2-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………….15

 

2-2 مبانی نظری…………………….. 15

 

2-3 تعریف رشد……………………… 15

 

2-4 حیطه های رشد انسان……………… 16

 

2-5 رشد حرکتی، اهمیت و روش های ارزیابی آن 17

 

2-5-1 تعریف رشد حرکتی ………………. 17

 

2-5-2 اهمیت رشد مهارت های حرکتی ……… 18

 

2-5-3 شاخص های رشد حرکتی ارزیابی کمی و ارزیابی کیفی…………………………20

 

2-6 مدل های رشد حرکتی ……………… 21

 

2-6-1 مدل آنیتاهارو…………………. 22

 

2-6-2  مدل ساعت شنی گالاهو……………. 23

 

2-6-2-1 دوره حرکات رفلکسی……………. 23

 

2-6-2-2 دوره حرکات مقدماتی ………….. 24

 

2-6-2-3 دوره حرکات بنیادی……………. 25

 

2-6-2-4 دوره حرکات تخصصی ……………. 26

 

2-6-2-5 پر شدن و واژگون شدن ساعت شنی …. 26

 

2-7 مهارت های حرکتی بنیادی………….. 27

 

2-7-1 تفاوت های جنسیتی در مهارت های حرکتی بنیادی 28

 

2-8 شخصیت…………………………. 29

 

2-8-1 مفهوم خویشتن………………….. 31

 

2-8-2 انواع خود ……………………. 32

 

2-9 خودپنداره …………………….. 35

 

2-9-1 عوامل موثر بر خودپنداره ……….. 35

 

2-9-2 تقسیم بندی خود پنداره………….. 37

 

2-9-3 تعاریف و مدل های خودپنداره بدنی یا تصویر بدنی  37

 

2-9-4 تکامل خود پنداره بدنی………….. 41

 

2-9-5 توانایی ها و فعالیت های حرکتی و اهمیت آن 42

 

2-10 شایستگی حرکتی درک شده ………….. 44

 

2-11 ترکیب بدن …………………….. 45

 

 

2-12 مدل ترکیب بدن …………………. 46

 

2-12-2  رشد سیستم چربی ……………… 47

 

2-13 ترکیب بدنی و فعالیت بدنی در کودکان و نوجوانان   48

 

2-14 تعریف چاقی…………………….. 49

 

2-14-1 بررسی شیوع چاقی ……………… 50

 

2-14-2 انواع چاقی…………………… 51

 

2-14-3 علل چاقی…………………….. 52

 

2-15 سنجش میزان چربی بدن…………….. 52

 

2-15-1 روش های آزمایشگاهی……………. 52

 

2-15-2 روش های میدانی……………….. 54

 

2-15-2-1 روش های محاسبه شاخص توده بدن…. 55.

 

2-15-3 روش محاسبه توده شاخص توده بدن برای بزرگسالان   57

 

2-15-3-1 تفسیر شاخص توده بدن بر حسب جنسیت 58

 

2-16 شاخص توده بدن در کودکان و نوجوانان . 58

 

2-16-1 درصد شاخص توده بدن …………… 60

 

2-17 پیشینه تحقیق ………………….. 62

 

2-17-1  تحقیقات انجام شده در داخل کشور………………………………………………….62

 

2-17-2 تحقیقات انجام شده در خارج از کشور. 64

 

2-17-3 جمع بندی…………………….. 70

 

فصل سوم :روش شناسی تحقیق

 

3-1 مقدمه ………………………… 73

 

3-2 روش تحقیق …………………….. 73

 

3-3 جامعه تحقیق …………………… 73

 

3-3-1 روش نمونه گیری و شرکت کنندگان…… 73

 

3-3-2 ابزار جمع آوری اطلاعات………….. 74

 

3-3-2-1 پرسشنامه خود توصیفی -1 برای کودکان 74

 

3-3-3 آزمون رشدحرکتی درشت  ـ 2 (اولریخ2000 ؛2-TGMD) 75

 

3-3-3-1 ساختار و وسایل اجرای آزمون …… 76

 

3-3-3-2 نحوه اجرا و نمره گذاری آزمون …. 77

 

3-3-3-3 نمرات آزمون و تفسیر آن ها…….. 78

 

3-4 روش جمع آوری اطلاعات…………….. 78

 

3-5 متغیر های وارد در تحقیق ………… 79

 

3-6 روش های آماری………………….. 79

 

81

 

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها

 

4-1 مقدمه…………………………. 81

 

4-2 توصیف آماری داده ها ……………. 81

 

4-3 آزمون فرضیه ها ………………… 83

 

4-3-1 فرضیه اول ……………………. 83

 

4-3-2 فرضیه دوم ……………………. 84

 

4-3-3 فرضیه سوم ……………………. 85

 

4-3-4 فرضیه چهارم ………………….. 86

 

فصل پنجم :بحث و نتیجه گیری

 

5-1 مقدمه ………………………… 88

 

5-2 خلاصه پژوهش ……………………. 88

 

5-3 بحث ………………………….. 89

 

5-4 نتیجه گیری…………………….. 95

 

5-5پیشنهادات تحقیق…………………. 96

 

5-5-1 پیشنهادات بر خواسته از تحقیق…… 96

 

5-5-2 پیشنهادات پژوهشی……………… 96

 

 

• مقدمه

 

 

 

انسان به عنوان موجودی با شعور همواره در پی شناخت شخصیت، خویشتن و حفظ سازمان جسمی و روانی خویش بوده است. هر فرد درک خاصی از واژه  “خویشتن ” دارد. خودپندارهعموما به عنوان آگاهی فرد از ویژگی ها، صفات و محدودیت های شخصی تلقی شده و در واقع به چگونگی نگریستن فرد به خود بدون داشتن قضاوت شخصی یا هرگونه مقایسه ای با افراد دیگر گفته می شود(گالاهو و ازمون،2008). بر طبق نتایج مطالعات شرایط زیستی و کیفیت زندگی و نوع تجربیات فرد به تدریج خود پنداره را شکل می دهد. بنابراین دوره کودکی و نوجوانی مهمترین دوره رشد خود پنداره و توسعه دیدگاه مثبت نسبت به خویشتن است(اسلامی نسب ،1373). از دیدگاه هارتر (1981) خودپنداره در دو بعد نمود پیدا می کند: خودپنداره تحصیلی و خود پنداره غیر تحصیلی. خودپنداره تحصیلی مربوط به مباحث درسی مانند ریاضی و زبان انگلیسی است.  خود پنداره غیر تحصیلی نیز مربوط به سطوح اجتماعی، عاطفی و بدنی تقسیم می شود. هرکدام از این سطوح نیز به نوبه خود دارای زیر مجموعه هایی می باشند. مثلا خود پنداره بدنی شامل ظاهر و توانایی هایی جسمانی و حرکتی است(مارش،1997) و به نگرش فرد نسبت به بدن خود اطلاق می شود (بهرام و شفیع زاده ،1383). بنابراین سطح تبحر کودک در مهارت های حرکتی و توانایی های جسمانی در بازی ها بر کیفیت رشد خود پنداره او بسیار اثر گذار است. بر طبق مدل رشد حرکتی گالاهو، مهارت های حرکتی بنیادی که در دوره کودکی از دو تا هفت سالگی قابلیت کامل شدن را دارند، زیربنای موفقیت کودک در بازی ها و مهارت های ورزشی هستند. این مهارت ها که به عنوان مهارت های حرکتی درشت یعنی مهارت هایی که مستلزم عمل عضلات بزرگ بدن می باشند نیز شناخته می شوند و شامل مهارت های حرکتی جا به جایی مثل دویدن و انواع پریدن و مهارت های حرکتی کنترل شی مثل پرتاب و گرفتن توپ هستند (گالاهو،2006). مطالعات نشان می دهد کودکانی که در این مهارت ها تبحر دارند، بیشتر از بازی و فعالیت جسمانی لذت می برند؛ بنابراین تحرک بیشتری هم دارند. به عبارت بهتر کودکی که خود را در انجام مهارت های حرکتی و ورزشی توانا احساس می کند، انگیزه بیشتری نیز برای مشارکت در بازی ها و رقابت های ورزشی دارد(مارش،2005). از نظر تئوری انگیزشی هارتر احساس فرد نسبت به توانایی های خود که به عنوان شایستگی درک شده مطرح می شود از متغیرهای زیر بنایی انگیزش و رشد خودپنداره و عزت نفس است، از این رو درک فرد از توانایی های جسمانی و حرکتی خود یا شایستگی حرکتی درک شدهمی تواند نقش تعیین کننده ای در انتخاب سبک زندگی فعال و غیر فعال داشته باشد(گالاهو و ازمون،2008).

 

امروزه چاقی از جمله بیماری های قرن شناخته شده و همین معضل در چند دهه اخیر گریبان گیر کودکان و نوجوانان نیز شده است که تهدید کننده سلامت جسمانی و روانی جوامع آتی است (مولوانی، 2007). با توجه به اینکه یکی از دلایل چاقی بی تحرکی است و بر اساس آنچه که در بالا گفته شد می توان پیش بینی کرد که آموزش و رشد مهارت های حرکتی بنیادی می تواند از جمله راهکارهای پیشگیری و مقابله با چاقی در اثر افزایش انگیزه برای تحرک جسمانی باشد، با این حال برای درک بهتر از عوامل اثر گذار بر چاقی و ارتباط بین تبحر حرکتی، شایستگی حرکتی درک شده وچاقی نیاز به انجام تحقیقاتی در این حوزه در جامعه ما احساس می شود. به همین دلیل هدف این تحقیق ارزیابی رابطه بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده در دختران چاق و غیر چاق می باشد.

 

 

 

1- 2.  بیان مسئله

 

رشد حرکتی در طول زندگی متغیر است و تغییرات روانی – اجتماعی نیز با تغییرات رشد حرکتی قابل مشاهده است(گالاهو،2006). مهمترین دوره رشد حرکتی در میان دوره های زندگی دوره کودکی است که مشخصه این دوره، رشد مداوم جسمانی، حرکتی، شناختی وعاطفی است(فاضل،1386).

 

گالاهو، رشد حرکتی انسان را به چهار دوره  تقسیم کرده است که یکی از این دوره ها، دوره حرکات بنیادی است.

 

حرکات بنیادی در زمره حرکات درشت محسوب می شوند که  شامل دو گروه مهارت های حرکتی کنترل شی ازجمله پرتاب، دریافت توپ و ضربه به توپ  ومهارت های جابه جایی از جمله لی لی کردن، دویدن و پریدن می باشند (گالاهو و ازمون،2008).

 

بر طبق مدل رشد حرکتی گالاهو، این مهارت ها ی حرکتی بنیادی در طی دوران کودکی تحت تاثیر بالیدگی جسمانی، آموزش وتمرین تکامل می یابند(پانی،2002). پانگرازی (2004) بیان   می کند که یادگیری مهارت های حرکتی درشت در ابتدای کودکی ضروری است زیرا سنگ بنای مهارت های حرکتی پیچیده می باشند (رد ،2002). عقب ماندگی رشدی کودکان در این
مهارت ها بر روی یادگیری مهارت های ورزش، موفقیت تحصیلی و کارکرد ذهنی و تعامل و سازگاری اجتماعی کودکان تاثیر می گذارد. همین عامل مانع از پیشرفت اعتماد به نفس و احساس خود ارزشمندی در کودکان خواهد شد (زارع زاده،1388).

