

 

 

جدول1- 1: دیدگاه های مختلف در خصوص مفهوم مشارکت………………………………………...…………….35

 

جدول 1-4:توزیع فراوانی جنسیت آزمودنی­ها  …………..…..……….……..…………………………………67

 

68……..……….……………..……………………………………….…جدول 2-4: وضعیت سنی آزمودنی­ها

 

جدول 3-4: سابقه خدمت آزمودنی­ها..…………….……….…………………………………………………..68

 

جدول 4-4: وضعیت استخدامی آزمودنی­ها….……………………………………………….………………………….68

 

جدول 5-4: توزیع فراوانی سطح تحصیلات آزمودنی­ها………………………………………………………………69

 

جدول 4-6:توزیع فراوانی رشته تحصیلی آزمودنی ها………………………………………………………………...70

 

جدول 7-4: نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای تعیین نرمال بودن توزیع داده­ها………………………71

 

جدول 8-4: ماتریس همبستگی بین سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت کارکنان………………………………  72

 

جدول 9-4: ماتریس همبستگی بین ابعاد سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت کارکنان………………………….72

 

جدول 10-4 : ماتریس همبستگی بین خرده مقیاس های سرمایه اجتماعی با مدیریت مشارکتی…………… 73

 

جدول 11-4 : ماتریس همبستگی بین سن آزمودنی ها با سرمایه اجتماعی……………………………………… 74

 

جدول 12-4 : مقایسه سرمایه اجتماعی بر اساس جنسیت…………………………………………………………….75

 

جدول13-4: تجانس واریانس بین سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت کارکنان…………………………………..75

 

جدول 14ـ4: مقایسه میزان سرمایه اجتماعی مدیران بر اساس سطح تحصی……………………………………..76

 

جدول 15-4 :پیش بینی میزان مشارکت کارکنان از طریق سرمایه اجتماعی………………………………………..76

 

جدول16-4: ضرایب پیش بینی میزان مشارکت کارکنان از طریق سرمایه اجتماعی……………………………...77

 

104

 

 

 

فهرست شکل­ها

 

عنوان                                                                                                                    صفحه

 

شکل(2-1) : ابعاد سرمایه اجتماعی از دیدگاه لاک لی(لاک لی،2005)……………………………………………………………………………………….21

 

شکل(2-2) : مدل سه شاخگی :ساختار- زمینه- محتوی(میرزایی،1376) ………………………………………….22

 

شکل(2-3) : سطوح سرمایه اجتماعی(رحمانی و کاووسی،1387)……………………………………………………..26

 

شکل(2-4) : نحوه ارتباط سرمایه اجتماعی در سطوح مختلف (الوانی و سید نقوی،1380 )…………………………….27

 

شکل(2-5) : مدل اسکات(کریشنا و شرادر،1999)………………………………………………………………………….29

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

طرح تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

 

در جهان پرشتاب امروزی سازمانهای زیادی در تلاشند تا برای رسیدن به اهداف سازمانی و اقتصادی و تداوم حیات خود ،از الگوها و شیوه های مختلف بهره ببرند و مزیت رقابتی جدیدی کسب نمایند تا از سقوط و واژگونی و خطرات ناشی از دگرگونی های سریع محیطی و فن آوری در امان بمانند.در یک دهه اخیر ، سرمایه اجتماعی به یکی از مباحث اساسی مورد توجه محافل دانشگاهی و تحقیقاتی جهان تبدیل شده است که  البته به رغم این عمر کوتاه،میزان توجه به آن روز افزون است و امروزه کتابها و مقاله های بسیاری پیرامون جنبه های نظری و کاربردی آن و بویژه مطالعات موردی آن در جوامع توسعه یافته و توسعه نیافته در دسترس است.(فیضی،1384)

 

سرمایه اجتماعی را می توان حاصل روابط در جامعه دانست و آن رابه مجموع منابعی که در ذات روابط سازمان اجتماعی بوجود می آیند و زندگی اجتماعی را مطلوب تر می سازند ،اطلاق کرد.(ویلانووا و جوسا،2003)

 

در گذشته سرمایه انسانی مهمترین سرمایه سازمان بود.  ” سرمایه انسانی ”  در موفقیت یک سازمان و یک ملت اهمیت استراتژیک ویژه ای را داراست،ولی این سرمایه زمانی از اولویت بالاتری برخوردار است که منسجم و یکپارچه شود و این یکپارچگی در سایه همبستگی، همکاری ،تعاون و اعتماد متقابل بوجود می آید و در این صورت است که سرمایه انسانی به سرمایه اجتماعی تبدیل می شود و این سرمایه است که هم افزایی ایجاد می کند.

 

علاوه برسرمایه انسانی در دیدگاه های سنتی مدیریت توسعه ، سرمایه های اقتصادی وفیزیکی مهمترین نقش را ایفا می کردند اما در عصر حاضر برای توسعه مدیران بیشتر از آنچه به سرمایه اقتصادی،فیزیکی و انسانی نیازمند باشند ،به سرمایه اجتماعی نیاز دارند زیرا در جامعه ای که فاقد سرمایه اجتماعی است از دیگر سرمایه ها بطور بهینه استفاده نخواهد شد و این سرمایه ها ابتر می مانند و هدر می روند. (میرسپاسی،1383)

 

بانک جهانی در سال 1998 در تعریف سرمایه اجتماعی چنین آورده است:  سرمایه اجتماعی در جامعه ای مفروض در بر گیرنده نهادها ،روابط،نظرگاه ها و ارزش هایی است که بر کنش و واکنش های بین مردم حاکم اند و در توسعه اقتصادی و اجتماعی سهمی دارند. لیکن سرمایه اجتماعی جمع ساده نهادهایی نیست که جامعه را در بر می گیرد بلکه همچنین ملاکی به شمار می آید که نهادهای یاد شده را بهم پیوند می زند . سرمایه اجتماعی در عین حال در بر گیرنده ارزش ها و هنجارهای مشترک لازم برای رفتار اجتماعی است که در روابط شخصی افراد،در اعتماد آنان به یکدیگر و در حس مشترک مسولیت های مدنی منعکس شده است.امری که جامعه را چیزی بیشتر و فراتر از جمع افراد می سازد. (پیران و موسوی،1385)

 

مدیریت مشارکتی فرآیندی است که در آن هدف تشویق و ترغیب کارکنان و اعضای سازمان به دادن تعهد و مشارکت هر چه بیشتر در امر موفقیت سازمان است.پایه و اساس اندیشه مزبور بر این منطق قرار دارد که کارکنان در فرآیند خود از آزادی عمل بیشتری برخوردارند ،بر زندگی کاری خود کنترل هایی اعمال می نمایند ،سازمان بدین وسیله موجبات انگیزش هرچه بیشتر آنان را فراهم می آورد ،افراد تعهد بیشتری به سازمان پیدا می کنند ،بازدهی ،تولید و بهره وری در سازمان افزایش می یابد و سرانجام اینکه آنان نسبت به کار خود احساس رضایت بیشتری می کنند. (رابینز،1943).

 

 

 

 

 

بیان مساله تحقیق:

 

مه

 

 

 

1_6  قلمرو تحقیق……………………………………………………………………………………………………………..11

 

 

7_1 محدودیت های خارج از کنترل محقق………………………………………………………………………11

 

 

1_8 تعریف واژه های کلیدی……………………………………………………………………………………………..11

 

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

 

2_ 1 کیفیت خدمات و تعاریف آن……………………………………………………………………………………14

 

 

2_2 سنجش کیفیت خدمات…………………………………………………………………………………………….17

 

 

2_2_1 طبقه بندی مدل های کیفیت خدمات………………………………………………………………..17

 

 

2_2_2 مدل های کیفیت خدمات……………………………………………………………………………………18

 

 

2_2_2_1 سروکوال………………………………………………………………………………………………………….18

 

 

2_2_2_2 مدل رکوال……………………………………………………………………………………………………..18

 

 

2_2_2_3 مدل CERMCSQ………………………………………………………………………………………..19

 

 

2_2_2_4 مدل SQFS (معیاری برای کیفیت در خدمات تناسب اندام)………………………19

 

 

2_2_2_5 مدل SQAS (معیار ارزیابی کیفیت خدمات)……………………………………………….19

 

 

2_2_2_6 مدل SSQRS  (معیار کیفیت خدمات ورزش و تفریحات)………………………….20

 

 

2_2_2_7 مدل کیواسک………………………………………………………………………………………………..20

 

 

 

 

 

2_3 مدل های سنجش کیفیت خدمات از دید تماشاچیان………………………………………….21

 

 

2_3_1 مدل  TEAMQUAL………………………………………………………………………………………21

 

 

2_3_2 مدل کلی و تورلی……………………………………………………………………………………………22

 

 

2_3_3 مدل SPORTSERV……………………………………………………………………………………….22

 

 

2_4 رضایت مشتری و تعاریف آن…………………………………………………………………………………22

 

 

2_4_1 انگیزه های علاقه مندی سازمان ها به رضایت مشتری………………………………….24

 

 

2_5 تمایل به حضور مجدد…………………………………………………………………………………………..25

 

 

2_6 پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………26

 

 

2_6_1 جمع بندی و نتیجه گیری………………………………………………………………………………31

 

 

فصل سوم: روش تحقیق

 

 

3_1 روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………33

 

 

3_2 جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………..33

 

 

3_3 روش، حجم و نحوه ی گزینش نمونه………………………………………………………………….33

 

 

3_4 روش و ابزار جمع آوری داده ها………………………………………………………………………….33

 

 

3_5 روایی و پایایی……………………………………………………………………………………………………..34

 

 

 

3_6 روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………..35

 

 

فصل چهارم: نتایج تحقیق

 

 

4_1 شاخص های آمار توصیفی  ………………………………………………………………………………..38

 

 

4_1_1 توصیف عوامل جمعیت شناختی…………………………………………………………………….38

 

 

4_1_2 توصیف میزان استفاده از برنامه های ورزشی فوق برنامه……………………………….39

 

 

4_2 یافته های توصیفی متغیر ها………………………………………………………………………………..40

 

 

4_2_1 یافته های توصیفی متغیر های اصلی تحقیق…………………………………………………40

 

 

4_2_2 یافته های توصیفی مولفه های کیفیت خدمات (مدل QUESC)………………….42

 

 

4_3 آمار استنباطی……………………………………………………………………………………………………….43

 

 

4_3_1 آزمون اسمیرنوف کلموگروف…………………………………………………………………………..43

 

 

4_3_2 آزمون معناداری شکاف بین کیفیت ادراک شده و کیفیت مورد انتظار…………46

 

 

4_3_3 اولویت بندی مؤلفه های مدل QUESC………………………………………………………..47

 

 

4_3_4 اولویت بندی مؤلفه های مدل QUESC از نظر شکاف………………………………….48

 

 

4_3_5 آزمون فرضیه های تحقیق………………………………………………………………………………48

 

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری و پیشنهادات تحقیق

 

 

5_1 خلاصه پژوهش……………………………………………………………………………………………………65

 

 

5_2 نتایج آمار توصیفی……………………………………………………………………………………………….66

 

 

5_3 نتایج آمار استنباطی…………………………………………………………………………………………….66

 

 

5_4 بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………….68

 

 

5_5 پیشنهاد های تحقیق…………………………………………………………………………………………..74

 

 

فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………………….76

 

 

پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………………….81

 

 

پیوست 1 پرسشنامه کیواسک…………………………………………………………………………………….83

 

 

پیوست 2 پرسشنامه رضایت مشتری………………………………………………………………………….85

 

 

پیوست 3 تمایل به حضور مجدد…………………………………………………………………………………86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

 

جدول (4_1) توصیف میزان رضایتمندی دانشجویان از کیفیت خدمات……………………41

 

 

جدول (4_2) آمار توصیفی مولفه های کیفیت خدمات ( مدل QUESC)…………………42

 

 

جدول (4_3) نتایج آزمون کلموگروف اسمیرنوف، متغیر های اصلی تحقیق………………44

 

 

جدول (4_4) نتایج آزمون کلموگروف اسمیرنوف ، مولفه های مدلQUESC……………45

 

 

جدول (4_5) نتایج آزمون ویلکاکسون………………………………………………………………………….46

 

 

جدول (4_6) نتایج آزمون فریدمن……………………………………………………………………………….47

 

 

جدول (4_7) نتایج آزمون فریدمن……………………………………………………………………………….48

 

 

جدول (4_8) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن…………………………………………………………..49

 

 

جدول (4_9) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی ویژگی های کارکنان………..50

 

 

جدول (4_10) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی اعتبار کارکنان……………….51

