1.2.4.2.2. تعاریفی از اقلام تعهدی……… 24

 

2.2.4.2.2.انواع اقلام تعهدی………………….. 26

 

5.2.2. مدیریت سود ، هموارسازی سود و محتوای اطلاعاتی……. 26

 

1.5.2.2.تعاریف از هموارسازی و مدیریت 28

 

2.5.2.2. عدم تقارن اطلاعاتی و محتوای اطلاعاتی……………….. 30

 

6.2.2. محافظه کاری و گزارشگری مالی……… 31

 

1.6.2.2. تعاریف واژگانی محافظه کاری ………… 32

 

2.6.2.2.تعریف مفهومی محافظه کاری…………. 33

 

3.6.2.2.رابطه نمایندگی و گزارشگری محافظه کارانه……………………………. 34

 

7.2.2. کارایی سرمایه گذاری………………….. 35

 

1.7.2.2  تعاریف ……. 35

 

8.2.2. چارچوب نظری 36

 

1.8.2.2  تعریف مفهومی کیفیت گزارشگری­مالی و کارایی سرمایه گذاری 37

 

2.8.2.2.مدل مفهومی متغیرهای تحقیق……… 40

 

3.2 پیشینه تحقیق …… 40

 

1.3.2 تحقیقات انجام شده در خارج از کشور ……………………………. 40

 

2.3.2 تحقیقات انجام شده در داخل کشور… 53

 

3.3.2 نگاره ای از خلاصه تحقیقات انجام شده … 56

 

4.2. نتیجه گیری …….. 79

 

فصل سوم : روش شناسی تحقیق

 

1.3 . مقدمه …………… 80

 

2.3. طرح مسئله …….. 81

 

3.3. تدوین فرضیه های تحقیق…………………… 82

 

4.3. روش تحقیق …… 83

 

5.3. طرح تحقیق ……. 84

 

6.3. جامعه و نمونه آماری تحقیق………….. 84

 

7.3. روشهای گردآوری اطلاعات……………….. 85

 

8.3. قلمرو تحقیق……. 85

 

1.8.3. قلمرو موضوعی 85

 

2.8.3 . قلمرو مکانی… 86

 

3.8.3. قلمرو زمانی….. 86

 

9.3.تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق و نحوه اندازه گیری …………… 86

 

10.3. روشهای آماری برای تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه های تحقیق ………………….. 88

 

1.10.3.آزمون پیش فرضهای استفاده از مدل رگرسیون ……………… 89

 

1.1.10.3. آزمون استقلال خطاها…………………… 89

 

2.1.10.3.آزمون هم خطی متغیرها………………….. 92

 

3.1.10.3.بررسی نرمال بودن خطاها……………. 90

 

2.10.3.آزمون معناداری ضرایب…………………. 90

 

3.10.3.آزمون معنادار بودن رگرسیونی………. 91

 

11.3.تشریح مدلهای تحقیق…………………… 91

 

12.3. خلاصه فصل…. 95

 

   فصل چهارم : تحلیل یافته ها

 

1.4. مقدمه…………….. 96

 

2.4. آمار توصیفی……. 96

 

3.4. اطلاعات بدست آمده از داده های اولیه 97

 

4.4. نتایج آزمونهای مقدماتی – آزمونهای صحت رگرسیون…….. 97

 

1.4.4.عملیات پیش­فرض­های مربوط به آزمون­های رگرسیون……………….. 97

 

1.1.4.4.داشتن توزیع نرمال… 98

 

2.1.4.4. مستقل بودن مشاهدات از یکدیگر. 98

 

2.4.4. آزمون تک متغیره متغیرهای مستقل و وابسته ……………………………. 99

 

5.4. آزمون فرضیه های تحقیق…………………. 101

 

1.5.4. کیفیت گزارشگری مالی با کارایی سرمایه گذاری ارتباط دارد... 102

 

1.1.5.4.کیفیت اقلام تعهدی با کارایی سرمایه­گذاری رابطه دارد………………. 102

 

2.1.5.4. محافظه­کاری با کارایی سرمایه­گذاری رابطه دارد … 103

 

3.1.5.4. مدیریت سود با کارایی سرمایه­گذاری رابطه دارد … 104

 

4.1.5.4. هموارسازی­سود با کارایی سرمایه­گذاری رابطه دارد ………… 105

 

2.5.4.کیفیت گزارشگری مالی با سرمایه گذاری کمتر از حد ارتباط دارد ………………………….. 106

 

1.2.5.4.کیفیت اقلام تعهدی با کم سرمایه­گذاری رابطه دارد…. 106

 

2.2.5.4. محافظه­کاری با کم سرمایه­گذاری رابطه دارد … 107

 

3.25.4. مدیریت سود با کم سرمایه­گذاری رابطه دارد … 108

 

 

4.2.5.4. هموارسازی­سود با کم سرمایه­گذاری رابطه دارد ………… 108

 

3.5.4 . کیفیت گزارشگری مالی با سرمایه گذاری بیش­از­حد ارتباط دارد .………… 109

 

1.3.5.4.کیفیت اقلام تعهدی دارای رابطه با بیش سرمایه­گذاری است 109

 

2.3.5.4. محافظه­کاری دارای رابطه با بیش سرمایه­گذاری است 110

 

3.3.5.4. مدیریت سود دارای رابطه با بیش سرمایه­گذاری است 111

 

4.3.5.4. هموارسازی­سود دارای رابطه با بیش سرمایه­گذاری است 111

 

6.4. خلاصه فصل … 112

 

فصل پنجم : نتیجه گیری و بحث و پیشنهادات

 

1.5. مقدمه ………….. 113

 

2.5. خلاصه نتایج آزمون فرضیه ها و مقایسه آنها با پژوهشهای پیشین …. 113

 

1.2.5. شاخصهای کیفیت­گزارشگری­مالی دارای رابطه با کارایی­سرمایه گذاری هستند.………………………….. 113

 

2.2.5. شاخصهای کیفیت­گزارشگری­مالی دارای رابطه با سرمایه گذاری کمتراز حدهستند ………………………….. 115

 

3.2.5. شاخصهای کیفیت گزارشگری مالی دارای رابطه با سرمایه گذاری­بیش­از­حد  است……. 116

 

3.5. محدودیت تحقیق ………………………….. 117

 

4.5. پیشنهادات تحقیق………………………….. 117

 

1.4.5. پیشنهادات مبتنی بر فرضیه های تحقیق 117

 

2.4.5.  پیشنهاد برای تحقیقات آتی………… 118

 

5.5.  خلاصه فصل… 119

 

 

 

 

 

چکیده

 

تحقیق حاضر به بررسی رابطه بین کیفیت گزارشگری مالی و کارایی سرمایه گذاری می پردازد ، هدف اصلی این تحقیق بررسی هرگونه رابطه بین سرمایه گذاری کمتر و بیشتر از حد با شاخصهای کیفیت گزارشگری مالی همچون کیفیت اقلام تعهدی ، محافظه کاری ، هموارسازی سود و مدیریت سود در صنایع مورد مطالعه برای بهبود عملکرد و سلامت معاملات جهت تعیین استراتژیهای مفید سرمایه­گذاری دربازارهای مالی و در راستای توسعه اقتصادی و حفظ منافع سرمایه­گذاری است. تحقیق حاضربرای 182 شرکت مربوط به 27 صنعت طی دوره­ای 7 ساله از سال 89-83 در قلمرو بورس اوراق بهادار تهران انجام شده است.

 

نتایج این تحقیق نشان می­دهد سطح کیفیت­گزارشگری مالی و سطح کارایی سرمایه گذاری رابطه معناداری دارند و دراین خصوص نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها حاکی از این امر بود که متغیرهای محافظه کاری و کیفیت اقلام تعهدی رابطه معنادار مثبت و متغیرهای مدیریت سود و هموارسازی رابطه معنادارومعکوسی با متغیر کارایی­سرمایه­گذاری دارند که به اینصورت چهار فرضیه فرعی اول تائید شد. در بیان ارتباط بین شاخصهای متغیر مستقل و متغیر کم سرمایه­گذاری نیز به این نتیجه رسیده که محافظه­کاری رابطه معنادار ومثبت وهموارسازی سود رابطه­ای معکوس با سرمایه­گذاری کمتراز حد داشته و دو شاخص دیگر هیچگونه رابطه ای با آن ندارند ،بنابراین دو فرضیه از فرضیه های فرعی دوم تائید و دو فرضیه رد شد. در بیان فرضیه اصلی سوم که به بررسی رابطه بین شاخصهای کیفیت گزارشگری مالی و بیش­سرمایه گذاری می­پرداخت نیز به این نتیجه رسیده که بین محافظه­کاری و هموارسازی سود رابطه معنادارومنفی وجود دارد و در مورد دو شاخص کیفیت اقلام تعهدی و مدیریت سود با متغیر بیش­سرمایه گذاری هیچگونه رابطه­ای وجود نداشته و فرضیه های مربوط به آنها رد شده است.

 

 کلید واژه ها : کیفیت­گزارشگری­مالی ، کارایی سرمایه گذاری ، کم­سرمایه­گذاری ، بیش­سرمایه­گذاری.

 

 

 

 

 

فصل اول : بیان مسئله

 

مقدمه

 

بیان مسئله

 

ضرورت و اهمیت تحقیق

 

اهداف تحقیق

 

روش تحقیق

 

قلمرو تحقیق

 

سوالات و فرضیه های تحقیق

 

جامعه آماری 

 

نحوه گردآوری اطلاعات

 

تعریف مفاهیم و واژگان

 

ساختارکلی تحقیق

 

خلاصه ای از فصلهای ارائه شده

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.1.  مقدمه

 

بازار مالی شامل دو رکن اصلی بازار پول و بازار سرمایه است مهمترین وظیفه بازار سرمایه ،جذب سرمایه های پراکنده و تخصیص بهینه آن به واحدهایی است که هم در راستای توسعه اقتصادی و هم حفظ منافع مورد انتظار سرمایه‌گذاران حرکت می کنند.سرمایه‌گذاران دراین بازار جهت اخذ تصمیمات اقتصادی خود نیازمند اطلاعات هستند. طبق گفته ویلیام اسکات ، اطلاعات مدرک یا شاهدی است که بصورت بالقوه بر تصمیم فرد اثر میگذارد (اسکات،1388). و همینطور براساس مفاهیم نظری گزارشگری مالی  ” هدف صورتهای مالی ارائه اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده درباره وضعیت مالی ، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری است که برای طیفی گسترده از استفاده‌کنندگان جهت اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید می‌باشد ” ازاین رو استفاده‌کنندگان برای هدایت صحیح تصمیم‌گیریهای خود در جهت هرچه بهتر شدن کارایی سرمایه گذاری خود بخشی از اطلاعات مورد نیاز خود را از طریق گزارشهای مالی تعیین می کنند.

 

برای اینکه بتوان از مجرای گزارشگری مالی بهترین منافع سرمایه‌گذاران را تامین کرد،باید بین اطلاعات اثر گذار و اطلاعات قابل‌اتکا نوعی مصالحه برقرار کرد. ، اطلاعات اثر گذار آنهایی هستند که سرمایه گذاران را قادر می‌سازند چشم انداز آینده اقتصادی را مورد ارزیابی قرار دهند و اطلاعات قابل‌اتکا اطلاعاتی است ،دقیق و عاری ازهر نوع تعصب یا یک سونگری باشند و مدیران نتوانند در آنها دستکاری کنند (ویلیام اسکات[1]،1388) ، با تغییر رویکرد تدوین استانداردهای حسابداری از استانداردهای مبتنی بر قواعد[2]به استانداردهای مبتنی بر اصول اندیشمندان و دانشگاهیان به سهم خود ،سمت و سوی تحقیقات تجربی را از توجه صرف بر رابطه میان سود و بازده یا رفتار قیمت سهام ، به کیفیت گزارشگری مالی و تاثیر آن بر بازار سرمایه و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران سوق دادند ، از این رو دو متغیر کلیدی این تحقیق کیفیت‌گزارشگری‌مالی و کارایی‌سرمایه گذاری انتخاب شده تا بتوان در کنار پشتوانه های نظری که در خارج از کشور انجام شده در ایران نیز به نتایج قابل توجهی جهت بهبود تصمیمات اقتصادی سرمایه‌گذاران و تامین‌کننده‌گان مالی و دیگر استفاده‌کنندگان از صورتهای مالی دست یافت.