 

تا به امروز مطالعاتی که در مورد رابطه بین شایستگی حرکتی درک شده و رشد مهارت های حرکتی بنیادی صورت گرفته، نشان می دهد که  شایستگی ادراک شده نقش بسزایی در انگیزه موفقیت و میزان مشارکت ورزشی کودکان دارد(شیخ،1389). مطالعه اولریخ (1987) نشان        می دهد که تبحر کودکان در مهارت های حرکتی بنیادی که با عنوان شایستگی حرکتی واقعی اطلاق می شوند، با کیفیت خود پنداره و احساس شایستگی حرکتی کودکان در ارتباط است و اغلب کودکان به خاطر سطح پایین شایستگی ادراک شده یا واقعی خود، گرایش به سمت بی تحرکی جسمانی دارند(بهرام وشفیع زاده 1383). به طوری که مورگان و همکارانش(2008) نشان دادند، کودکانی که شایستگی حرکتی درک شده و واقعی بالاتری دارند (به عنوان مثال؛کودکانی که اعتقاد دارند در عملکرد ورزشی خوب هستند و مهارت های جدید ورزشی را زود یاد می گیرند)، دارای سطوح بالاتر فعالیت بدنی نسبت به کودکانی که  شایستگی درک شده پایین تری دارند، هستند (بقالیان ،1383). کاتلین کیلای(2010) از مطالعه درمورد کودکان پیش دبستانی و دبستانی متوجه شد، کودکانی که از سطح بالای آمادگی جسمانی یعنی شایستگی حرکتی واقعی برخوردارند، کمتر دچار اضافه وزن یا چاقی می شوند(فاضل،1386).

 

در سال های اخیر، اپیدمی چاقی در کودکان و نوجوانان یکی از مشکلات عمده بهداشتی در کشور های   توسعه یافته و در حال توسعه است. محققان معتقدند که حداقل 10درصد کودکان سراسر دنیا دارای اضافه وزن یا چاقی هستند(کلیشاد،2007). چاقی یکی از نگرانی های متخصصین سلامت و ورزش است زیرا تخمین زده می شود در سال 2020 سه چهارم از کل مرگ ومیرها به علت بیماری های غیر واگیردار خواهد بود (شیلتون،2007). بنابراین احساس شایستگی حرکتی و تبحر در  مهارت های حرکتی، یکی از واسطه های تشویق کودکان چاق به فعالیت جسمانی است (زارع زاده،1388). لذا ارزیابی پایین فرد از شایستگی جسمانی و حرکتی احتمالا به کاهش انگیزه های مشارکت ورزشی و فعالیت های جسمانی منجر می شود، در حالی که سطوح بالای شایستگی حرکتی ادراک شده احتمالا باعث تحریک کودک به مشارکت ورزشی می شود (فاضل ،1386). همچنین ریچارد جونس (2010) با مطالعه بر روی شایستگی حرکتی واقعی کودکان 5 تا10سال و والدین آنها نتیجه گرفت که والدین و کودکان چاق شایستگی حرکتی واقعی کمتری نسبت به والدین و کودکان نرمال دارند. از طرفی دیوید استودن (2008) متوجه شد کودکانی که تناسب اندام دارند ، اشتیاق بیشتری برای بهبود آمادگی جسمانی خود دارند (امیری،1383). استیل (2004)درطی مطالعه خود بر روی عوامل چاقی و کفایت حرکتی ادارک شده و واقعی کودکان به این نتیجه رسید، شایستگی ادراک شده و واقعی عامل مشترک مهمی در حفظ چاقی دوره کودکی می باشد وهمچنین، کودکانی که اضافه وزن دارند نسبت به همسالان خود با وزن متعادل از شایستگی حرکتی ادراک شده و واقعی جسمانی کمتری برخوردارند(گالاهو و ازمون،2008). درتضاد با این نتایج، فابریزو و همکارانش(2007) به مطالعه رابطه بین مهارت های حرکتی درشت و ترکیب بدن(BMI)روی دختران 4 تا 6 ساله پرداختند. این محققان نتیجه گیری کردند که عملکرد کودکان 4تا 6 ساله در مهارت های حرکتی درشت هیچ رابطه ای با BMI نداشته است. همچنین میشل براندیزل (2007) در مطالعه مروری خود در مورد فعالیت جسمانی فرهنگ ها و نژاد های آمریکایی به این نتیجه رسید که در دهه گذشته اغلب نژاد آفریقایی- آمریکایی، چاقی را یکی از نشانه های ظاهری مناسب و سلامتی، مخصوصا برای کودکان می دانستند و از دیدگاه آنها کودکان چاق،کودکانی قوی و سالم تری هستند. از طرفی تحقیقات مربوط به تفاوت های جنسیتی برای دو متغیر شایستگی حرکتی درک شده و شایستگی حرکتی حقیقی نشان می دهد که در بین کودکان 8 تا 13 سال، پسران شایستگی بدنی درک شده بالاتری را نسبت به دختران از خود نشان می دهند(گودویورادیسیل،1997). همچنین لینارت لارسیپ و راین لیبلیک(2002) با مطالعه بر روی کودکان 10 تا 13 سال نتیجه گرفتند که بین دختران و پسران در شایستگی حرکتی درک شده و حقیقی تفاوت وجود دارد. در همین رابطه رابینسون لی(2011) با مطالعه بر روی کودکان پیش دبستانی به این نتیجه رسید که پسران در اجرای مهارت های حرکتی بنیادی یا به عبارتی شایستگی حرکتی واقعی و همچنین در ادراک شایستگی خود، نسبت به دختران بالاتر هستند. مونیکا تایمنیز و همکاران (2010) تفاوت موجود بین کودکان چاق و غیرچاق و جنسیت را مورد بررسی قرار دادند نتایج آنها نشان داد تفاوت معنی داری در خود پنداره جسمانی کودکان چاق و غیرچاق وجود دارد اما این تفاوت در میان پسران و دختران دیده نشد. در تضاد با این نتایج فرانسکو چرلی (2008) نشان داد میل دختران چاق به انتخاب و انجام فعالیت جسمانی نسبت به پسران چاق به طور معنی داری کمتر است. پس به نظر می رسد دختران بیشتر در معرض کم تحرکی و خطر چاقی نسبت به پسران هستند.گرین دوفر (1983 ) در پی این که چرا دختران نسبت به پسران دارای ادراک جسمانی پایین تری از خود هستند، به این نتیجه رسید که جامعه و والدین، دختران را به سمت انواع بازی های محدود و غیرفعال ترغیب می کند و به همین دلیل بسیاری از دختران بصورت خود خواسته از انجام ورزش ها و بازی های شدید دوری می کنند. همین امر باعث می شود که دختران مهارت های حرکتی خود را بطور کامل بهبود نبخشند و حتی ممکن است این تفکر باعث شود دخترانی که در ورزش و فعالیت جسمانی شرکت می کنند، تلاش شدید و اجرای مهارت آمیز را نامناسب قلمداد کنند (هی وود،1389) و این عامل باعث می شود که دختران مخصوصا دختران چاق شایستگی ادراک شده ضعیفی درمورد توانایی خود از انجام مهارت های ورزشی داشته باشند.

 

بنابراین با توجه به پیامدهای چاقی سلامت کودکان و ضرورت ارائه راهکارهای پیشگیری برای مقابله با چاقی و همچنین با توجه به اینکه مطالعاتی از این نوع در جامعه ایرانی بسیار محدود صورت گرفته است، این تحقیق در پی یافتن پاسخ به این سوالات زیر است :

 

آیا بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده در دختران چاق وغیر چاق ارتباط وجود دارد؟

 

آیا بین دختران چاق و غیر چاق در میزان شایستگی حرکتی درک شده و رشد مهارت های حرکتی بنیادی تفاوت معنی داری وجود دارد؟

 

1 – 3.  ضرورت و اهمیت انجام تحقیق

 

تمام تلاش ما انسان ها این است که یک زندگی سالم داشته باشیم. برای داشتن یک زندگی سالم علاوه براینکه وضعیت بدنی و فیزیولوژیکی مطلوب نیاز است، لازم است تا افراد از لحاظ روانی نیز دارای شرایط مساعد باشند(اسماعیل زاده،1391). درواقع عوامل روانی بسیاری در روند زندگی مؤثرند که پرداختن به آنها حائز اهمیت می باشد. مثلاً برای اینکه فرد بتواند از حداکثر ظرفیت بدنی و توانمندی های بالقوه خود بهره مند شود، می بایست از نگرشی مثبت به خود و محیط اطراف و انگیزه ای غنی، برخوردار باشد. زیرا مسئله خودپنداره از اساسی ترین عوامل در رشد مطلوب شخصیت فرد است(بقالیان ،1383). از طرفی خودپنداره در طول دوران کودکی آموخته می شود و زمانی که کاملا شکل گرفت، در برابر هر تغییری مقاومت می کند. در جامعه ای که اهمیت زیادی برای موفقیت در بازی ها و ورزش ها قائل هستند، منطقی است که تصور شود یکی از عناصر مهم  خود پنداری افراد شایستگی یا شایستگی حرکتی باشد و این شایستگی نقش مهم در رشد عزت نفس دارد (گالاهو و ازمون، 2008). ویس و چامیلتون (1992) تحقیقاتی را در مورد نقش انگیزه در موفقیت و میزان مشارکت ورزشی کودکان انجام دادند. آن ها گزارش کردند که فعالیت بدنی می تواند رشدخودپنداره کودکان را افزایش داده یا محدودکند، چراکه فعالیت بدنی یک امر قابل توجه در زندگی آنهاست. شایستگی درفعالیت های بدنی ارزش زیادی برای دختران و پسران دارد و به همین خاطر، یک عامل ضروری در عزّت نفس کلی است(گالاهو، 2006). گراف و همکاران (2004 )گزارش کردند کودکان ماهر در مهارت حرکتی درشت فعالیت جسمانی و ورزشی  بیشتری دارند (زارع زاده،1388). از طرفی شیوع چاقی در کودکان به سرعت در حال افزایش است وکم تحرکی و بی تحرکی در همه گروه های سنی جامعه مخصوصا کودکان رخنه کرده است، متخصصان در فکر یک چاره معقول جهت رفع چاقی و پیشگیری از بیماری های وابسته به آن، به واسطه برنامه های تربیت بدنی با کیفیت تاکید خاص دارند چون چاقی و اضافه وزن روی جنبه های مختلف زندگی ازجمله دستاوردهای تحصیلی، مهارت های اجتماعی و مهارت های حرکتی (درشت و ظریف ) اثر می گذارد(طالب زاده،1390).

 

در نتیجه با توجه به این که شرکت خودانگیخته کودکان در فعالیت های جسمانی و بازی های فعال وابسته به تبحر آن ها در مهارت های حرکتی خصوصا حرکات بنیادی است، کودکانی که خود را در این مهارت ها ناموفق می دانند از جمله کودکان چاق، در این فعالیت ها شرکت
نمی کنند(عسکری زاده،1388).

 

بر همین اساس با مطالعه متغیرهای اثر گذار بر سطح فعالیت جسمانی می توان برای مداخله و  برنامه ریزی آموزشی حرکتی جهت ارتقاء انگیزه برای داشتن فعالیت جسمانی در کودکان چاق اقدام کرد. از پیشینه تحقیق هم می توان چنین نتیجه گرفت که رشد مهارت های حرکتی بنیادی در احساس شایستگی و ایجاد انگیزش برای تحرک نقش مهمی دارد. لذایک معلم با شناخت چگونگی ارزیابی و ادراک این کودکان ازسطح فعالیت بدنی و حرکتی خود و همچنین با آگاهی از سطح واقعی فعالیت بدنی آنها، می تواند برنامه ریزی مفیدتری را در راستای افزایش توان حرکتی آنان انجام دهد. بنابراین یکی از کاربردهای این مطالعه شناخت رابطه بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده دختران چاق و غیرچاق می باشد. برای این منظور است که ضرورت مطالعه را می توان توجیه کرد.

 

1-4.  اهداف تحقیق

 

1- 4 -1.  هدف کلی

 

هدف کلی تحقیق حاضر ” رابطه بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده دختران چاق و غیرچاق 10سال  “می باشد.

 

1 – 4-2.  اهداف اختصاصی

 

1.توصیف رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده  دختران چاق و غیرچاق10سال.

 

 

2. رابطه بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده دختران چاق 10 سال.