 

 

جدول (4_11) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی راحتی……………………………52

 

 

جدول (4_12) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی مزایای ویژه……………………53

 

 

جدول (4_13) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی اطلاعات در دسترس…….54

 

 

جدول (4_14) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی انگیزش و تحریک…………55

 

 

جدول (4_15) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی قیمت…………………………….56

 

 

جدول (4_16) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی برنامه ی ارائه شده………..57

 

 

جدول (4_17) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی ملاحظات شخصی…………58

 

 

جدول (4_18) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه محیط زیبا و جذاب……………59

 

 

جدول (4_19) نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن، مؤلفه ی آسودگی خاطر………………60

 

 

جدول (4_20) نتایج آزمون رگرسیون خطی ساده برای پیش بینی رضایتمندی……..61

 

 

جدول (4_21) نتایج آزمون رگرسیون خطی ساده، تمایل به حضور مجدد……………….62

 

 

جدول (4_22) نتایج آزمون رگرسیون خطی ساده، تمایل به حضور مجدد……………….63

 

 

 

 

 

فهرست شکل ها

 

 

شکل 1_1 مدل مفهومی تحقیق…………………………………………………………………………………..7

 

 

شکل 2_1 چرخه خدمت مطلوب………………………………………………………………………………..24

 

 

شکل (4_1) نمودار توزیع فراوانی آزمودنی به تفکیک جنسیت…………………………………38

 

 

شکل (4_2) نمودار توزیع فراوانی آزمودنی بر اساس سن…………………………………………..39

 

 

شکل (4_3) نمودار میزان استفاده از برنامه های ورزشی فوق برنامه………………………..40

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

طرح تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1_1 مقدمه

 

 

در سالهای اخیر، توجه به نیازهای مشتریان و پاسخگویی به خواسته های آنان، چه در بخش تولید و چه در بخش خدمات، یکی از اصلی ترین و ضروری ترین وظایف و یا اهداف سازمانها شده است. از آنجا که بیش از نیمی از تولید ناخالص اغلب کشورهای جهان از بخش خدمات حاصل می شود و به دلیل ویژگیهای خاص این بخش نظیر ارتباط مستقیم با مشتریان، لذا توجه به این بخش اهمیت بسیاری دارد(57). کیفیت به عنوان یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی خدمات به شمار می رود؛ مفهومی گسترده که قسمت های مختلف سازمان نسبت به آن تعهد دارد. هدف آن، بالا بردن کارایی کل سازمان با حداقل هزینه به منظور افزایش قابلیت رقابت است، به نحوی که کل این مجموعه را با ویژگیهای مورد نظر مشتری تطبیق دهد(68). بدین ترتیب ، ارائه خدمات با کیفیت به مشتری برای بخش خصوصی و دولتی از موضوعات استراتژیک است(7).

 

 

کیفیت خدمات، رشته علمی نسبتاً جوانی است و تنها حدود سه دهه از انجام تحقیقات در این زمینه می گذرد. بسیاری از محققان معتقدند مفهوم کیفیت خدمات مبهم، پیچیده و غیر قابل تبیین است. چرا که کیفیت کالا را می توان به وسیله معیارهای عینی مانند دوام یا تعداد نقایص موجود در کالا اندازه گیری کرد ولی کیفیت خدمات، ساختاری انتزاعی و مبهم دارد. این در حالی است که ارتقاء کیفیت خدمات از اهمیت زیادی برخوردار است چرا که بر کاهش هزینه ها، افزایش سطح رضایتمندی، حفظ و نگهداری مشتری، افزایش سودآوری و تبلیغات دهان به دهان تاثیر قابل توجهی برجای می گذارد. به عقیده اکثر صاحب نظران مطمئن ترین راه به منظور کسب موفقیت، باقی ماندن در ذهن مشتریان است و این مهم تنها در سایه تولیدات و خدمات با کیفیت به دست می آید. آگاهی از مفهوم کیفیت خدمات و تلاش برای بهبود آن به ارائه خدمات با کیفیت منجر شده و با افزایش سطح کیفیت خدمات می توان رضایت مشتریان را افزایش داد(4).

 

 

   دولت ها در جهت بهبود کیفیت خدمات، باید خود را متعهد به پاسخگویی نسبت به مردم در برابر تحقق اهداف بدانند نه صرفاً انجام وظایفی که ممکن است به اهداف مورد نظر نینجامد و در نهایت نیز به عدم رضایت عمومی و اتلاف منابع و زمان خاتمه یابد(39). در دو دهه گذشته به شکل عمومی علاقه به موضوع کیفیت خدمات در حوزه پژوهش نشان داد  بهبود در کیفیت خدمات دهی به مشتریان، چگونه به ارتقای عملکرد و رقابت پذیری سازمانی می انجامد(55،75). تحقیقات نشان می دهند که دریافت کیفیت مطلوب خدمات، برای رفتار به روشی مثبت، تحسین شرکت، ترجیح شرکت نسبت به رقبا، افزایش حجم و میزان خرید و توافق برای پرداخت قیمتی بیشتر، بر تصمیم و قصد خرید  مشتریان تاثیر می گذارد. شرکتهایی که از سطوح بالاتر رضایت مشتریان برخوردارند همواره توانمندتر و در بلند مدت موفق ترند. بر این اساس بررسی کیفیت خدمات یا کالای تولید شده، شناسایی نقاط قوت و ضعف، تعیین میزان موفقیت یا عدم موفقیت، شناخت قابلیتهای اصلی و مزیتهای رقابتی، بررسی و مقایسه عملکرد سازمانی از دیدگاه مشتریان، تعیین شاخصهای رضایت مشتریان و اندازه گیری میزان رضایت مشتری از اهمیت و ضرورت غیر قابل انکاری برخوردار می باشند(34).

 

 

مدیران واحد های خدماتی اغلب برای سنجش میزان بر آوردن نیاز های مشتریان توسط سازمان، از معیارها و شاخص های کیفیت خدمات و رضایت مشتریان استفاده می کنند. از این رو، کیفیت خدمات و رضایت مشتری توجه زیاد بازاریابان و محققان دانشگاهی را به خود جلب کرده است(78). بسیاری از محققان روابط بین این دو متغیر را با عملکرد مطلوب دریافت کنندگان خدمات مرتبط ساخته اند(61).

 

 

بدون شک رضایت مشتری از موضوع های راهبردی مهم در دهه اخیر است. اکنون که در اقتصاد جهانی مشتریان بقای شرکت را رقم می زنند، شرکتها دیگر نمی توانند نسبت به انتظارات و خواسته های مشتریان بی تفاوت باشند. آن ها باید همه فعالیتها و توانمندی های خود را متوجه رضایت مشتری کنند، چرا که تنها منبع برگشت سرمایه مشتریان هستند. به طور متوسط شرکتها سالانه حدود ده تا سی درصد از مشتریان خود را از دست می دهند، اما آن ها نمی دانند که چه مشتری هایی را در چه زمان و به چه دلیل از دست می دهند. اغلب شرکتها بدون نگرانی در مورد مشتری هایی که از دست می دهند، به طور سنتی تأکید زیادی بر جذب مشتری های جدید دارند(11). درحالی که پیش از این تمرکز بر جذب مشتریان جدید، سیاست عمده سازمانها بود، امروزه سیاستهای راهبردی و تجاری بر حفظ و بازگشت مجدد و بهبود وفاداری مشتریان نسبت به سازمان متمرکز شده اند. مهم ترین علل چنین تغییری افزایش آگاهی و اطلاع عمومی نسبت به پیامدهای مطلوب رضایت و بازگشت مجدد مشتریان است(23).

 

 

حفظ مشتری و ایجاد زمینه برای بازگشت مجدد او وظیفه ای است بسیار حساس و حیاتی که ترفندها و ابزار خاصی را می طلبد. مهم ترین ابزار بازارداری برای بازاریابان ارتباط دائم با افراد، ارائه خدمات مناسب و آگاهی از حرکات رقباست(16). یکی از منافع کیفیت خدمات بالا به دست آوردن وفاداری مشتریان راضی است. دسوزا در مطالعه خود به این نتیجه دست یافت که از هر 10 مشتری 9 نفر در صورت راضی نبودن از خرید برنخواهند گشت.  ساننبر نشان داد 40 درصد افراد به علت ارائه خدمات ضعیف به سمت سایر رقبا جذب می شوند درحالیکه تنها 8 درصد به علت قیمت بالا به سمت دیگر رقبا می روند. در نتیجه، راضی نگه داشتن مشتریان کنونی منجر به ایجاد وفاداری در آنها می شود و تعداد دفعات خرید را افزایش می دهد(24). با توجه به این موضوع که همواره جذب مشتریان جدید 6  برابر بیشتر از نگهداری مشتریان کنونی هزینه دارد، می توان گفت مشتریان وفادار بیشتر از مشتریان معمولی به جهت دریافت خدمات یا محصول خرج می کنند(16،27).

 

 

تحقیقات نشان می دهد که در دو دهۀ اخیر، علاقه مندی به کیفیت خدمات در صنعت ورزش نیز مطرح شده است به گونه ای که امروزه، کیفیت خدمات یکی از مهمترین سرفصل ها در زمینه ی مدیریت خدمات و بازاریابی ورزشی است(73). شدت گرفتن رقابت در شرایط فعلی عرضه کنندگان خدمات ورزشی را بر آن می دارد تا رویداد های حیاتی و تاثیر آن ها بر رفتار مشتری را بررسی کنند. شناخت انتظارات مشتریان و سطوح این انتظارات از سازمان های ورزشی به بازاریابان خدمات اجازه می دهد تا تعیین کنند آیا خدمات ارائه شده سطح قابل قبولی از کیفیت را دارایند(53،60،71،74).

 

 

 

 

 

1_2 بیان مساله

 

 

کیف

 

 

 

تعاریف واژه ها 10

 

 

• فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

تعریف بازاریابی.. 14

 

بازاریابی ورزشی.. 16

 

عوامل تأثیرگذار در فرایند تصمیمگیری خرید.. 18

 

تعریف مشتری… 19

 

مشتری مداری. 19

 

انواع مشتری. 20

 

مدیریت ارتباط با مشتری(CRM) 20

 

رضایتمندی مشتری… 23

 

ارزش مشتری. 24

 

تفاوت مفهومی میان رضایت و ارزش.. 24

 

مزایای رضایت مشتری و کیفیت خدمات… 25

 

وفاداری مشتریان.. 28

 

انواع وفاداری… 31

 

وفاداری نگرشی. 31

 

نیت رفتاری. 31

 

وفاداری رفتاری. 31

 

رضایت مشتری و رابطه آن با وفاداری مشتری… 38

 

تأثیر رضایت بر وفاداری. 41

 

مزایای وفاداری مشتریان: 42

 

قانون پارتو یا قانون 20 – 80. 43

 

مراحل تکامل وفاداری مشتریان.. 44

 

مسیر مراقبت استراتژیک از مشتری: 44

 

اصول بازاریابی وفاداری. 46

 

اصول ایجاد وفاداری. 47

 

نحوه افزایش وفاداری مشتریان در یک سازمان. 48

 

پیشینه تحقیق.. 51

 

جمع بندی کلی.. 57

 

 

 

 

• فصل سوم: روش شناسی تحقیق

 

روش تحقیق.. 60

 

جامعه آماری… 60

 

روش نمونه گیری و برآورد حجم نمونه. 61

 

تعاریف عملیاتی متغیرها 61

 

مشتری مداری. 61

 

رضایت مندی. 61

 

وفاداری نگرشی. 62

 

وفاداری رفتاری. 62

 

متغیرهای جمعیت شناختی.. 62

 

روش جمع آوری داده ها 63

 

ابزار اندازه گیری… 63

 

فرم اطلاعات فردی. 63

 

پرسشنامه مشتری مداری. 63

 

پرسشنامه رضایت مندی. 63

 

پرسشنامه وفاداری. 63

 

روایی و پایایی پرسشنامه ها 64

 

پایایی ابزار اندازه گیری. 64

 

اعتبار ابزار سنجش.. 65

 

 

• فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته های آماری

 

روش های آماری… 69

 

الف: یافته‌های توصیفی تحقیق.. 71

 

سن: 71

 

شغل: 72

 

تحصیلات: 72

 

ب : بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها 73

 

ج: استنباط داده ها 74

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی رضایتمندی مشتریان از روی مشتری مداری. 83

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری مشتریان از روی مشتری مداری. 84

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری نگرشی از روی مشتری مداری. 85

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری رفتاری از روی مشتری مداری. 86

