2-1-3 اهداف عدالت کیفری از گذر حبس …………………………………………………………………………………. 17
2-1-3-1 تعریف زندان ……………………………………………………………………………………………………………17
2-1-3-2 تعریف زندان از نظر قانون ………………………………………………………………………………………… 17
2-1-3-3 دیدگاه مخالفان ………………………………………………………………………………………………………… 19
2-1-3-3-1 اثرات منفی حبس بر فرد ………………………………………………………………………………………. 20
2-1-3-3-2 اثرات زندان بر خانواده …………………………………………………………………………………………. 21
2-1-3-3-3 آثار و پیامدهای اقتصادی – اجتماعی زندان ……………………………………………………………… 22
2-1-3-3-4 اثرات روانی – اجتماعی زندان ……………………………………………………………………………….. 23
2-1-3-4 دیدگاه موافقان …………………………………………………………………………………………………………. 24
2-1-3-4-1 اعمال مجازات و تنبیه ……………………………………………………………………………………………. 26
2-1-3-4-2 صیانت از جامعه و جان مجرم ………………………………………………………………………………… 26
2-1-3-4-3 امتیاز نسبت به سایر مجازات ها ……………………………………………………………………………… 27
2-1-3-4-4 جنبه ترهیبی و ترذیلی زندان …………………………………………………………………………………. 29
2-1-3-5 کارکردهای حبس از منظر عدالت کیفری ……………………………………………………………………. 29
2-1-3-5-1 کارکرد اصلاح و بازپروری …………………………………………………………………………………… 30
2-1-3-5-2بازدارندگی و خنثی سازی …………………………………………………………………………………………33
2-2 بررسی جرم شناختی تکرار جرم پس از آزادی از زندان ………………………………………………………… 36
2-2-1 نظریه های جرم شانسی ………………………………………………………………………………………………….. 36
2-2-1-1نظریه انومی …………………………………………………………………………………………………………………36
2-2-1-2 نظریه معاشرت های ترجیحی ……………………………………………………………………………………… 38
2-2-1-3 نظریه برچسب زنی(تاثیر واکنش اجتماعی) …………………………………………………………………… 38
2-2-2 جنبه های افتراقی تکرار جرم ………………………………………………………………………………………….. 39
2-2-2-1 تکرار جرم و سن ……………………………………………………………………………………………………….40
2-2-2-2تکرار جرم و جنس ………………………………………………………………………………………………………42
2-2-3 ساختار زندان ها ……………………………………………………………………………………………………………. 42
2-2-3-1 روش نگهداری محکومان در زندان ……………………………………………………………………………… 45
2-2-3-1-1روش کلاسیک ………………………………………………………………………………………………………. 45
2-2-3-1-2 روش مدرن ………………………………………………………………………………………………………….. 46
2-2-4 جایگاه قانونی مراکز مراقبت بعد از خروج در سازمان زندان ها …………………………………………….47
2-2-5 اصول اساسی مراقبت بعد از خروج ………………………………………………………………………………… 48
فصل سوم: تجزیه و تحلیل داده ها
3-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….. ..51
3-2-جامعه آماری و حجم نمونه…………………………………………………………………………………….. .52
3-3-روش گردآوری داده ها…………………………………………………………………………………………. .53
3-4-ابزار گرد آوری اطلاعات……………………………………………………………………………………….. .54
3-5-روایی وپایائی پرسشنامه………………………………………………………………………………………… .54
3-6-ویژگی های جمعیت شناختی نمونه آماری………………………………………………………………… ..58
3-6-1-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر سن…………………………………………………………………… .58
3-6-2-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر جنسیت………………………………………………………………. 59
3-6-3- وضعیت افراد پاسخ دهنده ازنظر تأهل…………………………………………………………………… 59
3-6-4-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تعداد افراد خانواده…………………………………………………. 60
3-6-5- وضعیت افراد پاسخ دهنده ازلحاظ شغل قبل از زندان ………………………………………………. 60
3-6-6 وضعیت افراد پاسخ دهنده از لحاظ میزان درآمد ……………………………………………………………….. 61
3-6-7 وضعیت افراد پاسخ دهنده ازنظر نوع مسکن ………………………………………………………………………62