 

 

 

 

 

2.1.  بیان مسئله

 

همانطور که در مقدمه این فصل اشاره شد ، دو موضوع کلیدی این تحقیق ، کارایی سرمایه‌گذاری و کیفیت گزارشگری مالی است. مطابق با این بحث یافته‌های پژوهشهای متعددی مانند بوشمن و اسمیت (2001)[3] ، فرانسیس و دیگران[4] (2005) ، وردی[5] (2006) ، بیدل وهیلاری [6](2006) ، بیتی و دیگران[7] (2007) ، بیدل هیلاری و وردی (2008) ، هوپ و توماس[8] (2008) ، مک نیکلاس و استوبن [9](2008)، فرانسیس (2009) اشاره داشته‌اند که افزایش کیفیت‌گزارشگری مالی می تواند آثار اقتصادی مهمی از جمله افزایش کارایی سرمایه‌گذاری را در بر داشته باشد. اگرچه این رابطه از لحاظ نظری تائید شده است اما شواهد تجربی اندکی برای تقویت این ادعا در صنایع مختلف وجود دارد .به لحاظ مفهومی کارایی سرمایه‌گذاری مربوط به تمام تعهدات و وظایف شرکتها می باشد و تنها با ارزش فعلی خالص مثبت نشان داده می شود ، در این تحقیق کارایی سرمایه‌گذاری به عنوان انحراف از سرمایه گذاری مورد انتظار که تابعی از فرصتهای رشد به شمار می آید ارزیابی می شود.

 

به عبارتی اگر فرصتهای رشد نتواند سرمایه گذاریها را توضیح دهد مقادیر خطای حاصل ناکارایی سرمایه‌گذاری که همان  کم سرمایه‌گذاری [10](انحراف منفی از سرمایه‌گذاری مورد انتظار) یا بعبارتی سرمایه گذاری کمتر از سرمایه‌گذاری مورد انتظار وبیش سرمایه‌گذاری[11] مصرف منابع در فعالیتهایی که سرمایه‌گذاری در آن بیشتر از حد مطلوب انجام شده است) و یا بعبارتی سرمایه‌گذاری بیشتر از سرمایه‌گذاری مورد انتظار  است را نشان میدهد. درتحقیق حاضر همچنین به محاسبه کیفیت گزارشگری مالی با اندازه گیری سه عامل کیفیت اقلام تعهدی ، محافظه کاری در حسابداری و هموارسازی سود استفاده شده است.

 

در دنیای واقعی ، دریافتها و پرداختهای نقدی در دوره‌هایی اتفاق می‌افتد که معمولا با زمان وقوع معاملات و رویدادهای ایجاد کننده آنها متفاوت است و همین امر باعث می شود تا استفاده از اقلام تعهدی ( فرض تعهدی ) برای اندازه گیری نتایج عملکرد واحد تجاری ، بهتر از اندازه گیری خالص دریافتهای نقدی شود(محمدزادگان،1385). این تحقیق کیفیت اقلام تعهدی را بعنوان نماگری برای سنجش کیفیت گزارشگری‌مالی استفاده کرده‌است.اقلام تعهدی به عنوان تفاوت میان سود‌‌ حسابداری و جریانهای نقدی تعریف شده است و از دیدگاه سرمایه‌گذاران ، کیفیت اقلام تعهدی را می توان درجه نزدیکی سود شرکت با میزان جریانهای نقدی ایجاد شده تعریف کرد.

 

با فرض اینکه سرمایه‌گذاران ، اوراق بهادار را براساس جریانهای نقدی آتی شرکت ارزشگذاری می‌کنند، اجزای تعهدی سود حسابداری یک معیار سنجش مهمی برای تعیین ابهام اطلاعات موجود در جریانهای نقدی است. اقلام تعهدی به دو صورت اقلام تعهدی غیر‌اختیاری (ذاتی) و اختیاری وجود دارند. اقلام غیر اختیاری مانند تغییرات در حسابهای دریافتنی یا پرداختنی ،آن دسته از اقلامی هستند که در محیط عملیاتی یک شرکت خاص وجود دارند و مدیریت قادر به تغییر و دستکاری آنها نیست(برادشاو[12] و دیگران،2001). و اقلام اختیاری آن دسته از اقلام تعهدی هستند که تحت تاثیر رویه و خط مشی‌های انتخابی شرکت قرار دارند و در ارتباط با تصمیمات مدیریت واحد تجاری قابل تغییر هستند بنابراین هرچه مدیریت اختیار عمل بیشتری برای دستکاری اقلام تعهدی داشته باشد ، امکان بهره‌گیری از آنها برای متاثر کردن سود افزایش می­­یابد. دراین میان فرانسیس و دیگران[13] (2005) با بررسی نحوه قیمت گذاری کیفیت اقلام تعهدی به عنوان ریسک اطلاعات مربوط به سود نشان دادند که هرچه  کیفیت اقلام تعهدی شرکتها پایینتر باشد هزینه بدهی و هزینه سرمایه ( حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید بدست آورد تا بازده مورد نظر سرمایه‌گذاران در شرکت تامین شود) در آن شرکتها افزایش میابد و به تبع آن کیفیت گزارشگری مالی کاهش خواهد یافت . در این تحقیق با مدل بال و شیواکومار[14](2005) میزان گزارشگری بموقع زیان را به عنوان شاخص کیفیت گزارشگری مالی در نظر گرفته شده است و خواهیم دید گزارش بموقع زیانها به جای قرار دادن آن طی دوره‌های آینده منجر به گزارش محافظه‌کارانه سودها می شود که این خود یک شاخص برای ارزیابی کیفیت گزارشگری مالی است. هیات استانداردهای حسابداری در سال 1980 محافظه کاری را اینطور تعریف کردند که ” اگر دو برآورد از یک مبلغ دریافتنی یا پرداختنی آتی وجود داشته باشد و احتمال وقوع هر دو یکسان باشد محافظه‌کاری استفاده از برآوردی را دیکته میکند که کمتر خوشبینانه است”( عرب مازار یزدی،1387) و همینطور در تعریف باسو[15] (1997) محافظه‌کاری به الزام درجه بالاتری از تائید پذیری برای شناسایی اخبار خوب  یعنی سود نسبت به شناسایی اخبار بد یعنی زیان  تفسیر شده بنابراین صورتهای مالی محافظه‌کارانه برای استفاده کنندگان درونی و بیرونی برای برآورد ارزش صحیح شرکت از قابلیت اعتماد بیشتری برخوردار است. احمد انور در تحقیقی اثبات نمود که محافظه کاری حسابداری مکانیسمی است که تضاد منافع بین سهامداران و اعتباردهندگان را کاهش میدهد و باعث می شود اعتباردهندگان محدودیتهای کمتری برای شرکتهایی که محافظه‌کاری حسابداری رارعایت میکنند قائل شوند. از عوامل تضاد منافع(تئوری نمایندگی) میتوان عدم تقارناطلاعاتی بین نیروهای درون سازمانی ،سهامداران و اعتباردهندگان را نام برد که امکان گزینش نادرست ( فرصتهایی که ممکن است برای مدیران پیش آید که بتوانند با توجه به اطلاعات محرمانه به منافع زیادی دست یابند )و خطر اخلاقی (بر اثر تمایز مالکیت از مدیریت واحدهای تجاری از سیستم اعمال کنترل داخلی و مدیریت این شرکتها )(اسکات،1388) به عنوان دو اثر این عدم تقارن است که با ایجاد مشکلات نمایندگی و افزایش هزینه نمایندگی باعث سرمایه‌گذاری بیشتر (کمتر) از حد می شوند(حصارزاده، 1388) . و متغیر دیگر متغیر هموارسازی سود که به عنوان کاهش آگاهانه نوسانات سطح سود به گونه‌ای که سود شرکت عادی بنظر برسد بعنوان شاخصی برای کیفیت گزارشگری مالی تعریف میشود. همینطور در تحقیق حاضر از فرصتهای رشد و اندازه شرکت نیز استفاده شده بدین صورت که اگر فرصتهای رشد نتواند سرمایه گذاریها را توضیح دهد ،مقادیر خطای حاصل ،ناکارایی سرمایه‌گذاری را نشان می دهد بعبارتی از آنها برای برآورد حد مطلوب استفاده می شود. در پس این توضیحات این سوالات مطرحند که آیا ارائه گزارشگری مالی با کیفیت بالا تاثیری بر تصمیم گیری آنها جهت سرمایه گذاری در صنایع مختلف گذاشته ؟ و اینکه آیا کیفیت گزارشگری مالی بر کارایی سرمایه گذاری موثر است؟ و در صورت مثبت بودن جوابها پرسش اصلی که این تحقیق بدنبال یافتن پاسخی برای آنست مطرح می شود که آیا در صنایع مختلف کیفیت گزارشگری مالی بر کارایی سرمایه‌گذاری تاثیر میگذارد؟ این تحقیق قصد دارد با پاسخ به پرسش اصلی تحقیق به شیوه ای علمی و دقیق و با تحلیلهای آماری و همینطور با توجه به ویژگی خاص هر صنعت ، در جهت اثبات وجود یا عدم وجود رابطه بین کارایی سرمایه گذاری و کیفیت گزارشگری مالی برای بهبود عملکرد و سلامت معاملات جهت تعیین استراتژیهای مفید سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی صنایع مختلف در راستای توسعه اقتصادی و حفظ منافع سرمایه گذاری تلاش کند.

 

3.1. ضرورت و اهمیت تحقیق

 

پیش از این در تحقیقی مشابه نشان داده شده که در ایران با وجود رابطه منفی بسیار ناچیزی که میان کیفیت گزارشگری مالی و ناکاراییهای سرمایه‌گذاری مشاهده شده است , عملا هیچگونه همبستگی معناداری میان متغیرهای فوق وجود ندارد .

 

ازاینرو این سوال مطرح می شود که اگر بررسی متغیرها در مدلهای مربوطه به تفکیک صنایع انجام گیرد آیا ممکن است عکس این ارتباط برقرار شود ؟ پس در تحقیق حاضر با هدف تعمیق تحقیقهای قبلی  موضوع مورد نظر با ریزبینی و دقت بیشتری مجددا بررسی خواهد شد تا با توجه به ویژگی خاص هر صنعت ، در جهت اثبات وجود یا عدم وجود رابطه بین کارایی سرمایه‌گذاری و کیفیت گزارشگری مالی برای بهبود عملکرد و سلامت معاملات جهت تعیین استراتژیهای مفید سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی صنایع مختلف در راستای توسعه اقتصادی و حفظ منافع سرمایه گذاری به استفاده کنندگان از گزارشهای مالی یاری رساند.

 

4.1. اهداف تحقیق

 

در تحقیق حاضر اهداف علمی و کاربردی زیر براساس فرضیه های موجود دنبال می شوند.

 

اهداف علمی شامل :

 

 

1. تبیین رابطه کیفیت گزارشگری مالی با کارایی­سرمایه گذاری.

    

   • چه رابطه ای بین کیفیت اقلام­تعهدی با کارایی­ سرمایه گذاری وجود دارد ؟

    

   • چه رابطه ای بین محافظه­کاری با کارایی­ سرمایه گذاری وجود دارد ؟

    

   • چه رابطه ای بین مدیریت­ سود با کارایی­ سرمایه گذاری وجود دارد ؟

    

   • چه رابطه ای بین هموارسازی سود با کارایی­ سرمایه گذاری وجود دارد ؟

 

1. تبیین رابطه کیفیت گزارشگری مالی با سرمایه گذاری کمتر از حد.

 

 2-1.  چه رابطه ای بین کیفیت اقلام­تعهدی با سرمایه گذاری کمتر از حد وجود دارد ؟

 

 2-2.  چه رابطه ای بین محافظه­کاری با سرمایه گذاری کمتر از حد وجود دارد ؟

 

 2-3.  چه رابطه ای بین مدیریت­ سود با سرمایه گذاری کمتر از حد وجود دارد ؟

 

 2-4.  چه رابطه ای بین هموارسازی سودبا سرمایه گذاری کمتر از حد وجود دارد ؟

 

 

3. تبیین رابطه کیفیت گزارشگری مالی با سرمایه گذاری بیشتر از حد.

 

3-1. چه رابطه­ای بین کیفیت اقلام­تعهدی با سرمایه گذاری بیشتر از حد وجود دارد ؟

 

3-2. چه رابطه ای بین محافظه­کاری با سرمایه گذاری بیشتر از حد وجود دارد ؟

 

 3-3. چه رابطه ای بین مدیریت­ سود با سرمایه گذاری بیشتر از حد وجود دارد؟

 

 3-4. چه رابطه ای بین هموارسازی سودبا سرمایه گذاری بیشتر از حد وجود دارد ؟

 

 

 

بطور کلی میتوان اینطور بیان کرد که هدف دانش حسابداری ، تهیه اطلاعات سودمند برای تصمیم گیری اقتصادی است. مفید بودن اطلاعات حسابداری برای سرمایه‌گذاران ، بطور تجربی از طریق بررسی ارتباط یا عدم ارتباط ارقام حسابداری منتشر شده با تغییر در قیمت سهام یا سایر مولفه‌های با اهمیت و مورد نیاز جامعه بررسی شده است (ولک، 2004)از اینرو هدف از تحقیق حاضر بررسی هرگونه رابطه معناداری بین سرمایه گذاری کمتر و بیشتر از حد با شاخصهای کیفیت گزارشگری مالی مانند کیفیت اقلام تعهدی ، محافظه کاری ، مدیریت سود و هموارسازی سود در صنایع مورد مطالعه برای بهبود عملکرد و سلامت معاملات جهت تعیین استراتژیهای مفید سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی صنایع مختلف در راستای توسعه اقتصادی و حفظ منافع سرمایه گذاری است.