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری مشتریان از روی رضایتمندی مشتریان. 87

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری نگرشی از روی رضایتمندی مشتریان. 89

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری رفتاری از روی رضایتمندی مشتریان. 90

 

آزمون رگرسیون ساده برای پیش بینی وفاداری رفتاری از روی وفاداری نگرشی. 91

 

 

• فصل پنجم: بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات

 

خلاصه پژوهش…. 94

 

نتایج آزمون فرضیه های تحقیق.. 95

 

بحث و نتیجه گیری… 97

 

پیشنهادات برخاسته از تحقیق.. 100

 

پیشنهادات برای تحقیقات آینده. 102

 

 

• منابع

 

منابع فارسی.. 104

 

منابع لاتین.. 108

 

 

• پیوست ها

 

پیوست1: پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی.. 115

 

پیوست2: پرسشنامه رضایت مندی… 116

 

پیوست3: پرسشنامه وفاداری… 117

 

پیوست4: پرسشنامه مشتری مداری… 118

 

 

 

 

 

 

 

شکل 2-1: عوامل موثر در فرایند تصمیم­گیری خرید …………………………………………………………………………………………………………….. 19

 

شکل 2-2  مزایای رضایت مشتری و کیفیت خدمات …………………………………………………………………………………………………………….. 26

 

شکل 2-3: درجه بندی رضایت مشتری ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 27

 

شکل 2-4: انواع وفاداری ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 33

 

شکل 2-5: موقعیت چهارگروه از مشتریان ………………………………………………………………………………………………………………………………. 40

 

شکل 2-6: مسیر مراقبت استراتژیک از مشتری ………………………………………………………………………………………………………………………. 46

 

شکل 2-7: سلسله مراتب وفاداری ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 47

 

شکل 4-1: مدل تحلیل میزان تاثیر مشتری مداری بر وفاداری ……………………………………………………………………………………………… 83

 

شکل 4-2: مدل تحلیل میزان تاثیر مشتری مداری بر وفاداری نگرشی …………………………………………………………………………………. 85

 

شکل 4-3: مدل تحلیل میزان تاثیر مشتری مداری بر وفاداری رفتاری …………………………………………………………………………………. 86

 

شکل 4-4: مدل تحلیل میزان تاثیر رضایتمندی مشتریان بر وفاداری مشتریان ……………………………………………………………………. 87

 

شکل 4-5: مدل تحلیل میزان تاثیر رضایتمندی مشتریان بر وفاداری نگرشی ………………………………………………………………………. 88

 

شکل 4-6: مدل تحلیل میزان تاثیر رضایتمندی مشتریان بر وفاداری رفتاری ………………………………………………………………………. 89

 

شکل 4-7: مدل تحلیل میزان تاثیر وفاداری نگرشی بر وفاداری رفتاری ……………………………………………………………………………….. 91

 

شکل 4-8: مدل تحلیل میزان تاثیر وفاداری نگرشی بر وفاداری رفتاری مشتریان ………………………………………………………………… 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 2-1: مقایسه بین ارزش و رضایت …………………………………………………………………………………………………………………………………. 25

 

جدول 2-2: سنجش وفاداری …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 34

 

جدول 2-3: رفتار مشتریان وفادار از دیدگاه رولی …………………………………………………………………………………………………………………… 44

 

جدول 2-4: نگرش­های مشتریان وفاداراز دیدگاه رولی …………………………………………………………………………………………………………… 44

 

جدول 3-1: پایایی ابزار اندازه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 64

 

جدول 3-2: ماتریس همبستگی بین سؤالات پرسشنامه مشتری مداری ……………………………………………………………………………….. 65

 

جدول 3-3: آزمون KMO و بارتلت پرسشنامه مشتری مداری ……………………………………………………………………………………………… 66

 

جدول 3-4: ماتریس همبستگی بین سؤالات پرسشنامه رضایت مندی …………………………………………………………………………………. 67

 

جدول 3-5: آزمون KMO و بارتلت پرسشنامه رضایت مندی ……………………………………………………………………………………………….. 67

 

جدول 3-6: ماتریس همبستگی بین سؤالات پرسشنامه وفاداری …………………………………………………………………………………………… 68

 

جدول 3-7: آزمون KMO و بارتلت پرسشنامه وفاداری ………………………………………………………………………………………………………… 68

 

جدول 4-1: توزیع فراوانی مشتریان بر حسب سن …………………………………………………………………………………………………………………. 71

 

جدول 4-2: توزیع فراوانی مشتریان بر حسب شغل ……………………………………………………………………………………………………………….. 72

 

جدول 4-3: توزیع فراوانی مشتریان بر حسب تحصیلات ……………………………………………………………………………………………………….. 72

 

جدول 4-4: شاخص های مرکزی و پراکندگی متغیرها ………………………………………………………………………………………………………….. 73

 

جدول 4-5: آزمون کولموگروف اسمیرنف ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 73

 

جدول 4-6: ضریب همبستگی مشتری مداری با رضایت مندی و وفاداری ……………………………………………………………………………. 74

 

جدول 4-7: ضریب همبستگی مشتری مداری با رضایت مندی …………………………………………………………………………………………….. 75

 

جدول 4-8: ضریب همبستگی مشتری مداری با وفاداری ………………………………………………………………………………………………………. 76

 

جدول 4-9: ضریب همبستگی مشتری مداری با وفاداری نگرشی ………………………………………………………………………………………….. 77

 

جدول 4-10: ضریب همبستگی مشتری مداری با وفاداری رفتاری ……………………………………………………………………………………….. 78

 

جدول 4-11: ضریب همبستگی رضایت مندی با وفاداری ……………………………………………………………………………………………………… 79

 

جدول 4-12: ضریب همبستگی رضایت مندی با وفاداری نگرشی …………………………………………………………………………………………. 80

 

جدول 4-13: ضریب همبستگی رضایت مندی با وفاداری رفتاری …………………………………………………………………………………………. 81

 

جدول 4-14: ضریب همبستگی وفاداری رفتاری با وفاداری نگرشی ……………………………………………………………………………………… 82

 

جدول 4-15: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی مشتری مداری بر رضایتمندی …………………………………………………… 83

 

جدول 4-16: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیرمشتری مداری بر رضایتمندی ………………………………………………. 83

 

جدول 4-17: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی مشتری مداری بر وفاداری…………………………………………………………… 84

 

جدول 4-18: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیرمشتری مداری بر وفاداری …………………………………………………….. 84

 

جدول 4-19: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی مشتری مداری بر وفاداری نگرشی………………………………………………..85

 

جدول 4-20: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیرمشتری مداری بر وفاداری نگرشی ………………………………………… 85

 

جدول 4-21: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی مشتری مداری بر وفاداری رفتاری ……………………………………………… 86

 

جدول 4-22: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیرمشتری مداری بر وفاداری رفتاری ………………………………………… 86

 

جدول 4-23: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی رضایتمندی مشتریان با وفاداری ……………………………………………….. 87

 

جدول 4-24: مشخص کننده های آماری میزان و جهت رضایتمندی بر وفاداری …………………………………………………………………. 88

 

جدول 4-25: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی مشتری مداری بر وفاداری ………………………………………………………….. 89

 

جدول 4-26: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیررضایتمندی بروفاداری نگرشی ………………………………………………. 89

 

جدول 4-27: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی رضایتمندی بر وفاداری ………………………………………………………………..90

 

جدول 4-28: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیررضایتمندی بر وفاداری رفتاری …………………………………………….. 90

 

جدول 4-29: مشخص کننده های کلی تحلیل رگرسیونی وفاداری رفتاری و وفاداری نگرشی …………………………………………….. 91

 

جدول 4-30: مشخص کننده های آماری میزان و جهت تاثیر وفاداری رفتاری و وفاداری نگرشی ………………………………………. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول     طرح پژوهش

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

مفهوم مشتری مداری برگرفته از تعاریف مفهوم بازاریابی و بازارگرایی است. برای اولین بار مک کیتریک در سال 1957 به مفهوم مشتری مداری اشاره نمود:

 

وظیفه اصلی بازاریابی در مفهوم مدیریتی آن عبارت است از: درک ماهرانه نیاز و ایجاد کسب و کاری که با منافع مشتری سازگار باشد. کینگ در تعریفی که از بازاریابی در سال 1965 ارائه نمود، خاطر نشان کرد که مقصد و هدف نهایی سازمان باید کمک به حل شدن مشکل مشتری یا مصرف کننده باشد. با توجه به این مفهوم محققان بازاریابی، مشتری مداری را به عنوان اصلی ترین جزء سازنده مفهوم بازاریابی و بازارمداری معرفی نمودند.

 

در بازار رقابت دلیل محوریت مشتری مداری افزایش درآمد و کسب سود است. درحوزه خدمات دولت ها، مشتری مداری و تکریم ارباب رجوع با الزام قانونی و بخشنامه یا صدور دستورالعمل مورد توجه قرار گرفته است. در حالی که در عرصه فروش کالا و ارائه خدمات انحصاری که امروزه به فراوانی در تعاملات اجتماعی وجود دارد، ضرورت مشتری مداری کرامت انسانی و مشتری مداری است، ضرورتی که غفلت از آن کرامت انسانی عرضه کنندگان را مخدوش می کند.

 

آنچه سازمانهای امروزی را به مشتری مداری وا می دارد، وجود رقابتی فشرده در کسب و کار است، آنگونه که غفلت از آن می تواند سازمانی را برای همیشه از صحنه رقابت محو کرده و خسارات سنگینی را به آن تحمیل کند.

 

امروزه دنیای کسب و کار بر پایه مشتری مداری و رضایت مندی مشتریان استوار شده است به     گونه ای که گسترش و ارایه خدمات بدون در نظر گرفتن این اصل نه تنها مشکل بلکه غیر ممکن است. سازمانهای مشتری مدار درک این سخن که همیشه حق با مشتری است را سر لوحه برنامه های خویش می دانند، زیرا حضور مشتری در یک واحد اقتصادی علاوه بر آنکه سود مالی به دنبال دارد، امکان رقابت را نیز فراهم می سازد. برای همین احترام به ارباب رجوع و تکریم مشتریان سالهاست که در دنیا رواج پیدا کرده است (43).

 

مسلما برای مشتریان مشکلات سازمانها اهمیت ندارد، بلکه آنها می‌خواهند کسی مشکلاتشان را

 

حل نماید و سازمان مشتری مدار سازمانی است که پاسخگویی به همین مشکلات را هدف خود      می داند و رضایت مشتری را سرمایه خود و ضامن برگشت سرمایه سازمان می‌داند. از طرفی بدون شک ملاک واقعی برای ارزش گذاری یک شرکت، میزان رضایت مشتریان است، چیزی که اگر نباشد هیچ کسب و کاری نمی‌تواند ادامه حیات داده و ایجاد شغل نموده و یا زندگی کسانی را که در آن کار کرده و به مردم خدمت ارائه می‌دهند تأمین نماید (43).

 

خدمت به مشتری قدیمی ترین و در عین حال تازه ترین مسئله برای هر مؤسسه است. برای بیشتر مؤسسات مطمئن ترین راه برای ادامه حیات و موفقیت این است که با کیفیت خدمات همواره در ذهن مشتریان باقی بمانند (38). یکی از مهم ترین موضوعاتی که سازمانها در شرایط رقابتی کنونی با آن سروکار دارند، آگاهی از میزان رضایت مشتریان و نظرهای آنان در خصوص عملکرد سازمان، محصولات و خدمات آن است. قابلیت پایش لحظه به لحظه رضایت مشتری زمینه ای مناسـب بـرای  بقاء در محیط رقابت و کسب سـهم بیشتر از بازار را فراهم خواهد ساخت. بسـیاری از سـازمان ها روش هایی را برای جمع آوری اطلاعات در خصوص نظرها و عقاید مشتریان خود ایجاد کرده اند. استفاده از نظامی که بتواند به حصول شاخصی عددی و واقعی برای رضایت مشتری منجر شود اهمیت زیادی دارد. این مسئله برای سازمان های خدماتی که محصولی ناملموس را به مشتریان خود عرضه می کنند اهمیتی مضـاعف دارد (41). بیشتر سـازمان های ورزشـی دریافته اند که تنها با سـرمایه گذاری زیـاد نمی توانند رضایت مشتری را به مدت طولانی کسب کنند. آنها در مشارکت های موفقیت آمیز یاد گرفته اند که رمز نگهدار ی و حفظ مشتریان ورزشی و ایجاد سود و منفعت به تلاش مداوم بسـتگی دارد. نکته مهم برای آشـکار کـردن و تنظیـم انـتظارات مشـتری ورزشـی  برنامه های طراحی شده از سنجش دقیق رضایت از مشتری است (8).