 

2. رابطه بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده دختران غیر چاق 10 سال .

 

2. مقایسه شایستگی حرکتی درک شده بین دختران چاق و غیر چاق 10 سال .

 

2. مقایسه رشد مهارت های حرکتی بنیادی بین دختران چاق و غیر چاق 10 سال.

 

1- 5.  فرضیه های تحقیق

 

 

1. بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده دختران چاق رابطه معنی داری وجود دارد.

 

1. بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی و شایستگی حرکتی درک شده دختران غیر چاق رابطه معنی داری وجود دارد.

 

3.بین شایستگی حرکتی درک شده  دردختران چاق و غیر چاق تفاوت معنی داری وجود دارد .

 

4.بین رشد مهارت های حرکتی بنیادی در دختران چاق و غیر چاق تفاوت معنی داری وجود دارد .

 

1 – 6.  پیش فرض های تحقیق

 

 

1. شرکت کننده ها در انجام مهارت های آزمون رشد حرکتی درشت-2(اولریخ،2000) نهایت تلاش و کوشش خود را کردند.

 

1. هیچ‌ یک از شرکت کننده ها با پرسشنامه خود توصیفی (1)(مارش ،1992)آشنایی نداشتند.

 

1. هیچ یک از شرکت کننده ها آشنایی قبلی در آزمون رشد حرکتی درشت-2(اولریخ،2000) نداشتند.

 

1. شرکت کننده ها سؤالات پرسشنامه را به‌خوبی درک کرده و با صداقت پاسخ دادند.

 

1- 7.  قلمرو تحقیق

 

 

1. همه شرکت کنندگان از نظر بدنی و ذهنی سالم بودند.

 

1. دامنه سنی دانش آموزان 10 سال بود.

 

1. همه شرکت کنندگان از مدارس ابتدایی شهر سیرجان انتخاب شدند.

 

1. همه شرکت کنندگان دختر بودند.

 

1. همه شرکت کنندگان بر اساس دستورالعمل استاندارد آزمون رشد حرکتی درشت(اولریخ،2000) مورد ارزیابی قرار گرفتند.

 

1. آزمون رشد( TGMD – 2) و پرسشنامه (SDQI) در نوبت صبح اجرا شد.

 

1 – 8.  محدودیت های تحقیق

 

 

1. میزان صراحت و دقت آزمودنی ها در پاسخ به سؤالات پرسشنامه ( SDQI) و اجرای آزمون رشد (TGMD – 2).

 

1. شرایط روانی افراد در زمان پاسخگویی به سؤالات پرسشنامه و اجرای آزمون.

 

1. میزان بالیدگی، سطح فعالیت جسمانی و آمادگی جسمانی شرکت کنندگان.

 

1- 9. تعریف نظری واژه های تحقیق      

 

 

1. ر

 

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

2-1)مقدمه.. 12

 

2-2)بخش اول مبانی نظری.. 12

 

2-2-1)تعریف سرسختی ذهنی.. 12

 

2-2-2) سیر تکامل مفهوم و ابزارهای سنجش سرسختی ذهنی.. 16

 

2-2-3)خرده مقیاس‌های پرسشنامه سرسختی ذهنی ورزشی.. 22

 

2-2-4)ویژگی‌های افراد سرسخت.. 24

 

2-2-5)سرسختی ذهنی و نوع ورزش.. 31

 

2-2-6)ورزشکاران نخبه در مقابل ورزشکاران دانشگاهی.. 32

 

2-2-7)تفاوت‌های جنسیتی در سرسختی ذهنی.. 32

 

2-2-8)استرس در ورزشکاران.. 33

 

2-2-9) مدل‌های نظری مقابله با استرس.. 36

 

2-2-10)روش‌های مقابله با استرس.. 47

 

2-2-11)روش‌های مقابله با استرس در ورزشکاران.. 50

 

2-2-12)تفاوت‌های فرهنگی و فردی در مقابله با استرس.. 53

 

2-2-13) خوش‌بینی.. 53

 

2-2-14)ارزیابی خوش‌بینی:.. 54

 

2-2-15)رویکردهای خوش‌بینی.. 55

 

2-2-16)اجزا و مؤلفه‌های خوش‌بینی.. 57

 

2-2-17)منشأ خوش‌بینی(ارثی یا اکتسابی).. 58

 

2-2-18)خصوصیات کلیدی خوش‌بینی و بدبینی.. 59

 

2-2-19)خوش‌بینی و راه‌های مقابله با استرس.. 61

 

2-2-20)سرسختی ذهنی و مقابله با استرس.. 62

 

2-2-21)خوش‌بینی و سرسختی ذهنی.. 63

 

2-3)تحقیقات داخلی و خارجی.. 63

 

2-3-1)تحقیقات داخلی.. 63

 

2-3-2)تحقیقات خارجی.. 65

 

فصل سوم:روش‌شناسی تحقیق

 

3-1)مقدمه.. 70

 

3-2)روش تحقیق.. 70

 

3-3) جامعه و نمونه آماری تحقیق.. 70

 

 

3-4)متغیرهای تحقیق.. 70

 

3-5)ابزارهای اندازه‌گیری یا روش‌های عملی جمع‌آوری دادهها.. 70

 

3-5-1) پرسشنامه اطلاعات عمومی.. 70

 

جدول3-1.شماره هر یک از سؤالات راه‌های مقابله با استرس.. 72

 

3-6)روش اجرای پژوهش.. 73

 

3-7)روش تحلیل  یافته‌ها.. 73

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات

 

 

 

4-1)مقدمه.. 75

 

4-2)بخش اول- آمار توصیفی.. 75

 

4-3) بخش دوم- آمار استنباطی.. 77

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

 

5-1) مقدمه.. 87

 

5-2) خلاصه تحقیق.. 87

 

5-3)بحث و نتیجه‌گیری.. 88

 

5-4) محدودیت‌های پژوهش.. 94

 

5-5) پیشنهادهای تحقیق.. 95

 

5-5-1)پیشنهادهای کاربردی.. 95

 

5-5-2)پیشنهادهای پژوهشی.. 95

 

 

 

منابع

 

منابع فارسی.. 97

 

منابع لاتین.. 99

 

 

 

پیوست­ها

 

پیوست1. 105

 

پیوست2. 106

 

پیوست3. 107

 

 

 

جداول

 

جدول2-1.ویژگی‌های ورزشکاران سرسخت ذهنی که جونز و همکاران(2002) به ترتیب اهمیت ارائه کرده است… 29

 

جدول4-1: توزیع سن افراد نمونه.. 75

 

جدول4-2:بیانگر سابقهی ورزش حرفهای افراد نمونه.. 75

 

جدول4-3: آزمون نرمال بودن( کولموگروف-اسمیرنوف).. 77

 

جدول4-4: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با راه‌های مقابله با استرس   78

 

جدول4-5: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفه‌ی مسئله مدار راه‌های مقابله با استرس.. 78

 

جدول4-6: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفه‌ی هیجان مدار راه‌های مقابله با استرس.. 79

 

جدول4-7: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفه‌ی اجتناب مدار راه‌های مقابله با استرس.. 79

 

جدول4-8: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفه‌ی شهودی راه‌های مقابله با استرس.. 79

 

جدول4-9:رگرسیون خطی ساده بین سرسختی ذهنی با راههای مقابله با استرس   80

 

جدول4-10: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با سرسختی ذهنی.. 81

 

جدول4-11: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی اطمینان سرسختی ذهنی   81

 

جدول4-12: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی پایداری سرسختی ذهنی   81

 

جدول4-13: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی کنترل سرسختی ذهنی   82

 

جدول4-14: رگرسیون خطی ساده بین خوش­بینی با سرسختی ذهنی.. 82

 

جدول4-15: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با راه‌های مقابله با استرس   83

 

جدول(4-16): آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی مسئله مدار راه‌های مقابله با استرس.. 83

 

جدول(4-17): آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی هیجان مدار راه‌های مقابله با استرس.. 84

 

جدول4-18: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی اجتناب مدار راه‌های مقابله با استرس.. 84

 

جدول4-19: آزمون همبستگی بین خوش­بینی با مؤلفه‌ی شهودی راه‌های مقابله با استرس.. 84

 

جدول4-20: رگرسیون خطی ساده بین خوش­بینی با راههای مقابله با استرس   85

 

 

 

فهرست شکل‌ها

 

 

 

نمودار(2-1)، فرایند مقابله از دیدگاه(کوهن، لازاروس،1979،لازاروس و فلکمن،1984، به نقل از تیلور91؛ یزدانی،1382. 43

 

نمودار2-2 پاسخهای مسئله مدار و هیجانمدار از نظر بیلینگر و موس(به نقل هالاهان و موس، 1996؛ به نقل از عرب علیدوستی1385).. 44

 

نمودار4-1: هیستوگرام توزیع سنی افراد نمونه به همراه منحنی توزیع نرمال   76

 

مقدمه

 

سرسختی ذهنی امروزه به‌عنوان یکی از ویژگی‌های مهم در موفقیت ورزشکاران معرفی می‌شود (گلبی و شیرد،2004)،ولی هنوز درک کمی از این واژه در روان­شناسی ورزشی وجود دارد (جونز و همکاران،2002). تعریف این مفهوم نه فقط در میان مربیان، مفسران ورزشی، هواداران، و ورزشکاران، بلکه در میان پژوهشگران مختلف متفاوت است. در مجموع می‌توان گفت سرسختی ذهنی عبارت است از: توانایی مقابله با فشارها و سختی‌ها، عبور از موانع و شکست‌ها، تمرکز بر هدف، حفظ و کسب آرامش پس از شکست، اجرای باثبات در سطوح بالای رقابتی و رقابت‌جویی. سرسختی ذهنی مهارتی است که ورزشکاران را قدرتمند می‌کند و سبب می‌شود در موقعیت‌های دشوار و پرفشار ازجمله تمرین، رقابت و پس از رقابت موفق عمل کنند( جونز و همکاران،2002).  برخی از تحقیقات کیفی اظهار داشتند که ورزشکاران با سرسختی ذهنی بالاتر نسبت به ورزشکاران با سرسختی کمتر به‌طور مؤثرتری با استرس مقابله می‌کنند(کایسلر  و همکاران ،2009). استرس و حوادث استرس‌زا اجزای جدایی‌ناپذیر ورزش رقابتی محسوب می‌شوند. شیوع عوامل استرس‌زا نظیر ارتکاب خطای روانی یا بدنی، تجربۀ درد و ناراحتی، مشاهدۀ تقلب یا موفقیت رقیب، جریمۀ داور و توبیخ مربی ضرورت وجود مهارت‌های مقابله‌ای مؤثر را به منظور حفظ سلامت ورزشکار و دستیابی به موفقیت ورزشی اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. ناتوانی در مقابلۀ مؤثر با عوامل استرس‌زا برای عملکرد و موفقیت ورزشی ورزشکار زیان‌بخش خواهد بود(بشارت،1386).

 

یکی دیگر از سازه‌های روانی که به نظر می‌رسد با هر دوی سرسختی ذهنی و مقابله ارتباط دارد، خوش‌بینی است(نیکولز و همکاران،2008). خوش‌بینی به جهت‌گزینی اشاره دارد که در آن معمولاً پیامد­های مثبت مورد انتظارند و این پیامد­ها به‌عنوان نتایج عوامل ثابت، کلی و درونی در نظر گرفته می‌شوند. خوش‌بینی نیز نقش مهمی در سازگاری با رویدادهای استرس‌زای زندگی دارد(نصیر،1390).