 

همچنین هدف کاربردی تحقیق بیان میدارد که این نوشتار می تواند مورد بهره‌وری توسط سازمان بورس اوراق بهادار ،سازمان حسابرسی ، سازمان امور مالیاتی ، سرمایه گذاران ، بانکها و سایر اعتباردهندگان قرار گیرد.

 

5.1. روش تحقیق

 

پژوهش حاضر در زمره تحقیقات کمی در محیط بازار سرمایه و جزء تحقیقات همبستگی از نوع علی پس از وقوع به شمار می رود ،از نظر بعد زمانی گذشته نگر و پس رویدادی ودر گروه تحقیقات شبه آزمایشی طبقه بندی می­گردد.همچنین ه به لحاظ معرفت شناسی از نوع تجربه‌گرا ست ، سیستم استدلال آن استقرایی و به لحاظ نوع مطالعه میدانی –کتابخانه‌ای می‌باشد و از نظر هدف  کاربردی است. و به لحاظ تحلیل آماری ، از تکنیک رگرسیونهای ترکیبی و در برخی موارد رگرسیون مقطعی استفاده خواهد نمود .

 

 

 

1.viliam eskat

 

 

2-10 سبب شناسایی اعتیاد به اینترنت.. 31

 

2-11 علایم و نشانه های اعتیاد به اینترنت.. 34

 

2-12  الگوهای نظری اعتیاد به اینترنت.. 35

 

2-12-1  نظریه ی زیستی – پزشکی. 35

 

2-12-2  نظریه ی روانکاوی.. 36

 

2-12-3  نظریه رفتاری.. 36

 

2-12-4  نظریه شناختی. 37

 

بخش دوم: ویژگی های شخصیتی. 38

 

2-13 مقدمه. 38

 

2-14 تعاریف شخصیت.. 38

 

2-15 بررسی نظریه ها بر اساس ارتباط بین ویژگی های شخصیتی و اعتیاد به اینترنت.. 43

 

2-15-1 نظریه زیستی – پزشکی. 45

 

2-15-2 نظریه روانکاوی.. 47

 

2-15-3 الگوی استفاده مرضی از اینترنت گروهول. 48

 

2-15-4 نظریه رفتاری.. 49

 

2-15-5 نظریه شناختی. 50

 

2-15-5 نظریه شناختی – رفتاری.. 51

 

2-15-6  نظریه های اجتماعی – فرهنگی. 55

 

2-15-6-1 نظریه بوم شناختی یوری یران فن برونر. 55

 

2-15-6-2 نظریه کنترل اجتماعی هیرشی. 56

 

بخش سوم : خود کنترلی. 58

 

2-17- خود کنترلی. 58

 

2-17-1 مؤلفه های کنترل هیجان ها 61

 

بخش چهارم: پیشینه و سوابق تحقیق. 66

 

2-18-تحقیقات انجام شده در داخل و خارج از کشور. 66

 

2-18-1-تحقیقات انجام شده در داخل کشور. 66

 

2-18-2-تحقیقات انجام شده در خارج از کشور. 70

 

فصل سوم: روش شناسی تحقیق.. 73

 

3-1 مقدمه. 74

 

3-2  روش تحقیق. 74

 

3-3  قلمرو تحقیق. 74

 

3-3-1-  قلمرو موضوعی. 74

 

3-3-2- قلمرو زمانی. 75

 

3-3-3- قلمرو مکانی. 75

 

3-4- جامعه آماری تحقیق. 75

 

3-5- روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه. 75

 

3-6- روش و ابزار جمع آوری اطلاعات… 76

 

3-7- تعیین روایی و پایائی ابزار سنجش تحقیق. 76

 

3-8- روش تجزیه و تحلیل داده های آماری.. 77

 

منابع و مآخذ 78

 

1-1 مقدمه

 

 

 

         در دنیایی که روز به روز در حال پیچیده تر شدن است. ضرورت استفاده از اینترنت برای نوجوانان و جوانان بیش از پیش احساس می شود، زیرا اینترنت نقش عمده ای در کسب مهارت ایفا می کند. با این وجود از بین رسانه های جمعی و فناوری جدید، اینترنت برای فرد، خانواده و جامعه مسائل و مشکلاتی را ایجاد کرده که شایسته ی توجه و عنایت متفکران، پژوهشگران، و روانشناسان و روانپزشکان است. انقلاب الکترونیک، انفجار اطلاعاتی و انقلاب رایانه ای تفاوت های کمی و کیفی بسیاری در جهان نسبت به دو دهه ی اخیر به همراه آورده است و آن تبدیل جهان به یک کلبه ی راحت است. مهم ترین فعالیت فناوری جدید برقراری ارتباطات و انتقال و تبادل اطلاعات در طیفی گسترده است که محدودیتی هم نمی توان بر آن تصور کرد(امیدوار، 1381).

 

       در سال 1998 جامعه شناسان آمریکایی با مشاهده شمار بالایی از مشکلات مرتبط به اینترنت همچون طلاق، بی اعتنایی به فرزندان، از دست دادن شغل، فرار از مدرسه و مشکلات قضایی مرکز اعتیاد به کامپیوتر را در دانشگاه ها تاسیس کردند شکی نیست که اینترنت پیشتاز انقلاب صنعتی جدید است و همانند یک رابطه جدید می باشد یعنی در ابتدا جذاب و نهایتاً نیازمند صرف انرژی و زمان فراوان برای حفظ آن هستیم. دست یابی به شبکه جهانی، افراد را با انبوهی از اطلاعات و نشریات الکتریکی روبه رو می کند که با استفاده از ارتباط سنتی امید دست یابی به آنها را نداشته داست. به نظر می رسد که اینترنت می تواند مورد حسن استفاده و سوء استفاده به صورت اعتیاد به اینترنت قرار بگیرد. عوامل روان شناختی فراوانی بر قدرت جذابیت اینترنت را دلالت دارند. به نظر می رسد که همان ویژگی هایی که تشکیل دهنده ی نیازمند صرف انرژی و زمان فراوان برای حفظ آن هستیم دست یابی به شبکه جهانی، افراد را با انبوهی از اطلاعات و نشریات الکتریکی روبه رو می کند که با استفاده از ارتباط سنتی امید دست یابی به آنها را نداشته است. به نظر می رسد که اینترنت می تواند مورد حسن استفاده و سوء استفاده به صورت اعتیاد به اینترنت قرار بگیرد. عوامل روان شناختی فراوانی بر قدرت جذابیت دلالت دارند. به نظر می رسد که همان ویژگی هایی که تشکیل دهنده ی قدرت اینترنت هستند، همگی قابلیت اعتیاد آور را دارا باشند.

 

از طرف دیگر روان شناسان معتقدند هر رفتاری که فرد از خود نشان می دهد تحت تاثیر عوامل بسیاری همچون عوامل محیطی، عاطفی و شخصیتی می باشد.و همچنین شناخت احساسات خود و دیگران به انسان کمک می کند تا بتواند عکس العمل های متفاوت و صحیح تری را در محیط کار و تحصیل انجام دهد ( مک نامارا، ترجمه حاجی زاده، 1379).

 

1-2 بیان مسئله

 

 

 

       دسترسی به اینترنت پدیده ای رو به گسترش است و هر روز تعداد بیشتری از افراد در زمره استفاده کنندگان اینترنت

 قرار می گیرند. اینترنت در همه جا حضور دارد: در خانه، مدرسه، ادارات و حتی در مراکز خرید، در بین کاربران اینترنت جوانان و نوجوانان بیشترین استفاده از آن را دارند. نتایج تحقیقات انجام شده در ایالات متحده نشانگر آن است که استفاده از اینترنت در میان جوانان و نوجوانان بیش از گروه های دیگر است (بولن و هری، 2000). همزمان با دسترسی روز افزون و گسترده مردم به اینترنت شاهد نوعی وابستگی در نوجوانان هستیم. همانند تمامی انواع دیگر اعتیاد، اعتیاد به اینترنت نیز با علائمی اضطراب، افسردگی، کج خلقی، بی قراری، تفکرهای وسواسی، کناره گیری، اختلالات عاطفی و از هم گسیختگی روابط اجتماعی همراه است. از طرفی در عین حال که روابط افراد (بویژه نوجوانان و جوانان) در جهان مجازی افزایش می یابد، در مقابل از روابط آنها در جهان واقعی کاسته می شود و احتمال افت عملکرد آموزشی آنان نیز می رود ( سامسون و کین، 2005؛ به نقل از غفاری، 1385).

 

پوت نام[1](1999) معتقد است که طی 35 سال گذشته کاهش چشم گیری در ارتباطات اجتماعی افراد در آمریکا رخ داده است. مردم کمتر به رأی گیری می روند، کمتر به کلیسا می روند، کمتر موضوعات سیاسی را با همسایه ها در میان می گذارند یا کمتر عضویت گروه های داوطلبانه را قبول می کنند، مهمانی شام کمتری دارند و کمتر به منظورهای اجتماعی دور هم جمع می شوند . این موضوع پیامدهای عمده ای برای جامعه و فرد به دنبال دارد، زیرا وقتی مردم با یکدیگر در ارتباطات اجتماعی قرار گرفته باشند، سالمتر و سازگارتر زندگی می کنند. مطالعات نشان می دهد که 14 درصد از کاربران اینترنت، جزو کاربران آسیب پذیر اینترنت هستند که دچار علائم رفتارهای وسواسی، حالت روان پریشی، افسردگی و جزء آنها می گردند( فریس[2]، 2002). بسیاری از مواقع بیش می آید که جوانان شیوه عملکرد بزرگترها را درک نکرده اند اما به محض اعتراض، نافرمانی یا عصیان با تنبیه و سرکوب روبرو می شوند و این باعث شده آنان به سمت محرک ها ، مخدرها و جانشین ها روند تا تشویق خود را کاهش دهند. بهر حال پدیده اعتیاد به اینترنت همزمان با افزایش دسترسی روزانه مردم به منابع روی خط شایعتر می شود. شبکه جهانی[3] (وب) سرگرم کننده، اطالاع دهنده و مفید است. اما برای بسیاری از افرادی که در آن معتادند نوع این استفاده در حال تبدیل شدن به آسیب ها و نابه نجاری های روانی و رفتاری است. اما در ایران مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه هنوز مطالعات و تحقیقات در حوزه اعتیاد به اینترنت و عوامل پدید آورنده یا مستعد کننده آن در ابتدای مسیر قرار داد و نیاز به پژوهش های گسترده و کاربردی در این زمینه بویژه روی افراد و گروه های که در معرض خطر بیشتری قرار دارند، کاملاً احساس می گردد. بنابراین، آن چه مهم و اساسی است بررسی عوامل مرتبط با بروز این اعتیاد در بین گروه های در معرض خطر است.

 

       شکی نیست که اینترنت پیشتاز انقلاب صنعتی جدید است. یک تکنولوژی جدید، همانند یک رابطه جدید است؛ یعنی در ابتدا جذاب و سرگرم کننده است، اما نهایتاً نیازمند صرف انرژی و زمان فراوان برای حفظ آن هستیم. دست یابی به یک شبکه جهانی، افراد را با انبوهی از اطلاعات و نشریات الکترونیکی روبرو می کند که با استفاده از ارتباط سنتی امید دستیابی به آنها را نداشته است. به نظر واضح می رسد که اینترنت می تواند مورد حسن استفاده یا سوء استفاده به صورت اعتیاد قرار گیرد، عوامل روانشناختی فراوانی بر قدرت و جذابیت اینترنت دلالت دارند به نظر می رسد که همان ویژگی هایی که تشکیل دهنده قدرت اینترنت هستند همگی قابلیت اعتیاد آور را هم دارا می باشند.

 

        از طرف دیگر روانشناسان معتقدند هر رفتاری که فرد از خود نشان می دهد تحت تاثیر عوامل بسیاری همچون عوامل محیطی، عاطفی و شخصیتی می باشد مقصود از عوامل شخصیتی در واقع همان ویژگی های شخصیتی[4] است که می تواند یک فرد را مستعد بروز یک سری از رفتارها نماید، در صورتی که ممکن است آْن فرد با ویژگی های شخصیتی متفاوتی دست به چنین رفتارهایی نزند. بنابراین عوامل شخصیتی یکی از مهمترین عواملی است که قادر است در شناخت پیچیدگی های رفتار انسان در موقعیت های مختلف کمک شایان توجهی نماید و از این رو نمی بایست از چشم محققان دور بماند.

 

       شخصیت[5] در روانشناسی به عنوان یک مفهوم رایج و متداول اما در عین حال پیچیده و دشوار شناخته شده است. مفهوم شخصیت از دیدگاه های نظری و سطوح انتزاعی مختلفی سرچشمه گرفته است و هر کدام از این سطوح، سهم قابل توجه و منحصر به فردی در فهم ما از تفاوت های فردی دارند. امروز در روانشناسی دیدگاه های متعدد و متفاوتی از شخصیت وجود دارد. شخصیت را معمولاً الگویی از ویژگی های فردی در زمینه تفکر، هیجان و رفتار توأم با مکانیزه های روان شناختی آشکار و پنهان تعریف می کنند.