 

وفاداری به معنی ایجاد تعهد در مشتری، برای انجام معامله با سازمان خاص و خرید کالاها و خدمات به طور مکرر می‌باشد (3). به عبارت دیگر، وفاداری به یک تعهد قوی برای خرید مجدد یک محصول یا یک خدمت برتر در آینده اطلاق می‌شود، به صورتی که همان مارک یا محصول علیرغم تأثیرات و تلاشهای بازاریابی بالقوه رقبا، خریداری گردد (86). بدین ترتیب وفاداری زمانی اتفاق می‌افتد که مشتریان کاملاً احساس کنند، سازمان در مقایسه با رقبا، به بهترین نحو نیازهایشان را پاسخ می‌دهد (3).

 

بیان مسأله

 

در اوایل 1960 ابعاد وفاداری شامل مفاهیم رفتاری و نگرشی تعریف شده اند. با تحقیقات رفتاری بر اعمال قابل مشاهده وفاداری مشـتری تمرکز می شود (رفتار خرید مجدد) و در تحقیقات نگرشی تعهد و پایبندی و تمایل خرید دوباره را مورد بررسی قرار می دهیم (92).

 

جنبه های مختلف رابطه رضایت و وفاداری

 

به اعتقاد هنینگ، توران و لی(1997)  مطالعات انجام شده بر روی رضایت و وفاداری به سه دسته تقسیم می شوند. دسته اول از ادبیات مدیریت خدمت اقتباس شده است و مطالعات روی رابطه رضایت و وفاداری به صورت کلی و در سطح شرکت می باشد. طبق مطالعات آنها رضایت پیش زمینه ای از وفاداری است که بر سودآوری شرکت اثر می گذارد. دسته دوم بر سطح فردی تمرکز کرده و حفظ (نگهداری) مشتری را براساس قصد خرید دوباره مشتری، مورد مطالعه قرار داده اند. این عوامل دارای یک نقص مهم بدلیل وجود تفاوت بین قصد فرد و رفتار اوست. دسته دوم ادعا می کنند که وفاداری تحت تأثیر رضایت بوده است، حتی اگر نوع رابطه آنها منطقی نباشد. گروه سوم که تعداد کمی را تشکیل می دهند، بر رابطه رضایت و وفاداری در سطح فردی بر مبنای داده های خرید واقعی تمرکز کرده اند. یافته های آنها حاکی از یک رابطه ضعیف یا بی اهمیت بین رضایت و رفتار خرید تکراری (وفاداری) است (49).

 

امروزه نمی توان در مورد موفقیت کسب و کاره ساده انگاری کرد. به همین دلیل درک و پیش بینی رفتار مصرف کننده کلید موفقیت در برنامه ریزی و مدیریت این محیط در حال تغییر و دگرگونی است (13).

 

از آنجا که تحولات صورت گرفته در مفهوم بازاریابی در دهه اخیر، همه سازمان ها و کلیه کسب و کارها را به سمت مشتری سوق داده است، توصیه نهایی همه رویکردهای جدید بازاریابی در بازارهای رقابتی مبتنی بر حفظ و نگهداری مشتریان است. اکنون سئوال اصلی این است که چگونه می توان مشتریانی را که امروزه بسیار قدرتمند، باهوش، تنوع طلب و دور از استرس شده اند را برای مدتی طولانی کنار سازمان نگه داشت؟ به طور مسلم پاسخ این سؤال را باید در کیفیت خدمات و کالاها جستجو کرد. زیرا این گونه موارد در بازارهای رقابتی امروز به ویژگی های حداقلی تبدیل شده اند و اگر سازمانها این حداقل ها را فراهم نکنند در بازار رقابتی جایی را نخواهند داشت (4). امروزه مدیران برای جلوگیری از گرایش مشتری به سمت رقبا بیش از هر زمانی می بایست در پی درک خواسته ها  و نیازهای مشتریان باشند تا بهتر بتوانند نیازهای آتی آنان را برآورده و روابط بلند مدت با آنها برقرار نمایند (84).

 

ریچ هلد(1996)  عنوان کرد که به دلایل زیر نگهداری مشتریان برای سازمانها سودآوری به همراه خواهد داشت:

 

هزینه های جذب مشـتریان ممکن است زیاد باشد؛ بنابراین مشـتریان سـودآور نخواهند بود مگر

 

اینکه آنها برای مدت بیشتری حفظ شوند و از شرکت خرید کنند.

 

جریان سودهای کسب شده از مشتریان حفظ می شود و مشتری وفادار، شرکت را در پوشش هزینه های خود یاری می رساند.

 

با خرید های بیشتر مشتریان از شرکت، درآمدها افزایش می یابد و شرکت از کارایی بیشتری در ارائه خدمات به مشتریان برخوردار می شود؛ بنابراین هزینه ها کاهش می یابد.

 

مشتریان خشنود وحفظ شده وفادار موجب جذب دیگر مشتریان بالقوه برای شرکت خواهند بود.

 

برقراری روابط با مشتریان برای آنها ارزشمند است و در نتیجه مشتریان وفادار حساسیت کمتری به قیمت خواهند داشت و احساس رضایت در آنها نهادینه خواهد شد.

 

در سالهای اخیر با توجه به ارتقای نسبی نقش و جایگاه ورزش بخصوص شنا در بین افراد جامعه، مدیریت کیفیت خدمات و رضایتمندی و وفاداری مشتریان به یکی از دغدغه های اصلی مدیران استخرها در آمده است. مدیران استخرها به اهمیت این موضوع واقف هستند که سنجش مشتری مداری و ارزیابی میزان وفاداری و رضایتمندی مشتریان و تشخیص نقاط ضعف و قوت مشتری مداری می تواند گام مهمی برای وفادار کردن و کسب رضایت آنان باشد. در این بین نقش کلیدی مشتری به عنوان عامل اصلی بقا در این مجموعه قابل کتمان نیست. زیرا در صورت بی توجهی به خواسته های مشتریان و ارضاء نیازهای مرتبط با آنان از سوی مدیران و کارکنان اش افراد ممکن است پس از یک دوره کوتاه استفاده از خدمات به دنبال استخری باشند که بتواند خواسته های مورد انتظارشان را برآورده سازد. بنابراین وظایف مدیران استخر این است تا با شناسایی هر چه بهتر این نیازها ضمن وفادار نمودن مشتریان به رونق و سودآوری حداکثری مجموعه ی تحت مدیریت خویش کمک نمایند.

 

در مطالعات مختلف به پژوهش هایی که نقش وفاداری و حضور مجدد مشتریان را با توجه به متغیرهای بازاریابی مانند مشتری مداری و رضایت مندی مشتریان سنجیده باشد کمتر توجه شده است و همچنین پژوهش های اندکی راجع به این متغیرها بخصوص مشتری مداری در حوزه ورزش صورت گرفته است. لذا با توجه به کم بودن تحقیقات در این موضوع بویژه در مبحث مشتری مداری که تحقیقات داخلی خیلی کمی در مورد این متغیر صورت گرفته و هم از آنجا که بقا و پایداری سازمان های خدماتی و ورزشی منوط به وفاداری و تمایل آنها برای حضور مجدد در استفاده از خدمت یا خرید محصول می باشد و مشتری مداری از عوامل تأثیرگذار بر وفاداری مشتریان و قصد خرید مجدد مشتریان می باشد، پژوهش حاضر در پی آن است تا به سؤالات زیر پاسخ دهد:

 

میزان رعایت اصول مشتری مداری در استخرهای استان قزوین به چه اندازه می باشد؟ این اصول می تواند به رضایتمندی و وفادارکردن مشتریان کمک شایانی نماید؟ آیا رضایت مندی می تواند به وفاداری مشتریان منجر شود؟ آیا ارتباطی بین دو نوع وفاداری نگرشی و رفتاری وجود دارد؟

 

ضرورت و اهمیت تحقیق

 

شرکت هایی که به ایجاد وفاداری مشتریان توجه دارند، اهمیت حفظ یک مشتری را در ماورای هر خرید در نظر می گیرند. آنها مشتریان را دارایی های ارزشمندی می دانند و از تمام کارمندان خود می خواهند که برای راضی نگه داشتن و در نتیجه وفادارشدن یا وفادارماندن مشتریان هر کاری انجام دهند (16).

 

در سالهای اخیر نارضایتی شهروندان از خدمات ارائه شده توسط سازمانهای عمومی و انتظارات آنها افزایش یافته است. از سویی میزان آگاهی مراجعه کنندگان، از کیفیت خدمات سایر سازمانها افزایش یافته و با افزایش تعداد رقباء مراجعه کنندگان دیگر مانند گذشته پذیرای هر خدمتی نیستند (21).

 

آشنایی هر چه بیشتر افراد با این نوع رشته ورزشـی و کشـف افراد مستعد برای قهرمانی از میان

 

آنان در صورت ایجاد علاقه و وفادارنمودن آنها و نیز ایجاد رقابت هر چه بیشتر و مفید برای استخرهای ورزشی در جهت بهبود امکانات و مشتری مداری بهتر نیز از جمله ضرورت هایی است که نمی شود از آنها بسادگی گذشت.

 

علاوه بر ضرورتهایی که اشاره شد نباید از آموزه های دینی مرتبط با ورزش شنا غافل شد و اینکه در دین اسلام از جمله فعالیتهای سفارش شده شنا می باشد و اینکه وفادار نمودن مشتریان استخرها می تواند علاوه بر اینکه خود زمینه ساز اجرای این توصیه گردد، در پیشگیری از آسیب های احتمالی، آب درمانی، درمان بیماری ها و … مثمرثمر باشد.

 

با این حال با توجه به اهمیت پرداختن به ورزش های تفریحی و لزوم ترغیب و بعد از آن حفظ مشتری، باید زمینه هایی را برای این کار پیاده سازی کرد که مشتری مداری از جمله آنها می تواند
باشد. با رعایت اصول مشتری مداری و اینکه بدانیم چه اندازه ارتباط با وفاداری مشتریان خواهد داشت می توانیم به اهداف مورد اشاره دست یافت.

 

با توجه به اینکه استخرها از جمله مکان هایی هستند که سالانه تعداد زیادی از مشتریان از آنها      استفاده می کنند و این مشتریان می توانند منبع اصلی درآمد صاحبان استخرها باشند، توجه به آنها امری ضروری به نظر می رسد چرا که مدیران استخرها می توانند با درک بهتر و بیشتر از کیفیت خدمات نه تنها به درآمد بالایی دست پیدا کنند بلکه با بهبود کیفیت خدمات ارائه شده به مشتریان باعث رضایت مندی آنها و در نتیجه وفاداری و تمایلشان جهت استفاده مجدد از خدمات خود شوند. این خود نه تنها می تواند هزینه های استخرهای را جبران کند بلکه می تواند به سود آوری بیشتر منجر شود. همچنین با توجه به تأثیر انکارناپذیر بخش خصوصی در توسعه همه جانبه ورزش و افزایش استخرهای شنا در بخش خصوصی و دولتی و افزایش مراجعه کنندگان به این استخرها در استان قزوین، محقق بر آن شد که با تبیین تأثیر مؤلفه های مشتری مداری بر رضایت مندی و وفاداری در این اسـتان بپردازد تا با راهکارهای پیشـنهادی اسـتخراج شده از نتـایج این پژوهـش، عوامل رضایت مندی و وفاداری مشتریان شناسایی و در جهت برنامه ریزی بهتر استفاده شود. این پژوهش همچنین می تواند برای کاربران زیر نیز مورد استفاده و مفید واقع گردد:

 

 

• مدیران و مسئولان استخرها در جهت آگاهی از نحوه ارائه خدمات و میزان رضایتمندی کلی، وفاداری و تمایل حضور مشتریان و تلاش برای بهبود خدمات ارائه شده در این مکان ها.

 

• مدیران و مالکان استخرها جهت ارائه خدمات با کیفیت بهتر و تلاش برای جذب و نگهداری مشتریان.

 

• مشتریان استخرها برای انتخاب بهترین استخر از نظر خدمات ارائه شده.

 

اهداف پژوهش

 

 

هدف کلی

 

هدف کلی تحقیق تعیین ارتباط مشتری مداری با رضایتمندی و وفاداری مشتریان در استخرهای استان قزوین است.