 

از آنجایی که نقش عوامل روانی به خصوص متغیرهای تحقیق حاضر در عملکردهای ورزشی به اثبات رسیده است و امروزه روانشناسان ورزشی به دنبال مداخلات روانشناسی جهت بهبود مسائل روانی ورزشکاران هستند، از اینرو تحقیق حاضر به دنبال تعیین ارتباط متغیرهای؛ خوش بینی، سرسختی ذهنی و راه های مقابله با استرس است، با مشخص کردن ارتباط سرسختی ذهنی،راه­های مقابله با استرس و خوش بینی، تغییرات این متغیرها قابل پیش بینی خواهد بود و می توان با تکیه بر نتایج آن، بهترین پیشنهادات جهت مداخلات روانشناسی را به مربیان و روانشناسان ورزشی ارائه داد.

 

1-2) بیان مسئله

 

امروزه، ویژگی‌های روان‌شناختی در موقعیت­های تحت فشار و رقابتی به‌عنوان مهم­ترین عوامل دست‌یابی به موفقیت در اجرای ورزشی پذیرفته شده­اند(حاتمی و همکاران،1391). از میان عوامل روان‌شناختی، سرسختی ذهنی از مهم­ترین ویژگی‌های مؤثر در دست‌یابی به موفقیت ورزشی در نظر گرفته شده است(شیرد  و همکاران،2009)، با وجود این، تعریف جامع و یکدستی برای این مفهوم ذهنی ارائه نشده است. سرسختی ذهنی طبق تعریف گوچیاردی و همکاران(2008) عبارت است از: مجموعه­ای از ارزش­ها، نگرش­ها، شناخت‌ها و هیجانات عمومی و اختصاصی مربوط به ورزش که ذاتی و اکتسابی­اند و بر چگونگی نزدیک شدن، پاسخ‌دهی و ارزیابی فرد از فشارهای مثبت و منفی، چالش­ها و ناملایمات در مسیر رسیدن به هدف تأثیر می­گذارند.

 

کلاف و همکاران(2002) گزارش کردند افرادی که سرسختی ذهنی بالایی دارند، احساس بالایی از باور به خود داشته و ایمان راسخی دارند و آن‌ها سرنوشت خود را در کنترل دارند، این افراد نسبتاً تحت تأثیر رقابت و مشکلات قرار نمی­گیرند. در مقابل جونز و همکاران(2002) اظهار کردند که سرسختی ذهنی، توانایی افراد برای مقابله با نیازهای تمرینی و رقابت، افزایش اراده، کانون توجه، اعتمادبه‌نفس و حفظ کنترل زیر فشار را افزایش می­دهد. برخی واژه­ها ازنظر مفهومی به سرسختی ذهنی نزدیک هستند و برخی را می­توان به نوعی بخشی از سرسختی ذهنی دانست. جونز و همکاران(2007) نشان دادند که مقابله همچنین یکی از سازه­های کلیدی سرسختی ذهنی به شمار می­رود. مقابله به تلاش­های آگاهانه شناختی و رفتاری برای مدیریت وضعیت­های استرس­زا اشاره دارد(نیکولز و همکاران،2008). در ورزش قهرمانی و حرفه­ای استرس زیادی در ورزشکاران وجود دارد که به‌صورت بلندمدت یا کوتاه‌مدت تعادل هیجانی آن‌ها را از بین می­برد(رمضانی نژاد و همکاران،1390)، سرسختی ذهنی فرد را قادر به مقابله بهتر با استرس و همچنین کنار آمدن با نیازهای ویژه­ی رقابت­های ورزشی می‌کند(کادیک و رایال،2012). کوشابا و مادی(1999) اظهار کردند که افراد سرسخت در مواجهه با موقعیت­های استرس­زا رویکردهای خاصی را برای مقابله با استرس به کار می­برند.  بااین‌حال دانش کمی در مورد روش­های مقابله با استرس مورد استفاده­ی ورزشکاران سرسخت در مقایسه با ورزشکاران غیر سرسخت وجود دارد. محققان سرسختی ذهنی را عاملی برای مقابله با رویدادهای استرس­زا دانسته‌اند، آن‌ها بر این باورند که افراد با سرسختی بالا به رویدادهای استرس­زا به‌طور فعال واکنش نشان داده و تلاش می‌کنند راه‌حلی برای مقابله با این موقعیت­ها پیدا کنند(هیستاد،2012).  نیکولز و پولمن(2007) اظهار کردند با اینکه بین راه‌های مقابله با استرس و سرسختی ذهنی رابطه وجود دارد ولی تحقیقات کمی در این زمینه انجام شده است. یکی دیگر از سازه­های روانی که به نظر می­رسد با هردوی سرسختی ذهنی و مقابله مربوط می­شود خوش­بینی است(نیکولز و همکاران،2008). خوش­بینی به‌عنوان انتظار رخ دادن اتفاقات خوب تعریف شده است(کارور و همکاران،2010). در یک مطالعه کیفی، گلد و همکاران(2002) سطح بالایی از سرسختی ذهنی، مقابله­ی مؤثر و خوش­بینی را در بین قهرمانان المپیک گزارش کردند. خوش­بینی، در این رابطه، به‌عنوان” تعیین کننده دو نوع رفتار مختلف تعریف شده است: الف)ادامه تلاش مستمر ب) تسلیم شدن یا فرار کردن. درنهایت، به نظر می­رسد که خوش­بینی با تفاوت در روش­های مقابله با استرس مرتبط است. نتایج یک مطالعه­ی فرا تحلیلی که اخیراً انجام گرفت نشان داد که افرادی که خوش­بینی بیشتری دارند از استراتژی­های مقابله­ای  مؤثرتری در برابر استرس استفاده می­کنند(سولبرگنیس و سیگیرستروم،2006).

 

ورزشکاران معلول همیشه درگیر تنش­ها و تنیدگی­های زیادی در طول زندگی خود هستند که همواره ذهن آن‌ها را به خود درگیر کرده و در اکثر موارد ناتوانی آن‌ها زیر سؤال می­رود. به‌طوری‌که با کوچک­ترین شکستی ، احساس حقارت کرده و بیشتر از قبل ناامید و دلسرد می‌شوند(گیلک و همکاران،1392).

 

به همین دلیل شناخت عوامل روان‌شناختی و همبسته­های مؤثر در حل مشکلات و ناهنجاری­های رفتاری ورزشکاران معلول و اقدام در زمینه برنامه­ریزی به‌منظور اصلاح و بهبود این عوامل یکی از روش­های بسیار مؤثر در پیشگیری از اختلال­های روانی آن‌ها به‌حساب می­آید(اصلانخانی و همکاران،1388). در یک پروژه تحقیقاتی پنا و همکاران(2004) با طرح این سؤال که آیا ورزشکاران معلول سرسختی ذهنی بالاتری نسبت به ورزشکاران سالم دارند؟ به بررسی این موضوع پرداختند، مطالعه آن‌ها نشان داد،­سرسختی ذهنی ورزشکاران نخبه معلول مشابه همتایان سالم است. کمپل و جونز(2002) در تحقیقی نشان دادند که سطوح بالای رقابت ورزشی برای ورزشکاران معلول شرایط پرفشاری را به وجود می­آورد ازاین‌رو ورزشکاران معلول نیاز دارند که عوامل ایجاد کننده استرس در رقابت­های ورزشی را شناخته و استراتژی‌های مناسبی را برای مقابله با آن به‌کارگیرند.  اطلاعات دقیق و بیشتر از عوامل اثرگذار بر استرس مانند سرسختی و خوش‌بینی و گزینش راه‌های مقابله مؤثر در ورزشکاران معلول به‌منظور کمک به این ورزشکاران ضروری است. در بررسی ادبیات موجود در زمینه روان­شناسی ورزشکاران معلول چه در خارج (کمپل و جونز،2002؛ پنا و همکاران،2004) و چه در داخل کشور(اصلانخانی و همکاران،1388) متغیرهای تحقیق حاضر را باهم و به شکلی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت، موردی یافت نشد و فقط یک تحقیق در مورد رابطه­ی بین سرسختی ذهنی ، خوش­بینی و راه‌های مقابله با استرس یافت شد که در این تحقیق نیکولز و همکاران(2008) نشان دادند، رابطه­ی مثبت و بالایی بین سرسختی ذهنی بالا و خوش‌بینی وجود دارد، همچنین سرسختی ذهنی بالا با راه‌های مقابله با استرس مسئله­مدار ارتباط مثبتی دارد.

 

به‌طور خلاصه، سرسختی ذهنی یک سازه­ی روان­شناسی جذاب برای مربیان و روان­شناسان ورزشی است. اطلاعات تجربی زیادی برای درک بیشتر ارتباط سرسختی ذهنی با دیگر سازه­های روان­شناسی مانند خوش­بینی و راه‌های مقابله با استرس نیاز است، ازاین‌رو هدف این تحقیق پاسخ به این سؤال است که رابطه­ای بین سرسختی ذهنی ، راه‌های مقابله با استرس و خوش‌بینی در ورزشکاران لیگ برتر والیبال نشسته چیست؟

 

1-3)ضرورت و اهمیت تحقیق

 

رسیدن به موفقیت در رقابت­های ورزشی در سطوح مختلف یکی از اهداف مهم ورزشکاران، تیم­ها و مسئولان و دست‌اندرکاران ورزشی است که نیل به این مهم جز با تلاش­های علمی و عملی میسر نخواهد بود. استفاده از پژوهش­های علمی و انجام طرح‌های تحقیقاتی معتبر برای سنجش توانایی­های ذهنی و روانی ورزشکاران، گامی مهم در این عرصه محسوب می­شود، چراکه با استفاده از نتایج این تحقیقات مربیان به نقاط ضعف و قوت بازیکنان خود پی می­برند و بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، راهکارهای تقویت ضعف­های ورزشکاران خود را جستجو کرده و راهکارهای مناسب را اتخاذ می‌کنند. همچنین روان­شناسان ورزشی در پی موقعیت­هایی هستند تا تحقیقات و آزمونهای ورزشی را انجام دهند که بتوانند ویژگی‌های پایدار و ناپایدار شخصیت را در زمینه­های ورزشی به‌گونه‌ای معتبر اندازه‌گیری کنند(واعظ موسوی و سمندر،1380).

 

اهمیت هریک از متغیرهای تحقیق حاضر در شرایط رقابت و رویدادهای ورزشی بیان شد ازآنجایی‌که محقق در بررسی منابع موجود در مورد موضوع حاضر در کشور هیچ پاسخی به سؤال این تحقیق پیدا نکرد و همچنین در بررسی تحقیقات خارجی فقط یک مورد به بررسی سؤال این تحقیق پرداخته است لذا انجام این تحقیق به‌منظور توسعه­ی ادبیات تحقیق در زمینه روان­شناسی ورزشی به‌خصوص روان­شناسی ورزشکاران معلول لازم می‌نماید. نتایج تحقیق حاضر بدون شک منبع مهمی برای مربیان و ورزشکاران در جهت آشنایی بیشتر با متغیرهای؛ سرسختی ذهنی، راه‌های مقابله با استرس و خوش­بینی و رابطه بین این متغیرها به‌عنوان متغیرهای مؤثر بر موفقیت و نتایج رقابت­های ورزشی خواهد بود. به‌طورکلی مربیان و روان­شناسان ورزشی با بهره‌گیری از نتایج این تحقیق، که متکی بر ارزیابی دقیق ظرفیت­های روانی و نیازمندی­های بازیکنان است، به نقاط ضعف و قوت ورزشکاران خود پی می­برند و شناخت دقیق­تری را از ورزشکاران خود کسب می­نمایند، که می‌توانند با بهره­گیری از این شناخت، به طراحی برنامه­های مهارت­های روانی اقدام ورزند، زیرا برنامه­های سازمان‌دهی شده تمرینات روانی، عاملی اثرگذار در بهبود عملکرد ورزشی است.