3-6-8 وضعیت افراد پاسخ دهنده از لحاظ محل سکونت ……………………………………………………………….62
3-6-9 وضعیت افراد پاسخ دهنده ازنظر میزان سطح تحصیلات ……………………………………………………….63
3-6-10 وضعیت افراد پاسخ دهنده بر اساس نوع جرم اول …………………………………………………………….63
3-6-11 وضعیت افراد پاسخ دهنده بر اساس تعداد سابقه ……………………………………………………………….64
3-6-12 وضعیت افراد پاسخ دهنده بر اساس نوع جرم بعدی ………………………………………………………….65
3-6-13 وضعیت افراد پاسخ دهنده بر اساس نقش آنان در ارتکاب جرم اول …………………………………….65
3-6-14 وضعیت افراد پاسخ دهنده بر اساس نقش آنان در ارتکاب جرم بعدی …………………………………66
3-7 تحلیل استنباطی داده ها………………………………………………………………………………………….. .66
3-7-1 آزمون استقلال صفتهای رده بندی شده ……………………………………………………………………………67
3-7-1-1 وجود رابطه بین جرم اول و جرم دوم …………………………………………………………………………….68
3-7-1-2 وابستگی نقش اول و دوم در ارتکاب جرم ……………………………………………………………………..70
3-7-1-3 وابستگی سطح تحصیلات و محکومیت فعلی …………………………………………………………………71
3-7-1-4 وابستگی سن و محکومیت فعلی ……………………………………………………………………………………72
3-7-1-5 وابستگی تعداد افراد خانواده و نوع محکومیت ………………………………………………………………..73
3-7-1-6 وابستگی میزاندرآمد ماهانه افراد و نوع محکومیت …………………………………………………………..75
3-7-2 روش رگرسیونی ابزاری برای بررسی وجود رابطه بین تکرار جرم و متغیرهای مستقل ……………..76
3-7-2-1 ارتباط تکرار جرم و انتقال تجربیات جرم در زندان …………………………………………………………77
3-7-2-2 ارتباط تکرار جرم و آموختن جرم جدید در زندان ………………………………………………………….78
3-7-2-3 ارتباط تکرار جرم و وضعیت اشتغالزایی ………………………………………………………………………..79
3-7-2-4 ارتباط تکرار جرم و وضعیت خدمات مددکاری ……………………………………………………………..80
3-7-2-5 ارتباط تکرار جرم و ارائه خدمات مشاوره ای ………………………………………………………………….81
3-7-2-6 ارتباط تکرار جرم و آموزش مهارتهای زندگی …………………………………………………………………82
3-7-2-6 ارتباط تکرار جرم و آموزش مسائل فرهنگی و هنری ……………………………………………………….83
3-7-2-8 ارتباط تکرار جرم و وضعیت ادامه تحصیل در زندان ………………………………………………………84
3-7-2-9 ارتباط تکرار جرم و مورد تحقیر واقع شدن از سوی خانواده، خویشاوندان و همسایگان ………85
3-7-2-10 ارتباط تکرار جرم و مورد تهمت واقع شدن از سوی خانواده …………………………………………86
3-7-2-11 ارتباط تکرار جرم و مورد سرزنش واقع شدن از سوی خانواده ……………………………………….87
3-7-2-12 ارتباط تکرار جرم و فعالیتهای مرکز مراقبت در زمینه آموزش مهارتهای زندگی …………………88
3-7-2-13 ارتباط تکرار جرم و فعالیتهای مرکز مراقبت در بخش مددکاری، مشاوره و کلینیک مثلثی …..89
3-7-2-14 ارتباط تکرار جرم و فعالیتهای مرکز مراقبت در اشتغالزایی و وام بانکی …………………………….90
3-7-2-15 ارتباط تکرار جرم و عدم پذیرش از طرف خانواده به علت حبس ……………………………………91
3-7-2-16 ارتباط تکرار جرم و طرد شدن از طرف جامعه ………………………………………………………………92
3-7-2-17 ارتباط تکرار جرم و مورد بی توجهی قرار گرفتن از سوی نهادهای رسمی ، آموزشی و … …93
3-7-2-18 داشتن احساس تنهایی و عدم حمایت …………………………………………………………………………94
3-7-2-19 ارتباط تکرار جرم و همنشینی با دوستان مجرم …………………………………………………………..95
فصل چهارم نتیجه گیری و پیشنهادات
4-1- یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………………………. 97
4-1-1-نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه اول……………………………………………………………………………. 97
4-1-2-نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه دوم……………………………………………………………………………. 98
4-1-3-نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه سوم…………………………………………………………………………… 99