 

اهداف اختصاصی

 

1- تعیین  ارتباط مشتری مداری با رضایت مندی مشتریان در استخرهای استان قزوین                      2- تعیین  ارتباط مشتری مداری با وفاداری مشتریان در استخرهای استان قزوین                          3-تعیین  ارتباط مشتری مداری با وفاداری نگرشی مشتریان در استخرهای استان قزوین                 4-تعیین  ارتباط مشتری مداری با وفاداری رفتاری  مشتریان در استخرهای استان قزوین                 5- تعیین ارتباط رضایت مندی مشتریان با وفاداری در استخرهای استان قزوین                              6- تعیین ارتباط رضایت مندی مشتریان با وفاداری نگرشی در استخرهای استان قزوین                     7-تعیین ارتباط رضایت مندی مشتریان با وفاداری رفتاری در استخرهای استان قزوین                      8- تعیین ارتباط وفاداری رفتاری و نگرشی مشتریان در استخرهای استان قزوین

 

9- تحلیل رگرسیونی (پیش بینی) رضایت مندی و وفاداری مشتریان استخرهای استان قزوین بر اساس مشتری مداری

 

فرضیه های پژوهشی

 

فرض کلی

 

بین مشتری مداری با رضایت مندی و وفاداری مشتریان در استخرهای استان قزوین ارتباط وجود دارد.

 

 

 

 

 

فرض

 

1-6-6: ورزش تیمی.. 11

 

1-6-7: ورزش انفرادی.. 12

 

1-7: متغیرهای پژوهش: 12

 

12

 

1-7-2: متغییرهای قابل کنترل: 12

 

1-8-: محدودیت ها 12

 

فصل دوم پیشینه تحقیق

 

2-1- مقدمه. 15

 

2-2- مهارت های روانی.. 15

 

2-2-1- مهارت های پایه ذهنی.. 17

 

2-2-1-1- هدف گزینی (هدف چینی). 17

 

2-2-1-2 تعهد.. 19

 

2-2-1-3 اعتماد به نفس…. 21

 

2-2- 2 مهارت های روان- تنی.. 22

 

2-2-2-1 استرس و کنترل ترس… 22

 

2-2-2-2 آرامسازی روانی (آرمیدگی). 24

 

2-2-2-4 نیرو بخشی.. 26

 

2-2-3 مهارتهای شناختی.. 27

 

2-2-3-1 تصویرسازی و تمرین ذهنی.. 27

 

2-2-3-2 کنترل توجه ( تمرکز). 32

 

2-2-3 -3 بازیابی تمرکز. 35

 

2-2-3-4 طرح مسابقه. 36

 

– تحقیقات مرتبط با آمادگی روانی.. 37

 

2-4-  استعدایابی ورزشی.. 42

 

2-4-1 فرآیند استعدادیابی.. 43

 

2-4-2 روشهای استعدادیابی.. 44

 

2-4-3 مزایایی استعدایابی.. 45

 

2-4-4 مدل استعدادیابی.. 46

 

2-4-5 تحقیقات داخلی.. 48

 

2-4-6 تحقیقات خارج از کشور. 55

 

فصل سوم روش شناسی تحقیق

 

 

 

3-1- مقدمه. 62

 

3-2- روش تحقیق. 62

 

3-3- جامعه ی آماری و نحوه ی نمونه گیری: 62

 

3-4- ابزار اندازه گیری: 63

 

3-4-1 نحوه امتیازدهی.. 63

 

3-4- روایی و پایایی پرسشنامه اوتاوا-3. 64

 

3-5-  روش جمع آوری اطلاعات.. 64

 

3-6- روش آماری: 65

 

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها

 

4-1- مقدمه. 68

 

4-2- نتایج آمار توصیفی. 68

 

4-2-1- آماره های توصیفی مهارت های روانی جودوکاران و والیبالیست ها نوجوان.. 69

 

4-3- نتایج آمار استنباطی.. 70

 

4-3-1: پیش فرض های آزمون تحلیل واریانس…. 70

 

4-3-2: آزمون فرض های آماری: 70

 

4-3-2-1: آزمون فرض اول: 70

 

4-3-2-1:  آزمون فرض دوم: 72

 

4-3-2-2:  آزمون فرض سوم: 75

 

4-3-2-3: آزمون فرض چهارم: 78

 

فصل پنجم بحث و نتیجه گیری

 

5-1- مقدمه. 82

 

5-2- بحث و نتیجه گیری.. 82

 

5-4- نتیجه گیری.. 86

 

5-5- پیشنهادها 86

 

5-5-1 پیشنهادهای برخاسته از تحقیق: 86

 

5-5-2 پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی.. 87

 

فهرست منابع.. 88

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

جدول 1. مشخصات آزمودنی ها در گروه های مختلف… 67

 

جدول 2. امتیازات مربوط به مهارتهای روانی ورزشکاران نخبه و زیر نخبه والیبال و جودو. 68

 

 

 

فهرست اشکال

 

نمودار1. مقایسه میانگین آمادگی روانی والیبالیست ها و جودوکاران. 69

 

نمودار2. مقایسه آمادگی روانی والیبالیست ها و جودوکاران  در دو سطح نخبه و زیر نخبه. 70

 

نمودار3. مقایسه آمادگی روانی ورزشکاران نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی مختلف… 71

 

نمودار 4. مقایسه مهارت های روانی پایه ورزشکاران نخبه و زیر نخبه در رشته های والیبال و جودو. 72

 

نمودار5. مقایسه والیبالیست ها و جودوکاران نخبه و زیر نخبه در مهارت های روانی پایه. 72

 

نمودار 6. مقایسه مهارت های روانی پایه ورزشکاران نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی مختلف… 73

 

نمودار7. مقایسه خرده عامل های مهارت روانی پایه والیبالیست های نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی مختلف… 73

 

نمودار8. مقایسه خرده عامل های مهارت روانی پایه جودوکاران نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی مختلف… 74

 

نمودار9. مقایسه  مهارت روان- تنی ورزشکاران نخبه وزیر نخبه در رشتههای والیبال و جودو. 75

 

نمودار10. مقایسه خرده عامل های  مهارت روان – تنی ورزشکاران نخبه و زیر نخبه در رشته های والیبال و جودو. 75

 

نمودار11. مقایسه خرده مقیاس های مهارت روان -تنی والیبالیست های نخبه و زیرنخبه در گروه های سنی مختلف… 76

 

نمودار13. مقایسه  مهارت شناختی رشته های والیبال و جودو  در دو سطح نخبه و زیر نخبه. 77

 

نمودار14. مقایسه  مهارت شناختی رشته های والیبال و جودو  در دو سطح نخبه وزیر نخبه. 78

 

نمودار15. مقایسه خرده مقیاس های مهارت شناختی والیبالیست های نخبه وزیر نخبه در گروه های سنی مختلف… 78

 

نمودار16. مقایسه خرده عامل های مهارت شناختی جودوکاران نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی مختلف… 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

طرح پژوهشی

 

 

 

1-1-: مقدمه

 

حضور موفق هر جامعه­ای در صحنه­های بین­المللی نشان از رشد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و علمی آن جامعه دارد. حوزه تربیت بدنی و ورزش، به خصوص ورزش قهرمانی، یکی ازمهم­ترین عرصه­هایی است که یک کشور می­تواند توانائی­های خود را بروز دهد. به همین دلیل کشورها برای رسیدن به سکوهای افتخار و کسب مدال­های طلا، نقره و برنز در رقابت­های جهانی و المپیک، برنامه­ریزی­ها و سرمایه گذاری­های زیادی انجام می­دهند. لازمه موفقیت در رشته­های مختلف ورزشی و دستیابی به افتخارات، پرداختن به مقوله ورزش قهرمانی و شناخت عوامل موثر بر آن می­باشد. بدیهی است که عوامل چندی بر موفقیت در ورزش­های مدرن امروزی تاثیرگذار هستند. در دهه­های گذشته یکی از موضوعاتی که از اهمیت و جایگاه ویژه­ای در ورزش قهرمانی برخوردار گشته، شناسایی ورزشکاران با استعداد در رشته­های مختلف ورزشی بوده است.

 

همه افراد کارهای ساده را می­توانند بیاموزند و انجام دهند، ولی تعداد کمی از آن­ها قادر به فراگیری امور پیچیده علمی، فنی و مهارتی هستند (لیدور و همکاران، 2005). زمانی که می­بینید دوست شما بدون داشتن تجربه قبلی در رشته­ی مورد علاقه شما، ناگهان به این رشته علاقه­مند می­شود و پس از انجام تمرینات اندک می­تواند شما را شکست دهد، شگفت زده می­شوید. با اینکه شما سال­ها به طور جدی در این رشته تمرین کرده­اید اما او با کمی تمرین، مهارت­ها را به خوبی مهارت­های شما انجام می­دهد. ممکن است دوستتان پیشرفت کند و شما در سطح مهارت فعلی­تان درجا بزنید. این فرد با ادامه تمرین می­تواند عملکرد خیلی بهتری نسبت به شما داشته باشد. علت چیست؟ این مثال در واقع به عامل تفاوت­های فردی و نقش آن در موفقیت­های آتی ورزشی اشاره دارد. در ادبیات ما ایرانیان ضرب المثلی است که می­گوید: «هر کسی را بهر کاری ساختند». پس زمانی که افراد یک مهارت یکسان را فرا می­گیرند ولی در عمل اجرا­های متفاوتی از خود نشان می­دهند، دلیل این تفاوت­ها را باید در استعدادهای آن­ها جست. داشتن استعداد موجب سرعت بخشیدن به یادگیری شده، بر سطح مهارتی که از این طریق به دست می­آید، تأثیر می­گذارد و عامل مهمی در کارآیی واثربخشی است (براون، 2001). در همین راستا، محققین و متخصصین حوزه تربیت بدنی و علوم ورزشی می­کوشند تا عناصر مهمی که نقش تعیین کننده­ای در موفقیت ورزشی دارند را شناسایی و معرفی کنند که تحت عنوان “استعدادیابی ورزشی” مطرح می­باشد. در این میان، بررسی مقوله استعدادیابی با رویکرد روان­شناختی جایگاه ویژه­ای پیدا کرده است (کامکاری و همکاران، 1390).

 

همه ما با مراجعه به حافظه خود می­توانیم لحظاتی را در مسابقات ورزشی به خاطر آوریم که تیم یا ورزشکاری با وجود آمادگی کامل جسمانی و فنی از ارائه بهترین عملکرد خود ناتوان مانده است و در مصاحبه بعد از مسابقات دیده­اید که ورزشکاران در پاسخ به علل شکست یا پیروزی بطور معمول دلایلی نظیر: “تیم امروز انگیزه کافی نداشت،” “هماهنگی وتوازن بین تیم به چشم نمی­خورد” یا “تیم به مرز خود باوری رسیده بود” و “تمرکز تیم بسیار عالی بود وهیچ چیز نتوانست این تمرکز را خدشه­دار نماید” را بیان می­کنند. این مسئله اهمیت روانشناسی ورزشی را مشخص می­کند.

 

امروزه روانشناسی ورزشی از ارکان جدایی ناپذیر در آماده­ سازی ورزشکاران برای تمرینات و مسابقات تلقی می­شود. چنانچه ورزشکاران از آمادگی­های روانی برخوردار نباشند، آمادگی­های جسمانی، فنی و تاکتیکی کم­ترین نقش را در موفقیت آن­ها خواهد داشت. به عبارت ساده­تر، در هرم قهرمانی ورزشکاران، آمادگی جسمانی در قاعده­ی هرم، آمادگی فنی و تاکتیکی در قسمت میانی، و آمادگی روانی در رأس این هرم قرار دارد. با توجه به اینکه فاصله­ی بین قهرمانان به چند هزارم ثانیه و چند میلیمتر کاهش پیدا کرده است. معمولا نفرات برتر مسابقات قهرمانی از نظر آمادگی بدنی، فنی و تاکتیکی در یک سطح هستند ولی قهرمانی نصیب کسی می­شود که از نظر آمادگی روانی وضعیت بهتری داشته باشد. لذا ورزشکارانی که از توسعه مهارت­های روانی خود غافل شوند، در مسابقات مهم و حساس با چالش­های فراوانی مواجه می­شوند (لییونس، 2008). با وجود اینکه عوامل روانی می­تواند به طور مستقیم آمادگی­های جسمانی و فنی را تحت تأثیر قرار دهد، اما در عمل بیش­ترین توجه مربیان و ورزشکاران به جنبه­های جسمانی و فنی است و توجه کم­تری به نقش پر اهمیت مهارت­های روانی در موفقیت­های ورزشی معطوف می­گردد (بویس و همکاران، 2009).