 

شخصیت شامل ویژگی های بین فردی منحصر به فرد و متمایزی است که افراد در موقعیت های گوناگون آنها را بروز می دهد. شخصیت هر فرد جنبه آشکار منش وی است که به گونه ای بر دیگران اثر گذار بوده و به شکل گیری بسیاری از جنبه های زندگی او کمک می کند. نظریه روانکاوی و شخصیت ریشه های اعتیاد فرد به اینترنت را مرتبط با تکانه های روحی با کمبود های عاطفی دوران کودکی، ویژگی های شخصیتی و یا سایر اختلالات و خلق و خوها می داند. طبق این دیدگاه بسته به حوادث دروان کودکی و یا ویژگی های شخصیت در سن بلوغ فرد برای توسعه یک رفتار اعتیاد آمیز و یا هر رفتار دیگری مستعد می شود. در این حالت آنچه که اهمیت دارد موضوع یا فعالیت نیست بلکه فرد بر مبنایی است که فرد تحت آن معتاد می شود ( دوران[6] 2003). مک کری[7] و کوستا[8] از بین تمام عوامل و ویژگی های شخصیتی، پنج عامل شخصیتی اصلی را شناسایی نموده اند که شامل روان رنجور خویی[9]، برون گرایی[10]، گشودگی به تجربه[11]، سازش پذیری[12] و وظیفه شناسی[13] است و معتقدند که ویژگی های شخصیت را می توان بر اساس این پنج عامل دسته بندی نمود.

 

      توصیف مجازی که کاربران از ویژگی های رفتاری و شخصیتی خود در فضای « چت روم» اطلاعات، شناسایی اولیه از مخاطب گفتگو، توصیف انتخابی و گاه مبالغه آمیز و یا نادرست از برخی ویژگی های رفتاری و شخصیتی و نشان دادن همدردی و همسویی برای جلب پشتیبانی و حمایت عاطفی مخاطب از جمله زمینه های نشان دهنده تدارکات و آمادگی های « پشت صحنه ای» افراد، برای نمایش « روی صحنه» خود هستند. ماهیت غیر رودروی ارتباطات الکترونیکی اینترنتی  همچنین می تواند انگیزه بیشتری را برای کاربران آن در بازی هویت، رفتارهای آزمایشی و ارایه تصویری غیر واقعی فراهم سازد که ریسک «شرمندگی» در آن کمتر است (ذکایی، 1383).

 

        از جمله موضوعاتی که انسان در مورد آن به تفکر می پردازد، خود و جایگاه خود در جهان است که آن نیز، از تغییرات امروزی جهان در امان نمانده و تغییراتی بسیار عمیق در باورها و ارزش ها و سبک زندگی مردم جهان به وجود آورده است. زیرا ویژگی های جوامع کنونی نظیر وجود تکنولوژی پیشرفته، اینترنت و توسعه ارتباطات، پیچیدگی روابط انسانی و … نوجوانان و جوانان را با انبوهی از اطلاعات رو به رو کرده و یافتن هویتی منسجم و کار آمد را بیش از پیش برای آنها مشکل نموده است (لطف آبادی 1385).

 

شکل دهی هویت و ورود به دنیای بزرگسالان و حساسیت و توجه به آثار و پیامدهای استفاده از اینترنت و محیط های مجازی در این دوره اهمیت ویژه ای دارد. در این پژوهش ما به دنبال بررسی رابطه بین خود کنترلی و اعتیاد به اینترنت نیز می باشیم. مفهوم خود کنترلی که در سال 1974 توسط اشنایدر گسترش یافت. به این معنا است که یک شخص در موقعیت خود چقدر انعطاف پذیر یا چقدر پایدار است (کاشال و کوانتس، 2006). اشنایدر می گوید: مردم در یک بحث کلی به دو دسته تقسیم می شوند: افراد با خود کنترلی بالا و افراد با خود کنترلی پایین که هر کدام ویژگی هایی دارند (کجلدال، 2003). برخی از افراد نسبت به موقعیت اجتماعی حساس هستند و ظاهر خود را متناسب با موقعیت رایج تنظیم می کنند. این افراد را با خود کنترلی پایین که تمایل دارند فکر و احساس خود را بیان نمایند، تا این که آن را متناسب با موقعیت سازمان دهی کنند (ایشنایدر، 1974).

 

        خود کنترلی عبارتست از تعارض درون فردی بین منطق و هوس، بین شناخت و انگیزه و بین برنامه ریز درونی و عمل کننده درونی. که غلبه قسمت اول هر کدام از این زوج ها بر قسمت دوم است (ردوالت، مادریان و چنی، 1998). افرادی که می توانند هدف های واقع گرایانه را اولویت بندی کنند و در زمان تصمیم گیری میان عواطف و عقل تعادل برقرار کنند، خود کنترل هستند (خواجه موگهی و علاسوند، 1389). تفاوت های مهم فردی و قابل سنجش وپیگیری های رفتاری را خود کنترلی می نامند. خود کنترلی بیانگر میزان مطابقت ویژگی های رفتاری خود با شرایط و موقعیت موجود است (کوبی[14]و همکاران، 2001). خود کنترلی یک ویژگی شخصیتی بی مانند است که در اشخاص گوناگون متفاوت است، یعنی افرادی که خود کنترلی بالایی دارند، هر کدام با توجه به اینکه تا چه حد خود کنترلی دارند، واکنش های متفاوت نشان می دهند و رفتارهای متفاوت دارند.

 

       به نظر می رسد افرادی که خود کنترلی پایین تری دارند به پیامد رفتارهای خود، کمتر می اندیشند و سعی در ارضا، فوری امیال خود دارند، از این رو این گونه افراد به پیامدهای اعتیاد نمی اندیشند و سعی در لذت بردن آنی دارند. از سوی دیگر خود کنترلی سطح بالا شامل عناصری از خود نظارتی، برنامه ریزی و نظم بخشی هیجانی است که این عناصر در افراد دارای سطوح خود کنترلی بالاتر می توانند از روی آوردن به اعتیاد اینترنت ممانعت به عمل آورند (ون در[15] وهمکاران، 2009). بعضی از مطالعات و بررسی های قبلی پیشنهاد کرده اند که خود کنترلی کمتر، در رابطه با انواع متفاوت رفتارهای اعتیاد آمیز است که شامل اعتیاد به اینترنت نیز می شود. عقیده دارد که فرد با خود کنترلی بالا، از تعهد افزون تری نیز برخوردار است بنابراین به نظر می رسد چنانچه افراد دارای خود کنترلی سطح بالاتر با خود عهد ببندند که از اینترنت استفاده نکنند راحت تر می توانند به تعهدات خود وفادار باقی بمانند اما فرد دارای سطح خود کنترلی پایین تر احتمال دارد که نسبت به تعهدات خود وفاداری کمتری داشته باشد و به راحتی تعهد خود نسبت به عدم استفاده از اینترنت را زیر پا بگذارد ( راسکین و تری ، 1988).

 

        با توجه به مباحث مطرح شده و اهمیت بررسی مبحث اعتیاد به اینترنت و عوامل تاثیر گذار بر آن در جامعه ایران به خصوص در بین دانش آموزان دختر دوره متوسطه ، مساله مورد بررسی در این پژوهش پیش بینی اعتیاد به اینترنت بر اساس ویژگی های شخصیتی و خود کنترلی در بین دانش آموزان دختر متوسطه دوره دوم مطقه 13 شهر تهران می باشد. به این منظور محقق در این پژوهش به دنبال دست یافتن پاسخ علمی به این سوالات است:

 

 

• آیا اعتیاد به اینترنت بر اساس ویژگی های شخصیتی قابل پیش بینی است؟

 

• آیا اعتیاد به اینترنت بر اساس خود کنترلی قابل پیش بینی است؟

 

1-3 سابقه و ضرورت انجام تحقیق

 

 

 

      آمارها در ایران نشان می دهد که تعداد کاربران اینترنت در کشور در سال 1383 بیش از 6 میلیون نفر بوده است. به گزارش بخش خبر سایت اخبار فناوری اطلاعات در ایران (1387) تعداد کاربران اینترنت در چهار سال اخیر 25 برابر شده است و این تعداد روز به روز در حال افزایش است. این در حالی است که تعداد مطالعات صورت گرفته در این زمینه از تعداد انگشتان دست هم تجاوز نمی کند. بنابراین، لزوم و اهمیت بررسی و پژوهش های گسترده در این زمینه با مد نظر قرار دادن شیوع روز افزون این فناوری و مشکلات ناشی از آن کاملاً احساس می شود. با توجه به صدمات و خسارات جبران ناپذیری که پدیده اعتیاد به اینترنت به دنبال دارد و از آن جایی که اقدامات تغییر رفتار در سطح فردی و اجتماعی طولانی مدت و پر هزینه است، به نظر می رسد پیشگیری بهترین رویکرد برای کاهش اینگونه رفتارهای تهدید کننده سلامت در سطح جامعه باشد. از این رو برنامه ها و اهداف آموزشی و پیشگیرانه در رابطه با اعتیاد به اینترنت نوجوانان و جوانان مورد توجه بسیاری از پژوهشگران اجتماعی قرار گرفته است و بدین منظور بسیار حائز اهمیت است که بتوان آنهایی که در معرض بیشترین خطر درگیری در این گونه رفتارها و یا اختلالات هستند را شناسایی نمود. با وجود آنکه نمی توان از نظر دور داشت که استفاده از اینترنت در دنیای امروز یک ضرورت است، اما این گونه رفتارها و یا اختلالات هستند را شناسایی نمود. با وجود آنکه نمی توان از نظر دور داشت که استفاده از اینترنت در دنیای امروز یک ضرورت است ، اما این ابزار می تواند علاوه بر به کار گیری درست و به جا ، به صورت نادرست و نابجا مورد استفاده قرار گیرد. و شرایطی را فراهم آورد که ترک آن مشکلاتی را برای کاربر به وجود آورد . چگونگی استفاده می تواند به ویژگی های شناختی ، عاطفی و شخصیتی و هویتی کاربر مرتبط باشد . اطلاعات فراوانی در حوزه اعتیاد به اینترنت و سایر کشورهای جهان صورت گرفته و عوامل بسیاری را نیز در ظهور این اختلال شناسایی کرده اند. اما به منظور برنامه ریزی مبتنی بر پژوهش در هر جامعه ای ، توجه به تفاوت های فرهنگی و اجتمالی ضروی است. به عبارت دیگر با تکیه بر نتایج مطالعات خارجی نمی توان به کار آمدی مداخلات پیشگیرانه امیدوار بود.

 

        تعیین ارتباط بین ویژگی های شخصیتی ، اعتیاد به اینترنت از هدف های این پژوهش است ، در صورت معناداری، دانشی را در اختیار مشاوران ، مسئولان و خانواده ها قرار می دهد که بر امر استفاده از اینترنت توسط نوجوانان و جوانان نظارت داشته باشند، در کنار برخی عوامل زمینه ساز ، ویژگی های شخصیتی آْنها را نیز مورد بررسی قرار دهد، با شناسایی دقیق و طبقه بندی علمی نوجوانان و جوانانی که مبتلا به اینترنت بوده و یا در معرض اطلاع به آن قرار دارند، مداخلات پیشگیرانه و یا درمانی ، بیشتر در این حوزه متمرکز کنند و سرگردانی منبع در مسیرهای نادرست ، طولانی مدت و یا ناکارآمد جلوگیری نمایند و بر اساس نوع ویژگی شخصیتی برای میزان و چگونگی استفاده از اینترنت برنامه ریزی نمایند. و نظارت مستمر را اعلام کنند، همچنین می تواند راه گشای برنامه های مداخله ای در این گروه بوده و در جهت تقویت هر چه بیشتر عوامل محافظت کننده و برطرف ساختن عوامل خطر به کار گرفته شوند. بنابراین آگاهی از ارتباط بین ویژگی های شخصیتی، خود کنترلی با اعتیاد به اینترنت هم برای درمان و هم برای پیشگیری می تواند مفید باشد .

 

بنابراین ضرورت تحقیق و کسب آگاهی درباره اعتیاد به اینترنت، ویژگی های شخصیتی و خود کنترلی افراد همانند دیگر آسیب های روانی و اجتماعی ضروری است تا از نتایج حاصله برای کمک به افراد در معرض خطر استفاده نمود. گسترده و پیچیدگی مسئله اعتیاد به اینترنت بستر پرسش های بسیاری است که پژوهش های بیشتری را ضروری و اجتناب ناپذیر می نماید، به ویژه در کشور ما کشوری جوان محسوب شده و دارای آمار زیاد تحصیل کرده در سطح زیر دیپلم می باشد و در حیطه پژوهش در این اثر هنوز در ابتدای راه هستیم. از این رو جا دارد که با انجام تحقیقاتی وسیع در حوزه روانشناسی و جامعه شناسی اینترنت، با ارائه مباحثی که در جوامع پیشرفته مهم و حیاتی قلمداد می شوند، جامعه را از آفت های واقعی آن مطلع ساخته، در صورت امکان از بروز برخی از مشکلات پیشگیری کنیم .