4-1-4-نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه چهارم……………………………………………………………………… 101
4-1-5 نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه پنجم…………………………………………………………………………. 101
4-1-6- نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه ششم……………………………………………………………………….. 102
4-2-نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………….. 104
4-3-پیشنهادهای کاربردی……………………………………………………………………………………………. 105
5-3-موانع و محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………….. 107
پیوست ها
پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………………….. 97
منابع وماخذ
کتب. ……………………………………………………………………………………………………………………. 101
مقاله ها………………………………………………………………………………………………………………….. 103
فهرست جداول
جدول 3-1-آلفای کرونباخ…………………………………………………………………………………………….. 53
جدول 3-2-وضعیت افراد پاسخ دهنده ازنظر جنسیت………………………………………………………….. 54
جدول 3-3-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر سن………………………………………………………………. 55
جدول 3-4- وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تحصیلات…………………………………………………….. 56
جدول 3-5-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تعداد سوابق……………………………………………………. 57
جدول 3-6- وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر سوابق استفاده از عفو وتخفیف……………………………. 59
جدول 3-7-مشخصه توصیفی دادها…………………………………………………………………………………. 60
جدول3-8- فراوانی سوال1از فرضیه اول…………………………………………………………………………… 61
جدول3-9-فراوانی سوال 2از فرضیه اول………………………………………………………………………….. 62
جدول3-10-فراوانی سوال 3از فرضیه اول………………………………………………………………………… 62
جدول 3-11-فراوانی سوال4از فرضیه اول ……………………………………………………………………….. 63
جدول 3-12- فراوانی سوال 5از فرضیه اول……………………………………………………………………… 63
جدول 3-13-فراوانی سوال 6از فرضیه اول……………………………………………………………………….. 64
جدول3-14-فراوانی سوال 7از فرضیه اول…………………………………………………………………………. 64
جدول3-15-فراوانی سوال 8از فرضیه اول…………………………………………………………………………. 65
جدول3-16فراوانی سوال 9ازفرضیه اول……………………………………………………………………………. 65
جدول3-17-فراوانی سوال10ازفرضیه اول………………………………………………………………………….. 66
جدول3-18-جدول ضرایب استاندارد فرضیه اول………………………………………………………………… 66
جدول 3-19-جدول فراوانی سوال 1از فرضیه دوم………………………………………………………………. 68
جدول 3-20-جدول فراوانی سوال 2از فرضیه دوم………………………………………………………………. 69
جدول3-21-جدول فراوانی سوال 3ازفرضیه دوم ……………………………………………………………….. 69
جدول3-22جدول فراوانی سوال 4از فرضیه دوم………………………………………………………………… 70
جدول3-23- ضرایب استاندارد فرضیه دوم………………………………………………………………………. 70
جدول3-24-فراوانی سوال 1از فرضیه سوم………………………………………………………………………… 72
جدول3-25-فراوانی سوال 2از فرضیه سوم………………………………………………………………………… 73
جدول3-26فراوانی سوال 3از فرضیه سوم………………………………………………………………………….. 73
جدول 3-27-فراوانی سوال 4ازفرضیه سوم………………………………………………………………………… 74
جدول3-28-جدول ضرایب استاندارد فرضیه سوم……………………………………………………………….. 74
جدول3-29-فراوانی سوال 1از فرضیه چهارم……………………………………………………………………… 76
جدول 3-30-فراوانی سوال 2از فرضیه چهارم…………………………………………………………………….. 77
جدول 3-31- ضرایب استاندارد فرضیه چهارم …………………………………………………………………… 77
جدول3-32- فراوانی سوال 1از فرضیه پنجم………………………………………………………………………. 79
جدول3-33 ضرایب استانداردفرضیه پنجم…………………………………………………………………………. 79
جدول3-34فراوانی سوال 1از فرضیه ششم…………………………………………………………………………. 81
جدول 3-35-ضرایب استاندارد فرضیه ششم………………………………………………………………………. 81