 

1-4) اهداف تحقیق

 

هدف کلی

 

تعیین میزان رابطه بین سرسختی ذهنی، راه‌های مقابله با استرس و خوش‌بینی در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته ایران

 

اهداف اختصاصی

 

 

1. تعیین میزان رابطه بین سرسختی ذهنی با راه‌های مقابله با استرس و مؤلفه­های آن در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته

 

1. تعیین میزان رابطه بین خوش­بینی با سرسختی ذهنی و مؤلفه­های آن در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته

 

1. تعیین میزان رابطه بین خوش­بینی با راه‌های مقابله با استرس و مؤلفه­های آن در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته

 

 

 

1-5) فرضیه‌های تحقیق

 

 

1. بین سرسختی ذهنی با راه‌های مقابله با استرس و مؤلفه­های آن در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته ارتباط وجود دارد.

 

1. بین خوش‌بینی با سرسختی ذهنی و مؤلفه­های آن در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته ارتباط وجود دارد.

 

1. بین خوش‌بینی با راه‌های مقابله با استرس و مؤلفه­های آن در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته ارتباط وجود دارد

 

1-7 ) پیش‌فرض‌های تحقیق

 

 

• آزمودنی­ها با دقت به سؤالات پاسخ داده­اند.

 

• آزمودنی­ها از انگیزه کافی برای کامل کردن پرسشنامه­ها برخوردار بوده­اند.

 

• در هنگام کامل کردن پرسشنامه­ آزمودنی­ها در شرایط طبیعی روحی و روانی قرار داشتند.

 

• شرکت‌کنندگان در تحقیق همکاری لازم را با محقق خواهند داشت.

 

1-8) تعاریف نظری

 

1-8-1) سرسختی ذهنی

 

سرسختی ذهنی عبارت است از: توانایی مقابله با فشارها و سختی­ها، عبور از موانع و شکست‌ها، تمرکز بر هدف، حفظ و کسب آرامش پس از شکست، اجرای باثبات در سطوح بالای رقابتی و رقابت‌جویی. سرسختی ذهنی مهارتی است که ورزشکاران را قدرتمند می‌کند و سبب می‌شود در موقعیت‌های دشوار و پرفشار ازجمله تمرین، رقابت و پس از رقابت موفق عمل کنند (جونز و همکاران،2002).

 

1-8-2)راه‌های مقابله با استرس

 

عبارت است از تلاش­های فکری و رفتاری مستمر که برای برآوردن احتیاجات خاص بیرونی و درونی فرد به کار می‌رود. این احتیاجات ممکن است مطابق یا افزون بر منابع یا امکانات فرد باشد(فولکمن و همکاران،1986).  لازاروس و فلکمن(1984) روش­های مقابله را به‌عنوان فرآیند تغییرات شناختی رفتاری می‌دانند، که فرد برای گریز، حذف، کاهش یا کنترل عوامل فشار روانی و استرس­زا به کار می­برد.

 

1-8-2-1) روش مقابله مسأله­مدار

 

روشی است که فرد در شرایط و موقعیت استرس­زا  احساس می­کند با تفکر و شناخت بیشتر می­تواند ­خود را ­از عوامل استرس­زا ­دور ­کند. در روش مقابله مسأله­مدار، تمرکز شخص بر مسأله یا موقعیت پیش‌آمده است و تلاش فرد پیرامون تغییر مسأله یا موقعیت و اجتناب از آن در آینده است.در روش مقابله مسأله مدار اقداماتی از قبیل شناخت و آگاهی از مشکل و مسأله، بررسی راه‌حل‌ها، انتخاب راه‌حل‌ها مناسب ، اجرای بهترین راه‌حل و سرانجام برطرف کردن عامل استرس­زا صورت می­گیرد(داوری،1386).

 

1-8-2-2) روش مقابله هیجا­ن­مدار

 

در روش مقابله هیجا­ن­مدار، توجه شخص بر مهار هیجانات منفی ناشی از استرس ­­است ­و معمولاً زمانی که تجربه استرس ­اجتناب­ناپذیر تلقی­می­شود افراد از این روش استفاده می­کنند.در این روش اقداماتی مانند: اشتغال ذهنیت به‌طور آگاهانه برای ایجاد فراموشی، مقصر­ دانستن خود ­یا دیگران به­عنوان مواجه­های انفعالی صورت می­گیرد(داوری،1386).

 

1-8-2-3) روش مقابله شهودی

 

در روش مقابله شهودی فرد روش­های سازگاری را از طریق توکل به خدا، امید داشتن، خوش­بینی و اعتقادات و مذهبی در خود به وجود می‌آورد. به نظر فولکمن و لازاروس امید می­تواند از اعتماد به خویشتن ناشی شود و فرد با استفاده از این رو

 

 

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

 

مطابق گزارشات رسمی وزارت بهداشت، پوکی استخوان از بیماری‌های بسیار شایع در زنان و مردان ایرانی به خصوص زنان بالای 50 سال می‌باشد که منجر به بروز ناتوانایی­های حرکتی و از طرف دیگر تحمیل هزینه های بسیار سنگین درمان می‌شود. به عنوان مثال، در کشور آمریکا سالانه بیش از 20 میلیارد ریال صرف درمان این بیماری می‌گردد. جدا از هزینه­های درمان، تنها 50 درصد از بیماران می‌توانند دوباره کار سابق خود را ادامه دهند. در ایران سالانه 27400 نفر در اثر شکستگی مفصل ران به علت بیماری پوکی استخوان دچار معلولیت می­شوند (غریب دوست، 1381).

 

به طور حتم پیشگیری بهتر از درمان بوده، بر همین اساس می­بایست تلاش شود تا عوامل خطرزای بروز این بیماری خاموش شناسایی و در جهت کاهش آن تلاش شود. داشتن آگاهی در مورد این بیماری و در نتیجه اتخاذ یک سبک زندگی صحیح و مناسب یکی از بهترین راه­های پیشگیری از پوکی استخوان است (عزیز زاده فروزی، 1385). پوکی استخوان در زنان به طور معناداری بیشتر از مردان می­باشد، از آنجایی که افزایش تراکم استخوانی در سنین نوجوانی و جوانی از مهم­ترین راه­های پیشگیری از بیماری پوکی استخوان در بزرگ­سالی می­باشد، کسب اطلاع در مورد میزان آگاهی و نوع نگرش مرتبط با پوکی استخوان ورزشکاران می­تواند مسئولین مربوطه را به اتخاذ سیاست‌هایی در جهت بهبود وضعیت تراکم استخوانی و پیشگیری از افزایش میزان شیوع آن یاری نماید. ضمن در این تحقیق برای اولین بار در ایران، بین ورزشکاران برتر رشته­های مختلف ورزشی مقایسه صورت می­گیرد. در نهایت نتایج این طرح می‌تواند اطلاعات پزشکی مرتبط با پوکی استخوان را فراهم و میزان آگاهی ورزشکاران برتر و همچنین نوع نگرش آنان را مشخص کند.

 

1-4- اهداف تحقیق

 

 

 

1-4-1- هدف کلی

 

هدف کلی تحقیق حاضر مقایسه میزان آگاهی و نگرش ورزشکاران برتر رشته­های مختلف نسبت به بیماری پوکی استخوان است.

 

 

 

1

 

 

2-5-1. معیارهای استعدادیابی……………………………………………………………………………………………………………………………23

 

 

2-5-2. استعدادیابی در فوتبال…………………………………………………………………………………………………………………………..24

 

 

2-6. پیکر سنجی…………………………………………………………………………………………………………………………………………….26

 

 

2-6-1. روش پیکر سنجی استاندارد……………………………………………………………………………………………………………………27

 

 

2-6-2. مراحل استعدادیابی ورزشی……………………………………………………………………………………………………………………27

 

 

2-7. ویژگی های آنتروپومتریکی………………………………………………………………………………………………………………………29

 

 

2-7-1 . لزوم انجام آنتروپومتری در ایران……………………………………………………………………………………………………………30

 

 

2-7-1-1. قد و وزن……………………………………………………………………………………………………………………………………….33

 

 

2-7-1-2. اندازه گیری طول…………………………………………………………………………………………………………………………….33

 

 

2-7-1-3. اندازه گیری محیط ها……………………………………………………………………………………………………………………….34

 

 

2-7-1-4. اندازه گیری پهناها…………………………………………………………………………………………………………………………..34 2-7-1-5. اندازه گیری مرکز جرم و مرکز ثقل…………………………………………………………………………………………………..34-2-7-2 . آنتروپومتری و فوتبال …………………………………………………………………………………………………………………………34

 

 

 

 

 

     ادامه فهرست مطالب                                                                                                                     عنوان                                                                                                                                                   شماره صفحه

 

 

.. 2-7-2 . آنتروپومتری و فوتبال ………………………………………………………………………………………………………………………….34

 

 

2-8. پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………36

 

 

2-8-1. تحقیقات داخلی…………………………………………………………………………………………………………………………………..36

 

 

2-8-2. تحقیقات خارجی…………………………………………………………………………………………………………………………………40

 

 

2-9. جمع بندی ………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….47

 

 

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

 

 

3-1. مقدمه…………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………49

 

 

3-2. روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………… ………………………………..49

 

 

3-3. جامعه آماری و نمونه……………………………………………………………. …………………………………………………………………49

 

 

3-4. متغیرهای پژوهش………………………………………………………………….. ……………………………………………………………….49

 

 

3-5. روش اجرای پژوهش……………………………………………………….. …………………………………………………………………….49

 

 

3-6. ابزار اندازه گیری…………………………………………………………………. …………………………………………………………………50

 

 

3-7. روش اجرای آزمون ها  ……………………………………………………………………………………………………………………………50

 

 

3-7-1. متغیرها و  آزمون های آنتروپومتریک………………………………………………………………………………………………………50

 

 

 

3-7-1-1. مدل هندسی هاناوان………………………………………………………………………………………………………………………….50

 

 

3-7-1-2. مدل  هندسی بهبود یافته هاناوان………………………………………………………………………………………………………….50

 

 

ادامه فهرست مطالب                                                                                                                     عنوان                                                                                                                                    شماره صفحه

 

 

3-8.. روش آماری پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………57

 

 

فصل چهارم: یافته های پژوهش                                                                                                                    4-1. مقدمه………………………………………………………………….………………………………………………………………………………..59

 

 

4-2.  آزمون فرضیه های پژوهش.. 59

 

 

4-2-1. فرضیه اول.. 59

 

 

4-2-2. فرضیه دوم.. 61

 

 

4-2-3. فرضیه سوم.. 65

 

 

4-2-4. فرضیه چهارم.. 67

 

 

4-2-5. فرضیه پنجم.. 68

 

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری                                                                                                                                                   5-1. مقدمه.. 73

 

 

5-2. خلاصه‌ای از نحوه انجام پژوهش و یافته‌ها.. 73

 

 

5-3. بحث و نتیجه‌گیری.. 74

 

 

5-4. پیشنهادات پژوهشی.. 81

 

 

منابع  و مأخذ.. 82

 

 

پیوست‌ها.. 91

 

 

 

• مقدمه

 

 

کسب موفقیت در ورزش‌های مدرن تابع عوامل گوناگونی است. در بین این عوامل، کشف استعداد ذاتی، به عنوان مهم‌ترین عامل به شمار می رود. یکی از ساده‌ترین و ابتدایی‌ترین آزمون‌ها، در مرحله‌ی شناسایی استعداد، استفاده از آزمون‌های پیکرسنجی برای غربال اولیه و در مرحله دوم استفاده از آزمون‌های آمادگی جسمانی است. بر همین اساس ویژگی های پیکرسنجی نیز در کنار ارزیابی فاکتورهای آمادگی جسمانی از شاخص های تعیین کننده در گزینش افراد مستعد است (بیاتی و آقاعلی نژاد، 2010). یکی از ابعاد مورد توجه در ورزش، بعد قهرمانی است. پرورش قهرمانان در رشته های مختلف ورزشی و حضور آنان در میادین علاوه برکسب افتخار، سبب ایجاد انگیزه و گرایش نوجوانان به سوی ورزش می گردد. عدم شناخت عوامل مؤثر در پرورش ورزشکاران نخبه و عدم توجه به تفاوت های فردی ممکن است آن ها را به سوی ورزش هایی که با ویژگی های جسمانی و توانایی های آنان سازگار نیستند، سوق دهد.