 

1-4 اهداف تحیق

 

 

2-5- انواع بیماری ام.اس… 15

 

2-6- مشخصه اصلی بیماری ام اس… 16

 

2-7- دلایل ابتلا به بیماری (ام.اس) 17

 

2-8- سبب شناسی و شیوع بیماری ام.اس… 19

 

2-9-عود در بیماران ام.اس… 20

 

2-10-درمان بیماری (ام.اس) 23

 

2-11- واقعیت درمانی.. 25

 

2-11-1-نیازهای پنج گانه. 31

 

2-11-2- ماشین رفتار. 33

 

2-11-3- دنیای مطلوب.. 36

 

2-11-4- اصول ده گانه نظریه انتخاب.. 38

 

2-12- مفهوم بیماری از دیدگاه واقعیت درمانی.. 39

 

2-12-1- علل انتخاب انواع ناراحتی ها 40

 

2-12-2- فرایند درمان واقعیت درمانی.. 41

 

2-12-3- سیستم WDEP. 42

 

2-12-4- مداخله گروهی مبتنی بر واقعیت درمانی و نظریه انتخاب.. 48

 

2-13- ماهیت افسردگی.. 50

 

2-13-1- علل افسردگی.. 52

 

2-13-2- روش های درمان افسردگی.. 53

 

2-14- تعریف استرس… 54

 

2-14-1-واکنش های (زیست شناختی) جسمانی نسبت به استرس… 55

 

2-14-2- واکنش روانی نسبت به استرس… 57

 

2-15- استرس و اضطراب.. 57

 

2-16-سوابق و پیشینه تحقیق.. 58

 

2-16-1-تحقیقات انجام شده در داخل کشور. 58

 

2-16-2-تحقیقات انجام شده در خارج از کشور. 61

 

2 – 17-جمع بندی.. 64

 

فصل سوم: روش شناسی تحقیق.. 65

 

3-1-مقدمه. 66

 

3-2-جامعه آماری تحقیق.. 66

 

3-3-نمونه آماری ( حجم نمونه و روش نمونه گیری ) 66

 

3-4- ابزار های اندازه گیری.. 66

 

3-5- روش های اجرای کار. 67

 

3-6- ابزار گرد آوری اطلاعات.. 68

 

3-7- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 69

 

فصل چهارم: تجزیه‌وتحلیل داده‌ها 70

 

4-1-مقدمه. 71

 

4-2-یافته‌های توصیفی و جمعیت شناختی.. 71

 

4-2- تحلیل های توصیفی.. 71

 

4-2-1- سن.. 71

 

4-2-2- جنسیت.. 72

 

4-3- بررسی استنباطی داده‌ها 78

 

4-3-1- پیش‌فرض‌های تحلیل کوواریانس در بررسی متغیر های تحقیق.. 79

 

4-3-1-1- نرمال بودن. 79

 

4-3-1-2-همسانی واریانس‌ها 80

 

4-3-1-3- بررسی خطی بودن رابطه بین متغیر وابسته و مستقل.. 81

 

4-3-1-4- تحلیل کوواریانس… 85

 

4-3-1-5- معنا درمانی گروهی بر کاهش افسردگی بیماران مبتلا به ام اس موثر است. 85

 

4-3-1-6- معنادرمانی گروهی بر کاهش اضطراب بیماران مبتلا به ام اس موثر است. 86

 

4-3-1-6- معنا درمانی گروهی بر کاهش استرس بیماران مبتلا به ام اس موثر است. 88

 

4-4- یافته های اضافی پژوهش… 89

 

4-4-1- بررسی تفاوت بین نمره اضطراب پس از معنادرمانی گروهی با نمره پیگیری…                   ……. 89

 

4-4-2- بررسی تفاوت بین نمره اضطراب پس از معنادرمانی گروهی با نمره پیگیری.. 90

 

4-4-3- بررسی تفاوت بین نمره اضطراب پس از معنادرمانی گروهی با نمره پیگیری.. 91

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری.. 92

 

5-1-مقدمه. 93

 

5-2- بحث و نتیجه گیری.. 93

 

5-3-محدودیت‌های تحقیق.. 97

 

5-4-پیشنهادات تحقیق.. 98

 

ضمایم و پیوست ها 100

 

 

منابع و مآخذ. 156

 

 

 

 

 

فهرست جداول :

 

عنوان                                                                                                                                               صفحه

 

جدول (4-1): توزیع فراوانی سن پاسخ دهندگان. 72

 

جدول (4-2): توزیع فراوانی جنسیت پاسخ دهندگان. 73

 

جدول(4-3): توزیع فراوانی سابقه بیماری پاسخ دهندگان. 74

 

جدول (4-4): نتایج نمرات پرسشنامه اضطراب آزمودنی‌ها در گروه آزمایش و گواه 75

 

جدول (4-5): نتایج نمرات پرسشنامه افسردگی آزمودنی‌ها در گروه آزمایش و گواه 76

 

جدول (4-6): نتایج نمرات پرسشنامه استرس آزمودنی‌ها در گروه آزمایش و گواه 77

 

جدول(4-7): نتایج آزمون کومولوگروف – اسمیرونوف… 79

 

جدول (4-8): نتایج آزمون لوین برای بررسی همسانی واریانس‌ها 80

 

جدول (4-9):  نتایج آنالیز کوواریانس متغیر وابسته و مستقل در گروه کنترل پس‌آزمون و گواه برای متغیر افسردگی.. 85

 

جدول (4-10):  نتایج آنالیز کوواریانس متغیر وابسته و مستقل در گروه کنترل پس‌آزمون و گواه 86

 

جدول (4-11):  نتایج آنالیز کوواریانس متغیر وابسته و مستقل در گروه کنترل پس‌آزمون و گواه برای متغیر استرس… 88

 

جدول (4-12):  مقایسات زوجی معنادرمانی پس آزمون و پیگیری نمره اضطراب… 89

 

جدول (4-13):  مقایسات زوجی معنادرمانی پس آزمون و پیگیری نمره افسردگی.. 90

 

جدول (4-14):  مقایسات زوجی معنادرمانی پس آزمون و پیگیری نمره استرس… 91

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودار ها

 

عنوان                                                                                                                                                                         صفحه

 

نمودار(4-1) : میانگین نمرات پرسشنامه اضطراب آزمودنی‌ها در گروه آزمایش پیگیری، آزمایش پس‌آزمون، آزمایش پیش آزمون و گواه 76

 

نمودار(4-2) : میانگین نمرات پرسشنامه افسردگی آزمودنی‌ها در گروه آزمایش پیگیری، آزمایش پس‌آزمون، آزمایش پیش آزمون و گواه      77

 

نمودار(4-3) : میانگین نمرات پرسشنامه استرس آزمودنی‌ها در گروه آزمایش پیگیری، آزمایش پس‌آزمون، آزمایش پیش آزمون و گواه 78

 

نمودار شماره(4-4 ): نمودار پراکنش اضطراب در دو گروه آزمایش و کنترل. 82

 

 

 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

 

1-1-مقدمه

 

 

 

بیماری مولتیپل اسکلروزیس یکی از بیماری های سیستم عصبی مرکزی می باشد که درآن غلاف میلین به صورت پیشرونده تحلیل می رود. آمار دقیقی از میزان مبتلایان به این بیماری در ایران در دسترس نیست ، اما به طور تقریبی بین  30تا 40 هزار نفر در ایران دچار این بیماری هستند. بسیاری از بیماری های مزمن، از جمله MS با خطر بالای افسردگی و نامیدی همراهند.

 

اگرچه اضطراب یکی از علائم ناتوان کننده در این بیماران است اما کمتر مورد بررسی قرار گرفته است؛ ادبیات پژوهشی شیوع آن را متغیر گزارش کرده اند، دریک بررسی در بیمارانی که به تازگی تشخیص این بیماری را دریافت کرده بودند 34% و در والدین آنها 40% گزارش شده است. بطور کلی ام اس تاثیر قابل ملاحظه ای برکیفیت زندگی افراد مبتلا- حتی در اوایل بیماری- می گذارد. با وجود این، ناتوانی های جدی، اغلب در سال های بعد آشکار می شود. یکی از استرس زا ترین جنبه های این بیماری نامعلوم بودن آینده آن است، حتی در یک هفته آینده معلوم نیست که بیمار چه احساسی داشته باشد. درست هنگامی که آنها در حال سازگارشدن با احساس ناتوانی ناشی از حملات قلبی بیماری هستند، حمله دیگری با محدودیت های بیشتر از راه رسیده و بایستی با دوره دیگری از سازگاری و تغییرات زندگی، مواجه شوند. از آنجاییکه این بیماران هم بایستی با استرس های زندگی روزمره و هم با استرس های ناشی از علائم بیماری که نوسان دار و غیر قابل پیش بینی هستند، مقابله کنند. بنابراین، پیشرفت بیماری ممکن است با کار، زندگی خانوادگی، ارتباطات و فعالیت های اجتماعی تداخل کند. هدف مداخلات روان شناختی کمک به این افراد به منظور مقابله با چالش های فوق می باشد.

 

مشاوره و روش های روان درمانی متفاوتی برای تسکین آلام روانی این بیماران در چند سال اخیر متداول گردیده است که یکی از این روش های درمانی، معنا درمانی است. معنی درمانی با درنظر گرفتن گذرایی هستی و وجود انسانی به جای بدبینی و انزوا، انسان را به تلاش و فعالیت میخواند و بیان میدارد که آن چه انسان ها را از پای درمی آورد، دردها و سرنوشت نامطلوب شان نیست، بلکه بی معنی شدن زندگی است که مصیبت بار است. اگر رنج، شجاعانه پذیرفته شود، تا واپسین دم زندگی معنی خواهد داشت و معنای زندگی می تواند حتی معنی بلقوه ی درد و رنج را نیز دربر گیرد. در این پژوهش به بررسی تاثیر معنادرمانی گروهی جهت کاهش نشانگان افسردگی و استرس، اضطراب این بیماران پرداخته ایم.

 

 

 

1-2-بیان مساله

 

 

 

زندگی انسان در این جهان همواره با اضطراب و دلهره همـراه بـوده اسـت. انسـان هـا معمـولا در اثـر عوامل گوناگون دچار میزانی از اضطراب و دلهره هستند. استرس و اضطراب کلماتی هستند که در زندگی روزمره، برای توصیف حالات و احساسات بسیار استفاده می شوند. در روان شناسی، اضطراب مرحله ی پیشرفته تر استرس مزمن است، که هنگامی به صورت یک مشکل بهداشت روانی در می آید که برای فرد یا اطرافیانش رنج و ناراحتی به وجود آورد یا مانع رسیدن او به اهدافش شود و یا در انجام کار های روزانه و عادی او اختلال ایجاد کند(پارجمنت ، 2007). افسردگی نیز یکی از نابسامانی های بنیادین روانی است ( مهریار، 1382). حالتی است که بر احساسات، افکار، رفتار، و سلامت جسمانی فرد تأثیر ژرفی گذاشته ( سالمانز ،ترجمه: خلخالی زاویه، 1382) و چگونگی ادراک او از خود و محیطش را دگرگون می سازد ( کاپلان و سادوک ، ترجمه: پورافکاری، 1375). این دگرگونی تا اندازه ای است که وی در کنترل خود و پیرامونش، احساس درماندگی می کند (سلیگمن ، 1975). یکی از بیماری هایی که به دلیل ماهیت کم توان کننده اش می تواند فرد را به افسردگی برساند، مولتیپل اسکلروزیس (ام. اس.) می باشد (آبراموویتز، ترجمه: همت خواه،1384). این بیماری یکی از قدیمی ترین و در عین حال مهمترین بیماری های مغز و نخاع است (باردلی و همکاران ، 2004) که با دوره های پیشرونده ی کاهش و افزایش بیماری، علایم سه گانه ی آسیب زا شامل التهاب ازبین رفتن پوشش عصب ها (میلین) و جراحت دستگاه اعصاب مرکزی تشخیص داده می شود (هوشر و گودین ، 2005). از بین رفتن پوشش عصب در بخشی از مغز که کنترل احساسات را به عهده دارد، پیش بینی ناپذیر بودن حمله های بیماری، کاهش توانمندی های پیشین و مشکلاتی نظیر از دست دادن کار و در آخر عوارض ناشی از مصرف داروهایی که در درمان به کار می روند از جمله دلایل افسردگی در بیماران ام.اس. است ( آبراموویتز، ترجمه: همت خواه، 1384) که به نوبه ی خود سویه های بسیاری از زندگی فرد را دگرگون می نماید. یکی از این سویه ها، کاهش مقابله ی سودمند با دشواری های زندگی است. این کاهش مهارت مقابله به سهم خود می تواند افسردگی بیمار را بیشتر از پیش نماید و این چرخه همچنان ادامه یابد (ارنلت و رودولف ، 2006). شدت افسردگی بیمار بر کیفیت زندگی، توانمندی های بدنی (پیتون و همکاران ، 2006)، سویه های شناختی، شناختی، و بازگشت دوباره ی بیماری (لوپز و همکاران ، 2006) تأثیر ویران کننده ای می گذارد. الگوی بیماری و شیوه ی برخورد با آن در بیمار ام.اس. که دچار افسردگی شده است در برابر بیماری که به افسردگی دچار نشده یا آن را مهار کرده، بسیار ناهمانند است (کورنچ و همکاران ، 2000). ناامیدی و خستگی از دیگر پیامدها و چه بسا نشانه های افسردگی می باشد. ناامیدی ای که بیمار را از مقابله ی سودمند و ادامه ی درمان باز می دارد (وینسمن و اسچووتز ، 2004) و همین امر سبب می شود با آغاز حمله ی دیگر بیماری فرد به درمان دارویی گستردهتر و حتی بستری درازمدتتر نیاز داشته باشد (پتن و متس ، 2002). چنین آسیب های گسترده ای می توانند در افزایش افسردگی فرد سهم بسزایی داشته باشند که با افزایش افسردگی خطر اقدام به خودکشی با هدف پایان دادن به این دشواری ها نیز افزایش می یابد (مختاری، 1384). انجمن حمایت از بیماران ام.اس. ( 2006) در گزارش های خود بیان کرد که خطر خودکشی در بیماران .ام اس. به طور معمول 7/7 برابر بیشتر از جمعیت عادی است. افکار خودکشی در بیماران ام.اس.