جدول 3-36-فراوانی سوال 1ازفرضیه هفتم………………………………………………………………………… 83
جدول 3-37-ضرایب استاندارد فرضیه هفتم……………………………………………………………………….. 83
فهرست نمودارها
نمودار3-1-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر جنسیت…………………………………………………………. 54
نمودار3-2- وضعیت افراد پاسخ دهنده ازنظر سن……………………………………………………………….. 55
نمودار 3-3-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تحصیلات………………………………………………………. 56
نمودار 3-4-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تعداد سابقه…………………………………………………….. 58
نمودار 3-5-وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تعدا استفاده از عفو وتخفیف …………………………….. 59
نمودار 3-6-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه اول……………………………………………………………………. 61
نمودار3-7-درصد پاسخ سوال 2از فرضیه اول…………………………………………………………………….. 61
نمودار 3-8-درصد پاسخ سوال 3از فرضیه اول……………………………………………………………………. 62
نمودار 3-9-درصد پاسخ سوال 4از فرضیه اول……………………………………………………………………. 63
نمودار 3-10-درصد پاسخ سوال 5از فرضیه اول………………………………………………………………….. 63
نمودار 3-11-درصد پاسخ سوال 6از فرضیه اول………………………………………………………………….. 64
نمودار 3-12-درصد پاسخ سوال 7از فرضیه اول………………………………………………………………….. 64
نمودار 3-13-درصد پاسخ سوال 8از فرضیه اول………………………………………………………………….. 64
نمودار 3-14-درصد پاسخ سوال 9از فرضیه اول………………………………………………………………….. 65
نمودار 3-15-درصد پاسخ سوال 10از فرضیه اول………………………………………………………………… 65
نمودار 3-16- نمودار نقطه ای فرضیه اول………………………………………………………………………….. 67
نمودار 3-17-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه دوم…………………………………………………………………. 68
نمودار 3-18-درصد پاسخ سوال 2از فرضیه دوم…………………………………………………………………. 69
نمودار 3-19-درصد پاسخ سوال 3از فرضیه دوم…………………………………………………………………. 69
نمودار 3-20-درصد پاسخ سوال 4از فرضیه دوم…………………………………………………………………. 70
نمودار 3-21-نمودار نقطه ای فرضیه دوم…………………………………………………………………………… 71
نمودار 3-22-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه سوم…………………………………………………………………. 72
نمودار 3-23-درصد پاسخ سوال 2از فرضیه سوم…………………………………………………………………. 73
نمودار 3-24-درصد پاسخ سوال 3از فرضیه سوم…………………………………………………………………. 73
نمودار 3-25-درصد پاسخ سوال 4از فرضیه سوم…………………………………………………………………. 74
نمودار 3-26-نمودار نقطه ای فرضیه سوم………………………………………………………………………….. 74
نمودار 3-27-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه چهارم………………………………………………………………. 75
نمودار 3-28-درصد پاسخ سوال 2از فرضیه چهارم………………………………………………………………. 76
نمودار 3-29-نمودار نقطه ای فرضیه چهارم……………………………………………………………………….. 77
نمودار 3-30-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه پنجم………………………………………………………………… 79
نمودار 3-31-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه ششم………………………………………………………………… 81
نمودار 3-32-درصد پاسخ سوال 1از فرضیه هفتم………………………………………………………………… 83
چکیده :
با نگاهی به قانون مجازات اسلامی یا موادی که در دیگر قوانین برای جرم، مجازات تعیین نموده است، ملاحظه می کنیم که قانونگذار در بسیاری از این مواد چاره کار را در برخورد با مجرم، حبس دانسته است. بدیهی است از جمله اهداف قانونگذار از وضع این قوانین اصلاح مجرم بوده و هست. در واقع در زندان به وی مهارتهایی آموزش داده شود تا پس از آزادی از زندان، یک زندگی قانون مدار را در جامعه تجربه نماید. از دلایل موافقان حبس نیز همین موضوع است.