 

لذا با توجه به آنچه اشاره شد، هدف اصلی این پژوهش پرداختن به مقوله استعدادیابی روانشناختی است. در ادامه این فصل ابتدا به بیان مسئله تحقیق و ضرورت و اهمیت آن خواهیم پرداخت. سپس اهداف، فرضیه­ها، و متغیرهای تحقیق بیان خواهند شد. و در پایان تعاریف عملیاتی واژه­های کلیدی تحقیق ارایه می­شوند.

 

1-2: بیان مسئله:

 

داشتن استعداد یکی از عوامل مؤثر در موفقیت ورزشکاران به حساب می­آید. به همین خاطر، مدت کمی است که شناسایی افراد با استعداد در رشته­های مختلف ورزشی مورد توجه و علاقه­ی جدی پژوهشگران ، مربیان و متخصصان حوزه تربیت بدنی و علوم ورزشی قرار گرفته است (ورکیانی و همکاران، 2012). هر فردی می­تواند آواز خواندن را یاد بگیرد، نقاشی کند یا در ورزش خاصی شرکت کند، اما افراد کمی به سطوح بالای مهارت دست می­یابند. به دلیل کثرت ورزشکاران علاقه­مند به فعالیت در هر رشته و محدودیت امکانات و سرمایه­گذاری، و از سوی دیگر بالابودن هزینه­های زمانی و مالی تربیت ورزشکاران زبده، و نیز به منظور افزایش ضریب اطمینان کسب موفقیت، بایستی افراد برتر در هر رشته ورزشی را طی فرایند استعدایابی شناسایی کرد (گائینی و همکاران، 1385).

 

در بسیاری از کشور­ها نحوه گرایش جوانان به ورزش براساس عرف، علایق فردی، محبوبیت آن ورزش و یا فشار والدین استوار است. اما در کشور­های پیشرفته و اروپای شرقی این روش دیگر طرفداران چندانی ندارد (لیدور و همکاران، 2005). کشورهای اروپای شرقی از اواخر دهه­ی 1960 و اوایل 1970 متوجه ضعف برنامه­های سنتی استعدادیابی شدند؛ از این رو برنامه­های ویژه­ای برای شناسایی ورزشکاران مستعد طراحی کردند (بومپا و همکاران، 2009).به طوری که متخصصین عامل اصلی موفقیت این کشورها در رشته­های مختلف ورزشی را داشتن برنامه مدون و مناسب استعدادیابی عنوان کرده­اند (ورکیانی و همکاران، 2012).

 

گاربنر و همکاران (2007) استعدادیابی را غربال کردن کودکان و نوجوانان از طریق آزمون­های جسمانی، فیزیولوژیکی و مهارتی به منظور شناسایی پتانسیل­ها برای رسیدن به موفقیت در ورزش تعریف می­کنند. همچنین آرچر و همکاران (2005) معتقدند استعدادیابی ورزشی فرآیندی است که توسط آن خردسالان برپایه آزمون­های معین، به سمت ورزش­هایی که بیشترین شانس موفقیت را دارند رهنمون می­شوند. پژوهشگران معیارهای استعدادیابی را غالبا در چهار دسته طبقه­بندی می­کنند: فیزیولوژیکی، پیکرسنجی، مهارتی (تکنیکی) و روانشناختی (بورگس و نوتن، 2010). البته ذکر این نکته ضروریست که لحاظ کردن عوامل فوق به طور مساوی برای کلیه­ی ورزش­ها کار درستی نیست. هرچند، تعیین سهم هر یک از این عوامل برای موفقیت در ورزشی خاص، یکی از دشوارترین مسائل پیرامون استعدادیابی است (گبور، 2009).

 

در مطالعاتی که در زمینه استعدادیابی ورزشی انجام شده­اند، اغلب ویژگی­های آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی و بعضاً مهارتی مورد بررسی قرار گرفته­اند. به عنوان مثال، فرانچینی و همکاران (2007) آمادگی جسمانی و مشخصات آنترپومتریکی مردان جودکار تیم برزیل را بررسی کردند. مارکوویچ و همکاران (2005) ویژگی­های فیزیکی، فیزیولوژیکی و حرکتی زنان تکواندوکار را بررسی کردند. گابت و همکاران (2007) ویژگی­های آنتروپومتریکی، فیزیولوژیکی و مهارتی بازیکنان نوجوان والیبال را بررسی کردند. محمد و همکاران (2009) ویژگی­های آنتروپومتریکی و عملکردی بازیکنان هندبال را جهت توسعه یک مدل شناسایی و پرورش استعداد ارزیابی کردند. پیون و همکاران (2014) به شناسایی استعداد ورزشکاران جوان رشته­های جودو، کاراته و تکواندو براساس آزمون آنتروپومتریکی، آزمون عملکرد جسمانی و آزمون هماهنگی حرکتی پرداختند. این در حالیست که ولستن کرافت (2002) در مقاله مروری خود بیان می­کند که از بین معیارهای مختلف استعدادیابی، عوامل روانی و تکنیکی بیش­ترین اهمیت را دارند؛ و علی­رغم توجه زیادی که تا کنون به ویژگی­های آنتروپومتریکی شده است، این ویژگی­ها از کم­ترین اهمیت در شناسایی ورزشکاران نخبه جوان برخوردارند.

 

با پیشرفت علم روانشناسی ورزشی، بحث مهارت­های روانی در اجرای عملکردهای ورزشی از اهمیت بسزایی برخوردار شده است. امروزه با استفاده از مهارت­های روانی پیشرفت قابل ملاحظه­ای در عملکرد ورزشکاران حرفه‎ای در سطوح بالای رقابت به وجود آمده است (مارتنز، 1987). بسیاری از ورزشکاران بزرگ برای بخش ذهنی و روانی در مسابقات اهمیت بسیار بالایی قائلند و معتقدند این مسئله می­تواند در تعیین نتیجه نقش موثری ایفا نماید. هنگامی‎که قهرمانان از نظر مهارت­های بدنی و تکنیکی در سطح بالایی قرار می­گیرند، احتمالاً فردی موفق می­شود که از نظر روانی آمادگی­های لازم و کافی را داشته باشد. مهارت­های روانی به ورزشکاران کمک می­کند تا در هنگام مسابقه اعتماد به نفس داشته باشند و باعث می­شود بدن و ذهن برای اجرای بهینه آمادگی پیدا کنند (وست و بوچر، 1984) و نهایتاً به افزایش عملکردهای ورزشی آن­ها، تعدیل ‎هیجانات، افزایش تمرکز، بالا بردن میزان یادگیری و… منجر خواهد شد (آقا علی نژاد، 1376).

 

هرچند محتوای برنامه‎های آمادگی روانی، در رشته­های مختلف ورزشی متفاوت است ولی بر اساس اظهارات ویلی (1986)، تمامی برنامه­های آمادگی روانی دارای موضوعات مشترکی هستند که از جمله می­توان به مهارت­های کنترل توجه (تمرکز)، انگیزش، توسعه­ی اعتماد به نفس، تصویرسازی ذهنی، هدف‎گزینی، مهارت­های خودآگاهی و عزت نفس اشاره نمود. همچنین ماهونی و همکاران (1987) اظهار داشته اند که مهارت­هایی مانند مدیریت استرس، تمرکز، انگیختگی، آماده­سازی روانی و اعتماد به نفس از اجزای مهم مهارت­های روانی هستند که مشخصات روانشناختی ورزشکاران نخبه را تشکیل می­دهند.

 

با توجه به موارد ذکر شده، تحقیق حاضر بر آن بود تا ویژگی­های روانی ورزشکاران نخبه در مقایسه با همتایان زیر نخبه آن­ها را مورد بررسی قرار دهد. از آنجا که این ویژگی­ها ممکن است در ورزش­های انفرادی و گروهی با هم متفاوت باشد، در این تحقیق ورزشکاران رشته­های جودو و والیبال مورد مقایسه قرار گرفتند. همچنین برای کنترل عامل جنسیت، آزمودنی­های تحقیق از بین دختران ورزشکار انتخاب شدند. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی و مقایسه مهارت­های روانی ورزشکاران دختر نوجوان نخبه و زیر نخبه در رشته­های جودو و والیبال می­باشد.

 

1-3: اهمیت و ضرورت پژوهش:

 

با توجه به پیشرفت سریع جامعه بشری در ابعاد گوناگون، ورزش هم از این پیشرفت بی نصیب نمانده و روز به روز ورزشکاران سراسر دنیا سعی می­کنند با استفاده از نتایج پژوهش­های متخصصان در کوتاه­ترین زمان ممکن خود را به اوج برسانند و هر روز موفقیت جدید کسب نمایند. موفقیت در رشته­های مختلف ورزشی به عوامل متعددی وابسته است. سعی مربیان ورزشی بر آن است تا هرگونه تمرین و تجربه­ای را برای موفقیت ورزشکاران به­کار گیرند و تنها در صورتی که ویژگی­های ورزشکاران و میزان تاثیر آنها در موفقیت ورزشی را به خوبی بشناسند، میتوانند شانس موفقیت ورزشکاران را بالا ببرند (اسمیت و همکارن، 1992).

 

ورزشکاران ، مربیان و حتی تماشاگران ورزشی اغلب مسابقاتی را به خاطر دارند که در آن­ها، با وجود آمادگی جسمانی و فنی، ضعف آمادگی روانی مانع موفقیت ورزشکار یا تیم بوده است. این مسئله حاکی از آن است که عملکرد مطلوب در ورزش حاصل ترکیبی از توانایی­های فنی (تکنیکی و تاکتیکی)، جسمانی(قدرت، سرعت و …) و روانی (تمرکز، اعتماد به نفس، کنترل اضطراب و …) است (واعظ موسوی، 1386). ورزشکاران به طور معمول در زمینه­های جسمانی و فنی تمرینات و مهارت بیش­تری دارند و اغلب آگاهی کم­تری از فاکتورهای روانشناختی موثر بر عملکرد و اجرای ورزشی خود دارند. این در حالیست که اکثر تحقیقات در زمینه استعدادیابی ورزشی هم بیشتر تاثیر آمادگی­های جسمانی و مهارتی در موفقیت­های آتی ورزشکاران را مورد مطالعه قرار داده اند (پیون و همکاران، 2014) و کمتر به نقش آمادگی­های روانی پرداخته اند. پس برای مدیریت علمی و حرفه­ای ورزش، شناسایی عامل­های روان شناختی تأثیرگذار بر رفتار و موفّقیت ورزشی ضرورت به شمار می­رود. زمانی می­توان بهترین و دقیق­ترین شناخت را از ساختار استعداد ورزشکار بدست آورد و زوایای پنهان و نهفته­ی استعداد ورزشکاران را شناخت که نتایج آزمون­های استاندارد استعدادیابی روانی با سایر شاخص­های استعدادیابی ترکیب شود (کجباف­نژاد،1392). ، استفاده از پرسشنامه­های روانشناختی می­توانند از جنبه­های نظری و کاربردی در ارزیابی آمادگی روانی به عنوان شاخصی برای استعدادیابی مؤثر واقع شوند. عدم شناخت صحیح از متغیر­های آمادگی روانی ممکن است مربیان، والدین و یا حتی خود ورزشکاران را به سمت و سویی غلط سوق دهد و سرخوردگی ورزشکار، افت عملکرد ورزشی، و اتلاف زمان و هزینه­های مالی را در پی داشته باشد.

 

همسو با پیشرفت ورزش قهرمانی و حضور ورزشکاران نخبه در عرصه­ی رقابت­های ورزشی، توجه به رده­های سنی پایه­ی نونهالان و نوجوانان به منظور استعدادیابی و پشتوانه سازی اهمیت زیادی پیدا کرده است (هیرینن و همکاران، 2004). سنین پایه به دامنه سنی کمتر از 18 سال معطوف می­شود که در این سنین می­توان به استعدادیابی ورزشی پرداخت (واینبرگ و گولد، 2011). هرچند، اکثر تحقیقات پیشین در این زمینه به بررسی وضعیت آمادگی­های روانی ورزشکاران در رده­های سنی بزرگسال و یا جوانان پرداخته اند (اصفهانی و قزل سفلو، 1392؛ میرزایی ، رحمانیان و بردار، 1386).

 

همچنین نیازهای روانشناختی رشته­های ورزشی تیمی و انفرادی با هم تفاوت دارند. چراکه در رشته­های تیمی تعامل با هم تیمی­ها و پیاده­سازی راهکارهای گروهی، اهمیت زیادی دارد. اما در رشته­های انفرادی، توانایی حفظ و ارتقای انگیزه­ی درونی، تمرکز فردی و برخی مهارت­های دیگر دارای ارزش است. پس باید به این مهم نیز توجه کرد (غفوری، 1392). تحقیقات چندی در خصوص شناسایی مهارت­های روانی و تاثیر آن بر عملکرد ورزشی انجام شده است، ولی به دلیل ویژگی­های خاص هر رشته­ی ورزشی بهتر است که این مهارت­ها در هر رشته به صورت جداگانه بررسی شوند. تحقیقاتی که به بررسی این مهارت­ها در رشته­ی ورزشی جودو و والیبال پرداخته باشد، محدود است و نیاز به بررسی این مهارت­ها در این رشته­های ورزشی در کشور احساس می­شود.