 

ایرانی 30 درصد است که از این میان اقدام به خودکشی 5 برابر بیشتر از جمعیت عادی است و این میزان به ویژه در 5 سال نخست بیماری و در سنین 40 تا 50 سال نمایان می شود (ملکوتی، 1385 ). از این رو توجه جدی به دشواری های بیماران به ویژه افسردگی و اضطراب ایشان ارزنده می نماید. روان شناسان کوشیده اند برای پیشـگیری و درمـان اضطراب، روش های گوناگونی را به افراد آموزش دهند. اما به نظر می رسدکه استفاده از روش های سنتی و ساده برای درمان اضطراب و افسردگی کافی نیست، لذا اهمیت مذهب و بـه کـارگیری روش هـای معنـوی در چنـد دهـه گذشته به صورت روزافزون توجه روان شناسان و متخصصان بهداشت روانی را به خود جلب کرده است. شواهدی وجود دارد که عموم مـردم بـه طـور فزاینـده ای بـه معنویـت تمایـل دارنـد و بررسـی هـای همگانی افزایش قابل ملاحظه در علاقه به امور معنوی را تایید می کنند. مطالعات آزمایشی نیز نشان می دهـد که بین مذهب و معنویت و سلامت روانی رابطه معنا داری وجود دارد، با این حـال دلایـل ایـن ارتبـاط مـبهم است. از آنجایی که شیوه های رویارویی با افسردگی و اضطراب بیماران ام اس ناهمانند است و پژوهش های اندکی ( به ویژه در ایران) در زمینه ی سودمندی معنادرمانی در کاهش افسردگی بیماران ام.اس. انجام شده است، پژوهش کنونی با هدف کاهش افسردگی بیماران ام.اس. بر آن است تا سودمندی شیوه ی معنادرمانی را در کاهش افسردگی بررسی نماید.

 

1-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

 

 

 

بیماری مولتیپل اسکلروزیس یکی از بیماری های سیستم عصبی مرکزی می باشد که درآن غلاف میلین به صورت پیشرونده تحلیل می رود. آمار دقیقی از میزان مبتلایان به این بیماری در ایران در دسترس نیست ، اما به طور تقریبی بین  30تا 40 هزار نفر در ایران دچار این بیماری هستند. بسیاری از بیماری های مزمن، از جمله MS با خطر بالای افسردگی و نامیدی همراهند.

 

اضطراب احساس ناخوشی، نگرانی و یا تنشی است که فرد در پاسخ به شرایط تهدید کننده و یا فشارزا ارائه می کند. اضطراب میتواند خفیف و یا چنان شدید باشد که فرد را به هراس افکند، به طور طبیعی اضطراب گذراست اما هرگاه مدت زمان آن طولانی شود و یا در غیاب فشارهای روانی و یا تهدید ادامه یابد، آنگاه باید به عنوان یک مشکل تلقی شود. افسردگی حالتی است که انسان در دراز مدت احساس سختی و ناراحتی می کند، پریشان حال و مضطرب می باشد و زندگی را کسالت بار و دلتنگ کننده احساس میکند. فرد افسرده در رابطه با هیچ چیز احساس خشنودی، رغبت و لذت نمی کند. برای انسان های افسرده شروع کردن کارها بسیار سخت و مشکل بوده و خیلی زود خسته می شوند.(کاراکویان، 2010). یکی از مداخلات مطرح در مبحث سلامت روان، معنا درمانی است که در اثربخشی  آن مطالعات مختلف اثبات شده است و می تواند فرد را در یافتن معنای زندگی یاری داده و سبب کاهش تنش ها و مشکلات روانشناسی وی گردد. معنای زندگی یکی از مقوله هایی است که انسان حقیقت جو در پی آگاهی یافتن به ماهیت آن است. معناداری زندگی، کاملاً به نگرش انسان به زندگی بستگی دارد. برای آن که زندگی فردی معنادار شود، وی باید معنای زندگی را درک نماید. یکی از معروف ترین تعریف مبنای زندگی، توسط فرانکل در سال 1984 ارائه شده است. وی معتقد است که هنگامی که انسان به فعالیت های مورد علاقه اش می پردازد، با دیگران ملاقات می کند، به تماشای آثار هنری- ادبی می پردازد و یا به دامان طبیعت پناه می برد، وجود معنا را در خود احساس می کند. همچنین هنگامی که احساس می کند که وجود و هستی اش به یک منبع لایزال پیوند خورده است و خود را متکی به چارچوب ها و تکیه گاه های گسترده و قابل اتکایی مانند مذهب و فلسفه ای که برای زندگی کردن انتخاب کرده است، می بیند، معنا را درمی یابد و آن را احساس می کند. معنای زندگی اشاره به نوعی از احساس ارتباط با خالق هستی، داشتن هدف در زندگی، تعقیب و نیل به اهداف با ارزش و رسیدن به تکامل دارد. معنای زندگی در اصل ماهیت شناختی دارد، چرا که دربردارنده باورهای افراد در مورد وجود یک هدف غایی در زندگی، اعتقاد به معنویات و زندگی اخروی است. در واقع، داشتن معنا در زندگی، یکی از پیش بینی کننده های رفاه انسان و رضایت از زندگی می باشد(دهداری وهمکاران، 1392). مطالعات نشان می دهند که مفهوم معنای زندگی ارتباط تنگاتنگی با سلامت و رفاه روان شناختی افراد دارد (ملتون، 2008). در واقع، معنادار بودن زندگی سبب پایین آمدن سطح عواطف منفی مانند اضطراب و افسردگی می شود و در نهایت سبب کاهش خطر ابتلا به بیماری های روانی می گردد.

 

راستای مداخلات روان شناختی، معنا درمانی گروهی دنیای کوچکی از دنیای واقعی است که در آن اعضا با هدف کشف خودشان به عنوان اینکه علایق وجودی مشترک دارند، شرکت می کنند. این روش یک سفر خود اکتشافی است که برای کسب توانایی بودن با خود حقیقی، گسترش دید نسبت به خود و دنیای اطراف و روشن سازی آنچه که به زندگی فعلی و آینده معنی می دهد صورت می پذیرد. در این گروه، افراد احساس می کنند به طور عمیقی می توانند در راه های معنادار زندگی باهم باشند (کوری، 1995).

 

ان آنجایی که معنا درمانی و شرکت در گروه برای ایجاد حس همدردی و جلوگیری از تنهایی  در افراد موثر است، پژوهشگر در صدد است با به کار بردن تکنیک های این روش تاثیر آنها را در کاهش علائم روانشناختی افراد مبتلا، بررسی نماید.

 

 

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق.. 19

 

2-1-مقدمه. 20

 

2-2- رویکرد نظری.. 20

 

2-2-1- نئورئالیسم (نوواقع‌گرایی) 20

 

2-2-2- مبنای نظری تعامل در تئوری رئالیسم. 22

 

2-3- رویکرد واقع‌گرایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در روابط ایران و چین. 27

 

2-4-نتیجه‌گیری.. 28

 

منابع و مآخذ فصل دوم. 30

 

فصل سوم: روابط ایران و چین تا پرونده هسته‌ای ایران.. 32

 

3-1-مقدمه. 33

 

3-1- روابط ایران و چین قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران. 34

 

3-2 -روابط ایران و چین بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران. 39

 

3-3 -بررسی روابط ایران و چین در زمینه‌های روابط سیاسی. 40

 

3-3-1-رابطه سیاسی. 40

 

3-4- سیاست خارجی ایران. 42

 

3-4-1 -سیاست خارجی ایران قبل از انقلاب اسلامی ایران. 43

 

3-4-2 -سیاست خارجی ایران در زمان انقلاب اسلامی. 43

 

3-4-3 -سیاست خارجی ایران بعد از جنگ تابه‌حال. 43

 

3-4-4 -سیاست خارجی چین. 44

 

3-4 -اشتراکات و افتراقات سیاست خارجی چین و جمهوری اسلامی ایران. 46

 

3-4-1-اشتراکات سیاست خارجی چین و ایران. 46

 

3-4-2 -افتراقات سیاست خارجی چین و ایران. 46

 

3-5- اهمیت چین در سیاست خارجی ایران. 47

 

3-6- اهمیت ایران در سیاست خارجی چین. 47

 

3-7 -زمینه‌ها و نشانه‌های نزدیکی روابط ایران و چین. 48

 

3-7-1 تأثیر خروج بریتانیا از منطقه‌ی خلیج‌فارس بر نزدیکی روابط ایران و چین. 48

 

3-7-2 حوادث سال 1971 در شبه‌قاره‌ی هند. 49

 

3-7-3 نقش مسائل اقتصادی در نزدیک شدن ایران و چین به یکدیگر. 49

 

3-8 روابط اقتصادی ایران و چین قبل از انقلاب اسلامی. 49

 

3-9 روابط اقتصادی ایران و چین. 51

 

3-9-1 افزایش حجم مبادلات اقتصادی ایران و چین. 51

 

3-9-2 نقش چین در توسعه صنعتی ایران. 52

 

3-9-3 رشد روابط اقتصادی.. 53

 

3-9-4 نقل و انتقالات کالاهای سرمایه‌ای.. 55

 

3-9-5 پروژه مترو تهران. 56

 

3-9-6 روابط تأمین نفت و گاز. 57

 

3-9-7 واردات نفتی. 58

 

3-9-8 فروش تسلیحات.. 59

 

3-10 روابط نظامی- امنیتی چین و ایران. 59

 

3-10-1 مواضع چین در قبال جنگ تحمیلی. 63

 

3-10-2 نقش چین در جنگ تحمیلی. 64

 

3-10-3 همکاری نظامی ایران و چین. 66

 

3-11 رابطه فرهنگی ایران و چین. 66

 

3-12 نتیجه‌گیری.. 68

 

منابع و مآخذ فصل سوم. 70

 

فصل چهارم: رابطه ایران و چین از آغاز پرونده هسته‌ای ایران.. 73

 

4-1-مقدمه. 74

 

4-2 رابطه ایران و چین. 76

 

4-2-1 انگیزه‌های رابطه ایران و چین. 76

 

4-2-2 انگیزه‌های چین در برابر ایران. 77

 

4-3 رابطه سیاسی ایران و چین. 77

 

4-3-1 ویژگی سیاسی چین. 78

 

4-4 سیاست خارجی ایران و چین. 78

 

4-4-1 سیاست خارجی چین. 80

 

4-5 دلایل اهمیت ایران در سیاست خارجی چین. 81

 

4-5-1 اهمیت ایران در سیاست خارجی چین. 81

 

4-6 گام‌های استوار چین و ایران به‌سوی توسعه اقتصادی.. 82

 

4-7 اقتصاد چین. 82

 

4-8 اقتصاد ایران. 84

 

4-9 روابط اقتصادی ایران و چین. 85

 

 

4-10 همکاری سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت میان طرفین. 88

 

4-11 مناسبات روابط دو کشور چین و ایران. 89

 

4-12 وابستگی اقتصاد چین به نفت ایران. 91

 

4-13 روابط نفتی چین و ایران. 91

 

4-14 اصلاحات اقتصادی در چین. 92

 

4-15 تعاملات اقتصادی.. 92

 

4-16 رابطه نظامی ایران و چین. 93

 

4-16-1 تعاملات نظامی. 94

 

4-17 انگیزه‌های روابط سیاسی و نظامی چین و ایران. 95

 

4-18 رابطه فرهنگی چین و ایران. 95

 

4-18-1 تعاملات فرهنگی ایران و چین. 95

 

4-19 ظهور چین به‌عنوان ‌یک قدرت.. 96

 

4-19-1 چین. 97

 

4-19-2 همراهی چین در پرونده هسته‌ای ایران. 98

 