حال اگر هدف این است آیا تحقق یافته است ؟ چرا مسئله تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان از معضلات جامعه بشری است و آمار قابل تاملی از زندانیان را افرادی تشکیل می دهند که قبلا از سوی محاکم ، حکم حبس دریافت کرده اند ؟ این تحقیق با عنوان «بررسی عوامل ارتکاب جرم پس از آزادی اززندان- مطالعه موردی دراستان اصفهان» با بررسی حقوقی و جرم شناختی تکرار جرم پس از آزادی از زندان و ملاحضه دیدگاه های موافقان و مخالفان حبس و بهره گیری از تئوری های جامعه شناسی سعی در پاسخ به این مسئله دارد که : چه عواملی در تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان افراد موثر اند . این تحقیق به شیوه توصیفی- تحلیلی با استفاده از ابزار پرسشنامه به توصیف عینی عوامل و تحلیل داده ها پرداخته است . در این تحقیق از روش کتابخانه ای و میدانی به جمع آوری مطالب اقدام شده است . از بین محکومان محبوس به دلیل تکرار جرم از زندان های اصفهان (مرکزی) کاشان ، گلپایگان ، فریدن و شهرضا که مجموعا آنها 1965 نفر نمونه آماری بوده است با حجم نمونه131 نفر به صورت نمونه گیری تصادفی انجام گرفته است . اطلاعات جمع آوری شده با استفاده ارائه آمار توصیفی – تحلیلی و آزمون های کی دو و با استفاده از نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است و درنهایت، با تجزیه تحلیل داده ها مشخص گردید که:
- بین جرم اول با تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان رابطه معناداری وجود دارد . بدین معنی که جرم اول و دوم محکومین به شدت همدیگر وابسته اند و از عوامل ارتکاب جرم پس از آزادی از زندان توسط فردتأثیر گذسته وی بر تکرار جرم است.
- بین عوامل فردی زندانیان با تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان رابطه وجود دارد.لذا از عوامل دیگر ارتکاب مجدد جرم،شخصیت خود مرتکب است.
- بین عوامل محیطی زندان ( وضعیت طبقه بندی و محل اسکان زندانیان ) و خدمات در زندان به زندانیان با تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان رابطه وجود دارد.لذا از عوامل ارتکاب جرم پس از آزادی از زندان و در واقع تکرار جرم محیط زندان میباشد.
- هرچه قدر میزان خدمات دهی مراکز مراقبت بعد از خروج از لحاظ خدمات مددکاری مشاوره ای و اعطای تسهیلات بانکی در جهت ایجاد اشتغال کمتر باشد . تکرار جرم و بازگشت مجدد افراد به زندان بیشتر خواهد بود.
- بین میزان برچسب زنی انحراف با تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان رابطه موثری وجود دارد.
- خانواده ها وجامعه از حیث عدم پذیرش نقش مهمی را در مسئله تکرار جرم و بازگشت مجدد افراد ایفا می کنند،بدین معنا که هرچقدر پذیرش زندانیان آزاد شده از زندان از سوی خانواده و جامه کمتر باشدو این افراد مورد بی توجهی قرارگیرند،تکرار جرم بازگشت مجددشان به زندان به مراتب بیشتر خواهد بود.
کلید واژه ها: تکرار جرم، مجرم ، مجازات، حبس، بازگشت مجدد به زندان
فصل اول
کلیات