 

زمانی که بخواهیم ورزشکاران را براساس ویژگی­های عملکردی با هم مقایسه کنیم خواهیم دید که در سطوح مختلف رقابتی ورزشکاران سطوح بالاتر امتیازات بهتری نسبت به ورزشکاران سطوح پایین تر کسب می­کنند. در مقابل، اگر بخواهیم بازیکنانی که در یک سطح مسابقات قرار دارند را با هم مقایسه کنیم این قاعده دیگر حکم فرما نیست. بنابراین برای اینکه مکانیزم­هایی که به شکوفایی در ورزش منجر می­شوند را شناسایی کنیم، باید بر روی گروهی از ورزشکاران مستعد پژوهش کنیم که همه آن­ها در سطح بالایی از عملکرد نسبت به سن خود هستند. این مهم با مقایسه ورزشکاران نخبه و زیرنخبه میسر است (آلفرنیک و همکاران، 2004). در واقع، مقایسه ویژگی­های روانی افراد نخبه با زیر نخبه در رده­های سنی پایه این امکان را فراهم می­سازد تا به درک بهتری در خصوص معیار­های روانی لازم برای موفقیت در رشته ورزشی مورد نظر دست یافت و متعاقبا راهکار­های مناسب­تری را برای شناسایی و آموزش افراد مستعد ارائه نمود.

 

1-4: اهداف پژوهش:

 

1-4-1: اهداف اصلی:

 

هدف کلی این پژوهش بررسی و مقایسه میزان آمادگی روانی بازیکنان نوجوان دختر در رشته­های ورزشی والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه است.

 

1-4-2: اهداف اختصاصی:

 

اهداف ویژه این تحقیق عبارتند از:

 

 

 

 

1. بررسی و مقایسه مهارت­های روانی پایه (اعتماد بنفس، تعهد و هدف گزینی) بازیکنان نوجوان دختر در رشته­های والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه در گروه­های سنی 14 تا 17 سال.

 

1. بررسی و مقایسه مهارت­های روان- تنی (واکنش به استرس، آرمیدگی،کنترل ترس و نیروبخشی) بازیکنان نوجوان دختر در رشته­های والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه در گروه­های سنی 14 تا 17 سال.

 

1. بررسی و مقایسه مهارت­های شناختی (تمرکز، بازیافت تمرکز، تمرین ذهنی، تصویر سازی و طرح مسابقه) بازیکنان نوجوان دختر در رشته­های والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه در گروه­های سنی 14 تا 17 سال.

 

1. بررسی و مقایسه آمادگی روانی (مجموع 12 فاکتور فوق الذکر) بازیکنان نوجوان دختر در رشته­های والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه در گروه­های سنی 14 تا 17 سال.

 

 

 

1-5: فرضیه­های پژوهش:

 

بر اساس اهداف اختصاصی مورد اشاره، فرضیه­های تحقیق عبارتند از:

 

 

1. وضعیت مهارت­های روانی پایه (اعتماد بنفس، تعهد و هدف گزینی) بازیکنان نوجوان دختر در رشته های والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی 14 تا 17 سال متفاوت است.

 

1. وضعیت مهارت­های روان- تنی (واکنش به استرس، آرمیدگی،کنترل ترس و نیروبخشی) بازیکنان نوجوان دختر در رشته های والیبال وجودو در دو سطح نخبه و زیر نخبه در گروه های سنی 14 تا 17 سال متفاوت است.

 

1. وض

 

 

1-4 . اهداف پژوهش… 6

 

1-4-1 . هدف کلی.. 6

 

1-4-2 . اهداف اختصاصی.. 6

 

1-5 . فرضیات پژوهش… 6

 

1-5-1 . فرض کلی.. 6

 

1-5-1-1 . فرضیه های اختصاصی پژوهش.. 6

 

1-6 . قلمرو پژوهش… 6

 

1-7 . محدودیت­های پژوهش… 7

 

1-8 . تعریف   مفهومی و عملیاتی اصطلاحات 7

 

1-8-1. فعالیت تناوبی شدید(رکاب زدن(. 7

 

1-8-2 .  تمرین انسدادی(محدودیت جریان خون) 7

 

1-8-3 . دانشجویان مرد فعال. 7

 

 

 

 

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینۀ پژوهش

 

2-1. مقدمه. 9

 

2-2 . تعریف و انواع گونه های  فعال اکسیژن. 9

 

2-2-1.گونه های واکنشی اولیه. 10

 

2-2-1-1. سوپراکساید. 10

 

2-2-1-2 . پراکسید هیدروژن. 10

 

2-2-1-3 . رادیکال هیدروکسیل.. 10

 

2-2-1-4 . نیتریک اکساید(NO) 10

 

2-2-1-5 . پراکسی نیتریت.. 11

 

2-2-2 . گونه های واکنشی ثانویه. 11

 

2-2-2-1 . منابع تولید گونه های واکنشی.. 11

 

2-2-2-1-1 . منابع اولیه تولید گونه های واکنشی.. 12

 

2-2-2-1-1-1. میتوکندری.. 12

 

2-2-2-1-1-2 . گزانتین اکسیداز 12

 

12

 

 

 

2-2-2-1-1-3 . فسفولیپاز A2. 13

 

2-2-2-1-1-4 . کاتکولامین ها 13

 

2-2-2-1-1-5 . پراکسی زوم ها 13

 

2-2-2-1-1-6 . نیتریک اکساید سنتتاز 14

 

2-2-2-1-2 . منابع ثانویه تولید گونه های واکنشی.. 14

 

2-3 . ضد اکسایش ها و انواع آن ها 15

 

2-3-1 . ضداکسایش های آنزیمی.. 15

 

2-3-1-1 . آنزیم سوپراکساید دیسموتاز(SOD) 15

 

2-3-1-2 . آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز(GPX) 16

 

2-3-1-3 . آنزیم کاتالاز(CAT) 17

 

2-3-1-4 . آنزیم پارااکسوناز-1. 17

 

2-3-2 . ضداکسایش های غیرآنزیمی.. 18

 

2-3-3 . ضداکسایش های تغذیه ای.. 18

 

2-4 . فشار اکسایشی.. 18

 

2-4-1 . اثرات بیولوژیکی ROS. 19

 

2-4-1-1 . اثرات مثبت زیستی.. 19

 

2-4-1-2 . اثرات منفی ROS. 19

 

2-4-1-3 . تخریب چربی ها 20

 

2-4-1-4 . آسیب اکسایشیDNA. 20

 

2-4-1-5 . آسیب اکسایشی پروتئین ها 20

 

2-4-2 . سازگاری­های آنزیم­های ضد اکسایشی نسبت به تمرینات ورزشی.. 21

 

2-4-2-1 . پاسخ سیستم ضداکسایشی به تمرینات ورزشی.. 21

 

2-5 . تمرینات انسدادعروقی ) کاآتسو) 22

 

2-5-1 . ساز و کار تمرینات انسدادی.. 24

 

2-6 . پیشینه پژوهش های انجام شده 24

 

2-6-1. پیشینه پژوهش های داخلی 24

 

2-6-2 . پیشینه پژوهش های خارجی 25

 

2-7 . نتیجه گیری.. 28

 

 

 

فصل سوم: روش­شناسی پژوهش

 

3-1 .  مقدمه. 30

 

3-2 . روش و طرح  پژوهش… 30

 

3-3 .  جامعه ونمونۀ آماری پژوهش… 31

 

3-3-1 . جامعۀ آماری.. 31

 

3-3-2 .  نمونۀ آماری.. 31

 

3-3-3 . ویژگی های آزمودنی ها و شاخص های مورد اندازه گیری.. 31

 

3-4 .  متغیرهای پژوهش… 32

 

3-4-1.  متغیرمستقل.. 32

 

3-4-2.  متغیروابسته. 32

 

3-5 . ابزار جمع آوری داده­ها 32

 

3-6 .روش اجرای پژوهش… 32

 

3-7 . روش آماری پژوهش… 34

 

 

 

فصل چهارم: یافته­های پژوهش

 

4-1 . مقدمه. 36

 

4-2 . آمارتوصیفی.. 36

 

4-3 . آزمون فرضیه­های پژوهش… 37

 

4-4 . بررسی پیش فرض­ها 38

 

4-4-1 . آزمون کولموگروف اسمیرنف برای بررسی نرمال بودن توزیع داده­ها 38

 

4-5 . آزمون فرضیه­ها 39

 

4-5-1 . فرضیه اول. 39

 

4-5-2 .  فرضیه دوم. 40

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

 

5-1 . مقدمه. 43

 

5-2 .  خلاصه پژوهش… 43

 

بحث پیرامون یافته های پژوهش… 44

 

نتیجه گیری.. 46

 

5-5-1 . یشنهادهای برخواسته از پژوهش… 46

 

5-5-2 . پیشنهادهایی برای سایر پژوهشگران. 47

 

فهرست منابع و مآخذ. 48

 

پیوست­ها 54

 

چکیده انگلیسی.. 58

 

فهرست جدول­ها

 

عنوان                                                                                                                              صفحه

 

جدول3-1: طرح پژوهش… 30

 

جدول 3-2: توصیف متغیرهای آنتروپومتریکی آزمودنی ها 31

 

جدول4-1: اطلاعات مربوط به میزان درک سختی(RPE) آزمودنی ها حین تمرین 36

 

جدول4-2: اطلاعات مربوط به میزان ضربان قلب بیشینه آزمودنی ها حین تمرین.. 36

 

جدول4-3: اطلاعات مربوط به توان حداکثر(Wmax) آزمودنی ها حین تمرین 37

 

جدول4-4: اطلاعات آماره­های توصیفی مربوط به مقدارGPX(u/l) 37

 

جدول4-5: اطلاعات آماره­های توصیفی مربوط به مقدارSOD(u/l) 37

 

38

 

39

 

. 39

 

جدول4-9: نتایج آزمون T وابسته جهت مقایسه میانگین های پیش آزمون وپس آزمون در دوگروه 40

 

. 40

 

 

 

فهرست تصاویر و نمودارها

 

عنوان                                                                                                                              صفحه

 

. 34

 

شکل4-1: مقادیر پیش آزمون وپاسخ GPX سرم دردو گروه 40

 

41

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول     مقدمه و طرح پژوهش

 

 

 

 

 

1-1.      مقدمه

 