 

 

مطالعات نشان می دهد، هر ورزشی به ورزشکارانی با قابلیت های جسمانی از قبیل ویژگی های آنتروپومتریکی مشخصی نیاز دارد که در ورزشهای تیمی این قابلیت ها در پست های مختلف متفاوت می باشد. آنچه مسلم است، کشف چنین ویژگی هایی، تشخیص نقش وضعیتی بازیکن در مجموعه ی تیم را امکان پذیر می سازد. از سوی دیگر داشتن ویژگی های آنتروپومتریکی و جسمانی  مشخص، باعث کسب مهارت های معینی شده و گرایش به بازی در پست خاصی را ایجاد می کند (آرنسون و هلم، 2004).

 

 

اگر چه گزارش های تحقیقاتی مختلف و به‌طور ویژه پژوهشهای خارج از کشور الگوی فعالیت های بازیکنان و نیمرخ آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی در پست های مختلف بازی را متفاوت نشان می دهد (گیل و همکاران، 2007. پین، 2006. وارن، 2007)، اما نتایج برخی تحقیقات خلاف این مدعی را نشان داده اند (فرامرزی و همکاران، 1389. بلومفیلد، 2007). بررسی مطالعات صورت گرفته در خصوص نیمرخ آنتروپومتریک و فیزیولوژیک بازیکنان نخبه فوتبال و تفاوت آنها در پست های مختلف که عمدتاً در سطح کشورهای اروپایی و آمریکا و در بین بازیکنان مرد ورزش فوتبال صورت گرفته است نشان می دهد، بازیکنان به لحاظ جثه و اندازه بدنی تا حد بسیاری با یکدیگر تفاوت دارند (چاله چاله، 1386. فرامرزی و همکاران، 1389). به عنوان مثال یافته ها در مورد قد و وزن اعضای تیم های فوتبال نشان می دهد که اگر چه کوتاه بودن قد، مشکلی برای دستیابی به موفقیت در فوتبال نیست، اما این نکته می تواند در انتخاب پست بازیکن، تعیین کننده باشد، برای مثال بلند قد بودن برای دروازه بان ها مزیت به شمار می رود. یافته های تحقیقات مختلف نشان می دهد که دروازه بانها نسبت به دیگر بازیکنان در پست های مختلف به لحاظ قدی بلندتر می باشند (چاله چاله، 1386.گیل و همکاران، 2007. پین و همکاران، 2006).

 

 

اکثر این فاکتورها تعیین کننده نحوه اجرای ورزش افراد می باشد هم چنین بیشتر ورزشکاران موفق در رشته ورزشی خاص، دارای تفاوت های ویژه ای در فیزیک بدن هستند. آدمی همواره مشتاق شناسایی و کشف رابطه‌هایی است که بین خصوصیات بدن، میزان عملکرد و توانایی هایش وجود داشته است تا پی به محدودیتها و مزایایی ببرد که این صفات در عملکردش ایجاد می نمایند. نتایج تحقیقاتی از این دست می تواند مربیان را در کشف استعداد‌های بالقوه بازیکنان یاری رسانده و در طراحی مناسب برنامه های تمرینی برای بازیکنان کمک نمایند و از طریق مشخص نمودن و بدست آوردن دقیق ویژگی‌های بدنی بازیکنان از قبیل ویژگی های آنتروپومتریکی، آنها را به طور مناسب‌تری در پست‌های تخصصی خود به کار گماشت، از این رو استعدادیابی و پرورش استعداد یک بخش حیاتی در بیشتر برنامه‌های ورزشی است. از نظر دانشمندان علوم ورزشی، استعدادیابی ورزشی، راهی منطقی، کوتاه و مقرون به صرفه برای حضور موفقیت آمیز ورزشکاران در صحنه های بین الملل است (ابراهیم و حلاجی، 1386). بر اساس یافته‌های مربوط به علوم ورزشی مرتبط با ورزش قهرمانی، موفقیت ورزشکاران در سطوح مختلف از یک سو و موفقیت مدیریت فدراسیون‌ها و هیئت‌های ورزشی از سویی دیگر بستگی به انتخاب به موقع و پرورش صحیح منابع انسانی دارد (علیجانی، 1381).

 

 

با توجه به این موضوع شکی نیست که شناخت بهتر و دقیقتر استعدادها و تعیین ملاک های لازم برای مهیا شدن این شناخت به منظور پرهیز از روند آزمایش و خطا در گزینش ورزشکاران که حاصلی جز هدر دادن منابع انسانی، انرژی و وقت را در بر ندارد ضرورت پیدا می کند (هادوی، 1378. ریلی و همکاران، 2000). از طرفی بالا بودن هزینه‌های زمانی و مالی تربیت ورزشکاران زبده و کارآمد، دست اندرکاران امور ورزشی را وادار به شناسایی افراد برتر در ورزش های بخصوص کرده است. به طوری که تعداد محدودی از کودکان و نوجوانان را که استعداد بیشتری در ورزش مورد نظر دارند، انتخاب کرده و سالهای متمادی به پرورش و تربیت آنها می پردازند. همچنین آگاهی از ویژگی‌هایی نظیر مشخصات آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی ورزشکاران نخبه در ورزشی خاص به لحاظ نظری این احتمال را میسر می سازد تا آن دسته از ورزشکارانی انتخاب شوند که با برخورداری از عوامل جسمانی مناسب بتوانند اوج عملکرد بهتری را ارائه کند. با این که هر ورزشکار برای اجرای بهینه مهارت های آن ورزش به درجه معینی از عواملی مثل چابکی، سرعت، تعادل و دیگر قابلیت های جسمانی و فیزیولوژیک نیاز دارد، سطح و میزان نیاز ورزشکاران به هر یک از این عوامل متفاوت است. بنابراین شناخت و اندازه گیری قابلیت ها و به کارگیری اطلاعات مربوطه در برنامه‌های تمرینی امکان کسب موفقیت ورزشکاران را بیشتر می کند (جعفری، 1385).

 

 

امروزه به استناد تمامی شواهد و مدارک موجود، فوتبال پرطرفدارترین و پر بیننده ترین ورزش در عرصه بین الملل محسوب می گردد. کشورمان، ایران نیز، از این قاعده مستثنی نبوده به خگونه ایکه فوتبال به عنوان جذاب ترین و محبوب ترین ورزش در کشورمان شناخته می شود. موفقیت در این رشته ورزشی منافع مختلفی را برای ورزشکاران این رشته و باشگاه‌های آنها و در سطح بین المللی باعث غرور ملی می گردد. بازی فوتبال به نیازمندی‌های آنتروپومتریکی گوناگونی وابسته است که این نیازمندی‌ها در پست‌های مختلف متفاوت می باشند. تشخیص ویژگی‌های آنتروپومتریک مختلف بازیکنان به تفکیک پست ها، برای مربیان امکان فراهم سازی تعیین نقش وضعیتی بهتری برای بازیکنان فوتبال و عملکرد بهتری را برای فرد و در مجموعه تیم به ارمغان می آورد. با توجه به اهمیت این عوامل و تأثیر آنها در موفقیت تیمی در این رشته ورزشی پژوهشگر در صدد بررسی و مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان فوتبال زبده زن ایرانی در پست های مختلف برآمده تا مربیان با استفاده از این اطلاعات بنیادین و بر حسب تفاوت های فردی و توانایی های عملکردی آنان در پست‌های مختلف، برنامه های سنجیده و اختصاصی تری را بکار گیرند و کسب موفقیت در این رشته ورزشی را تسهیل نمایند.

 

 

1-2.  بیان مسئله پژوهش

 

 

بشر همواره به دنبال یافتن رابطه‌هایی بین ویژگی‌های فیزیکی و میزان عملکرد و توانایی هایش بوده است تا بتواند از طریق شناسایی ویژگیها و خصایص جسمانی اش به محدودیت و مزایایی پی ببرد تا از این طریق اجرای بهتری را به نمایش بگذارد (جعفری، 1385). اجرای بهینه و مطلوب مهارتهای ورزشی ناشی از تعامل پیچیده عوامل فیزیولوژیکی، آنتروپومتریکی، روان شناختی و زیست حرکتی با یکدیگر است. این عوامل در بیشتر مدل های منظمی که برای تجزیه و تحلیل اجرا در ورزش های مختلف وجود دارد، به کار گرفته می شود. لازمه و پیش شرط دست یابی به موفقیت های ورزشی برخورداری از قابلیت های جسمانی از قبیل ویژگی های آنتروپومتریکی معین است.

 

 

شناخت ویژگی های آنتروپومتریکی در هر رشته ورزشی از عوامل مهم، تعیین کننده و مؤثر بر اجرای ورزشکاران است. اطلاع از این ویژگی ها نقش مهمی در مقایسه ورزشکاران با خود و دیگران، کشف نقاط ضعف و رفع و اصلاح آن ها و طراحی درست و اصولی برنامه های تمرینی دارد. دست یابی به اوج اجرای ورزشی و نخبه شدن در ورزش، نیازمند ورزشکارانی با ویژگی های آنتروپومتریکی و توانایی های حرکتی برجسته و ویژگی های روان شناختی ویژه به همراه برنامه های تمرینی علمی با بهره مندی از متخصصین علوم ورزشی و امکانات کافی است (آرنسون و هلم، 2004). از آنجایی که نیازمندی‌های بازیکنان حرفه ای و سطح بالا بسیار زیاد و متنوع هستند آنها الزاماٌ باید از ظرفیت و توان هوازی بالایی برخوردار باشند تا زمینه فعال بودن خود را در طول 90 دقیقه بازی فوتبال فراهم نمایند. از سویی بازیکنان باید توانایی افزایش سرعت در مسافت‌های کوتاه را داشته باشند و بتوانند سرعت خود را به طور ناگهانی افزایش یا کاهش دهند و بدون وقفه تغییر مسیر داده و در مسیر حرکت خود تغییرات ناگهانی ایجاد کنند. برای دستیابی به این قابلیت باید از چابکی و انعطاف پذیری بالایی برخوردار باشند. علاوه براین بازیکنان باید توان بالایی جهت اجرای فعالیت‌های سریع و انفجاری چون تکل زدن، شوت زدن، گل زدن، دفع توپ از مقابل دروازه، سرزدن و… داشته باشند (کارگر فرد و کشاورز، 1385).

 

 

گزارش‌های تحقیقی مختلف و بطور ویژه پژوهش‌های خارج از کشور نشان می دهند که الگوی فعالیت‌های بازیکنان، نیازهای فیزیولوژیکی و آنتروپومتریکی و در نتیجه نیمرخ این عوامل در پست‌های مختلف بازی متفاوت می باشند (گیل و همکاران 2007 .پین و همکاران، 2006. وارن و همکاران 2007). از سویی نتایج برخی تحقیقات داخل و خارج از کشور خلاف این مدعی را نشان داده اند . معروفی (1379) و میناسیان (1376) در بررسی و مقایسه توان هوازی و بی هوازی بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان و نوجوانان ایران در پست‌های مختلف بازی نشان دادند که، بین توان هوازی و بی هوازی بازیکنان تیم ملی جوانان در پست‌های مختلف تفاوت معناداری وجود ندارد. آنان علت تفاوت نتایج در این زمینه با سایر تحقیقات خود مربوط به برخی از عوامل از جمله پایین بودن سن آزمودنی ها (16-18) سال نسبت داده اند. همچنین کارگر فرد و همکاران (1384) علت این تفاوت را به اختلاف در برخی از عوامل از جمله عوامل وراثتی، عدم دخل و تصرف بر روی پروتکل‌های نصب شده در پایگاه‌های قهرمانی استان‌های کشور نسبت می دهند.