4-19-3 جایگاه چین در پرونده هسته‌ای ایران. 99

 

4-19-4 امنیت انرژی در جهان و روابط تهران ـ پکن. 100

 

4-19-5 نیاز چین به انرژی.. 101

 

4-19-6 قراردادهای بین ایران و چین. 103

 

4-19-7 امنیت انرژی چین، ایران. 104

 

4-19-8 امنیت انرژی و سیاست خارجی چین. 105

 

4-20 نتیجه‌گیری.. 106

 

منابع ومآخذ فصل چهارم. 108

 

فصل پنجم: تأثیر چین در پرونده‌ی هسته‌ای ایران.. 112

 

5-1 مقدمه. 113

 

5-2 پیشینه‌ی برنامه‌ی هسته‌ای ایران. 114

 

5-3 اهداف استفاده از انرژی هسته‌ای ایران. 115

 

5-3-1 هدف اقتصادی اجتماعی. 116

 

5-3-2 هدف خودکفایی. 116

 

5-4 زیان‌های ناشی از انفجار بمب هسته‌ای.. 119

 

5-5 ضرورت‌های دستیابی حفظ فناوری هسته‌ای ایران. 120

 

5-6 دلایل اقتصادی ایران در خصوص کسب فناوری هسته‌ای.. 121

 

5-7 دلایل سیاسی- امنیتی در خصوص کسب فناوری هسته‌ای.. 122

 

5-8 فعالیت‌های هسته‌ای ایران قبل از انقلاب اسلامی. 123

 

5-9 فعالیت‌های هسته‌ای ایران پس از انقلاب اسلامی. 124

 

5-10 تلاش برای تکمیل پروژه‌های هسته‌ای.. 125

 

5-11 چین و ورود آن به انرژی هسته‌ای ایران. 125

 

5-12 پایان جنگ تحمیلی و آغاز پروژه‌های هسته‌ای.. 126

 

5-13 چین. 127

 

5-14 پرونده هسته‌ای ایران. 128

 

5-15 اهداف و سیاست‌های ایران در مورد هسته‌ای خود. 131

 

5-16 خیز هسته‌ای ایران. 133

 

5-17 تکرار موضع چین توسط روسیه. 138

 

5- 18 همراهی چین با ایران. 138

 

5-19 چین مخالف تحریم علیه ایران. 139

 

5-20 حمایت چین از حق هسته‌ای ایران. 140

 

5-21 چین: انرژی هسته‌ای حق ایران. 141

 

5-22 حساسیت روابط ایران و چین در شرایط کنونی. 142

 

5-23 رویکرد چین نسبت به انرژی هسته‌ای ایران. 143

 

5-24 رابطه ایران و چین در زمینه انرژی.. 144

 

5-25 مواضع چین در برابر پرونده هسته‌ای ایران. 144

 

5-26 رفتارهای متناقض چین در پرونده هسته‌ای ایران. 150

 

5-27 چالش کشاندن سیاست‌های آمریکا توسط چین از طریق ایران. 151

 

5-28 ایجاد جهانی چندقطبی از جانب ایران و چین. 152

 

5-29 نقش چین در مثلث ایران، چین، آمریکا در برنامه هسته‌ای ایران. 152

 

5-30 مدیریت اختلافات چین با آمریکا در برنامه هسته‌ای ایران. 153

 

5-31 تشدید اختلافات چین و آمریکا 153

 

5-32 چین- ایران حول محور هسته‌ای.. 154

 

5-33 نیم‌نگاهی به پیشینه مذاکرات ایران با گروه 1+5 در آستانه مذاکرات دور استانبول- بغداد. 155

 

5-34 دور جدید مذاکرات تحت عنوان مذاکرات استانبول- بغداد است.. 156

 

5-35 بررسی مقدمات دیدار ایران و 1+5 در دور بعدی در بغداد. 157

 

5-36 حمایت‌های چین در دور جدید مذاکرات دوره‌ای استانبول- بغداد. 157

 

5-36-1 نقش فعال چین در مذاکرات ایران و گروه 1+5. 157

 

5-36-2 بررسی مذاکرات ایران با گروه 1+5. 158

 

5-36-3 چین و نقش سازنده در آشتی دادن 1+5 با ایران. 159

 

5-36-4 مذاکره راه‌حل اختلاف ایران و گروه 1+5. 159

 

5-37 مروری بر رویکردهای قدرت‌های اصلی پیرامون پرونده هسته‌ای ایران. 159

 

5-37-1 ایالات‌متحده آمریکا 159

 

5-37-2 اتحادیه اروپا 162

 

5-37-3 روسیه. 165

 

5-37-4 دلایل عمده‌ی روس‌ها برای همکاری هسته‌ای با ایران. 167

 

5-37-5 چین. 168

 

5-38 راهکارهای ایران در مقابل استراتژی قدرت‌های بزرگ… 169

 

5-39 پرونده هسته‌ای ایران. 173

 

5-39-1 مواضع آمریکا و اروپا در برابر برنامه‌ی هسته‌ای ایران. 173

 

5-39-2 سیاست‌های اروپا در برابر برنامه‌های هسته‌ای ایران. 174

 

5-39-3 اختلاف‌نظر اروپا و آمریکا در برابر برنامه‌های هسته‌ای ایران. 176

 

5-39-4 موارد هم سویی اروپا و آمریکا در برابر برنامه‌های هسته‌ای ایران. 176

 

5-39-5 مواضع چین در برابر برنامه‌های هسته‌ای ایران. 177

 

5-40 محدودیت‌های ناشی از مناسبات چین و قدرت‌های بزرگ (با تأثیر بر روابط ایران و چین) 178

 

5-41  روابط چین با قدرت‌های بزرگ… 179

 

5-41-1 چین و ایالات‌متحده آمریکا 179

 

5-41-2 چین و اتحادیه اروپا 180

 

5-41-3 روابط چین با روسیه. 182

 

5-42 روابط ایران، چین و آمریکا 183

 

4-43 نتیجه‌گیری.. 187

 

منابع و مآخذ فصل پنجم. 189

 

فصل ششم: جمع‌بندی کلی و منابع.. 194

 

6-1-آزمون فرضیه. 195

 

6-2-نتیجه‌گیری.. 196

 

 

2-3-2. تاثیر باد در فرآیند تبخیر- تعرق.. 17

 

2-3-3. انرژی باد. 18

 

2-3-4. تاثیر باد در آتش سوزی جنگل­ها 19

 

2-4. مدل­های توزیع سرعت باد. 20

 

2-5. روش­های پیش بینی  و تخمین پارامترهای باد. 21

 

2-6. مدل­های پیش بینی بادهای محلی.. 22

 

2-6-1. مدل پایدار جرمی ( mass-consistent model) 23

 

2-6-2. مدل سیال دینامیکی محاسباتی(CFD Model) 24

 

2-6-3. مدل خطی دینامیکی((dynamic linearized model 24

 

2-7. مدل Windninja. 25

 

2-8. خلاصه فصل.. 27

 

فصل سوم: مواد و روش­ها

 

3-1. مقدمه. 29

 

3-2. نرم افزار Gis. 29

 

3-2-1. تعریف Gis. 30

 

3-2-2. منابع ورود داده در  Gis. 30

 

3-2-3. ضرورت استفاده از Gis. 30

 

3-2-4. ورودی و خروجی داده ها 31

 

3-2-5. محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی(Gis) 32

 

3-2-6. معایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی.. 32

 

3-2-7. کاربردهای  Gis. 32

 

3-3. مدل عددی Windninja. 35

 

3-3-1. کاربردهای مدل Windninja. 36

 

3-3-2. معادلات حاکم مدل.. 37

 

3-4. منطقه ی مورد مطالعه. 39

 

3-5. آماده سازی داده های ورودی مدل Windninja بکمک نرم افزار Gis. 41

 

3-5-1. تهیه ی مدل رقومی ارتفاعی استان آذربایجان غربی(Digital Elevation Model: DEM) 42

 

3-5-2. آماده سازی جدول اکسل ورودی مدل Windninja. 47

 

3-5-3. مدل Windninja. 55

 

3-6. مشاده و تنظیم خروجی حاصل از مدل Windninjaدر محیط Gis. 56

 

3-6-1. فراخوانی فایل اجرا شده توسط مدل  windninja به محیط Arc Gis. 56

 

3-6-2. تبدیل واحد سرعت… 56

 

3-6-3. انجام تنظیمات مربوطه به ترتیب زیر. 56

 

3-6-4. دستور Clip. 57

 

3-6-5. کوچکتر کردن مش بندی و اندازهی سلول خروجی برای تحلیل و دقت بیشتر. 57

 

3-6-6. صحت سنجی مدلWindninja. 60

 

3-7. خلاصه فصل.. 61

 

فصل چهارم: نتایج و بحث

 

4-1. مقدمه. 63

 

4-2. استفاده از نرم افزار Wrplot بمنظور تعیین متوسط سرعت و جهت باد غالب ایستگاه­های سینوپتیک استان آذربایجان غربی در طول سا­ل­های 2006 الی 2009.. 64

 

4-3. تعیین تغییرات پارامترهای سرعت باد در ناهمواری­ها با استفاده از مدلWindninja. 70

 

4-3-1. تعیین تغییرات پارامترهای سرعت باد در ناهمواری­ها با استفاده از مدل Windninja  برای کل استان آذربایجان غربی.. 71

 

4-3-2. تعیین تغییرات پارامترهای سرعت باد در ناهمواری­ها با استفاده از مدل Windninja با مشبندی و اندازه ی سلول خروجی کوچکتر. 73

 

4-3-3. صحت سنجی مدل.. 77

 

فصل پنجم: خلاصه نتایج و پیشنهادات

 

5-1. نتایج کلی حاصل از تحقیق.. 80

 

5-2. پیشنهادات… 82

 

 فهرست منابع و مراجع.. 84

 

                                            

 

فهرست جداول

 

جدول ‏3‑1: مقادیر ,   برای شرایط مختلف جوی.. 37

 

جدول ‏3‑2: مشخصات ادارات هواشناسی فعال استان آذربایجان غربی.. 40

 

جدول ‏3‑3: ورودی نرم افزار ویندینجا در طول سال­های2006 الی 2009.. 54

 

جدول ‏3‑4: جدول اکسل ورودی مدل Windninja برای قسمتی از حوضه­ی ارومیه استان آذربایجان غربی.. 60

 

جدول ‏4‑1: خروجی نرم افزار Wrplot  در طول سال­های 2006 الی 2009 بصورت متنی (ایستگاه سینوپتیک ارومیه). 69

 

جدول ‏4‑2: متوسط سرعت و  جهت باد غالب حاصل از مدل Wrplot  در طول سال­های 2006 الی 2009.. 70

 

جدول ‏4‑3: نتایج شبیه سازی سرعت و جهت باد غالب در حواشی  ایستگاه­های سینوپتیک استان آذربایجان غربی در دراز مدت (2006 الی 2009). 72

 

جدول ‏4‑4: نتایج شبیه سازی سرعت و جهت باد غالب در چهار ایستگاه سینوپتیک استان آذربایجان غربی با اندازه  مش­

بندی و سلول کوچکتر برای خروجی (m 1000  1000) بکمک نرم افزار ویندینجا در دراز مدت (2006 الی 2009). 75

 

جدول ‏4‑5: نتایح حاصل از درصد افزایش دقت مدل با کوچکتر کردن اندازه ی مش بندی و سلول خروجی مدل.. 76

 

جدول ‏4‑6: نتایج شبیه سازی سرعت باد غالب در چهار ایستگاه سینوپتیک استان آذربایجان غربی حاصل از صحت سنجی غربی با اندازه سلول کوچکتر برای خروجی(m 1000 1000) بکمک نرم افزار ویندینجا در دراز مدت (2006 الی 2009). 77

 

جدول ‏5‑1: نتایج حاصله برای 16 ایستگاه سینوپتیک استان آذربایجان غربی.. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

 

شکل ‏2‑1: الگوی خطوط همفشار و مناطق پرفشار و کم فشار در عرض­های جغرافیایی میانه ( جعفرپور، 1373). 9

 

شکل ‏2‑2: نمایی از چگونگی بروز گرادیان فشار ( جعفرپور، 1373). 10

 

شکل ‏2‑3: مقطع یک چرخند در نیمکره ی شمالی.. 11

 

شکل ‏2‑4: حرکات عمودی هوا در کانون­های همگرایی(Divergence) و کانون­های واگرایی(Convergence) (رجائی، 1358). 12

 

شکل ‏3‑1: نمایی کلی از مدل Windninjaو ساختار آن.. 41

 

شکل ‏3‑2:   مدل رقومی ارتفاعی منطقه مطالعاتی و موقعیت و سرعت ایستگاههای هواشناسی مورد مطالعه در طول سال­های 2006-2009.. 43

 

شکل ‏3‑3: شبکه بندی منطقهی مورد مطالعه با ابعاد مستطیلی منظم. 44

 

شکل ‏3‑4 : مدل رقومی ارتفاعی مستطیل محیط شده بر استان آذربایجان غربی.. 45

 