فعالیت بدنی بخش جدایی ناپذیر زندگی انسان است که دامنه وسیعی از فعالیت های عادی روزانه تا فعالیت بسیار شدید ورزشی را دربر می گیرد. ازجمله تغییرات بیولوژیکی بارز درطول فعالیت بدنی، افزایش متابولیسم و تولید رادیکال آزاد است. بدن انسان از طریق سیستم ضداکسایشی در مقابل این مواد از خود محافظت می کند. آنزیم های ضداکسایشی اولین خط دفاعی بدن در برابر حمله انواع رادیکال های فعال اکسیژن هستند. سه آنزیم اصلی عبارتند از: سوپراکسید دیسموتاز((SOD، کاتالاز((CAT و گلوتاتیون پراکسیداز((GSH-PX می باشند(1). انواع رادیکال های آزاد شامل: گونه های اکسیژن فعال ((ROS، گونه های نیتروژن فعال(RNS) و گونه های سولفور فعال(RS) می باشند(2).سوبستراهایROS، کربوهیدرات ها، پروتئین ها، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک(DNA) هستند که ROS باعث اکسیدشدن این مواد شده و نیز موجب غیرفعال شدن آنزیم ها و نیز اختلال در غشاهای زیستی می شوند. در اثر این فعل و انفعالات اکسیدشدن سوبستراها سبب تغییر اطلاعات ژنتیکی و ماهیت طبیعی پروتئین ها، غیرفعال شدن آنزیم ها، اختلال غشاهای زیستی و زمینه بروز بسیاری از بیماری های قلبی و عروقی ،سرطان ها، دیابت و غیره می شوند(2).اکسیژن در دسترس، تولید رادیکال های آزاد از نوع ROS را افزایش می دهد ودر طول فعالیت های شدید بدنی که با افزایش اکسیژن مصرفی رو به رو هستیم تولید آن ها به چند برابرحالت استراحت می رسد(2).باوجود تایید اثر سودمند فعالیت جسمانی برسلامتی، مطالعه های زیادی نشان داده اند که فعالیت های ورزشی ازجمله تمرینات(HIIE)  موجب فشار اکسایشی ازطریق افزایش تولید گونه های اکسیژن واکنش پذیر می شود(3). از طرف دیگر، در سال های اخیر پژوهش هایی به منظور تعیین نوع و مقدار اثرات تمرینات انسدادی صورت گرفته است. تمرینات انسدادی دارای قدمتی در حدود40سال می باشند و اصالت آن به کشور ژاپن برمی گردد، جایی که آن را با نام کاآتسو می شناسند(4).ویژگی تمرین کوآتسو در اینست که با صرف زمان کمتر و شدت های پایین تمرینی می توان عملکرد ورزشکاران را ارتقا داد(4).در این نوع تمرین عضو مورد تمرین را ازقسمت فوقانی با استفاده از دستگاه کوآتسو و یا یک باند ارتجاعی می بندند وآن را تحت تمرینات بسیار سبک ورزشی قرار می دهند(4, 5).این عمل سبب ایجاد یک حوضچه خونی موقت در عضو مورد تمرین شده و به سبب آن تجمع مواد متابولیکی بویژه اسیدلاکتیک به طور موضعی در عضو افزایش میابد.شرایط ایسکمی ایجاد شده بر اثر این وضعیت،پاسخ های هورمونی وسازگاری های عضلانی را سبب می شود(6).لذا محقق درنظر دارد که این شرایط ایسکمی ایجاد شده بر اثر این نوع تمرینات تاچه اندازه موجب تولید آنزیم های ضداکسایشی(SOD,GPX) خواهدشد. به هرحال پژوهش های صورت گرفته تاکنون بیشتر روی ترکیب تمرین مقاومتی همراه با انسداد تمرکز داشته و سازگاری های عضلانی بر اثر این نوع تمرینات صورت گرفته است و اطلاعات کمی در زمینه تاثیر تمریناتHIIE همراه با انسداد بر آنزیم های ضداکسایشی وجود دارد. بدین منظور در این پژوهش به مطالعه تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی تناوبی شدید انسدادی و غیرانسدادی بر  آنزیم های ضداکسایشی GPX,SOD),) در مردان فعال پرداخته خواهد شد.

 

1-2 . بیان مسئله پژوهش

 

رادیکال های آزاد اتم یا گروهی از اتم های بسیار واکنش پذیر هستند که یک یا چند الکترون جفت نشده دارند و تولید این رادیکال ها فرایند طبیعی واکنش های متابولیسمی بدن است(7). در دهه های اخیر نقش آنتی اکسیدان ها در پیشگیری از پیدایش و پیشرفت استرس های اکسیداتیو مطرح شده است(8). با توجه به اینکه فعالیت ورزشی شدید می تواند مصرف اکسیژن را تا100 برابرحالت استراحت  افزایش دهد، تولید رادیکال های آزاد پس از ورزش افزایش می یابد(9).با فعالیت های ورزشی، اکسیژن مصرفی و متابولیسم درکل بدن افزایش میابد. درنتیجه سلول در معرض فشاراکسایشی و تولید گونه های اکسیژن واکنش پذیر قرارمی گیرد؛که زمینه مبارزه با سیستم اکسایشی را فراهم می کند(10). به طور طبیعی تعادل ظریفی میان تولید رادیکال های و مواد ضداکسایشی در سیستم های بیولوژیکی بدن وجود دارد، زیرا هردوی این مواد برای تبدیل غذا به انرژی ضروری هستند، اما ورزش همانند برخی از بیماری ها می تواند این تعادل را در جهت تولید رادیکال های آزاد بیشتری متمایل کند، اگر تولید رادیکال های آزاد نسبت به موادضداکسایشی سیستم دفاعی افزایش چشمگیری داشته باشد، تولید مواد همراه با رادیکال های آزاد نیز افزایش خواهد داشت(11, 12).تصور می شود هنگام فعالیت های ورزشی مقادیر آنتی اکسیدانی افزایش می یابند تا مواد حاصل از استرس اکسایشی ناشی از یک فعالیت شدید ورزشی را خنثی کند. این ساز و کار باعث حفظ شرایط عادی بدن می شود(11).ازجمله فعالیت هایی که به استرس اکسایشی می انجامد فعالیت هایHIT است(13).همچنین ورزشکاران اغلب به یک برنامه  تمرینی برای رسیدن به حداکثر آمادگی دریک دوره زمانی کوتاه به ویژه پس از دوره های عدم فعالیت نیاز دارند.درچنین مواقعی تمرینات تناوبی خیلی شدید(HIT) مورد توجه قرار می گیرند(11).  از طرف دیگر در سال های اخیر پژوهش هایی در مورد تمرینات انسدادی صورت گرفته است(4).مطالعات نشان داده اند که تمرینات مقاومتی با بارتمرینی پایین تا متوسط همراه با انسداد عروقی، هایپرتروفی و قدرت عضله را به مقدار قابل ملاحظه ای مشابه با تمرینات مقاومتی پرشدت افزایش می دهد(6).اگر چه مکانیزم های احتمالی را افزایش ترشح هورمون رشد به واسطه تجمع مواد متابولیکی از قبیل لاکتات و یون هیدروژن در عضله در حال فعالیت، عوامل رشد محیطی و مسیرهای سیگنالی درون سلولی و فراخوانی تارهای تند انقباض در شرایط هایپوکسی پیشنهاد کرده اند اما مکانیزم دقیق اینگونه تمرینات تاکنون به روشنی مشخص نشده است(6).اطلاعات کمی درخصوص تاثیر تمرینات انسدادی برآنزیم های ضداکسایشی وجود دارد لذا باتوجه به هیپوکسی که این تمرینات ایجاد می کنند و مشابهتی که در هیپوکسی ناشی از تمرین در ارتفاع  به دلیل کمبود اکسیژن وجود دارد،پژوهش هایی در ارتفاع صورت گرفته است. به طور مثال در پژوهشی که به بررسی تاثیر یک جلسه تمرین درمانده ساز با چرخ کارسنج در ارتفاع متوسط و بالا برای مردان سالم مورد صورت گرفت، دریافتند که به دلیل کاهش فشار اکسیژن و هیپوکسی ناشی از قرارگیری در ارتفاع و تمرین ، تولید ROS در نمونه های خونی بالا رفته و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی در ارتفاع بالا کاهش می یابد(14). همچنین نشان داده شده که فعالیت شدید در ارتفاع ، موجب پراکسیداسیون لیپید و صدمه اکسایشی DNA به صورت معنی داری افزایش می یابد. البته هر چه قدر سطح ارتفاع بالاتر رود، مقدار استرس اکسایشی به موازات آن افزایش می یابد(14, 15). نتایج پژوهش ها در زمینه تاثیر فعالیت های  HIIE بر آنزیم های ضداکسایشی ضد ونقیض است.به طور مثال در پژوهشی  که توسط فاروق اوگراس وهمکارانش(2012) انجام شد به بررسی تاثیر یک جلسه تمرینات تناوبی شدید(HIIE) بر وضعیت آنتی اکسیدانی ورزشکاران نخبه پرداخته شد.نتایج این پژوهش افزایش قابل توجه در میزانMDA و کاهش معنادار درCAT را نشان داد اما تفاوت در فعالیتSOD , GPX معنادار نبود(16). اما گائینی وهمکارانش(2013) در پژوهشی که به بررسی پاسخ پراکسیداسیون  لیپیدو دستگاه ضداکسایشی بازیکنان زبده فوتبال به یک جلسه فعالیت ورزشی خیلی شدید(HIIE ) انجام شد، نشان دادند که اجرای پروتکلHIIE باعث افزایش معنی دار مقادیرMDA و GPX گروه تمرینی در مقایسه با گروه کنترل شده بود. به علاوه اجرای یک جلسه فعالیت ورزشی خیلی شدید تناوبی کوتاه مدت(HIIE) تغییر معنی داری در مقادیرSOD گروه تمرینی در مقایسه با گروه کنترل ایجاد نکرد(17). به هرحال با توجه به تناقضات موجود  و کمبود اطلاعات در این زمینه  و اینکه پژوهش های صورت گرفته تاکنون بیشتر پیرامون تاثیر فعالیت های تناوبی شدید(HIT) روی آنزیم های ضداکسایشی(SOD,GPX) صورت گرفته است،  لذا دراین پژوهش محقق قصد دارد به این سوال پاسخ دهد که:

 

آیا یک جلسه فعالیت تناوبی شدید(HIIE) انسدادی و غیرانسدادی روی آنزیم های ضداکسایشی (GPX,SOD) مردان فعال تاثیر دارد؟

 

1-3 . اهمیت و ضرورت پژوهش

 

سودمندی فعالیت ورزشی باشدت بالا بصورت متناوب((HIIE ازطریق بهبود در ظرفیت هوازی و کاهش کل زمان رسیدن به سازگاری ها تائید شده است و بطور موثر در ورزشکاران رقابتی مانند شناگران،دوچرخه سواران و دونده ها مورد استفاده قرارگرفته است(18). یکی از مزایای تمرین با شدت بالا نسبت به تمرین استقامتی یا قدرتی این است که هریک ازتمرین های استقامتی یا قدرتی از طریق یکی از راه های اکسیداتیو یا غیر اکسیداتیو ATP موردنیاز را تولید می کنند، درحالی که تمرین باشدت بالا براساس زمان و شدت تکرار و تعداد تکرارها و زمان ریکاوری بین تکرارها می تواند هم ازطریق اکسیداتیو و هم غیر اکسیداتیوATP موردنیاز خود را تولید کند(19). ازطرفی نشان داده شده است که تمرینات انسدادی با شدت پائین برای افراد فعال و ورزشکاران  مفید است(6).همچنین پژوهش ها نشان داده اند که رشدعضلانی در شدت پائین 20درصد از حداکثر قدرت همراه با انسداد عروقی متوسط ایجاد می شود(5).به نظر می رسد که شدت بالایی از تمرین برای ایجاد پاسخ در دستگاه ضداکسایشی نیاز است. علی رغم افزایش رادیکال های آزاد به دنبال فعالیت ورزشی به خصوص ورزش های هوازی و تغییرات مقادیر اکسایشی و ضداکسایشی در هنگام و پس از فعالیت ورزشی، هنوز مشخص نیست که اجرای یک جلسه فعالیت ورزشی خیلی شدید(HIIE) انسدادی تا چه حدی می تواند بر سیستم ضداکسایشی اثر گذاشته و آن را فعال کند(19).در بیشتر پژوهش هایی که روی مردان فعال انجام شده، گزارش شده است که بر اثر یک جلسه فعالیت ورزشی شدید (HIIE) تغییر معنی داری در فعالیت کاتالاز رخ نمی دهد(20).همچنین درپژوهش دیگری که روی مردان فعال انجام شده است نشان داده شد که یک جلسه فعالیت ورزشی  شدید و کوتاه مدت(HIIE)  فعالیت SOD را در برخی از بافت های بیولوژیکی بدن از جمله قلب و کبد و پلاکت های خون و گلبول قرمز و عضله اسکلتی افزایش می دهد(20). اما پاسخ GPX در عضله اسکلتی مردان فعال به یک جلسه فعالیت ورزشی شدید کوتاه مدت(HIIE) همسان نبوده است(20).چندین پژوهش نشان دادند که هیچ تغییری در فعالیت این آنزیم به یک جلسه ورزش شدید وجود ندارد در حالی که برخی از پژوهش ها افزایش معنی داری در فعالیت GPX عضله را گزارش کردند(20). بصورت کلی، باتوجه به اینکه در این زمینه تناقضات فراوانی وجود دارد و اینکه پژوهش های کمی درمورد مردان فعال صورت گرفته است و اکثر پژوهش ها روی ورزشکاران صورت گرفته است و همچنین از نظر پژوهشگر فواید نتایج حاصل از این پژوهش می تواند علاوه بر ورزشکاران به افراد فعال جامعه نیز کمک کند، لذا محقق درنظر دارد که تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی تناوبی شدید انسدادی و غیر انسدادی را روی آنزیم های ضداکسایشی(SOD,GPX) در مردان فعال بررسی نماید.

 

1-4 . اهداف پژوهش

 

1-4-1 .  هدف کلی

 

تعیین تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی تناوبی شدید انسدادی و غیر انسدادی بر برخی از آنزیم های ضداکسایشی در دانشجویان مرد فعال

 

1-4-2 .  اهداف اختصاصی