 

 

کارتر و مارتین (1970) قابلیت‌های حرکتی را که در انجام مهارت‌های عمده بکار می روند را بدین ترتیب معرفی نموده است: قدرت عضلانی، استقامت عضلانی، استقامت قلبی، سرعت، چابکی، تعادل، توان عضلانی، هماهنگی دست و چشم، هماهنگی پا و چشم. وی عقیده دارد که عوامل مورفولوژیکی نقش محدود کننده ای در عملکرد انسان دارد. از سویی دیگر مک نمار (1975) عنوان کرده که از نظر ژنتیکی تا حدودی بین ساختار بدنی ورزشکاران و عملکرد رشته‌های ورزشی ارتباط وجود دارد. لذا با توجه به مواردی که اشاره شد سوال محقق در این پژوهش چنین است که قهرمانان نخبه فوتبال می بایستی دارای چه ویژگی‌های آنتروپومتریکی، آمادگی جسمانی و حرکتی باشند؟ تا بر اساس اندازه‌های آنها الگوئی برای سایر مستعدین و علاقه مندان در این رشته ورزشی ارائه شود.

 

 

بررسی مطالعات صورت گرفته در خصوص نیمرخ آنتروپومتریک و فیزیولوژیک بازیکنان نخبه فوتبال و تفاوت آنها در پست‌های مختلف نشان می دهند که به طور عمده این پژوهش ها در سطح کشورهای آمریکایی و اروپایی و در بین بازیکنان مرد ورزش فوتبال صورت گرفته است (چاله چاله، 1386. مالینا، 1997). این در حالی است که اطلاعات ناچیزی در خصوص ویژگی‌های فوق الذکر بازیکنان نخبه سایر نقاط جهان و به طور ویژه کشورمان ایران و در بین زنان فوتبالیست در دسترس می باشد. از سویی اغلب یافته‌های این تحقیقات  نشان می دهد که در بین پست‌های مختلف بازی فوتبال تنها دروازه بانها از نظر برخی پارامترهای آنتروپومتریکی نظیر (قد و وزن و درصد چربی و طول و محیط بازو و ران) با دیگر بازیکنان تفاوت معنا داری دارند. این یافته ها در مورد قد نشان دادند که دروازه بانها نسبت به بازیکنان مرکزی زمین مانند مدافعین و مهاجمان میانی بلندتر بودند (چاله چاله، 1386 . گیل و همکاران، 2007. پین و همکاران 2006 (. از سویی نتایج تحقیق در بین پست‌های دیگر درمورد سایر پارامترها تفاوت معناداری را گزارش نکرده اند (بلوم فیلد، 2007). از سویی دیگر اسپورز و همکاران (2007) در بررسی ویژگی‌های بازیکنان زنان فوتبالیست کرواسی در پست‌های مختلف نشان دادند که دروازه بانها در بین بازیکنان تیم از همه بلندتر و سنگین تر می باشند، همچنین دارای طول پاها و بازوهای بلندتر و محیط ران بیشتر است.

 

 

با توجه به مطالبی که تبیین گردید و تناقضات موجود در این زمینه و اینکه پژوهش ها به صورت جامع و براساس مدل های هندسی در زمینه فوتبال و به طور ویژه در بین بانوان بسیار اندک می باشد و از آنجا که فوتبال یکی از رشته های پر طرفداری است که در بسیاری از  کشورها از جمله کشورمان ایران به عنوان ورزش اول شناخته می شود و از سوی کلیه جوانان از جمله بانوان کشور بسیار مورد توجه قرار گرفته است  محقق را بر آن داشت تا  با استفاده از مدل پر توان هندسی هاناوان[1]و برخلاف تحقیقات صورت گرفته که عمدتاً تعداد پارامترهای محدودی از میان ویژگی‌های آنتروپومتریکی مثل قد و وزن و طول و محیط اندام ها را مورد بررسی قرار داده اند تمامی ویژگی‌های آنتروپومتریکی بازیکنان زن فوتبالیست را پست‌های مختلف مورد مقایسه قرار دهد.

 

 

1-3. ضرورت و اهمیت پژوهش

 

 

فقط تعداد معدودی از ورزشکاران قادر به فراگیری و اجرای مهارت‌های پیچیده ورزشی هستند و شناسایی این افراد مستعد نیاز به شناخت تفاوت‌های ژنتیکی و عوامل محیطی موثر بر اجرای حرکات در آنها دارد (هوار و وار، 2000)، از اینرو یک دیدگاه در فرایند استعدادیابی در گزینش افرادی است که از هر جهت شایستگی لازم را برای ادامه در رشته ورزشی مورد نظر داشته باشند. به دو طریق می توان به این مهم نایل گردید. از یک طرف تحلیل نیازهای یک رشته معین از لحاظ بدنی، فیزیولوژیکی، روانی و حتی اجتماعی که امکان تعیین معیارهایی را برای گزینش افراد فراهم می آورد و از طرف دیگر داشتن الگوهایی از ورزشکاران نخبه در مورد خصوصیات آنان که می تواند معیارهای مورد نظر را در گزینش افراد تعیین نماید.

 

 

شناخت وضعیت افراد از نظر بعضی از جنبه‌های آناتومیکی مثل اندازه‌های بدنی تنها با قضاوت ظاهری انجام نمی شود. از دیدن ورزشکاری که با نشاط در حال دویدن و مسابقه دادن است نمی توان پی به ویژگی‌های فیزیولوژیکی و پیکرسنجی برد. بلکه برای این کار باید از روش های علمی و آزمون های معتبر استفاده کرد. در سال های اخیر مطالعات متعددی در خصوص ورزش فوتبال صورت گرفته است. اما عمدتاً اطلاعات شامل نیمرخ های آنتروپومتریک و فیزیولوژیک بازیکنان نخبه فوتبال در سطح آمریکا و اروپا بوده است (هادوی، 1379). و این در حالی است که اطلاعات ناچیزی در خصوص ویژگی های فوق الذکر بازیکنان نخبه سایر نقاط جهان در دسترس می باشد. فوتبال کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد. علی رغم سابقه قابل توجه فوتبال در کشور و علاقه و توجه روز افزون به این ورزش متاسفانه مطالعات بسیار محدودی در خصوص این ورزش و مخصوصاً در مورد خصوصیات و پیکرسنجی آن هم در رده بزرگسالان صورت گرفته است. تحقیقاتی هم که در زمینه موارد فوق الذکر صورت گرفته است بیشتر بر روی رده های سنی پایه بوده و یا تحقیق خیلی سطحی انجام شده است. به نحوی که خود محققان پیشنهاد کرده اند که تحقیقات کاملتری بر روی بازیکنان نخبه فوتبال در رده بزرگسالان و زنان انجام گیرد. در حال حاضر با توجه به اهمیت و پیشرفت فزاینده فوتبال در کشور ما و گرایش آن به سمت فوتبال حرفه ای شدن و مورد توجه قرار گرفتن از سوی بانوان ضروری است تا در خصوص سطح قابلیت های جسمانی و پیکر سنجی بازیکنان لیگ برتر که در بالاترین سطح باشگاهی کشور بازی می کنند و سرمایه های اصلی فوتبال کشور و شالوده اصلی تیم ملی را تشکیل می دهند و تقریباً از تمام رده های سنی نیز نمایندگانی در بین افراد وجود دارند تا اطلاعات کاملی به دست آوریم. یکی از زمینه های کاربرد این اطلاعات در این است که به مربیان اجازه خواهد داد تا ویژگی های مورد نیاز برای موفقیت در رشته فوتبال را بشناسند و در تمرینات  خود به آنها توجه کنند. ضمناً عواملی که باید در انتخاب بازیکنان مورد توجه قرار گیرند را شناسایی کنند.

 

 

امروزه باشگاه ها هزینه های گزافی را خرج گزینش مطلوب و پرورش استعدادها می کنند. آنها با شناسایی استعداد فوتبال در سنین اولیه این اطمینان را حاصل می کنند که فرد از امکانات آموزشی و مربیگری مناسبی بهره مند می شود تا روند پرورش استعداد شتاب پیدا کند. تشخیص درست بازیکنان مستعد آینده به باشگاه اجازه می دهد تا منابع خود را به تعداد معدودی از بازیکنان اختصاص دهد و در نتیجه بهره وری بهتری از منابع داشته باشد. نقش پژوهشگران در فرایند تولید بازیکنان مستعد این است که در تعامل با مربیان و مدیران، عوامل پیش بینی کننده موفقیت در ورزش ورزشکارانی که دارای این ویژگی ها هستند را شناسایی کنند. لذا با توجه به گرایش روز افزون باشگاه ها به امر استعدادیابی در ورزش، انجام پژوهش در این زمینه همواره از اولویت های اصلی محققین است. بررسی مطالعات گذشته نشان داد که، پژوهش های قبلی نتوانسته اند به پرسش های اساسی در مورد پیش بینی موفقیت در ورزش جوانان پاسخ دهند (مالینا، 1997. ویلیامز و ریلی، 2000).

 

 

با این حال هوآر و وار (2000) نشان دادند که می توان بر اساس ویژگی های آنتروپومتریکی، فیزیولوژیکی و مهارتی، زنان فوتبالیست با پتانسیل رسیدن به سطح نخبه را شناسایی کرد. در مطالعاتی که در طی سه دهه گذشته در زمینه استعدادیابی انجام شده اند اغلب، ویژگی های آنتروپومتریکی محدود و فیزیولوژیکی مورد بررسی قرار گرفت. از آنجائیکه تاکنون تحقیق جامعی انجام نشده که در آن ویژگی های آنتروپومتریکی براساس مدل هندسی هاناوان در این افراد اندازه گیری شود و از سویی اهمیت عوامل ذکر شده در ارزیابی و انتخاب بازیکنان نخبه فوتبال از سوی کارشناسان و متخصصان ورزش تائید شده است. لذا ضروری و  مهم به  نظر می رسد تا با انجام این تحقیق بتوان اطلاعات کاملی در خصوص ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن در پست های مختلف بدست آورد و داده های بدست آمده را در پست های مختلف مورد مقایسه قرار داد. ضمناً با استفاده از نتایج آن بتوان دیدگاه روشنتری از وضعیت بدنی بازیکنان نخبه ارائه داد و بازیکنان پست های مختلف را با توجه به نقش و وظیفه آنها در تیم بهتر و اصولی تر هدایت کرد. با انجام چنین تحقیقی می توان به طراحی هرچه بهتر و مناسب تر برنامه های تمرینی مناسب کمک کرد و نیز می توان به خود ورزشکاران جهت رسیدن به حداکثر آمادگی و کارایی بیشتر جهت نیل به اهدافشان کمک کرد.

 

 

1-4. اهداف پژوهش

 

 

1-4-1.  هدف کلی

 

 

هدف این تحقیق مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن در پست های مختلف فوتبال بر اساس مدل هندسی هاناوان می باشد.

 

 

1-4-2.  اهداف ویژه

 

 

 

• مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف از نظر طول اندام ها (شامل طول ساعد، فاصله زائده آخرومی تا آرنج، ساق، ران، پا(کف پا)) و طول تنه بر اساس مدل هندسی هاناوان.

 

 

• مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف از نظر محیط اندام ها (شامل محیط بازو، محیط آرنج، محیط ساعد، محیط باسن، محیط تنه در محدوده ی ناف، محیط تنه در محدوده ی جناغ سینه محیط قسمت بالای ران، محیط زانو، محیط مچ پا،  محیط ساق پا) بر اساس مدل هندسی هاناوان.

 

 

• مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف از نظر پهنای اندام ها (شامل پهنای مچ، پهنای پا، پهنای پنجه پا، پهنای لگن، پهنای سینه در محدوده جناغ و پهنای تنه در محدوده ناف) بر اساس مدل هندسی هاناوان.

 

 

• مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف براساس قد و وزن.

 

 

• مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف بر اساس مدل هندسی هاناوان از نظر جرم و مرکز ثقل اجسام هندسی که در مدل سازی اندام های بدن بکار می روند.