شکل ‏3‑5: نمونهای از جدول اکسل ورودی نرم افزار WRPLOT.. 51

 

شکل ‏3‑6: نمایی کلی از نرم افزار WRPLOT.. 52

 

شکل ‏3‑7: شبکه بندی قسمتی از حوضهی ارومیه استان آذربایجان غربی در محیط Gis. 58

 

شکل ‏3‑8: مدل رقومی ارتفاعی ) (DEM قسمتی از حوضهی ارومیه استان آذربایجان غربی.. 59

 

شکل ‏4‑1: نمایانگر گلبادهای رسم شده توسط نرم افزار برای 16 ایستگاه سینوپتیک استان در طول      سال­های.. 64

 

شکل ‏4‑2: خروجی شماتیکی از نرم افزار Wrplotدر طول سال­های 2006 الی 2009.. 68

 

شکل ‏4‑3: نتایج شبیه سازی سرعت و جهت با غالب در استان آذربایجان غربی در دراز مدت… 71

 

شکل ‏4‑4: نتایج شبیه سازی سرعت و جهت باد غالب قسمتی از حوضه ارومیه استان آدربایجان غربی با اندازه سلول کوپکتر برای خروجیm)1000 1000) در دراز مدت (2006 الی 2009). 74

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

 

 

 

 

 

کلیات و ضرورت انجام تحقیق

 

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات و ضرورت انجام تحقیق

 

1-1. مقدمه

 

کمبود و محدودیت منابع آب، خصوصاً در ایران شرایطی را می­طلبد که از آب حداکثر استفاده صورت گرفته و تا حد امکان از تلفات آن جلوگیری به عمل آید. یکی از اساسی­ترین گام­ها در صرفه جویی و حفاظت بیشتر منابع آب در کشاورزی، به کارگیری سیستم­های آبیاری بارانی، با پتانسیل به دست آوردن راندمان و یکنواختی بالا می­باشد. یکنواختی آبیاری به این معنی است که مقدار یکسانی آب در تمام قسمت­های زمین توزیع شود. عملاً یکنواختی صددرصد در آبیاری امکان پذیر نیست، زیرا عوامل غیر قابل کنترلی در آن نقش دارند. از آنجا که یکنواختی­های زیاد معمولاً با افزایش هزینه­های ثابت و هزینه­های بهره برداری و نگهداری همراه است، بایستی طرح به صورتی باشد که علاوه بر برخورداری از یکنواختی زیاد، از نظر اقتصادی نیز قابل توجیه باشد. عوامل زیادی بر یکنواختی توزیع آب در آبیاری بارانی موثرند که باد به عنوان یکی از عوامل موثر بر راندمان کاربرد آب در آبیاری بارانی ذکر شده است. وجود بادهای شدید در یک منطقه می­تواند عامل محدود کننده­ای در طرح ریزی سیستم آبیاری بارانی بوده و یا حداقل زمان کار آن ­را محدود به شب که در آن سرعت باد کمتر است، بنماید. بعلاوه یکی از راه­های هدررفت آب در مناطق مختلف آب و هوایی ایران، تبخیر-تعرق است. این پدیده سهم مهمی در اتلاف آب، بویژه در مناطق کویری کشور دارد و تابع پارامترهای مختلف اقلیمی و ویژگی­های توپوگرافی هر منطقه است. الویت بندی و تعیین شدت تاثیر هر یک از این پارامترها بر روی تبخیر- تعرق می­تواند ضمن افزایش شناخت از عوامل موثر بر تبخیر – تعرق در هر منطقه به مدیریت منابع آب در آن منطقه بسیار کمک کند. باد یکی از عوامل مهم در پدیده­هایی همچون تبخیر- تعرق و فرسایش بشمار می­آید که خود تاثیر بسزایی در پدیده­هایی همچون تامین نیاز آبی گیاهان، طبقه بندی اقلیمی، تلفات آب از سطح رودخانه­ها و مخازن سدها، ابعاد و اندازه­ی شبکه­های آبیاری و جابجایی ذرات از بستر خود و حمل به مکانی دیگر و … دارد. همچنین آتش سوزی­ها می­تواند توسط عوامل طبیعی یا عوامل انسانی ایجاد شود . در این میان نقش عوامل جوی در وقوع و گسترش آتش سوزی مهم می­باشد. اهمیت شرایط جوی نه تنها به عنوان عامل منفرد برای ایجاد آتش سوزی نیست بلکه می­توان گفت تأثیر عوامل دیگر آتش سوزی، هم چون عوامل انسانی، خود تابعی از عوامل جوی است، چرا که اگر شرایط جوی مساعد نباشد، آتش سوزی ایجاد شده نمی تواند گسترش یابد. رشد آتش و افزایش در سرعت بادهای همرفتی در سطح زمین بطور قابل ملاحظه ای افزایش می­یابد و هر چقدر سرعت وزش باد بیشتر باشد، شدت آتش سوزی نیز زیادتر می گردد، این امر به این دلیل است که وزش باد باعث جابجایی هوا و در نتیجه رسیدن میزان بیشتری اکسیژن به محیط در حال سوختن می­گردد. در این زمینه اگر باد از ناحیه خشکی بوزد اثر زیادتری به علت نداشتن رطوبت در افزایش آتش سوزی دارد. افزایش دما باعث افزایش تبخیر-تعرق و در نتیجه خشک شدن مواد سوختنی می­گردد و می­تواند یکی از عوامل موثر در بروز آتش سوزی باشد. از طرفی منابع بادی، سوخت یک ایستگاه برق بادی می­باشند که ایجاد تنها تغییراتی اندک، اثرات بزرگی بر ارزش تجارتی و سطح کارایی توربین­های تولید کننده­ی نیروی برق و در نتیجه کمک به اقتصاد کشور را دارد. هر زمان که سرعت متوسط باد دو برابر می­شود، انرژی موجود در باد و نیروی برق حاصل از باد به صورت ضریبی از هشت افزایش می­یابد، بنابراین حتی تغییرات اندک در سرعت متوسط می­تواند تغییرات بزرگی در میزان کارایی ایجاد کند. پس این جزئیات و اطلاعات قابل اطمینان در مورد میزان قدرت و سمت وزش باد و اینکه چقدر باد بطور مرتب می­وزد، برای هرگونه برنامه توسعه احتمالی، حیاتی و مهم می­باشد. 

 

1-2. ضرورت انجام تحقیق

 

باد هم از نظر سرعت و هم از نظر جهت حائز اهمیت است. در اغلب مناطق دنیا نبود ایستگاه­ها یکی از مشکلات اصلی بشمار می آ­ید. لذا در اغلب موارد نیاز به تعمیم سرعت و جهت باد در ناهمواری­ها می­باشد که در طراحی پروژه­ها، از جمله پروژه­های آبیاری تحت فشار در نظر گرفته شود. لازم بذکر است که طبق   رابطه­ی حاکم برنولی در حرکت سیالات، حرکت در طبیعت تحت تاثیر اختلاف پتانسیل ارتفاعی، اختلاف پتانسیل سرعت، اختلاف پتانسیل فشار و اختلاف پتانسیل غلظت انجام می­گیرد. با ثابت بودن گذر حجمی سیال و با کاهش سطح مقطع، سرعت عبور افزایش پیدا می­کند. هوا نیز وقتی مابین ساختمان­ها یا کوه­ها یا موانع در حرکت باشد فشرده شده و سرعت باد بطور قابل ملاحظه­ای افزایش می­یابد که بعنوان­­ تونل در طبیعت شناخته می­شود. قرار دادن توربین بادی در چنین تونل­های طبیعی یک راه زیرکانه برای بدست آوردن انرژی از سرعت باد بیشتر از محیط اطراف منطقه است. از طرفی باد یک عامل اساسی و مهم در فرآیند تبخیر-تعرق محسوب می­شود. همچنین سمت و سرعت وزش باد تعیین کننده­ی شدت و نحوه­ی گسترش آتش در محیط جنگل بشمار می­آید. فاینی و همکارانش در سال 2009 با شبیه سازی اثر بیش از 1000 مورد وزش باد بر آتش سوزی‌های به وجود آمده طی سه سال در سراسر ایالات متحده به پراکندگی دود، پراکندگی جهت پرواز حشرات و پرندگان و سایر  کاربردهای دیگر پرداختند. از نظر مدیران آتش نشانی اطلاعات بدست آمده قابل اعتماد، بموقع و دقیق بوده و توانایی تصمیم گیری آگاهانه ایشان را نسبت به ایمنی عمومی و مدیریت آتش سوزی­ها افزایش داده است(Finney et al., 2009)

 

در سال‌های اخیر نرم افزار های شبیه سازی باد به طور چشم گیری توسعه و مورد استفاده قرار گرفته است . بعضی نرم افزارها با Gis لینک شده‌اند یا به طور مستقل اجرا می‌شوند. استفاده از امکانات Gis و تحلیل‌های هندسی، مدل رقومی ارتفاعی مدل‌های شبیه سازی موضعی باد توسعه یافته است که از آن جمله می‌توان بهWindStation ،  Windninja و Windwizard اشاره نمود. در این پژوهش توسط نرم افزار Windninja که یک مدل عددی پایدار است، به شبیه سازی بادهای موضعی در هشت ایستگاه سینوپتیک استان آذربایجان­غربی پرداخته و مقادیر حاصله از شبیه سازی را با مقادیر مشاهداتی در ایستگاه­ها مورد مقایسه قرار خواهیم داد. با توجه به این مهم که بسیاری از طرح­های تحت فشار متاثر از سرعت و جهت باد می­­باشد، دستیابی به روش­های سریع، ساده و با دقت بالا می­تواند کمک شایانی در اجرا و بهره­برداری    طرح­های عمرانی و پروژه­های آبیاری تحت فشار و جلوگیری از خسارات به وجود آمده از آتش سوزی و تبخیر را داشته باشد.

 

1-3. فرضیه­های تحقیق

 

فرضیه­های تحقیق کنونی بشرج زیر است:

 

 

• سرعت باد تحت تاثیر ناهمواری­های روی سطح زمین است.

 

• جهت باد تحت تاثیر ناهمواری­های روی سطح زمین است.

 

• می­توان توسط امکانات Gis شبیه سازی سرعت و جهت باد را انجام داد.

 

1-4. بیان مسئله و اهداف تحقیق

 

یکی از عناصر اقلیمی و تعیین کننده در علوم آب، باد می­باشد که نقش بسزایی در طبیعت و    پدیده­های پیرامونی آن نظیر فرسایش، تبخیر-تعرق، توسعه­ی پارک­های تولید انرژی بادی، پروژه­های آبیاری تحت فشار و … دارد. باد هم از نظر سرعت و هم از نظر جهت، پدیده­های موجود در سطح زمین را تحت تاثیر قرار می­دهد. در اغلب مناطق دنیا نظیر ایران، عدم پوشش مکانی ایستگاه­ها یکی از مشکلات اصلی بشمار می­رود. از آنجایی که ایستگاه­های تبخیرسنجی زیر نظر سازمان آب منطقه­ای و ایستگاه­های سینوپتیک و کیلماتولوژی مربوط به سازمان هوا شناسی کشور در ارتفاعات پایین و دشت­های واقع می­باشند، لذا در اغلب موارد تعمیم نتایج سرعت و سمت باد در ارتفاعات و در محل­هایی دور از ایستگاه­های هواشناسی بشدت مورد نیاز است چرا که نبود اطلاعات یکی از عوامل عدم موفقیت اجرای طرح­ها می­باشد. به طور مثال در اغلب پروژه­های آبیاری تحت فشار استان آذربایجان غربی، فقدان اطلاعات موضعی باد موجب بروز مشکلات عدیده­ای در مسائل طراحی و بهره برداری گردیده است. بادهای موضعی در اثر ناهمواری­ها و پدیده­های تولید کننده بادهای موضعی، اثرات بسیاری در میزان سرعت و جهت باد دارد که در طراحی و اجرای بسیاری از پروژه­ها مورد توجه قرار نمی­گیرند. همچنین با شناسایی مکان­های بادخیز و استقرار توربین­های تولید کننده­ی نیروی برق با استفاده از انرژی باد می­توان در راستای بهبود شرایط اقتصادی کشور اقدام کرد و یا حتی با پیش بینی سمت و سرعت باد، از گسترش آتش سوزی­های عظیم در محیط جنگل جلوگیری بعمل آورد. در تحقیق حاضر سعی بر آن است که برای رفع موارد فوق با استفاده از امکانات Gis و تحلیل­های هندسی، توسط نرم افزار Windninja به شبیه سازی بادهای موضعی در هشت ایستگاه سینوپتیک استان آذربایجان­غربی پرداخته و مقادیر حاصله از شبیه سازی را با مقادیر مشاهداتی در ایستگاه­ها مورد مقایسه قرار خواهیم گرفت و شاخص­های آماری از جمله مجموع مربعات خطا برای کنترل نتایج استفاده خواهد شد. سوال اصلی این تحقیق این است که آیا می­توان از نرم افزار برای تعمیم جهت و سرعت باد در ناهمواری­ها استفاده کرد یا خیر؟