 

 

  1-5.  فرضیه های پژوهش

 

 

1-5-1.  فرضیه کلی

 

 

بین ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف بر اساس مدل هندسی هاناوان تفاوت معنی دار وجود دارد.

 

 

 

• فرضیه های ویژه

 

 

 

 

• بین ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف از نظر طول اندام ها (شامل طول سا

 

 

 

1

 

 

 

مقدمه

 

 

2

 

 

 

اهداف

 

 

5

 

 

 

فصل دوم (کلیات و مرور منابع)

 

 

6

 

 

 

2-1 اهمیت گندم

 

 

7

 

 

 

2-2 گیاه­شناسی گندم

 

 

9

 

 

 

2-3 طبقه­بندی گندم

 

 

11

 

 

 

2-3-1 گندم­های دیپلوئید

 

 

12

 

 

 

2-3-2 گندم­های تتراپلوئید

 

 

13

 

 

 

2-3-3 گندم­های هگزاپلوئید

 

 

13

 

 

 

2-4 آنالیز ژنوم تریتیکوم

 

 

14

 

 

 

2-4-1 منشاء ژنوم A

 

 

16

 

 

 

2-4-2 منشاء ژنوم B

 

 

16

 

 

 

2-4-3 منشاء ژنوم D

 

 

17

 

 

 

2-5 پراکنش گونه­های وحشی و خویشاوندان گندم

 

 

18

 

 

 

2-6 مطالعات سیتوژنتیکی و اصلاح نباتات

 

 

19

 

 

 

2-7 بررسی کاریوتیپ

 

 

20

 

 

 

2-8 خطاهای اندازه­گیری

 

 

21

 

 

 

2-8-1 عوامل تصادفی

 

 

21

 

 

 

2-8-2 عوامل ذاتی

 

 

22

 

 

 

2-9 اصول و مراحل تهیه کاریوتیپ

 

 

22

 

 

 

2-9-1 تهیه ماده گیاهی

 

 

22

 

 

 

2-9-2 جمع­آوری ریشه­ها

 

 

23

 

 

 

2-9-3 پیش تیمار

 

 

23

 

 

 

2-9-3-1 آب­یخ

 

 

23

 

 

 

2-9-3-2 هیدروکسی کینولئین

 

 

24

 

 

 

2-9-3-3 کلشی­سین

 

 

24

 

 

 

2-9-3-4 آلفا برومو نفتالین

 

 

25

 

 

 

2-9-3-5 پارا دی کلرو بنزن

 

 

25

 

 

 

2-9-4 تثبیت

 

 

25

 

 

 

2-9-4-1 محلول کارنوی 1

 

 

26

 

 

 

2-9-4-2 محلول کارنوی 2

 

 

26

 

 

 

2-9-4-3 محلول پروپیونیک- اتانول

 

 

26

 

 

 

2-9-4-4 محلول ناواشین

 

 

27

 

 

 

2-9-4-5 محلول لویتسکی

 

 

27

 

 

 

2-9-4-6 محلول­های تثبیت کننده دیگر

 

 

27

 

 

 

5-9-2 نگهداری نمونه ها

 

 

28

 

 

 

-9-2 هیدرولیز

 

 

28

 

 

 

2-9-7 رنگ آمیزی کروموزوم ها

 

 

29

 

 

 

2-9-7-1 رنگ آمیزی با استو اورسئین

 

 

29

 

 

 

2-9-7- رنگ آمیزی با فولگن

 

 

29

 

 

 

2-9-7-3 کارمن اسیدی هیدروکلریک الکلی

 

 

30

 

 

 

2-9-7-4 رنگ آمیزی با لاکتوپروپیونیک – اورسین

 

 

30

 

 

 

2-9-7-5 رنگ آمیزی با استوکارمن

 

 

30

 

 

 

2-9-8 له کردن

 

 

31

 

 

 

2-9-9 دائمی نمودن اسلایدها

 

 

31

 

 

 

2-9-10 بررسی میکروسکوپی

 

 

32

 

 

 

2-10 تجزیه و تحلیل های سیتوژنتیکی

 

 

32

 

 

 

2-10-1 نسبت طول بازوی بلند به کوتاه

 

 

32

 

 

 

2-10-2 نسبت طول بازوی کوتاه به بلند

 

 

33

 

 

 

2-10-3 طول نسبی کوتاه ترین کروموزوم یا شاخص تقارن

 

 

33

 

 

 

2-10-4 درصد شکل کلی کاریوتیپ

 

 

33

 

 

 

2-10-4 طول نسبی کروموزوم

 

 

34

 

 

 

2-10-4 ضریب تغییرات

 

 

34

 

 

 

2-10-7 تفاوت دامنه طول نسبی

 

 

34

 

 

 

2-11 نامگذاری کروموزوم ها

 

 

34

 

 

 

2-11-1 تقارن کاریوتیپ

 

 

35

 

 

 

2-11-1-1 دسته بندی استبینز

 

 

36

 

 

 

2-12 استفاده از تجزیه و تحلیل چند متغیره در بررسی تنوع سیتوژنتیکی

 

 

37

 

 

 

2-12-1 تحلیل مولفه های اصلی

 

 

37

 

 

 

2-12-2 آنالیز عاملی یا آنالیز فاکتورها

 

 

38

 

 

 

2-12-3 ممیزی و تابع تشخیص

 

 

38

 

 

 

2-12-4 تجزیه خوشه ای

 

 

39

 

 

 

2-13 تنوع سیتوژنتیکی و موارد استفاده آن

 

 

39

 

 

 

2-14 کاربرد مطالعات سیتوژنتیکی

 

 

40

 

 

 

2-15 پیشینه مطالعات سیتوژنتیکی در خانواده­های گندمیان

 

 

42

 

 

 

فصل سوم (مواد و روش­ها)

 

 

44

 

 

 

3-1 مطالعات سیتوژنتیکی

 

 

45

 

 

 

3-2 تهیه مواد گیاهی

 

 

45

 

 

 

3-3 کشت بذور

 

 

46

 

 

 

3-4 پیش تیمار

 

 

47

 

 

 

3-4-1 آب یخ

 

 

47

 

 

 

3-4-2 هیدروکسی کینولئین

 

 

47

 

 

 

3-4-3 کُلشی سین

 

 

48

 

 

 

3-5 تثبیت

 

 

48

 

 

 

3-5-1

 

 

48

 

 

 

3-5-2 لویتسکی

 

 

48

 

 

 

3-5-3 محلول FAA

 

 

48

 

 

 

3-6 نگهداری

 

 

49

 

 

 

3-7 هیدرولیز

 

 

49

 

 

 

3-8 رنگ آمیزی

 

 

49

 

 

 

3-9 اسکواش

 

 

50

 

 

 

3-10 بررسی میکروسکوپی

 

 

50

 

 

 

3-11 تجزیه و تحلیل اطلاعات کاریوتیپی

 

 

50

 

 

 

3-12 شرح بهترین دستورالعمل

 

 

51

 

 

 

فصل چهارم (نتایج و بحث)

 

 

52

 

 

 

4-1 نتایج تجزیه و تحلیل کاریوتیپ

 

 

53

 

 

 

4-2 تجزیه به مؤلفه های اصلی

 

 

58

 

 

 

4-2-1 جمعیت­های بوئتیکوم

 

 

58

 

 

 

4-2-2 جمعیت­های اورارتو

 

 

60

 

 

 

4-3 تجزیه به عوامل

 

 

61

 

 

 

4-3- 1جمعیت­های بوئتیکوم

 

 

62

 

 

 

4-3-2 جمعیت های اورارتو

 

 

63

 

 

 

4-4 رده بندی و ممیزی

 

 

65

 

 

 

4-5 تجزیه ی خوشه ای (کلاستر)

 

 

66

 

 

 

4-5-1 بوئتیکوم

 

 

66

 

 

 

4-5-2 اورارتو

 

 

68

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم (منابع و مآخذ)

 

 

82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

 

 

عنوان و شماره

 

 

صفحه

 

 

 

جدول 1-1 پراکنش خانواده­های گیاهی ایران

 

 

4

 

 

 

جدول 2-1 ساختار ژنومی گونه­های گندم

 

 

15

 

 

 

جدول 2-2 منابع گزارش شده برای  ژنوم B

 

 

16

 

 

 

جدول 2-3 نحوه­ی تولید تثبیت کننده­ها در آزمایشگاه

 

 

28

 

 

 

جدول 2-4 نامگذاری کروموزومها به روش لوان

 

 

35

 

 

 

جدول 2-5 جدول دو طرفه­ی استبینز

 

 

36

 

 

 

جدول 3-1 گونه­های مورد آزمایش براساس محل جمع­آوری

 

 

45

 

 

 

جدول 4-1 خلاصه شاخص­های سیتوژنتیکی ارزیابی شده

 

 

53

 

 

 

جدول 4-2 شاخص­های سیتوژنتیکی مورد ارزیابی در جمعیت­های بوئتیکوم

 

 

66

 

 

 

جدول 4-3 شاخص­های سیتوژنتیکی مورد ارزیابی در جمعیت­های اورارتو

 

 

67

 

 

 

جدول 4-4 ضرایب، بردارهای ویژه، مقادیر ویژه، درصد واریانس تجمعی دو مولفه اول حاصل از تجزیه به مولفه­های اصلی در جمعیت­های بوئتیکوم

 

 

69

 

 

 

جدول 4-5 ضرایب، بردارهای ویژه، مقادیر ویژه، درصد واریانس تجمعی دو مولفه اول حاصل از تجزیه به مولفه­های اصلی در جمعیت­های اورارتو

 

 

71

 

 

 

جدول 4-6 ضرایب، بردارهای ویژه، مقادیر ویژه، درصد واریانس تجمعی سه عامل اصلی حاصل از تجزیه به عوامل در جمعیت­های بوئتیکوم

 

 

73

 

 

 

جدول 4-7 ضرایب، بردارهای ویژه، مقادیر ویژه، درصد واریانس تجمعی سه عامل اصلی حاصل از تجزیه به عوامل در جمعیت­های اورارتو

 

 

75

 

 

 

جدول 4-8 توابع ممیزی مربوط به دو گونه تریتیکوم با استفاده از

 

 

شاخص­های سیتوژنتیکی ارزیابی شده

 

76

 

 

 

جدول 4-9 سهم هریک از توابع ممیزی از واریانس جامعه

 

 

77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال و تصاویر

 

 

 

عنوان و شماره

 

 

صفحه

 

 

 

شکل 1-1 گستره­ی امپراتوری اورارتو

 

 

3

 

 

 

شکل 2-1 منطقه­ی هلال حاصلخیز

 

 

7

 

 

 

شکل 2-2 ساختار سنبله گندم

 

 

10

 

 

 

شکل 2-3 نمودار تکامل گندم

 

 

14

 

 

 

شکل 4-1 کشش تلومری و بهم چسپیدن کروموزوم­ها

 

 

57

 

 

 

شکل 4-2 پراکنش جمعیت­های بوئتیکوم بر حسب دو مولفه اصلی

 

 

59

 

 

 

شکل 4-3 پراکنش جمعیت­های اورارتو بر حسب دو مولفه اصلی

 

 

61

 

 

 

شکل 4-4 پراکنش جمعیت­های بوئتیکوم بر حسب دو عامل اصلی حاصل از تجزیه به عوامل

 

 

63

 

 

 

شکل 4-5 پراکنش جمعیت­های اورارتو بر حسب دو عامل اول حاصل از تجزیه به عوامل

 

 

64

 

 

 

شکل 4-6 دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه­ای جمعیت­های بوئتیکوم به روش Single linkage بر اساس شاخص­های ارزیابی شده

 

 

67

 

 

 

شکل 4-7 دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه­ای جمعیت­های اورارتو به روش Single linkage بر اساس شاخص­های ارزیابی شده

 

 

68

 

 

 

شکل 4-8 تا4-39  آیدیوگرام و کاریوتیپ جمعیت­ها

 

 

71

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول